Capes im lặng một lúc lâu.

“Trong đầu tôi lúc này hỗn độn trăm bề,” cuối cùng ông lên tiếng. “Cả buổi chiều nay, tôi cứ ngẫm nghĩ mãi. Ôi, cả những tuần lễ, những tháng năm suy tư và dồn nén cảm xúc cũng đang trực trào ra ở đó nữa… Tôi thấy mình vừa giống một kẻ đồi bại, lại vừa như một người chú. Tôi thấy mình chẳng khác nào một kẻ quản tài gian lận. Mọi quy tắc đều chống lại tôi—Sao tôi lại để em dấn thân vào chuyện này chứ? Lẽ ra tôi phải nói…”

“Em không nghĩ anh có thể tránh được—”

“Lẽ ra tôi đã có thể tránh…”

“Anh không thể đâu.”

“Dẫu sao thì tôi vẫn đáng trách.”

“Em tự hỏi,” ông nói, rồi rẽ sang một chủ đề khác. “Em có biết gì về quá khứ tai tiếng của anh không?”

“Rất ít. Xem ra điều đó chẳng quan trọng mấy. Có phải không?”

“Anh nghĩ là có chứ. Vô cùng quan trọng.”

“Tại sao ạ?”

“Nó ngăn cản chúng ta đến với nhau. Nó cấm đoán… đủ mọi thứ.”

“Nó không thể ngăn cản tình yêu của chúng ta.”

“Anh sợ là không thể thật. Nhưng, trời đất ạ! Nó sẽ biến tình yêu của chúng ta thành một thứ trừu tượng đến đau đớn.”

“Anh đã ly thân với vợ rồi chứ?”

“Rồi, nhưng em có biết bằng cách nào không?”

“Em không rõ lắm.”

“Sao lại thế cơ chứ…? Lẽ ra một người đàn ông phải có nhãn mác rõ ràng. Em thấy đấy, anh đã ly thân vợ. Nhưng cô ấy không và sẽ không chịu ly hôn với anh. Em không hiểu được mớ bòng bong mà anh đang vướng vào đâu. Và em cũng không biết điều gì đã dẫn đến việc chúng ta ly thân. Thêm nữa, nói tóm lại, em hoàn toàn mù tịt về mọi vấn đề rắc rối này, và anh cũng không hiểu nổi làm sao trước đó mình lại có thể kể cho em nghe được. Ngày hôm đó ở sở thú, anh đã rất muốn nói. Nhưng anh lại đặt niềm tin vào chiếc nhẫn kia của em.”

“Tội nghiệp chiếc nhẫn cũ kỹ!” Ann Veronica nói.

“Lẽ ra anh không bao giờ nên đến sở thú, chắc là vậy. Chính anh là người rủ em đi. Nhưng con người ta vốn phức tạp lắm… Anh muốn có thời gian ở bên em. Anh khát khao điều đó vô cùng.”

“Hãy kể cho em nghe về anh đi,” Ann Veronica nói.

“Trước hết, anh từng là… từng hầu tòa vì chuyện ly hôn. Anh đã từng là… là đồng bị đơn. Em có hiểu thuật ngữ đó không?”

Ann Veronica mỉm cười thoáng qua. “Một cô gái hiện đại thì hiểu những thuật ngữ ấy chứ. Cô ấy đọc tiểu thuyết, đọc lịch sử… và đủ mọi thứ trên đời. Anh thực sự nghi ngờ việc em có biết hay không sao?”

“Không. Nhưng anh không nghĩ là em có thể thấu hiểu được.”

“Em không thấy có lý do gì mà mình không hiểu.”

“Biết tên gọi của một sự việc là một chuyện; còn thấu hiểu nó bằng cách tận mắt chứng kiến, cảm nhận và dấn thân vào nó lại là chuyện hoàn toàn khác. Đó là điểm mà cuộc đời thường nắm thóp tuổi trẻ. Em chưa hiểu được đâu.”

“Có lẽ là thế.”

“Em không hiểu. Đó chính là điều khó khăn. Nếu anh kể hết sự thật cho em nghe, vì em đang yêu anh, chắc em sẽ tìm cách tô vẽ mọi chuyện thành ra rất cao đẹp và đáng kính đối với anh—nào là Đạo đức Bậc cao, hay đại loại thế… Sự thật không phải vậy.”

“Em không mấy bận tâm,” Ann Veronica nói, “đến Đạo đức Bậc cao, Chân lý Bậc cao, hay bất cứ thứ gì tương tự.”

“Có lẽ là em không. Nhưng một con người còn trẻ trung và trong trắng như em lại rất dễ tôn sủng… hoặc tìm cách biện hộ cho mọi thứ.”

“Em đã được đào tạo qua khoa học sinh học. Em là một cô gái cứng cỏi.”

“Dù sao thì đó cũng là sự cứng cỏi trong sáng và đáng yêu. Anh nghĩ em là người cứng cỏi. Ở em có điều gì đó… điều gì đó RẤT TRƯỞNG THÀNH. Lúc này anh đang nói chuyện với em cứ như thể em đã thấu triệt mọi sự khôn ngoan và lòng trắc ẩn trên đời. Anh sẽ kể cho em nghe mọi chuyện một cách thẳng thắn. Thẳng thắn. Như thế là tốt nhất. Rồi em có thể về nhà và suy ngẫm kỹ càng trước khi chúng ta nói chuyện lại. Dù thế nào đi nữa, anh muốn em phải thật rõ ràng về những gì mình đang dấn thân vào.”

“Em không ngại phải biết sự thật,” Ann Veronica nói.

“Nó chẳng lãng mạn chút nào đâu.”

“Vâng, cứ kể cho em đi.”

“Anh kết hôn khi còn khá trẻ,” Capes nói. “Anh phải… anh buộc phải kể điều này để em hiểu rõ về anh… trong con người anh ẩn chứa một phần bản năng xác thịt nồng nhiệt. Anh đã kết hôn… anh cưới một người phụ nữ mà đến tận bây giờ anh vẫn nghĩ là một trong những người đẹp nhất trên đời. Cô ấy lớn hơn anh chừng một tuổi, và, ừm, sở hữu một khí chất rất điềm tĩnh, kiêu hãnh cùng phong thái đường hoàng. Nếu gặp cô ấy, anh chắc chắn em cũng sẽ đánh giá cao cô ấy như anh vậy. Cô ấy chưa từng làm điều gì thực sự đê tiện trong suốt cuộc đời mà anh biết—chưa từng một lần. Anh gặp cô ấy khi cả hai còn rất trẻ, trẻ như em bây giờ. Anh đã yêu và theo đuổi cô ấy, nhưng anh không nghĩ là cô ấy đáp lại tình cảm của anh theo cách trọn vẹn tương tự.”

Ông dừng lại một lúc. Ann Veronica không nói gì.

“Đó là những chuyện vốn không được phép xảy ra. Người ta thường lờ đi, không đưa chúng vào tiểu thuyết—những sự bất đồng không thể dung hòa ấy. Giới trẻ thường phớt lờ chúng cho đến khi thực sự đối mặt. Vợ anh không hiểu, và đến giờ vẫn không thể hiểu nổi. Chắc cô ấy khinh bỉ anh lắm… Chúng tôi kết hôn, và có quãng thời gian hạnh phúc. Cô ấy rất tuyệt vời và dịu dàng. Anh tôn sùng cô ấy và biết cách kiềm chế bản thân.”

Ông đột ngột dừng lời. “Em có hiểu anh đang nói gì không? Sẽ chẳng ích gì nếu em không hiểu.”

“Em nghĩ là có,” Ann Veronica nói, mặt đỏ bừng. “Thực ra là, vâng, em hiểu.”

“Em có nghĩ những chuyện này—những vấn đề thể xác này—thuộc về Bản tính Bậc cao hay Bản tính Thấp kém của chúng ta không?”

“Đã bảo là em không quan tâm đến Những thứ Bậc cao,” Ann Veronica đáp, “hay thậm chí là Bậc thấp, xét cho cùng. Em không thích phân loại.” Cô ngập ngừng. “Xác thịt và hoa cỏ đối với em đều như nhau cả.”

“Đó chính là điều khiến anh thấy được an ủi ở em. Chà, sau một thời gian, máu mủ trong người anh bắt đầu sục sôi. Đừng tưởng đó là điều gì tốt đẹp hơn một cơn sốt—hay có chút thi vị nào. Không hề có chuyện đó. Rất nhanh sau khi kết hôn—chưa đầy một năm—anh nảy sinh tình cảm với vợ của một người bạn, một phụ nữ lớn hơn anh tám tuổi… Em biết đấy, đó chẳng phải mối tình cao cả gì cho cam. Nó chỉ là một cuộc tình vụng trộm, tồi tệ và nhếch nhác chớm nở giữa hai chúng tôi. Tựa như việc ăn cắp vậy. Chúng tôi tô vẽ nó bằng chút âm nhạc… Anh muốn em hiểu rõ rằng anh đã mang ơn người đàn ông kia về nhiều điều nhỏ nhặt. Thế mà anh lại đối xử tệ bạc với ông ta… Đó là sự thỏa mãn cho một nhu cầu mãnh liệt. Cả hai chúng tôi đều khao khát. Chúng tôi cảm thấy mình giống như những kẻ trộm. Chúng tôi CHÍNH LÀ những kẻ trộm… Chúng tôi cũng có chút thiện cảm với nhau. Và rồi, người bạn của anh đã phát hiện ra mọi chuyện, và hắn không nương tay một chút nào. Hắn đâm đơn ly hôn cô ấy. Em thấy câu chuyện này thế nào?”

“Nói tiếp đi,” Ann Veronica nói với giọng hơi khàn khàn, “kể cho em nghe toàn bộ đi.”

“Vợ anh bàng hoàng—bị tổn thương sâu sắc. Cô ấy coi anh là kẻ… nhơ bẩn. Toàn bộ lòng tự kiêu của cô ấy trút hết lên đầu anh. Có một chi tiết đặc biệt nhục nhã đã phơi bày—nhục nhã cho chính anh. Lại có cả một đồng bị đơn thứ hai nữa. Trước phiên tòa, anh hoàn toàn không hề hay biết gì về tay này. Anh không hiểu tại sao điều đó lại khiến mình tổn thương sâu sắc đến thế. Chẳng có chút lô-gích nào trong những chuyện này cả. Nhưng nó là thế đấy.”

“Tội nghiệp anh quá!” Ann Veronica nói.

“Vợ anh kiên quyết cắt đứt mọi liên lạc với anh. Cô ấy thậm chí khó lòng mở miệng nói chuyện với anh; cô ấy kiên quyết đòi ly thân bằng được. Cô ấy có tài sản riêng—nhiều hơn anh rất nhiều—nên chẳng có gì phải tranh chấp về tiền bạc. Cô ấy đã dâng hiến toàn bộ tâm sức cho các hoạt động xã hội.”

“Thế rồi…”

“Hết rồi. Gần như là thế. Dù vậy… Đợi chút đã, em nên nghe cho trọn vẹn mọi nhẽ. Người ta không thể rũ bỏ những đam mê ấy chỉ vì chúng đã để lại đống đổ nát cùng một vụ bê bối. Con người ta vẫn cứ rành rành ra đó! Bản chất vẫn y nguyên như vậy! Máu trong người vẫn nung nấu một niềm khao khát, một niềm khao khát bị đánh thức nhưng lại bị tước mất khía cạnh cảm xúc dẫn đường và thanh tẩy. Đàn ông có nhiều tự do để làm điều ác hơn phụ nữ. Theo một cách thức bất thường, hoàn toàn mờ ám và chẳng có chút lãng mạn nào, em biết đấy, anh là một kẻ đồi bại. Đó… đó chính là đời tư của anh. Cho đến tận mấy tháng gần đây. Vấn đề không nằm ở quá khứ mà ở con người hiện tại của anh. Trước nay anh không bận tâm nhiều đến điều đó. Danh dự của anh nằm ở công trình khoa học, các cuộc tranh luận công khai và những gì anh viết. Rất nhiều người trong chúng ta cũng như vậy. Nhưng em thấy đấy, anh đã bị vấy bẩn. Đối với loại tình ái mà em hằng nghĩ tới. Anh đã làm rối tung mọi chuyện lên rồi. Quãng đời đẹp nhất của anh đã qua và anh đã đánh mất cơ hội của mình. Anh là một món hàng hư hỏng. Trong khi em lại trong trắng tựa ngọn lửa. Em bước đến với ánh mắt trong veo ấy, dũng cảm như một thiên thần…”

Ông đột ngột dừng lại.

“Sao nữa ạ?” cô nói.

“Hết rồi.”

“Thật lạ khi nghĩ đến anh—lại bị dằn vặt bởi những chuyện như thế. Em không nghĩ… em cũng chẳng biết mình đã nghĩ gì nữa. Tự dưng tất cả những điều này khiến anh trở nên rất đỗi con người. Khiến anh trở nên thực tế hơn.”

“Nhưng em không thấy vị thế của anh trước mặt em sẽ ra sao sao? Em không thấy nó ngăn cản chúng ta trở thành tình nhân của nhau hay sao—Em không thể… ngay lúc này được. Em phải suy nghĩ cho kỹ. Mọi chuyện nằm ngoài thế giới kinh nghiệm của em.”

“Em không nghĩ nó tạo ra sự khác biệt quái nào đâu, trừ một điều duy nhất. Em yêu anh nhiều hơn. Em đã khao khát anh—từ lâu lắm rồi. Em chưa từng mơ tới, ngay cả trong những giấc mơ hoang đường nhất, rằng… anh lại có thể cần đến em.”

Ông phát ra một tiếng nấc nghẹn trong cổ họng như thể có thứ gì vừa gào thét bên trong, và cả hai lặng đi một lúc chẳng nói nên lời.

Họ đang đi lên con dốc dẫn vào ga Waterloo.

“Em hãy về nhà và suy ngẫm về tất cả những chuyện này,” ông nói, “rồi mai chúng ta bàn tiếp. Đừng, đừng nói gì lúc này cả, tuyệt đối không gì hết. Còn về việc yêu em, anh có chứ. Anh thực sự yêu em—bằng tất cả trái tim mình. Che giấu nữa cũng chẳng ích gì. Lẽ ra anh đã chẳng thể trò chuyện với em thế này, quên đi mọi thứ đang chia rẽ chúng ta, thậm chí quên cả tuổi tác của em, nếu anh không yêu em đến tận đáy lòng. Giả sử anh là một người đàn ông trong sạch và tự do… Chúng ta sẽ phải bàn về ngần ấy chuyện. Ơn trời là cơ hội còn nhiều! Và đôi ta có thể trò chuyện với nhau. Dù sao đi nữa, giờ em đã khơi mào rồi, thì chẳng có lý do gì ngăn cản chúng ta trở thành những người bạn tốt nhất trên đời trong mọi hoàn cảnh này cả. Và có thể bàn luận về mọi thứ có thể tưởng tượng được. Phải không nào?”

“Không có gì cản được cả,” Ann Veronica nói với khuôn mặt rạng rỡ.

“Trước đây giữa chúng ta có chút gượng gạo—một sự giả vờ. Nó biến mất rồi.”

“Nó biến mất rồi.”

“Tình bạn và tình yêu là hai thứ tách biệt. Cả cái đính ước chết tiệt kia nữa!”

“Biến mất!”

Họ bước lên sân ga và dừng lại trước toa tàu của cô.

Ông cầm lấy tay cô, nhìn sâu vào mắt cô và cất lời, tâm trạng giằng xé, bằng một giọng điệu gượng gạo và giả tạo.

“Anh rất vui được có em làm bạn,” ông nói, “một người bạn tri kỷ. Anh chưa từng mơ ước có được một người bạn như em.”

Cô mỉm cười, vô cùng tự tin và chân thành, nhìn thẳng vào đôi mắt đầy ưu tư của ông. Chẳng phải họ đã giải quyết xong chuyện đó rồi sao?

“Anh muốn em làm bạn,” ông vẫn nài nỉ, nghe gần như đang muốn tranh cãi điều gì đó.