Chính phủ Anh đã đầu sứt trán vì tình hình hiện tại, chính phủ Pháp lại càng không cần phải nói. Họ sớm đã không biết phải làm gì, hoàn toàn không biết kết cục tiếp theo sẽ ra sao.
Là người trong cuộc, Napoleon IV nhận được những tin tức xấu còn nhiều hơn. Trên danh nghĩa, quân Pháp sau những thất bại liên tiếp vẫn đang cố gắng tập hợp lại, nhưng bên ngoài không hề hay biết cái giá thê thảm mà quân Pháp phải trả.
Việc rút lui trong hỗn loạn không hề dễ dàng. Kẻ địch không phải kẻ ngốc, chắc chắn sẽ nhân cơ hội này để mở rộng chiến quả. Muốn rút lui thuận lợi, việc "cắt đuôi" để bảo toàn lực lượng là điều không thể tránh khỏi.
Hơn nữa, nhiệm vụ đoạn hậu nhất định phải giao cho những đơn vị tinh nhuệ và trung thành. Nếu giao cho đám tân binh người Ý, có trời mới biết quân Áo vừa đến, họ có quay lưng phản bội ngay tại trận không.
Và thế là một triệu quân Pháp đã không còn. Chết trận, bị thương, tan rã, bị bắt… tổng binh lực của quân Pháp đã giảm hơn một triệu người, trong đó có tới ba trăm ngàn tinh nhuệ.
Không chỉ binh lực tổn thất nặng nề, vật liệu và trang bị cũng hao hụt không đếm xuể. Để rút lui nhanh chóng, quân Pháp thậm chí phải phá hủy cả pháo binh.
Vật liệu có thể mua lại, vũ khí trang bị có thể tái tạo, binh lực tổn thất cũng có thể bổ sung, chỉ có thời gian là không cho phép.
Hội chiến vừa kết thúc, công phòng chiến Torino đã nổ ra, hội chiến Luxembourg cũng theo sát sau đó. Quân Pháp chỉ có thể bị động ứng chiến.
Lục quân đại thần Luscinia báo cáo: "Bệ hạ, sáng sớm hôm qua người Tây Ban Nha đã phát động tấn công vào vùng Roussillon. Sau khi các chiến sĩ tiền tuyến tắm máu chiến đấu, cuối cùng đến chạng vạng tối mới đánh bại được địch quân."
Dù là một tin thắng trận hiếm hoi, Napoleon IV vẫn không thể vui nổi. Rõ ràng, bị ảnh hưởng bởi thất bại liên tiếp của quân Pháp, người Tây Ban Nha đã không thể ngồi yên.
Không cần biết thực lực của người Tây Ban Nha đến đâu, việc Pháp phải căng thêm một chiến tuyến là điều chắc chắn, áp lực quân sự sẽ ngày càng lớn.
Thấy vẻ mặt của lục quân đại thần như muốn nói lại thôi, Napoleon IV chợt lạnh sống lưng, cười khổ nói: "Cứ nói tiếp đi, lại là nơi nào chiến bại? Ta chịu được. Đến bước này rồi, có tồi tệ hơn nữa cũng chẳng sao."
Tuyệt vọng, đó là cảm xúc chân thật nhất trong lòng Napoleon IV lúc này. Một loạt thất bại trên chiến trường và trên bàn ngoại giao đã đánh gục lòng tin của ông.
Trơ mắt nhìn phe Đồng minh phản Pháp ngày càng lớn mạnh, đồng minh duy nhất lại lung lay không ngừng vào thời điểm này, nỗi tuyệt vọng này không ai có thể hiểu thấu.
Luscinia chậm rãi nói: "Áo và Thụy Sĩ đã hợp thành liên quân, phát động tấn công vào chúng ta. Phía đông Burgundy, Auvergne đã trở thành chiến trường. Kẻ địch khí thế hung hăng, binh lực của chúng ta ở phía đông lại quá mỏng..."
Không đợi Luscinia nói hết, Napoleon IV đã ngắt lời: "Ta biết rồi, việc đó giao cho lục quân các ngươi tự giải quyết đi!"
Khó khăn, phiền toái… Napoleon IV đã nghe quá nhiều những từ ngữ đó trong thời gian gần đây, đến phát chán. Giải quyết được thì không nói, đáng sợ nhất là những vấn đề không thể giải quyết, mà ông lại phải ra quyết định.
Thay vì nghe những chuyện đau đầu đó, thà ông không nghe còn hơn. Đằng nào những vấn đề có thể giải quyết thì các đại thần cũng sẽ tự tìm cách, chỉ báo cáo lên phương án cuối cùng thôi. Còn những vấn đề không giải quyết được, ông cũng chẳng làm gì được.
Theo một nghĩa nào đó, Napoleon IV là một người lãnh đạo tốt. Dù thất bại cả trên quân sự lẫn ngoại giao, ông cũng không đẩy trách nhiệm cho thuộc hạ.
Tất nhiên, việc đẩy người khác ra gánh tội cũng chẳng có ý nghĩa gì. Nó có thể xoa dịu áp lực chính trị trong ngắn hạn, nhưng cũng sẽ khiến mọi người cảm thấy bất an, dẫn đến sự rung chuyển trong nội bộ chính phủ.
Thủ tướng Terence Burgin nhỏ giọng nói: "Bệ hạ, nên chuẩn bị cho đàm phán ngừng bắn thôi! Đến bước này rồi, chúng ta không thể đánh tiếp được nữa."
"Đàm phán ngừng bắn" cũng phải tiến hành đúng thời điểm. Trước đây, khi Pháp còn chiếm thế thượng phong, họ có quyền đưa ra các điều kiện.
Bây giờ thì khác, Pháp đang ở thế yếu toàn diện cả về quân sự lẫn ngoại giao. Nhắc lại "đàm phán ngừng bắn" lúc này chẳng khác nào "đầu hàng".
Nếu có thể, Terence Burgin tuyệt đối không muốn đầu hàng kẻ địch. Nhưng không còn cách nào khác, Pháp thực sự không thể đánh tiếp được nữa.
Ngọn lửa chiến tranh đã lan đến lãnh thổ Pháp, mỗi ngày chiến tranh kéo dài sẽ mang đến những tổn thất lớn cho đất nước.
Nếu không tranh thủ lúc này, khi trong tay vẫn còn chút vốn liếng, để đàm phán với phe Đồng minh phản Pháp, thì đến khi người ta đánh đến nơi, điều kiện đưa ra sẽ không còn như bây giờ nữa.
Do dự một lúc, Napoleon IV thở dài một tiếng, chậm rãi nói: "Phải nói thế nào đây?"
"Ngừng chiến," ông không có ý kiến. Nếu có thể, Napoleon IV không ngại ngừng chiến ngay lập tức. Vấn đề là khơi mào chiến tranh thì dễ, kết thúc chiến tranh mới khó.
Với các quốc gia khác, có thể chỉ cần chút lợi ích là giải quyết được, nhưng ba nước Đức, Ý, Áo chắc chắn sẽ không từ bỏ ý đồ. Hai bên đã đổ máu quá nhiều, đàm phán lúc này, không trả một cái giá lớn là không thể.
Ngoại giao đại thần Karel Kadlec đáp: "Người Anh đồng ý đứng ra làm trung gian hòa giải. Chính phủ London cam kết sẽ cố gắng bảo toàn lãnh thổ cho Pháp.
Theo tình hình quốc tế hiện tại, sau khi chiến tranh kết thúc, Áo sẽ trở nên quá mạnh, điều này không phù hợp với lợi ích của các nước châu Âu.
Trên điểm này, ngay cả người Nga cũng là đồng minh tiềm năng của chúng ta. Các quốc gia chưa có phản ứng gì chủ yếu là do tình hình biến đổi quá nhanh, và họ thiếu một cái cớ hợp lý để can thiệp."
Được rồi, Karel Kadlec cảm thấy mình sắp không thể bịa thêm được nữa. Các nước châu Âu không muốn thấy Áo độc bá, nhưng điều đó không có nghĩa là họ sẽ ra tay giúp Pháp. Đây là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau.
Trong cuộc sống thực tế, lý trí thường thua cảm tính. Dù sao, con người không phải là máy móc, họ bị ảnh hưởng bởi cảm xúc.
Ít nhất là các nước láng giềng của Pháp cũng bị ảnh hưởng bởi cảm xúc. Đối với Tây Ban Nha, Bỉ, Thụy Sĩ, và các bang quốc Ý, việc Pháp suy yếu quan trọng hơn việc Áo có trở nên hùng mạnh hay không.
Cái gọi là lợi ích lâu dài chỉ là lời nói suông. Lịch sử đã chứng minh rằng nếu không nhân cơ hội tiêu diệt kẻ địch lớn là Pháp, thì họ sẽ không bao giờ có ngày sống yên ổn.
Lợi ích lớn đến đâu cũng không sánh bằng sự an toàn của chính mình. Đối với các nước nhỏ, sự sinh tồn mới là ưu tiên hàng đầu, ai làm bá chủ thì họ cũng chỉ là chư hầu mà thôi.
Trong bối cảnh đó, chỉ cần Áo không một mình thôn tính tất cả, họ sẽ không bị cô lập. Với nhiều kẻ thù như vậy, Pháp không lột một lớp da thì đừng hòng thoát thân.
Tự lừa dối mình cũng được, mong muốn đơn phương cũng tốt, tóm lại chính phủ Pháp lúc này cần một tia hy vọng, một hy vọng có thể rút lui toàn thân.
"Nói với người Anh rằng chúng ta đồng ý đàm phán, và sẵn sàng trả giá đắt cho cuộc chiến này. Thuộc địa có thể mất, nhưng lãnh thổ phải được bảo toàn.
Chính phủ hãy chuẩn bị công tác trấn an dân chúng. Tin tức đàm phán vừa lan ra, chắc chắn sẽ gây ra sóng gió lớn. Pháp không chịu nổi thêm giày vò nữa.
Nếu cần thiết, ta sẽ thoái vị vào thời điểm thích hợp, để chịu trách nhiệm cho cuộc chiến này."
Nói xong, Napoleon IV dường như đã dùng hết sức lực, ngả người ra ghế, không để ý đến mọi người nữa.
Theo quy tắc chính trị ở châu Âu lục địa, chiến bại thì phải cắt đất bồi thường là chuyện bình thường. Đáng tiếc, chủ nghĩa dân tộc đã trỗi dậy. Nhất là ở Pháp, nơi được coi là cái nôi của chủ nghĩa dân tộc, người dân có mức độ khoan dung thấp hơn đối với thất bại.
Trong nhận thức chung của xã hội, thuộc địa cũng là tài sản, mất đi thì thôi. Nhưng lãnh thổ thì tuyệt đối không thể nhượng bộ.
Napoleon tự tay tạo ra con dao hai lưỡi chủ nghĩa dân tộc, cuối cùng nó quay lại cắn chính ông, vương triều Bonaparte phải đối mặt với thử thách lớn nhất.
Chỉ khi giữ được lãnh thổ, Napoleon IV chủ động thoái vị và nhận trách nhiệm, giảm bớt sự phẫn nộ của dân chúng, thì vương triều Bonaparte mới có một chút hy vọng sống.
...
St. Petersburg, bị ảnh hưởng bởi những biến động của tình hình châu Âu, lập trường của chính phủ Sa Hoàng cũng bị ảnh hưởng.
Không nghi ngờ gì nữa, chính phủ Sa Hoàng chắc chắn sẽ không ra tay giúp người Pháp vào lúc này. Dù có người thấy được ý nghĩa chiến lược của việc giữ Pháp, họ cũng sẽ không hành động.
Không liên quan đến bất cứ điều gì khác, chỉ vì lợi ích. Nếu chỉ vì một câu "cần thiết về mặt chiến lược" mà phải giúp người Pháp lôi hạt dẻ ra khỏi lửa, thì cần gì đến ngoại giao nữa?
Nguyên soái Ivanov hứng trí bừng bừng nói: "Bệ hạ, cục diện cuộc chiến này đã sáng tỏ. Người Pháp liên tục thất bại ở chiến trường Trung Âu và Nam Âu, bây giờ đã vô lực xoay chuyển tình thế.
Bị ảnh hưởng bởi điều này, người Tây Ban Nha cũng đã phát động các cuộc tấn công thăm dò ở biên giới. Cộng thêm việc quân Đồng minh vừa mở ra chiến trường Thụy Sĩ, người Pháp trên thực tế đang phải đối phó với bốn mặt trận.
Nếu không có gì bất ngờ xảy ra, trong vòng nửa năm tới, người Pháp sẽ chiến bại. Bây giờ là lúc chúng ta ra tay."
Kế hoạch không thay đổi nhanh như vậy, ban đầu chính phủ Sa Hoàng chuẩn bị tuyên bố mà không chiến, ngồi nhìn Pháp và Áo đổ máu. Đáng tiếc, người Pháp không được việc cho lắm, vừa bắt đầu đã lộ tướng bại.
Nếu kế hoạch tiêu hao sức mạnh của Áo không thể hoàn thành, chính phủ Sa Hoàng đương nhiên phải cân nhắc xem làm thế nào để tối đa hóa lợi ích.
Hái quả đào là điều chắc chắn, dù không lấy được quả to nhất, cũng phải lấy được quả to thứ hai.
Nếu hoàn toàn không xuất binh, đến khi phân chia lợi ích sau cuộc chiến, đế quốc Nga sẽ không có tiếng nói.
Đừng xem Áo hứa hẹn đế quốc Nga có thể chia sẻ hai mươi phần trăm tiền bồi thường chiến tranh, nhưng để thực hiện cam kết đó, không hề đơn giản.
Chỉ một tờ điều ước, muốn người Pháp ngoan ngoãn móc tiền ra? Đừng có nằm mơ, chính phủ Sa Hoàng cũng có kinh nghiệm quỵt nợ đấy. Chỉ cần nắm đấm đủ to, không cho cũng không sao.
Không có phe Đồng minh phản Pháp chống lưng, chỉ dựa vào đế quốc Nga, cũng không có khả năng đòi nợ người Pháp.
Đây là trạng thái lý tưởng, vạn nhất Áo không để ý đến việc "tướng ăn", lôi kéo mấy đàn em trực tiếp xẻ thịt Pháp, đến cuối cùng một xu tiền bồi thường cũng không có, thì chính phủ Sa Hoàng sẽ bi kịch.
Theo một nghĩa nào đó, việc xuất binh tham chiến lúc này, không chỉ vì đánh Pháp, mà còn là để bảo vệ Pháp.
Thực lực mới là quyền phát ngôn. Chỉ khi quân Nga xuất hiện trên lãnh thổ Pháp, khi xử lý Pháp sau cuộc chiến, chính phủ Sa Hoàng mới có đủ tiếng nói.
Dù là vì nhu cầu chiến lược, hay là để có được đủ tiền bồi thường chiến tranh, chính phủ Sa Hoàng đều cần giữ lại nguyên khí cho Pháp. Dù sao, nước lớn mới có tiền mà trả.
Aleksandr III do dự. Tình hình thay đổi quá nhanh, khiến người ta khó có thể chấp nhận. Tháng trước còn quyết định xem trò vui, không ngờ bây giờ lại phải xuất binh.
Ông không chắc chắn hỏi: "Người Pháp thật sự không chịu đựng nổi nữa sao?"
"Đúng vậy, bệ hạ! Tình hình thực tế còn tồi tệ hơn dự đoán của chúng ta, dù sao họ cũng phải căng thêm hai chiến tuyến. Cộng thêm việc vùng Italy bây giờ cũng không yên ổn, chính phủ Pháp không có đủ binh lực để đối phó với cuộc chiến sắp tới."
Ivanov đáp chắc chắn. Đây là kết quả nghiên cứu kỹ lưỡng của quân đội Nga. Dù là người lạc quan đến đâu, cũng không cho rằng người Pháp có thể lật ngược thế cờ.
Ngoại giao đại thần Oscar Jimenez đề nghị: "Bệ hạ, nếu lo lắng tổn thất khi tham chiến quá lớn, chúng ta vẫn có thể chọn một sách lược vòng vo.
Người Anh cũng muốn giữ lại Pháp, lập trường của chúng ta trong vấn đề này là nhất trí. Chúng ta hoàn toàn có thể thông qua họ để kết nối với người Pháp, sau đó đổ bộ vào Pháp từ đường biển.
Đối với Áo, điều quan trọng nhất tiếp theo là thống nhất vùng Germany, và tiêu hóa hết vùng châu Phi thuộc Pháp vừa chiếm được. Họ sẽ không gây thêm rắc rối vào lúc này.
Chỉ cần chúng ta giành trước quyền kiểm soát Pháp, khi đàm phán sau cuộc chiến, tiếng nói của đế quốc đương nhiên sẽ tăng lên."
Đây là sự thật, kế hoạch chiến lược của chính phủ Vienna đã bày ra trên mặt bàn. Chỉ cần thống nhất vùng Germany, tiêu hóa xong châu Phi thuộc Pháp, Áo sẽ là cường quốc số một thế giới.
So với điều đó, những chuyện khác đều là chuyện nhỏ nhặt, bao gồm cả việc làm suy yếu Pháp. Dù sao, thời kỳ đỉnh cao của Pháp còn bị đánh bại được, huống chi là một nước Pháp tàn phế.
Trầm mặc hồi lâu, Aleksandr III mới chậm rãi hỏi: "Ngươi làm thế nào để đảm bảo người Pháp có thể tin tưởng chúng ta?
Huống chi, dù người Anh có thể thuyết phục chính phủ Pháp đồng ý, làm sao có thể đảm bảo đây không phải là một cái bẫy?"
Sự tin tưởng là thứ xa xỉ. Bây giờ Pháp và Nga là kẻ thù, chỉ bằng một cam kết, mà đem mạch sống của mình giao vào tay kẻ địch, người bình thường không làm được.
Vạn nhất quân Nga tiến vào Pháp rồi, chính phủ Sa Hoàng đột nhiên trở mặt, chính phủ Pháp muốn khóc cũng không có cơ hội.
Vấn đề tương tự cũng tồn tại với chính phủ Sa Hoàng. Nói hay đến đâu cũng vô dụng, nếu người Anh nửa đường trở mặt, hải quân hoàng gia trực tiếp dìm quân Nga xuống biển cho cá ăn, thì chính phủ Sa Hoàng sẽ trở thành trò cười của thế kỷ.
Với mâu thuẫn giữa Anh và Nga, chính phủ London hoàn toàn có động cơ làm như vậy.
Mặc kệ người khác nhìn thế nào, Aleksandr III không tin người Anh. Khi chưa thể đảm bảo an toàn cho quân Nga, ông không dám mạo hiểm đưa hàng trăm ngàn quân Nga vào chỗ nguy hiểm.
