TÔI đã bắt đầu một cuốn sách mới, cốt là để có đủ không gian giải thích bản chất những nỗi bối rối mà chú Toby của tôi mắc phải từ bao cuộc chuyện trò và chất vấn về cuộc vây hãm Namur, nơi chú đã bị thương.

Tôi phải nhắc nhở độc giả, trong trường hợp người đó đã đọc lịch sử các cuộc chiến của Vua William,—nhưng nếu chưa đọc,—thì tôi xin thông báo rằng một trong những cuộc tấn công đáng nhớ nhất trong cuộc vây hãm đó là cuộc tấn công của người Anh và người Hà Lan vào mũi chiến lũy phụ, nằm giữa cổng St. Nicolas, nơi bao bọc con đập lớn hay cửa chắn nước, nơi quân Anh bị phơi mình trước hỏa lực của công sự bảo vệ và bán pháo đài St. Roch. Kết quả của cuộc tranh chấp ác liệt đó, tóm gọn trong ba từ, chính là: Người Hà Lan đã chiếm được công sự bảo vệ,—và người Anh đã làm chủ được con đường có mái che trước cổng St. Nicolas, bất chấp sự dũng cảm của các sĩ quan Pháp, những người đã phơi mình trên triền dốc cùng thanh gươm trên tay.

Vì đây là cuộc tấn công chính mà chú Toby của tôi đã tận mắt chứng kiến tại Namur,—do quân vây hãm bị chia cắt bởi hợp lưu của sông Maes và sông Sambre nên không nhìn thấy nhiều hoạt động của nhau,—chú Toby của tôi thường tỏ ra hùng hồn và chi tiết hơn khi kể lại nó; và biết bao nỗi bối rối chú gặp phải đều xuất phát từ những khó khăn gần như không thể vượt qua trong việc kể lại câu chuyện một cách dễ hiểu, cũng như làm sao để đưa ra những khái niệm rõ ràng về sự khác biệt và ranh giới giữa scarp (tường lũy) và counterscarp (chiến lũy phụ),—giữa glacis (triền dốc) và covered-way (đường có mái che),—giữa half-moon (bán nguyệt) và ravelin (đài bán nguyệt),—để người nghe hiểu thấu đáo chú đang ở đâu và làm gì.

Bản thân các nhà văn cũng thường hay nhầm lẫn các thuật ngữ này; vì vậy bạn sẽ bớt ngạc nhiên nếu thấy rằng, trong những nỗ lực giải thích chúng, và để chống lại nhiều hiểu lầm, chú Toby của tôi thường khiến khách khứa phải bối rối, và đôi khi chính chú cũng tự làm khó mình.

Thành thật mà nói, trừ khi những vị khách mà cha tôi dẫn lên lầu đều là những người sáng dạ, hoặc trừ khi chú Toby đang trong một trong những tâm trạng thích giải thích, thì dù chú có cố gắng thế nào đi nữa, việc giữ cho câu chuyện khỏi trở nên mù mịt cũng là một điều khó khăn.

Điều khiến cho việc kể lại sự vụ này trở nên rắc rối hơn đối với chú Toby là thế này,—trong cuộc tấn công vào chiến lũy phụ trước cổng St. Nicolas, kéo dài từ bờ sông Maes lên tận con đập lớn,—mặt đất bị cắt ngang dọc bởi vô số kênh mương, rãnh nước, suối nhỏ và cửa cống, ở khắp mọi phía,—và chú thường trở nên lúng túng một cách tội nghiệp, bị kẹt cứng giữa chúng, đến mức nhiều khi chú không thể tiến hay lùi dù chỉ một bước để bảo toàn tính mạng; và thường xuyên buộc phải từ bỏ cuộc tấn công chỉ vì chính lý do đó.

Những sự tắc nghẽn khó hiểu này khiến chú Toby Shandy phải chịu đựng nhiều dằn vặt hơn bạn tưởng; và vì lòng tốt của cha tôi cứ liên tục lôi kéo thêm những người bạn mới và những người tò mò mới đến,—chú đã có một khoảng thời gian thật chẳng dễ chịu chút nào.

Không nghi ngờ gì, chú Toby có khả năng tự chủ rất lớn,—và tôi tin rằng chú có thể giữ vẻ ngoài điềm tĩnh tốt hơn hầu hết mọi người;—nhưng bất cứ ai cũng có thể hình dung rằng, khi chú không thể rút lui khỏi đài bán nguyệt ravelin mà không sa vào bán nguyệt half-moon, không thể ra khỏi con đường có mái che mà không ngã xuống chiến lũy phụ counterscarp, cũng không thể băng qua mương mà không nguy cơ trượt chân xuống hào, thì chắc hẳn trong lòng chú phải vô cùng bực bội và cáu kỉnh:—Chú thực sự đã như vậy;—và những nỗi phiền muộn nhỏ nhặt hàng giờ, vốn có vẻ tầm thường và không đáng kể đối với người chưa từng đọc Hippocrates, nhưng với bất kỳ ai đã đọc Hippocrates, hoặc Bác sĩ James Mackenzie, và đã suy ngẫm kỹ về tác động của những đam mê và cảm xúc trong tâm trí lên hệ tiêu hóa—(Tại sao một vết thương lại không thể chịu tác động giống như một bữa tối nhỉ?)—thì có thể dễ dàng hiểu được những cơn đau thắt dữ dội của vết thương mà chú Toby phải chịu đựng chỉ vì chuyện đó.

—Chú Toby không thể triết lý hóa về điều này;—chỉ biết rằng chú cảm thấy nó là như vậy,—và sau khi gánh chịu những nỗi đau buồn đó suốt ba tháng trời, chú quyết tâm bằng cách này hay cách khác phải tự giải thoát mình.

Một buổi sáng nọ, khi đang nằm ngửa trên giường, vì sự đau đớn và bản chất của vết thương trên bẹn không cho phép chú nằm ở tư thế nào khác, một ý nghĩ chợt lóe lên trong đầu chú rằng, nếu chú có thể mua được một thứ, và dán nó lên một tấm ván, đó là một tấm bản đồ khổ lớn về hệ thống công sự của thành phố và tòa thành Namur cùng các vùng phụ cận, thì đó có thể là phương cách mang lại cho chú sự an nhàn.—Tôi lưu ý đến mong muốn của chú về việc có cả vùng phụ cận cùng với thành phố và tòa thành, vì lý do này,—bởi vì vết thương của chú Toby xảy ra tại một trong những đoạn hào ngang (traverse), cách góc ngoặt của chiến hào khoảng ba mươi toise, đối diện với góc nhọn của bán pháo đài St. Roch:——vì vậy chú khá tự tin rằng mình có thể cắm một chiếc đinh ghim chính xác vào đúng vị trí mặt đất nơi chú đang đứng khi hòn đá văng trúng chú.

Tất cả điều này đã thành công như ý nguyện của chú, và không chỉ giải thoát chú khỏi cả một thế giới những lời giải thích rắc rối, mà cuối cùng, nó đã trở thành phương tiện hạnh phúc, như bạn sẽ được đọc, để mang lại cho chú Toby món HOBBY-HORSE (thú vui tiêu khiển) của mình.