Chẳng có gì dại dột hơn việc, khi bạn đã bỏ công sức tổ chức một bữa tiệc kiểu này, lại sắp đặt mọi thứ tồi tệ đến mức để các nhà phê bình và những bậc tao nhân mặc khách chê bai, dèm pha. Cũng chẳng có gì khiến họ làm thế nhanh hơn là việc lờ họ đi không mời, hoặc tệ hại không kém, là bạn lại dành sự chú ý cho những vị khách khác một cách quá đặc biệt, như thể cái loại "nhà phê bình" (theo nghề) kia không hề tồn tại ở trên bàn.

——Tôi thì cảnh giác với cả hai điều đó; vì thứ nhất, tôi cố tình chừa ra nửa tá chỗ ngồi cho họ;—và thứ hai, tôi hết lòng lấy lòng họ.—Các vị, tôi xin hôn tay các vị, tôi đoan chắc rằng chẳng có hội khách nào có thể mang lại cho tôi niềm vui lớn đến thế,—thề có hồn tôi, tôi thực sự vui mừng khi thấy các vị ở đây———Tôi chỉ xin các vị đừng coi mình là người lạ, cứ tự nhiên ngồi xuống, không cần nghi thức, lễ nghi gì cả, và hãy cứ nhiệt tình dùng bữa.

Tôi đã nói là tôi chừa ra sáu chỗ, và suýt nữa tôi đã định nhã nhặn đến mức chừa ra luôn cả chỗ thứ bảy cho họ,—ngay tại cái vị trí tôi đang đứng này đây; nhưng vì được một nhà Phê bình (dẫu không phải theo nghề,—mà theo bản tính) bảo rằng tôi đã thể hiện khá ổn, nên tôi sẽ lấp chỗ đó ngay lập tức, và trong lúc chờ đợi, tôi hy vọng rằng năm tới mình sẽ có thể dọn ra thêm nhiều chỗ hơn nữa.

———Nhân danh sự kinh ngạc, làm sao mà chú Toby của anh, một người, theo như tôi thấy, là lính tráng, và được anh mô tả là không phải kẻ khờ,—lại có thể cùng lúc là một gã lơ mơ, đầu óc bã đậu, lẫn lộn đến thế, như là—Đi mà tìm hiểu lấy.

Đấy, thưa ngài Phê bình, tôi có thể đã trả lời như vậy đấy; nhưng tôi khinh thường cách đó.—Đó là ngôn từ thiếu văn hóa,—và chỉ phù hợp với kẻ không thể đưa ra những lý lẽ rõ ràng, thỏa đáng về sự việc, hoặc chẳng thể đào sâu vào những nguyên nhân gốc rễ của sự ngu muội và hỗn loạn nơi con người. Hơn nữa, đó là lối đáp trả dũng mãnh—và vì thế tôi từ chối; bởi dẫu nó có thể rất hợp với tính cách của chú Toby, một người lính,—và nếu chú ấy không có thói quen huýt sáo bài Lillabullero trong những cuộc tấn công kiểu đó, vì chú ấy chẳng thiếu dũng khí, thì đó chính xác là câu trả lời chú ấy sẽ đưa ra; tuy nhiên, nó hoàn toàn không phù hợp với tôi. Ngài thấy rõ ràng đấy, tôi viết như một người uyên bác;—rằng ngay cả những phép so sánh, những cách ám chỉ, những hình ảnh minh họa, những phép ẩn dụ của tôi cũng đều uyên bác—và tôi phải duy trì hình tượng của mình cho đúng, và tạo sự tương phản cho đúng nữa,—nếu không thì tôi sẽ ra sao đây? Chà, thưa ngài, tôi sẽ tiêu đời mất;—ngay lúc này, khi tôi đang định lấp đầy một chỗ trống để đối phó với một nhà phê bình,—tôi đáng lẽ đã phải mở đường cho cả một cặp rồi.

——Vì vậy, tôi xin trả lời thế này:

Thưa ngài, trong tất cả những sách vở mà ngài từng đọc, đã bao giờ ngài đọc cuốn "Tiểu luận về Tri thức Con người" của Locke chưa?——Đừng trả lời tôi hấp tấp—vì tôi biết nhiều kẻ trích dẫn cuốn sách đó mà chẳng hề đọc nó—và nhiều kẻ đã đọc mà chẳng hiểu gì cả:—Nếu ngài thuộc một trong hai trường hợp trên, thì vì tôi viết là để chỉ dạy, tôi sẽ nói cho ngài biết trong ba chữ cuốn sách đó là gì.—Nó là một cuốn lịch sử.—Một cuốn lịch sử! Của ai? Cái gì? Ở đâu? Khi nào? Đừng vội vã—Thưa ngài, đó là cuốn lịch sử (điều có lẽ sẽ khiến cả thế giới đón nhận nó) về những gì diễn ra trong tâm trí của một con người; và nếu ngài chỉ nói chừng đó về cuốn sách, không hơn không kém, hãy tin tôi, ngài sẽ chẳng hề tỏ ra kém cỏi trong giới triết học đâu.

Nhưng đó là chuyện bên lề.

Giờ đây, nếu ngài dám đồng hành cùng tôi, và nhìn xuống tận đáy của vấn đề này, thì sẽ thấy rằng nguyên nhân gây ra sự tối nghĩa và hỗn loạn trong tâm trí con người có ba nguồn gốc.

Thứ nhất, thưa ngài thân mến, là do các giác quan trì trệ. Thứ hai, là do những ấn tượng nông cạn và thoáng qua được tạo ra bởi các sự vật, khi các giác quan kia không hề trì trệ. Và thứ ba, là một trí nhớ tựa như cái sàng, không thể giữ lại những gì đã tiếp nhận.—Hãy gọi Dolly, cô hầu phòng của anh xuống đây, và tôi sẽ tặng anh cả cái mũ cùng cái chuông của tôi nếu tôi không giải thích điều này rõ ràng đến mức ngay cả Dolly cũng hiểu tường tận như Malebranche vậy.——Khi Dolly đã viết xong bức thư gửi cho Robin, và thọc cánh tay xuống đáy túi đeo bên hông phải;—hãy chớp lấy cơ hội đó để nhớ rằng các giác quan và năng lực nhận thức chẳng thể nào được tượng trưng và giải thích thỏa đáng bởi bất cứ thứ gì trên thế gian này bằng chính cái vật mà tay của Dolly đang tìm kiếm đó.—Các giác quan của ngài không đến mức trì trệ để tôi phải thông báo cho ngài đâu—thưa ngài, đó chính là một thỏi sáp đỏ để đóng dấu.

Khi thỏi sáp này được nung chảy và nhỏ lên lá thư, nếu Dolly loay hoay tìm cái đê khâu quá lâu, đến mức sáp đã cứng quá mức, nó sẽ không nhận được dấu ấn từ chiếc đê theo lực ấn thông thường vốn dùng để in dấu. Được rồi. Nếu sáp của Dolly, vì không có thứ tốt hơn, là sáp ong, hoặc có độ mềm quá mức,—thì dẫu nó có thể nhận dấu,—nó cũng sẽ không giữ được vết ấn, dù Dolly có nhấn mạnh đến thế nào đi chăng nữa; và cuối cùng, giả sử sáp tốt, và đê cũng tốt, nhưng lại được ấn vào khi đang vội vã cẩu thả, vì bà chủ của cô ta đang rung chuông;——trong bất kỳ trường hợp nào trong ba trường hợp đó, vết dấu để lại bởi chiếc đê sẽ chẳng giống với bản gốc tí nào, tựa như một cái giá quay thịt bằng đồng vậy.

Giờ ngài phải hiểu rằng không một điều nào trong số đó là nguyên nhân thực sự gây ra sự hỗn loạn trong những lời bàn luận của chú Toby tôi; và chính vì lý do đó mà tôi phải mở rộng vấn đề lâu đến thế, theo cách của những nhà sinh lý học vĩ đại—để cho thế giới thấy rằng, nó không bắt nguồn từ những thứ đó.

Nó bắt nguồn từ đâu, tôi đã ám chỉ ở trên rồi, và đó là một nguồn gốc dồi dào của sự mơ hồ—và mãi mãi vẫn sẽ như vậy—chính là việc sử dụng từ ngữ không nhất quán, thứ đã làm rối loạn cả những bộ óc minh mẫn và cao siêu nhất.

Chắc chắn đến chín phần mười (theo cách nói ở Arthur’s) là ngài chưa từng đọc các bộ lịch sử văn học của những thời đại đã qua;—nếu có, thì ngài sẽ thấy những trận chiến khủng khiếp, được gọi là tranh luận về từ ngữ (logomachies), đã gây ra và kéo dài biết bao nhiêu sự thù hận và mực đổ—đến mức một người có tấm lòng lương thiện không thể đọc các bản ghi chép về chúng mà không rơi lệ.

Nhà phê bình hiền triết ạ! Khi ngươi đã cân nhắc tất cả điều này, và suy ngẫm trong lòng mình rằng biết bao nhiêu tri thức, diễn ngôn và trò chuyện của chính ngươi đã bị quấy rầy và xáo trộn, lúc này hay lúc khác, chỉ bởi điều này, và duy nhất điều này mà thôi:—Thật là một sự náo loạn và ồn ào trong các CÔNG ĐỒNG về "ousia" và "hypostasis"; và trong các TRƯỜNG HỌC của những bậc trí giả về quyền năng và về tinh thần;—về bản chất, và về tinh túy;—về vật chất, và về không gian.——Thật là hỗn loạn trong những NHÀ HÁT lớn hơn chỉ vì những từ ngữ ít nghĩa, và có ý nghĩa mơ hồ đến thế! Khi ngươi suy xét đến điều này, ngươi sẽ không còn ngạc nhiên trước những rối rắm của chú Toby tôi nữa,—ngươi sẽ rơi một giọt lệ cảm thương cho công sự và phản công sự của chú ấy;—cho bờ dốc và đường bao che của chú ấy;—cho đồn tam giác và pháo đài hình bán nguyệt: Không phải vì ý niệm đâu,—thề có Trời; mạng sống của chú ấy đã bị đe dọa bởi chính những từ ngữ đấy.