Trong tầng hầm tại Toà Nhà Trắng.

Tổng thống Giôn-xơn, các phụ tá thân cận, các chuyên gia của nhiều lĩnh vực, các thành viên "Bữa tiệc trưa" theo dõi diễn biến trận chiến Khe Sanh được thể hiện trên mô hình dựng theo tỉ lệ một phần triệu.

Cuộc Tổng tấn công và nổi dậy dịp Tết Mậu Thân của Việt cộng đang gây xôn xao dư luận thế giới và làm choáng váng nước Mỹ. Vậy mà vẫn chưa là gì cả, nhưng nếu thất thủ Khe Sanh thì lại là một thảm hoạ khó lường.

Cố vấn an ninh quốc gia Gioóc Bân-đi đánh giá:

- Khe Sanh là trận đánh quan trọng nhất của cuộc chiến tranh. Quân đội Hoa Kỳ chỉ được phép thắng.

Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Uy- lơ hưởng ứng lời nói của Bân-đi theo hướng suy nghĩ khác:

- Khe Sanh là trận đánh có ý nghĩa lớn, có tướng gọi nó là "Điện Biên Phủ kiểu Mỹ".

Giôn-xơn không chấp nhận những ý nghĩ tiêu cực như thế, ông gạt đi bằng cách nói mà thực sự là ra nghiêm lệnh:

- Tổng thống cần lời cam kết của các nhà quân sự, lời cam kết theo quân luật là bảo vệ bằng được Khe Sanh.

Sle-xinh-giơ - Vị Bộ trưởng Quốc phòng trong tương lai nhấn mạnh:

- Lời cam kết bằng máu!

Uy-lơ có đà thực hiện lời hứa tăng quân cho Oét-mô- len. Cuối tháng 2 vừa rồi, Giôn-xơn phái Uy-lơ sang Việt Nam gặp Oét-mô-len để tìm hiểu tình hình; khi về Oa- sinh-tơn, Uy-lơ đã đề đạt lên Tổng thống nhiều vấn đề, bức xúc là vấn đề tăng quân, nhưng Tổng thống chỉ nghe mà không giải đáp. Thời cơ này giúp ông nhắc lại yêu cầu tha thiết nhất của Oét-mô-len. Ông tỏ ý đồng thuận những điểu Tổng thống đòi hỏi:

- Oét-mô-len xin tăng viện ngay hai trăm nghìn quân để tổ chức hành binh giải toả và bảo vệ căn cứ Khe Sanh.

Mỗi lần Oét-mô-len đề nghị tăng quân là một lần Tổng thống Giôn-xơn lâm vào tình trạng khó xử. Mấy năm trước đây, khi cuộc chiến Mỹ - Việt mới ở giai đoạn thăm dò, nếu có yêu cầu tăng quân, Giôn-xơn đều tìm cách tránh làm đảo lộn sự yên tĩnh các công việc thời bình của đất nước và tránh làm chấn động nhân tâm, vì thế ông chỉ dựa vào lính quân dịch và lính tình nguyện, nghĩa là ông cắt xén số quân nhân đang làm nhiệm vụ phòng thủ quốc gia để bổ sung cho Đội quân viễn chinh. Vậy mà, số quân nhân Mỹ ở miền Nam Việt Nam đã lên tới già nửa triệu. Cuộc chiến quái ác ấy cần ngốn bao sinh mạng nữa mới thoả mãn?

Thấy Tổng thống trầm tư đâu đâu, Uy-lơ gợi ý cách giải quyết tăng quân cho Oét-mô-len:

- Có thể động viên hai trăm năm mươi nghìn quân dự bị để thế quân thường trực.

Phôn Gô-đich - Giám đốc cơ quan Phục vụ công cộng thuộc Lầu Năm Góc vội vã lên tiếng:

- Không nên động viên quân dự bị làm nhiệm vụ thường trực, vì nhân dân chưa được chuẩn bị cho cuộc động viên với quy mô lớn như thế. Hiện nay không có tình huống khẩn cấp nào của đất nước để bào chữa cho một quyết định như vậy.

Thứ trưởng Quốc phòng Pôn Nit-de khuyến nghị:

- Mỹ nên bớt giảm các mục tiêu của Mỹ ở Việt Nam cho phù hợp với tiềm lực quân sự và kinh tế.

Pôn Uôn-ke - Giám đốc cơ quan An ninh quốc tế của Lầu Năm Góc đề cập vấn đề an ninh xã hội:

- Nơi nào ở nước Mỹ cũng có gia đình binh sĩ tử trận hoặc bị thương bên chiến trường Việt Nam, tình hình ấy rất bất lợi về chính trị và xã hội. Mỹ nên giảm bớt số thương vong người Mỹ bằng cách trao trách nhiệm phòng thủ Nam Việt Nam cho người Việt Nam.

Giôn-xơn lấn cấn trong lựa chọn chính sách trước những khuyến nghị trái ngược nhau của các cố vấn và tướng lĩnh. Cờ-lác Cờ-líp-phớt đề nghị Tổng thống triệu tập "Những chính khách đàn anh" lại để bí mật thảo luận chính sách. Giôn-xơn đồng ý. Những nhân vật tài giỏi, dày dạn kinh nghiệm chính trường và chiến trường được Tổng thống Hiệp chủng quốc Hoa Kỳ thỉnh là: A-ki-xơn - Bộ trưởng Ngoại giao thời chiến tranh lạnh (Tru-man), Gièm Pho-re-xtơn - Bộ trưởng Quốc phòng ở giai đoạn nước Mỹ thi hành học thuyết "Thoả ước trung thực" (của Tru-man), Mác-xoen Tay-lo - Chiến lược gia hàng đầu đương thời và một số nhân vật thành danh khác như Mơ- phi, Bret-lây... Tất cả "các ngài" này đểu ủng hộ, cổ vũ chính sách Việt Nam của Giôn-xơn.

Tổng thống thành thật bày tỏ tâm trạng:

- Tôi thực sự bối rối trước những lời khuyên trái ngược nhau của các cố vấn. Tôi muốn được biết quan điểm của các ngài.

A-ki-xơn phát biểu quan điểm về diện mạo chiến tranh:

- Tôi muốn Tổng thống kiểm tra lại chiến lược cơ bản của mình. Có những vấn đề chưa thoả đáng, chưa hợp lý-Giôn-xơn yêu cầu:

- Mong ngài nói rõ hơn!

Giêm Pho-re-xtơn nói thay vị "đồng liêu" xưa:

- Việc ném bom Bắc Việt ít hiệu quả, nên ngừng hoặc ít nhất là cắt giảm phần lớn việc ném bom Bắc Việt. Giảm dần tới thủ tiêu sự dính líu trực tiếp của Mỹ vào cuộc chiến tranh ở Việt Nam, để có thể chỉ phải chịu tổn thất ít nhất.

A-ki-xơn đề cập khía cạnh có ý nghĩa nhân quả:

- Thưa Tổng thống! Cho dù có lưu tâm thích đáng đến đâu thì Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân cũng không hiểu rõ họ đang bàn bạc về những cái gì, giúp Tổng thống làm điều gì.

Giôn-xơn hơi ngả người ra sau tỏ vẻ ngạc nhiên:

- Đây là lời tuyên bố khiến tôi sửng sốt.

Tay-lo gợi ý:

- Có lẽ nội tình vấn đề sẽ làm cho Tổng thống ngạc nhiên đến choáng váng. Tôi đề nghị Tổng thống uỷ nhiệm cho ngài A-ki-xơn tìm hiểu vấn đề chưa có giải đáp.

Giôn-xơn chấp thuận. A-ki-xơn nhận lời. Ông bỏ ra mấy tuần gặp gỡ các quan chức Bộ Ngoại giao, Bộ Quốc phòng và Cục Tình báo trung ương CIA tại nhà riêng của ông ở thành phố Goóc-giơ, trao đổi với những người được chọn lọc ấy tình hình mọi mặt sau Tết Mậu Thân. Cuối cùng, A-ki-xơn có cơ sở về thực tiễn và lý luận để báo cáo với Tổng thống Hiệp chủng quốc Hoa Kỳ:

- Tổng thống đang bị Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân lừa dối. Những gì mà Oét-mô-len cố gắng làm ở Việt Nam đều không thể thực hiện được, nếu không sử dụng vào đó các nguồn kinh tế và quân sự hoàn toàn không hạn chế, trong thời gian ít nhất là năm năm.

Uy-liêm Toóc-ly - Chuyên gia đảm nhiệm công việc nghiên cứu "Chiến lược của Bắc Việt" trình lên Tổng thống kết quả nghiên cứu của ngành mình:

- Mục tiêu của Hà Nội là nhằm chứng minh sự bế tắc của Hoa Kỳ về quân sự.

Tổng thống Mỹ nhận được những lời khuyến cáo chua xót, ông thực sự xao xuyến khi nghĩ đến các cố vấn thân cận, các phụ tá một thời đắc lực... Những "kẻ cơ hội ấy" toan tính đẩy cỗ xe hành pháp lãn tới đâu, đưa Tổng thống của họ tới ngả nào?

Giôn-xơn đang lúc khủng hoảng tinh thần thì Mắc Na-ma-ra tới. Giôn-xơn muốn biết quan điểm của một trong hai nhân vật khởi xướng thuyết "lẽ phải thuộc về kẻ mạnh". Không ngờ, ông bị giội luôn một thùng nước lạnh vào gáy:

- Cuộc chiến tranh Việt Nam làm cho tôi kiệt quệ cả về tinh thần lẫn thể xác, muốn sống sót qua giai đoạn này, tôi cần được nghỉ ngơi. Cơ-lác Cờ-líp-phớt là một tài năng hiếm có, tôi xin tiến cử lên Tổng thống.

Giôn-xơn không có thói quen thở dài, khi có tâm trạng chán nản hay không bằng lòng ông thường nheo nheo cập mắt xanh lơ một cách tinh quái, lần này ông lại không có hành vi theo thói quen mà... Ông nhớ, cuối năm 1967, Mắc Na-ma-ra nói với ông: "Giải pháp quân sự không chắc chắn. Tuy chưa tới thời điểm thương lượng, nhưng cũng thử dò tìm". Khi ấy, ông cho rằng "người cố vấn tài giỏi" mách nước trấn an phong trào đòi hoà bình của nhân dân Mỹ và thế giới, đồng thời, cũng là cách ru ngủ các ngài Nghị sĩ "nhiễu sự". Nhờ "sáng kiến" của Bốp(1) nên ông phát động chiến dịch ngoại giao hoả mù: Dùng Rôn-ninh - Nhà ngoại giao của Ca-na-đa khuyếch đại tín hiệu hoà bình. Gặp gỡ Mai Văn Bộ - đại diện Bắc Việt ở Pa-ri khai thông kênh hoà bình, uỷ thác cho hai công dân Mỹ sang Hà Nội đề nghị có cuộc mạn đàm Mỹ- Việt... Mỹ vận động ngoại giao hoà bình rất nhộn nhịp, rất chững chạc. .. Nhưng đó chỉ là lớp hoả mù che giấu ý đồ "kẻ mạnh phải thắng". Nói thế nào đi nữa, các hoạt động ấy cũng có thành công, dù chỉ là thành công nhất thời.

(1) Bốp là tên thân mật Giôn-xơn thường dùng khi nói chuyện với Mắc Na-ma-ra.

Tổng thống không ngả người ra phía sau, tựa lưng lên thành ghế mỗi khi tiếp khách như thói quen mà... vươn người ra phía trước, nói những lời khác thường:

- Không lẽ Bốp mặc tôi cô quạnh!

Mắc Na-ma-ra - người đề ra chính sách chiến tranh người cổ động mạnh mẽ nhất ý đồ giải quyết vấn đề tranh chấp với Bắc Việt bằng vũ lực đã nhận ra điều không muốn xảy ra: Cuộc chiến tranh Việt Nam trở thành một thảm hoạ lớn nhất trong lịch sử nước Mỹ kể từ thời nội chiến.