Hai giờ đêm ngày 30 tháng 3 năm 1972, Mặt trận Trị Thiên mở đầu cuộc tiến công chiến lược trên toàn miền Nam Việt Nam bằng trận pháo kích bão táp suốt 30 giờ liền, 8000 quả đại bác trút xuống 19 trong 24 căn cứ địch, trong đó có 13 trận địa pháo, tất cả các Sở chỉ huy trung đoàn, lữ đoàn, sư đoàn và kho tàng đều chìm trong lửa đạn; kẻ địch nằm bẹp chịu trận.
Mặt trận cánh Tây, Trung đoàn 27 thuộc Sư đoàn 304 tiêu diệt căn cứ 544, diệt gọn tiểu đoàn địch đang trên đường đến thay quân, nhân đà chiếm luôn căn cứ Đồi Trèm ngay buổi sáng hôm sau, mở thông cửa trên Đường 9. Trung đoàn 48 phối hợp với bộ đội địa phương khống chế cửa Đông Đường 9, đánh bại bọn Cam Lộ lên tiếp viện rồi tiến vào bao vây, đánh gắt Chi khu Cam Lộ. Bọn địch ở căn cứ Cồn Tiên hoảng hốt tháo chạy vào căn cứ Bái Sơn. Tiếp đó, Sư đoàn 304 tiến công đập nát các căn cứ: Ba Hồ, Ba Tum, Đầu Mầu, Động Toàn. Trung đoàn 24 áp sát Sở chỉ huy của Trung đoàn 56 địch ở căn cứ 241 và Sở chỉ huy của Lữ đoàn thuỷ quân lục chiến 147 ở căn cứ Mai Lộc. Quân ứng cứu địch đến bao nhiêu đánh tan bấy nhiêu.
Mặt trận cánh Đông, Đoàn 126 - Đặc công nước phối hợp với bộ đội địa phương đồng loạt tiến công cửa Việt, đánh đắm nhiều tàu đang neo đậu trong cảng Cửa Việt, rải thuỷ lôi phong toả ven biển, cửa sông; tiếp đó bao vây Duyên đoàn 11. Sông Cửa Việt bị vít kín, các tàu địch vào không được, tháo ra không nổi. Tiểu đoàn 47 Vĩnh Linh, các Tiểu đoàn đặc công 31, 25 cùng các Đại đội địa phương lần lượt tiến công giải phóng Gio Linh, Bến Ngự, Mai Xá Thi, Xuân Khánh, Hà Thượng. Sáng ngày 1 tháng 4 năm 1972, địch ở căn cứ Dốc Miếu, Dốc sỏi bỏ chạy về Quán Ngang.
Mặt trận cánh Nam, Trung đoàn 1 thuộc Sư đoàn 324 đánh căn cứ Động Ngô, bọn tàn binh chạy vào căn cứ Phượng Hoàng. Bộ đội đặc công đột kích nhiều mục tiêu ở cụm căn cứ Ái Tử - chỉ huy sở tiền phương của Bộ tư lệnh Sư đoàn 3 nguy, Chuẩn tướng Vũ Văn Giai - Tư lệnh Sư đoàn phải dời Sở chỉ huy Sư đoàn vào Thành cổ và lớn tiếng thề "tử thủ Quảng Trị".
Trên đầu máy bay địch quần lượn, bom nổ rền rĩ phía sau, đạn lửa tơi bời phía trước, nhiều đơn vị địch chống trả quyết liệt. Các đơn vị dân công hoả tuyến dũng cảm và khẩn trương chuyển tải thương binh tử sĩ về tuyến sau, cung cấp cơm nắm, nước uống cho bộ đội kịp thời. Quân ta hăng hái tiến đánh các căn cứ địch ở phía trong. Ngày 2 tháng 4 năm 1972, Trung đoàn 48 thuộc Sư đoàn 308 làm chủ căn cứ Cam Lộ; Đoàn bộ binh 31 chiếm căn cứ Quán Ngang. Địch hoảng sợ, phá cầu Đông Hà để ngăn cản bước tiến thần tốc của quân ta. Trung đoàn 36 thuộc Sư đoàn 308 tấn công căn cứ Bái Sơn, địch bỏ chạy, ta truy kích đến cầu Đông Hà, vừa lúc địch phá xong cầu Đông Hà, ta không phát triển được.
Ở mặt trận cánh Tây, Trung đoàn 24 thuộc Sư đoàn 304 tiến đánh căn cứ 241. Căn cứ 241 do Trung đoàn 56, dưới quyển chỉ huy của Trung tá Phan Văn Đính. Lúc này, các căn cứ yểm hộ: 544, Đồi Tròn, Ba Tum. Ba Hồ, Đầu Mầu, Động Toàn đã thất thủ, pháo và không quân không thể chi viện cho 241. Trung đoàn 56 bị cô lập. Trung đoàn trưởng Phan Văn Đính gọi điện xin hàng, ta đồng ý. Trưa ngày 2 tháng 4 năm 1972 Trung đoàn 66 thuộc Sư đoàn 304 tiến đánh căn cứ Mai Lộc - bản doanh của Bộ tư lệnh Lữ đoàn thuỷ quân lục chiến 147, quân địch không chống cự mà tháo chạy ngay về Cồn Trung, ta truy kích diệt nhiều tên.
Mặt trận cánh Đông, Tiểu đoàn 66 bộ binh cơ giới lội nước từ Vĩnh Linh vượt sông Bến Hải sang Gio Linh nhằm mục tiêu Đông Hà, đến Vinh Quang Thượng thì bị máy bay địch đánh chặn không tiến được. Đêm mùng 3 tháng 4 năm 1972, Tư lệnh vùng chiến thuật 1 - Trung tướng Hoàng Xuân Lãm biết không thể kháng cự đã ra lệnh cho lực lượng ở Cửa Việt phá vây tháo chạy để bảo toàn lực lượng dưới sự yểm trợ của Không quân và pháo của 11 Tàu tuần dương ở ngoài khơi. Nhưng, bọn Cửa Việt vẫn bị Trung đoàn 126 Đặc công nước và Bộ đội Gio Linh bao vây tiêu diệt.
Mật trận cánh Nam, Trung đoàn 24 thuộc Sư đoàn 324 vây ép La Vang, Thành cổ Quảng Trị. Địch ở căn cứ Động Ông Do bỏ đồn chạy tháo thân, căn cứ Động Chiên Dòng của địch cũng bị vây khốn. Trên hướng Thừa Thiên, ta đánh chặn địch hành quân giải toả phía tây Đường 12, tiến công căn cứ 620, Cù Mỏng... diệt 1 Tiểu đoàn và gây thiệt hại nặng 2 Tiểu đoàn khác của Sư đoàn 1 nguy. Địch bỏ căn cứ Tà Lương chạy vào căn cứ Động Tranh.
Vậy là, trên chiến trường Trị - Thiên, sau 6 ngày tiến công dồn dập, dữ dội... ta phá vỡ hoàn toàn tuyến phòng thủ vòng ngoài của địch, giải phóng hai huyện Gio Linh, Cam Lộ; chấm dứt cuộc sống gai mắt của "hàng rào điện tử Mắc Na-ma-ra" đã tồn tại một cách khó chịu trên khu phi quân sự ròng rã 6 năm.
Quân ta lại chuẩn bị bước vào bước phát triển mới.
