Đại tướng Uây-en dẫn đầu một phái đoàn đông đảo các chuyên gia quân sự, chính trị, kinh tế đáp máy bay sang Sài Gòn, cùng một chuyến vượt Thái Bình Dương với Ma-tin.

Tổng thống Pho muốn làm Thánh Pi-e gác cửa thiên đường hay cũng chỉ là thủ đoạn ngoại giao "khoa trương và an ủi".

Về tới nhiệm sở, Đại sứ Ma-tin không kịp nghỉ xả hơi mà tổ chức ngay buổi họp các quan chức chủ chốt của Sứ quán và Cơ quan Tuỳ viên quốc phòng Mỹ (DAO), cùng phái đoàn Uây-en trao đổi trước những nội dung bàn thảo với Nội các Thiệu, ngoài ra còn đề cập tới những vấn đề cần quan tâm.

Sau khi các thành viên buổi họp thống nhất, thông suốt chủ đề chính, tướng Xmít - phụ trách cơ quan DAO là người chuyển đề tài:

- Tinh hình quân sự nghiêm trọng, Sài Gòn có nguy cơ bị uy hiếp trực tiếp, dù chúng ta vừa đưa ra các giải pháp cứu vãn, nhưng việc di tản người Mỹ không cần thiết phải được thực hiện triệt để, chỉ cần giảm tối đa nhân viên phục vụ có quốc tịch Mỹ.

Ma-tin không muốn gây xao động nhân tâm, muốn vực dậy sĩ khí của quân đội và dân chúng Sài Gòn nên cũng không tán thành di tản ồ ạt:

- Tinh hình quân sự có nghiêm trọng, nhưng vẫn còn kiểm soát được. Người Việt Nam nhìn động thái của chúng ta mà xử lý tình huống; bởi vậy, mỗi hành động của chúng ta đều cần phải cân nhắc cẩn thận.

Pôn-ga Phụ trách Phân cục CIA tại Sài Gòn ủng hộ quan điểm của Đại sứ. Họ để cập tới vấn đề "bắt tép nuôi cò” :

- Trong khi tình hình chiến sự nguy ngập, bọn tướng tá bị thải hồi lại tấp tểnh... Nguyễn Cao Kỳ thành lập "ủy ban cứu nguy dân tộc", hắn lôi kéo một số tướng tá bất mãn chuẩn bị thực hiện đảo chính. Giai đoạn này loại người như Kỳ không thích hợp. Nhưng, Thiệu cũng mất sự ủng hộ của tướng lĩnh và dân chúng. Suy nghĩ của tôi là loại bỏ Thiệu ngay mới cứu vãn được tình thế.

Ma-tin đưa ra chủ trương đối phó:

- Nếu tính đến khả năng phải thương lượng với Cộng sản thì đúng là nên thay Thiệu. Tuy vậy, ngày mai chúng ta gặp Thiệu, xem xét các yếu tố mới có thể quyết định. Dẫu sao thì nhân vật Kỳ vẫn không phù hợp với giai đoạn hiện nay. Việc Kỳ âm mưu đảo chính tôi có cách xử lý.

(Về sau, cách xử lý đối với tham vọng nhảy vào Dinh Độc Lập của Kỳ là Ma-tin cho Kỳ xơi đầy bánh vẽ).

Hôm sau, cuộc họp Việt - Mỹ được tiến hành tại Phòng tình huống trong Dinh Độc Lập. Phía Việt Nam có: Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu, Thủ tướng Trần Thiện Khiêm, Tổng Tham mưu trưởng Cao Văn Viên, Bộ trưởng kinh tế Nguyễn Tiến Hưng, phụ tá hành quân Bộ Tổng tham mưu Trung tướng Lê Nguyên Khang, tướng 3 sao Đổng Văn Khuyên, Bộ trưởng thông tin Hoàng Đức Nhã. Phía Mỹ có: Đại sứ Ma-tin, Trưởng phái đoàn khảo sát Uây-en, các thành viên khác như Pôn-ga, Xmít, Vôn Mac-bốt...

Sau nghi thức ngoại giao, Nguyễn Văn Thiệu trình bày sơ lược các mật chính trị, kinh tế... rồi chuyển sang lĩnh vực quân sự:

- Phía Đông, chủ lực Cộng sản đã tràn xuống Đồng Xoài, Chơn Thành, Bến Cát..., phía Bắc, chúng tiến gần tới phòng tuyến Phan Rang... Quân đội chúng tôi không chống đỡ nổi vì thiếu nhân lực, thiếu phương tiện.

Ưây-en đã nhiều năm cộng tác, chí ít cũng từng qua lại giao dãi với các tướng lĩnh Quân đội Cộng hoà và quan chức trong Nội các Thiệu nên có thể thẳng thắn đưa ra lời đánh giá đúng thực trạng:

- Thảm cảnh suy sụp của Quân đội Sài Gòn đã gây cho người Mỹ một ấn lượng kinh ngạc về sự thất bại và hèn nhát. Tinh trạng này khó tính đến giải pháp thương lượng có lợi.

Cao Văn Viên vẫn găm sẵn một khả nàng đáng khích lệ và mong mỏi Mỹ đáp ứng, tiện dịp nói luôn:

- Khối chủ lực Cộng sản đang tập trung với mật độ cao, nếu được Chính phủ Mỹ phái B.52 tới rải thảm bom thì chắc chắn tình thế sẽ đảo ngược. Quân đội chúng tôi có cơ hội khôi phục lại vị thế cũ.

Trong giọng nói của Uây-en có sự dồn nén nào đó:

- Tổng thống của chúng tôi tỏ ra rất quyết tâm bảo vệ Việt Nam Cộng hoà. Nhưng, Quốc hội Mỹ đã ra nhiều Nghị quyết hạn chế hoặc cấm kỵ khiến cho Tổng thống Pho không thể hiện được quyết tâm của mình.

Nguyễn Tiến Hưng phát triển theo hướng đề xuất của Viên:

- Nếu không có B.52 thì thay bằng bom Đê si Cốt-tu.

Tướng Vôn Mác-bốt nhìn kẻ thóc mách bằng cặp mắt xanh lè. Đê si Cốt-tu là loại bom hạng nặng, trọng lượng một quả tới 7500 kg, một quả có thể phá huỷ một diện tích 500 mét vuông, ở cách nơi bom nổ 500 mét cũng bị tê liệt, nó chưa từng được thử nghiệm ở chiến trường nào. Vậy mà gã Bộ trưởng Kinh tế cũng biết, gã khai thác tin tức ấy từ nguồn nào nhỉ?

Vôn Mác-bốt còn đang mải suy nghĩ thì Cao Văn Viên đã vơ vào:

- Đê si Cốt-tu sẽ rất hữu dụng!

Vấn đề này thuộc thẩm quyền được phép của vỏn Mác-bốt, nên ông ta nói chắc như đinh đóng cột:

- Chúng tôi sẽ cho chuyển sang ngay một số.

Uây-en nhân lúc bàn cùng một việc nên nói tiếp:

- Như nội dung bức điện của Tổng thống của chúng tôi gửi ngài, chúng tôi tổ chức ngay tuyến vận tải hàng không, dùng máy bay khổng lồ Ga-la-xi đưa tới Tân Sơn Nhất hai ngàn tấn trang bị; tàu sân bay Hen-cốc và 4 tàu chiến chở lính thuỷ đánh bộ Mỹ đến ngoài khơi Nam Việt Nam làm thanh viện, xin nhớ chúng tôi chỉ đơn thuần làm thanh viện; bãi bỏ có chọn lọc phương án "rút bớt người Mỹ khỏi Sài Gòn".

Trần Thiện Khiêm hớn hở lên tiếng:

- Hành động hào hiệp của Mỹ sẽ có ảnh hưởng lớn tới chiều hướng cuộc chiến và tác động đến tâm lý, ý chí của dân chúng Việt Nam.

Nguyễn Văn Thiệu cảm thấy đói lòng mà phải húp cháo loãng; tuy vậy, có vẫn hơn không, ông nói giọng hoan hỉ có chừng mực:

- Thay mặt Chính phủ Việt Nam Cộng hoà và Nhân dân Việt Nam, tôi hoan nghênh thiện chí của quý quốc.

Ma-tin nhìn như xuyên mũi dùi vào trái tim Thiệu:

- Tiến bộ về quân sự phải song song với tiến bộ về chính trị mới đạt được sự bền vững. Tổng thống của chúng tôi hy vọng ngài huy động được nhiều nỗ lực của dân chúng trong cuộc chiến đấu này.

Nguyễn Văn Thiệu hiểu ngay là Ma-tin muốn nói gì, ông ta đề cập luôn vấn đề gây xôn xao trong dư luận dân chúng về sự độc quyền, về đảo chính:

- Chúng tôi đang xây dựng phương án cải tổ nội các. Nội các mới sẽ tập hợp đủ thành phần cơ bán của xã hội; thậm chí, thành viên Nội các có cả nhân vật từng chống đối đường lối, chính sách của Chính phủ.

Ma-tin nuôi dụng ý: dùng vấn đề nhàn đạo để tô điểm uy tín cá nhân mình; đồng thời khêu gợi, mớm nhử lòng từ thiện ở các Ngài nghị sĩ nhẹ dạ nên đưa vấn đề nhân đạo ra bàn:

- Thực tế chiến tranh đã tạo ra nhiều số phận đáng thương, đáng thương nhất là những đứa trẻ mồ côi. Tôi muốn tổ chức gom các cháu ấy đưa sang Mỹ nuôi dưỡng và giáo dục. Hành động này ngoài cái lợi có tính nhân đạo còn tác động tới tình cảm Quốc hội Mỹ, ngoài ra, chúng ta có thể thai khác sự kiện này tố cáo tội ác của Cộng sản, thêm cớ yêu cầu Quốc hội Mỹ thông qua viện trợ quân sự và kinh tế cho Nam Việt Nam.

Nguyễn Văn Thiệu không cân nhắc mà đáp ngay:

- Tôi ủng hộ ý tưởng của Đại sứ.