Kít-xinh-giơ xót thương chương trình "Việt Nam hoá" chết uổng, chết một cách ấm ức, gọi điện sang Sài Gòn nhắc nhở Đại sứ Ma-tin:
- Ông hãy cố bảo vệ những gì có thể bảo vệ!
Ma-tin hiểu lời khuyến cáo ấy. Ông cũng không muốn sự nghiệp chính trị đang lên vùn vụt của mình bỗng bị vùi chôn trong bùn lầy ở miền nhiệt đới tiềm tàng những điều bất ngờ.
Ma-tin triệu tập Xmít, Pôn-ga đến Đại sứ quán bàn phương án chữa cháy.
Ma-tin nói:
- Oa-sinh-tơn gọi điện sang giục chúng ta phải làm ngay cái việc cần làm để bảo vệ quyền lợi Mỹ ở miền đất này.
Xmít đánh giá tình hình:
- Trên lĩnh vực quân sự thì dù có tổ chức phòng thủ tài giỏi đến mấy cũng không thay đổi được tình thế lụn bại.
Pôn-ga khởi xướng một phương án khá hấp dân:
- Quân khu 4 rộng lớn, Quân đoàn 4 của tướng Nguyễn Khoa Nam còn nguyên vẹn, sân bay Cần Thơ chưa dính vết đạn... Việt Nam Cộng hoà vẫn còn quân đội bảo vệ. Nếu thay Thiệu bằng nhân vật ôn hoà thì có thể tiến hành thương lượng trên một thế tuy yếu nhưng không mất hết.
Phó Đại sứ Lơ-man phát hiện cá tính Thiệu:
- Theo tin tức nhận được thì Thiệu rất lì!
Ma-tin tỏ quyết tâm thực hiện chủ trương hậu chiến của mình:
- Nếu vật cản có sức 1 lớn thì phải dùng lực tác động mạnh. Tôi sẽ làm phận sự của chiếc roi điện đối với con ngựa bất kham.
Ma-tin sang Dinh Độc Lập yêu cầu có cuộc bàn thảo tay đôi chân tình.
Sau khi yên vị, Nguyễn Văn Thiệu lên tiếng trước:
- Ngài Đại sứ có vấn đề gì cần trao đổi?
Ma-tin phòng xa:
- Tôi nói chuyện cùng ngài với tư cách cá nhân, không phải thay mặt cho Tổng thống và Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ, cũng không phải với tư cách Đại sứ Mỹ. Tỏi nói chuyện với tư cách một người đã từ lâu theo dõi các sự kiện ở Đông Nam Á và trong hai năm qua đã cố gắng tìm hiểu những quy luật bên trong của tình hình Nam Việt Nam. Càng nghĩ càng thấy mình chẳng hiểu gì về tình hĩnh ở đây. Tuy nhiên, chúng ta không hạn chế đề tài cuộc đối thoại này và phải thành thực.
Nguyễn Văn Thiệu tỏ thái độ hưởng ứng hình thức trao đổi:
- Ngài có thể cho biết triển vọng viện trợ bổ sung như thế nào?
Ma-tin thẳng thắn đáp:
- Dù thực sự xảy ra chuyện thần kỳ và việc viện trợ ấy được Quốc hội Mỹ thông qua, thì nó cũng chỉ giúp phần nào vào cái thế thương lượng thôi, viện trợ không thể thay đổi được tình hình.
Nguyễn Văn Thiệu chưa thật hiểu Ma-tin muốn nói gì nên gợi chuyện:
- Ngài còn giữ một ý gì đó trong đầu? Ngài không muốn bộc lộ chăng?
Ma-tin nêu vấn đề:
- Tôi ngờ rằng Hà Nội muốn chiếm Sài Gòn còn nguyên vẹn, chứ không phải là đống gạch vụn. Tuy vậy, cũng khó có thể loại trừ khả năng thứ hai nếu chúng ta không có cử chỉ nào tỏ ra muốn thương lượng.
Nguyễn Văn Thiệu đáp:
- Tôi hiểu ý ngài. Gần đây có nhiều phe phái, nhân vật lên tiếng yêu cầu tôi đặt quyền lợi quốc gia lên trên hết. Họ không hiểu tôi, hay tôi không hiểu họ?
Ma-tin cảnh báo nhưng cũng là nắn gân:
- Tôi biết các tướng tá của ngài là những nhân vật cứng rắn, có vẻ khá nhẫn tâm.
Nguyễn Văn Thiệu vân giữ giọng nói bình thản:
- Là người lính, tôi không sợ đe doạ. Tôi coi quyền lợi quốc gia là tối thượng, tôi sẽ làm điểu cần thiết khi cần thiết. Nếu tôi rút lui thì liệu Quốc hội Mỹ có bỏ phiếu tán thành viện trợ không?
Ma-tin thành thật đáp:
- Nếu ông rút lui vào mấy tháng trước thì có thể, bây giờ ông rút lui sẽ có lợi cho thương lượng nhưng không mang lại hiệu quả viện trợ.
Nguyễn Văn Thiệu làm một cử chỉ tỏ thái độ kiên quyết:
- Tôi sẽ làm cái điều mà tôi thấy có lợi cho đất nước tôi.
