Trong toà nhà Lầu năm góc Phương Đông(1) đứng bề thế bên sân bay Tân Sơn Nhất, Tổng chỉ huy quân đội viễn chinh Mỹ - Oét-mô-len chắp tay sau lưng đứng trước tấm bản đồ rộng căng trên giá di động. Bản đồ Đông Dương được xuất bản cuối năm 1966 tại bang Vớc-gi-ni- a(2) chuyên dùng cho việc nhà binh. Trẽn bản đồ ghim những mảnh nhựa hình chữ nhật màu vàng ghi phiên hiệu đơn vị quân đội Mỹ hoặc đồng minh, mảnh nhựa hình e- líp màu đỏ chỉ những trận đánh vừa xảy ra do đối phương tiến hành, mảnh nhựa hình mũi tên màu xanh mô tả cuộc hành quân tìm diệt hoặc giải vây do quân Mỹ và đồng minh thực hiện. Đấy chỉ là những cụm căn cứ những cuộc hành quân dài ngày và những trận đánh tương đối lớn mà đã thể hiện trên hàng trăm địa điểm, nếu kể cả chiến trường Việt Nam thì còn có biết bao sự kiện cần phải quan tâm? Oét-mô-len không hề bối rối trước vô vàn thông tin, những mảnh nhựa vô tri vô giác đưa ra, khối óc thông minh và ắp đầy tri thức kim cổ về các lĩnh vực quân sự, chính trị, ngoại giao... của vị thống soái được cả nước Mỹ ngưỡng mộ, Tổng thống Giôn-xơn tin cậy, Bộ trưởng Quốc phòng - Mắc Na-ma-ra tán dương... làm việc không biết mệt mỏi. Tạp chí Niu-óoc Thai-mơ tuyên tụng vị Tổng chỉ huy quân viễn chinh Mỹ ở Việt Nam là "người hùng của năm 1965". Tổng thống Giôn-xơn coi Oét-mô- len là vị thượng khách được đặc ân nghỉ qua đêm ở Toà Nhà Trắng, được mời ăn sáng thân tình như bạn bè:

(1) Nơi đặt trụ sở của Cơ quan tình báo Trung ương Mỹ (CIA)

(2) Trụ sở Bộ Tư lệnlì quân viễn chinh Mỹ.

- Hãy đến trong chiếc áo choàng của ông!

Giôn-xơn mặc bộ pi-gia-ma "tiếp bạn", giọng ông pha chút rượu khai vị:

- Tôi hi vọng là ông không để xảy ra vụ Mác Ác-tơ khác đối với Tổng thống của ông.

Oét-mô-len biết Tổng thống ám chỉ rằng khi nói chuyện trước công chúng Tổng chỉ huy quân Mỹ ở Việt Nam không được có ý kiến khác biệt với Tổng thống về chiến dịch ném bom huỷ diệt ở Bắc Việt và việc lén lút đưa quân sang Lào và Căm-pu-chia dù nó có lý do chính đáng "truy kích quân địch quân" .

Vậy mà...

Nhiều vấn đề cần được giải quyết mà vẫn chưa tìm ra phương hướng, nhiều tình huống cần ứng phó vẫn chưa tìm ra giải pháp.

Tại sao? Nguyên nhân nào?

Chiến dịch Át-tơn-bo khảo nghiệm, chiến dịch Xè-đa Phôn củng cố, chiến dịch Giôn-xơn Xi-ti phát huy... thê thuận, lực mạnh, phương pháp hợp lý mà sao vẫn không đem lại kết quả mong muốn? Quân chủ lực, cơ quan điều hành của họ ẩn tránh ở đâu? Câu hỏi chưa thực sự có lời giải đáp chính xác cho nghi vấn: Có đúng là họ di chuyển sang biên giới Căm-pu-chia hay chỉ là nguy tạo, mối quan ngại ấy chưa được giải đáp thỏa đáng thì lại nảy sinh tình hình mới.

Những hành động quân sự bất thường gần đây của đối phương nhằm mục đích gì? Chống lại cuộc phản công chiến lược mùa khô lần thứ ba mà Mỹ sẽ tiến hành? Hay phá kế hoạch "bình định nông thôn" mà binh lực của chính quyền đang ráo riết thực hiện? - Giảm áp lực cho các khu vực nhạy cảm, hoặc chỉ đơn thuần là tạo tâm lý, hay tung đòn nghi binh cho một chiến dịch quan trọng? Nếu kẻ địch mở chiến dịch thì hướng chủ yếu là đâu, đồng bằng hay miền núi?

Oét-mô-len thong thả trở lại bàn làm việc, tự nhủ:

- Phán đoán phải cần có chứng cứ xác thực biện minh mới có thể khẳng định, nếu không sẽ mắc sai lầm.

Tổng chỉ huy quân viễn chinh Mỹ quyết định họp Bộ tham mưu, khách mời đến dự còn có Cao Văn Viên - Tổng tham mưu trưởng quân đội Sài Gòn, Côn-bai Trưởng phân ban CIA. Nội dung cuộc họp giới hạn trong hai chủ để: "Ý đồ sắp tới của Việt cộng" và "Tại sao chỉ đạt được hiệu quả nghèo nàn qua các cuộc phản công lớn, nhất là chiến dịch Giôn-xơn Xi-ti nhằm thẳng vào COSVN(1) ở bắc Tây Ninh, chiến dịch Át-tơn-bo đánh ra miền Đông Nam Bộ"

(1) Central Ojfice for South Viet Nam: Tổng hành dinh Trung ương cục Miền Nam.

Oét-mô-len đưa vấn đề nóng bỏng ra thảo luận trước:

- Đối phương mớ mấy chiến dịch cỡ trung bình ở Tây Nguyên, Thượng Lào... sử dụng tên lửa dàn của Nga bắn phá sân bay Đà Nẵng, ngăn chặn đường tiếp tế ở khu vực Đông Hà - Khe Sanh, các toán du kích ở nông thôn hoạt động táo bạo hơn mấy năm trước. Điều gì ẩn sau những động tác ấy?

Đại tá An-đo - sĩ quan trực nhật Ban tham mưu lên tiếng, vừa qua thông báo vừa là nhắc nhở hướng quan tâm:

- Tháng 9 vừa rồi, báo Nhân dân, báo Quân đội nhân dân của Bắc Việt đăng bài của Nhà lãnh đạo chính trị cao cấp của họ: Khẳng định quyết tâm đánh lâu dài và kêu gọi toàn quàn, toàn dân bảo toàn lực lượng - An-đo ngừng giây lát, chuyển mạch: - Ở các vùng nông thôn rộ lên những hoạt động du kích là hiện tượng chống công cuộc bình địch, không mang nhiều ý nghĩa quân sự.

Tướng Đa-vít-xơn - Cục trưởng Cục Quân báo trực thuộc Bộ tham mưu quân viễn chinh Mỹ tiếp lời:

- Tôi cho rằng Việt cộng phối hợp với Pa-thét Lào mở chiến dịch Thượng Lào nhằm nối liền vùng đất do họ kiểm soát và chia sẻ áp lực với mặt trận khác. Chiến dịch Đăk Tô cũng có ý nghĩa ấy. Tuy thế, theo tôi các động thái đó không phải là hành động nửa vời mà là hành vi châm ngòi cho một động thái mạnh mẽ hơn. Người Á châu có phương sách "giương Đông kích Tây", vậy chúng ta có nên quan tâm tới yếu điểm nào ở vùng đồng bằng ven biển?

Cao Văn Viên lưu ý Oét-mô-len về những dấu hiệu đáng nghi của đối phương "lặng lẽ nhưng tấp nập", sau những lời thông báo hiện tượng, Viên nói tiếp:

- Họ gây cảnh ồn ào ở các nơi để thu hút sự chú ý của ta, trong khi họ tập trung binh lực đánh chiếm Quảng Trị và Huế.

Đa-vít-xơn mở rộng đối tượng:

- Sư đoàn 101 đổ bộ đường không, trong trận càn quét ở Bình Long đã tịch thu được một tài liệu của Bắc Việt về các hoạt động sắp tới. Nội dung chủ yếu của tài liệu ấy là: "Dùng lực lượng quân sự mở cuộc tấn công mạnh kết hợp với phong trào nổi dậy của nhân dân địa phương nhằm vào các đô thị. Các đơn vị quân đội cần tràn tới những vùng đồng bằng. Phải giải phóng Sài Gòn giành chính quyền về tay nhân dân và vận động lính nguy đứng về cách mạng.

Oét-mô-len hơi nhổm người, nhìn lướt từ đầu đến cuối bàn, ánh mắt dừng lâu ở hai viên tướng tình báo - Đa-vít-xơn và Côn-bai, đặt câu hỏi:

- Họ có đủ khả năng thực hiện nổi việc ấy không?

Trường phân ban CIA ở Sài Gòn - Côn-bai phân tích:

- Quân số của ta nhiều gấp ba quân số đối phương, vũ khí trang bị hiện đại tối tân hơn gấp nhiều lần, điều đó cho thấy kẻ địch không có khả năng mở chiến dịch lớn hơn trận đánh Plây-me. Một kế hoạch tuyệt mật của họ mà ta bắt được trong trận càn lên Tây Ninh cho biết họ có kế hoạch khởi nghĩa chiếm vài quận lỵ và thị xã nhỏ để chuẩn bị cho đợt quyết định vào Đông Xuân 1968 - 1969. Theo tôi, hướng cần quan tâm của quân đội ta là mặt đông bắc Sài Gòn (Tây Ninh và phụ cận), vùng rừng núi Trị - Thiên.

Phó tổng chỉ huy quân sự viễn chinh Mỹ - A Bơ-ram hướng về phía Côn-bai hỏi:

- Phải chăng ngài muốn nói đối phương chỉ có thể tiến hành trận đánh cấp sư đoàn? - Không đợi viên Trùm tình báo Mỹ ở Sài Gòn trả lời. A Bơ-ram nói tiếp, giọng chắc như đinh đóng cột: - Tôi nghiêng về giả thuyết đối phương sẽ hoạt động mạnh ở hai tỉnh phía bắc.

Oét-mô-len hướng ứng:

- Rất có lý! - Có vẻ Oét-mô-len ngơ ngác nhìn đâu đâu giây lát rồi mới nói tiếp: - Quân đối phương tập kết ở vùng nào?

Trưởng phòng Quân báo chiến thuật đại tá Giêm Rô- dết dù không bị chất vấn trực tiếp, nhưng theo chức năng vẫn trả lời:

- Theo tin tình báo mới nhất thì Sư đoàn 320 đóng trong vùng rừng núi Thanh Hoá, Sư đoàn 304 ở Hà Tĩnh, một vài đơn vị cỡ Trung đoàn lảng vảng ở chiến khu Ba Lòng - căn cứ của Tỉnh uỷ Quảng Trị.

Phó tổng chỉ huy A Bơ-ram có thêm yếu tố để chắc tin ở hướng phán đoán của mình:

- Vậy thì mục tiêu có thể là Khe Sanh.

Tổng chỉ huy Oét-mô-len hoài nghi khả năng ấy:

- Bắc Việt không ngốc gì mà động đến con nhím lửa Khe Sanh. Tôi cho rằng mục tiêu của ho... kết hợp nội dung bản kế hoạch mật mà ta bắt được trong trận Đăk Tô, ngài Côn-bai cũng có nhận định tương tự, thì mục tiêu của họ là đánh chiếm Quảng Trị, nếu thuận lợi thì phát triển sang Thừa Thiên Huế. Các mặt trận khác chỉ có hành động quấy rối, nghi binh. Ta hãy quay lại giả thuyết: "Đối phương dám mạo hiểm tổng động viên lực lượng mở một chiến dịch quy mô rộng khắp" thì trận ấy sẽ xảy ra vào thời gian nào?

Côn-bai phát biểu theo nguyên lý thống kê:

- Trước cuộc vận động bầu cử Tổng thống Mỹ nhiệm kỳ mới, Bắc Việt thường mở những trận đánh lớn, nhằm tác động tới tâm lý người dân Mỹ. Họ sẽ lặp lại động thái ấy chăng?

Oét-mô-len đưa mắt quan sát các thành viên trong hội nghị, chờ nghe sáng kiến khác.

Đa-vít-Xơn phỏng đoán:

- Tôi cho rằng nếu có thì trận đánh xảy ra vào thời gian trước Tết hoặc sau Tết của người Việt Nam.

Ánh mắt Oét-mô-len lóe lên như tiếp nhận một tia sáng mới.

- Tuy là giả định nhưng tôi cho là giả định có lý, có cơ sờ thực tiễn. Vậy, họ khởi chiến vào thời gian nào, trước hay sau Tết, căn cứ vào khía cạnh tâm lý thì khả năng trước Tết là 60%, sau tết là 40%.

Đa-vít-xơn hớn hở hưởng ứng:

- Tôi cùng quan điểm ấy!

Đại tướng Cao Văn Viên bộc lộ sự từng trải trận mạc của mình:

- Bắc Việt và Việt cộng từng tiến hành những trận đánh rất táo bạo, tôi quan niệm đó là hành động mạo hiểm liều chết, tuy vậy, họ vẫn giành phần thắng. Dẫu thế, nhìn tổng thể mà nói thì hiện nay quân cộng sản không có khả năng đánh lớn, không có khả năng đánh chiếm và giữ được các đô thị - Viên ngừng lời, dùng sự việc để chứng minh cho nhận đinh của mình: - Tổng thống của chúng tôi - ngài Nguyễn Văn Thiệu dự định sẽ về quê ở Mỹ Tho ăn Tết. (Về sau xảy ra đúng như lời Cao Văn Viên: Nguyễn Văn Thiệu chủ quan, mờ mắt trước tình hình diễn biến, hắn đi Mỹ Tho, còn cho các sĩ quan phụ tá "nghỉ Tết thoải mái" trơ lại chỉ có Phó Tổng thống Nguyễn Cao Kỳ ở Sài Gòn chịu trận) Tôi cũng nghiêng về phía ý kiến cho rằng đối phương sẽ đánh chiếm mấy tỉnh giáp giới khu phi quán sự để nối liền hai miền lãnh thổ ấy với nhau. Chúng ta nên có biện pháp tăng cường về nhân lực và khí tài cho Vùng chiến thuật 1.

Oét-mô-len gật đầu, nhưng chỉ im lặng. Đa-vít-xơn bộc lộ mối lo ngại.

- Muốn bảo vệ các mục tiêu ở mấy tỉnh phía Bắc ắt làm mỏng lực lượng phòng thủ ở các thành phố, thị xã...

Oét-mô-len lại gật đầu, quả là một nắm đấm không thể vừa đấm má phải mà vừa đấm má trái.

- Vấn đề xin tăng quân sự sẽ được đặt ra khi tôi về Mỹ.

Phó tổng chỉ huy A Bơ-ram bổ sung:

- Công cuộc ném bom đường mòn Hồ Chí Minh dữ dội đến thế mà không ngăn chặn được tuyến tiếp tế Bắc - Nam nay đối phương lại có thêm tuyến tiếp tế mới. Giải quyết triệt để những trở ngại ở Căm-pu-chia còn có tác dụng hạn chế nguồn viện trợ của Liên Xô, Trung Quốc... cho Việt cộng qua cảng Xi-ha-núc-vin.

Cao Văn Viên thêm:

- Chúng ta từng nhiều lần thực hiện kế hoạch loại trừ chính phủ thân cộng ở Căm-pu-chia, nhưng không thành.

Oét-mô-len hứa hẹn:

- Tôi sẽ lưu ý vấn đề đó khi gặp Tổng thống Giôn-xơn.

Thấy không còn ai phát biểu về đề tài "ý đồ sắp tới của Bắc Việt và Việt cộng", Oét-mô-len chuyển nội dung thảo luận:

- Quân lực Mỹ và đồng minh mở rộng chiến dịch lớn tìm diệt càn quét miền Đông Nam Bộ, bắc Tây Ninh. Nhưng, chiến khu Dương Minh Châu vẫn đó mà đối phương chạy đâu. Vùng Móc Câu vẫn thế mà COSVN lẩn tránh chỗ nào? Chúng ta dùng đại đao mà chém trượt con chim sẻ. Đàn chim ấy bay đi đâu, làm tổ ở phương nào?

Trường phòng quân báo chiến thuật - Giêm Rô-đét - Tổng hợp tin tức quân báo, lời cung khai của tù binh và lực lượng Sa-lem Hao-xứ(1) tìm thấy dọc biên giới xuất hiện nhiều đường mòn thì có thể kết luận: quân chủ lực đôi phương đã di chuyển sang đất Căm-pu-chia khi chiến dịch "tìm diệt" vẫn đang trong giai đoạn chuẩn bị. Theo báo cáo của đại tá Giô-na-than, Tuỳ viên quân sự của Đại sứ Mắc Clin-tốc tại Phnôm Pênh thì Việt cộng xây dựng căn cứ khá kiên cố ở vùng biên giới Căm-pu-chia. Nếu truy kích đến cùng...

(1) Lực lượng đặc biệt, tuyển dụng từ những người miền núi Căm-pu- chia do sĩ quan Mỹ chỉ huy, chuyên hoạt động trên biên giới Miên - Việt.

Tổng chỉ huy Oét-mô-len vươn người lên như điện giật. Thì ra mẹo lẩn tránh của Việt cộng chỉ đơn giản có thế. Nhưng... Oét-mô-len muốn bay mà không có cánh.

- Việc đưa quàn sang nước thứ ba phải có lệnh của Tổng thống. Tổng thống muốn làm điều ấy lại phải được Quốc hội cho phép. Dù sao, vấn đề này cũng là hành trang tôi mang về Mỹ.