Ngày 20 tháng 3 năm 1975, Trung tướng Ngô Quang Trưởng Tư lệnh Quân đoàn 1 và Vùng chiến thuật 1 từ Đà Nẵng bay ra Huế thị sát tình hình. Trưởng đứng trên thành xe tăng M.41, bên cạnh là Đại tá Chuẩn - Tư lệnh Sư đoàn 1 bảo vệ Huế, xung quanh là lính và một số thị dân tò mò. Giọng Trưởng khàn ồ nhưng gọn âm:
- Tôi sẽ chết trên đường phố Huế, Cộng sản phải qua được xác tôi mới vô được cố đô này.
Lời thề của Trưởng còn âm ỉ trong tai người nghe thì nhận được lệnh của Nguyễn Văn Thiệu:
- Lui về xây dựng tuyến phòng thủ trên đèo Hải Vân.
Lệnh rút khỏi Huế vừa ban bố, quân lính đã ồn ào như chợ vỡ. Hàng ngàn tên chạy ra cửa Thuận An, cửa Tư Hiền chờ tàu vào đón đi. Ba tàu chạy vào, một tàu bị bắn chìm, một tàu mắc cạn, lính chạy loạn dồn xuống tàu quá đông không chạy ra biển chỉ di chuyển xa nơi bị pháo kích. Số còn lại khá nhiều, chúng dạt sang đông dạt sang tây trên bãi biển. Pháo lớn, pháo nhỏ của đối phương dồn dập dội xuống, lính chết la liệt, số sống sót chạy theo ven biển vào Hải Vân. Nhưng Hải Vân không có nơi bấu víu, chúng chạy thẳng xuống Đà Nẵng. Hàng ngàn lính, hàng chục vạn dân, hàng ngàn xe quân sự. xe vận tải chạy theo Đường số 1, chen chúc nhau như đàn vịt về chuồng... Xe hết xăng, xe hỏng máy kể cả trực thăng bị hất xuống vệ đường để mở lối chạy, chỗ nào cũng thấy súng đạn, quần áo lính vất bừa bãi. Quân lệnh "xây dựng tuyến phòng thủ trên đèo Hải Vân"; nhưng quân hồi vô phèng, tướng chạy đằng tướng, quân tán loạn đằng quân, chẳng ai bảo nổi ai, thế là un ùn đổ vào Đà Nẵng; phía sau là mấy chú lính chậm chân chạy lẫn trong dân tị nạn.
Xe tăng, xe chở quân, xe kéo pháo của Cộng sản ầm ầm kéo đến thét bảo lính Sài Gòn và dân nhường đường cho họ tiến lên hướng Hải Vân.
Nhà báo Mỹ E. Rích-man ngồi trên chiếc "xe chạy loạn" nói với viên Thiếu tá bộ binh đã thay quân phục bằng quần áo thường dân:
- Tỏi chưa từng thấy, chưa từng đọc sách báo mô tả tình huống chiến tranh này. Quân các ông sợ khí thế của họ nên thấy mà không dám bắn, còn họ thì xem thường các ông tới mức như người ta nói "không đáng đếm xỉa", không tiêu diệt, cũng không bắt làm tù binh. Đấy là hình ảnh của hai thái cực: quá mạnh và quá yếu; cương cường và bạc nhược.
Viên Thiếu tá chữa thẹn:
- Nếu tôi là Việt cộng tôi cũng chiến đấu như Việt cộng.
- Không lý tướng?
- Đô la! Đô la chi phối! Chúng tôi và Mỹ là đồng minh!
Nhà báo Mỹ biết mình bị "tỉa", liền "tỉa" lại:
- Đô la là nhu cầu vật chất. Dám chết vì miếng ăn cái mặc là bình thường nhưng tầm thường. Này, ông có nghe tiếng pháo nổ phía trước chúng ta không?
Viên Thiếu tá nhíu mày phán đoán:
- Có lẽ mấy khẩu pháo vượt qua lúc nãy đã sang bên kia đỉnh Hải Vân, họ bắn thử súng xuống kho Liên Chiểu.
Nhà báo ERích-man cảm thán:
- Ô-kê! Trong lịch sử chiến tranh có chiến thuật tấn công nào như chiến thuật này không? Có tinh thần quàn đội nào như quân đội ấy không? Dũng mãnh, ào ạt, tràn lướt như sóng biển.
