Đã là giữa trưa. Voldyrev, một quý ông thôn quê vạm vỡ, cao lớn, đầu cạo trọc và đôi mắt lồi, cởi áo khoác ngoài, dùng khăn tay lụa lau trán, rồi rụt rè bước vào phòng làm việc của cơ quan chính phủ. Trong đó, người ta đang cặm cụi viết lách...

"Tôi có thể hỏi thủ tục ở đâu đây?" ông cất tiếng, hướng về một người gác cổng đang bưng một khay đầy cốc từ phía sâu trong văn phòng đi ra. "Tôi cần hỏi thăm một chút và lấy bản sao nghị quyết của Hội đồng."

"Lối đó thưa ông! Đến chỗ người đang ngồi gần cửa sổ kia kìa!" người gác cổng nói, dùng khay chỉ về phía chiếc cửa sổ xa nhất. Voldyrev hắng giọng rồi bước về phía đó; tại một chiếc bàn màu xanh lốm đốm như bị bệnh thương hàn, một thanh niên đang ngồi, mái tóc dựng ngược thành bốn chỏm, cái mũi dài đầy mụn, khoác trên mình bộ đồng phục đã bạc màu. Anh ta đang cắm cúi viết, dúi cái mũi dài vào đống giấy tờ. Một con ruồi đang bò quanh lỗ mũi phải, và anh ta liên tục trề môi dưới ra, thổi hơi dưới mũi, khiến khuôn mặt trông vô cùng âu lo.

"Tôi có thể hỏi về vụ việc của tôi ở đây... với anh được không? Tôi tên là Voldyrev. Nhân tiện, tôi cần lấy một bản sao nghị quyết của Hội đồng ngày mùng hai tháng Ba."

Gã thư ký nhúng bút vào lọ mực rồi nhìn xem mực có bị thừa không. Sau khi chắc chắn rằng cây bút sẽ không làm nhòe giấy, hắn bắt đầu viết lia lịa. Cái môi vẫn trề ra, nhưng không cần thổi nữa: con ruồi đã đậu trên tai hắn rồi.

"Tôi có thể hỏi thủ tục ở đây không?" Voldyrev lặp lại sau đó một phút, "tôi là Voldyrev, tôi là một địa chủ..."

"Ivan Alexeitch!" gã thư ký hét lên vào không trung như thể chẳng hề thấy Voldyrev, "anh nhắn lão thương gia Yalikov khi nào lão tới thì ký vào bản sao đơn khiếu nại đã gửi cho cảnh sát nhé! Tôi đã nhắc lão cả nghìn lần rồi!"

"Tôi đến vì vụ kiện của tôi với những người thừa kế của Công nương Gugulin," Voldyrev lẩm bẩm. "Vụ này ai cũng biết cả. Tôi tha thiết mong anh giải quyết giúp."

Vẫn làm như không thấy Voldyrev, gã thư ký bắt con ruồi trên môi mình, nhìn nó chăm chú rồi vứt đi. Vị quý ông thôn quê hắng giọng rồi hỉ mũi thật to vào chiếc khăn tay kẻ ô. Nhưng cũng chẳng ăn thua gì. Tiếng của ông vẫn không được nghe thấy. Sự im lặng kéo dài hai phút. Voldyrev rút một tờ rúp trong túi ra và đặt lên cuốn sách đang mở trước mặt gã thư ký. Gã thư ký nhíu mày, kéo cuốn sách về phía mình với vẻ bồn chồn rồi khép nó lại.

"Một chút thôi... tôi chỉ muốn tìm hiểu xem dựa trên cơ sở nào mà những người thừa kế của Công nương Gugulin... Tôi có thể làm phiền anh một chút được không?"

Gã thư ký, mải mê với những suy nghĩ riêng, đứng dậy, vừa gãi khuỷu tay vừa đi về phía chiếc tủ để tìm thứ gì đó. Một phút sau, khi quay lại bàn, hắn lại tiếp tục chìm đắm vào cuốn sách: một tờ rúp nữa đang nằm trên đó.

"Tôi chỉ làm phiền anh đúng một phút thôi... Tôi chỉ cần hỏi một chút là xong."

Gã thư ký không nghe thấy, hắn đã bắt đầu chép lại thứ gì đó.

Voldyrev nhíu mày và nhìn lũ người đang cặm cụi viết lách kia một cách tuyệt vọng.

"Chúng nó viết!" ông nghĩ, thở dài. "Chúng nó viết, quỷ tha ma bắt chúng nó đi!"

Ông bước rời khỏi cái bàn và dừng lại giữa phòng, đôi bàn tay buông thõng đầy bất lực. Người gác cổng, lại đi ngang qua với mấy cái cốc, có lẽ đã nhận ra vẻ mặt tuyệt vọng của ông, nên tiến lại gần và hỏi khẽ:

"Sao rồi? Ông đã hỏi được chưa?"

"Tôi đã hỏi rồi, nhưng nó không thèm nói chuyện với tôi."

"Ông đưa cho nó ba rúp đi," người gác cổng thì thầm.

"Tôi đã đưa nó hai rúp rồi."

"Đưa thêm cho nó một tờ nữa."

Voldyrev quay lại bàn và đặt một tờ tiền màu xanh lên cuốn sách đang mở.

Gã thư ký lại kéo cuốn sách về phía mình và bắt đầu lật các trang, rồi bất thình lình, như thể tình cờ, hắn ngước mắt nhìn Voldyrev. Cái mũi của hắn bắt đầu bóng lên, đỏ ửng, rồi nhăn lại thành một nụ cười.

"À... ông muốn gì nào?" hắn hỏi.

"Tôi muốn hỏi về vụ việc của tôi... Tôi tên là Voldyrev."

"Sẵn lòng thôi! Vụ Gugulin phải không ạ? Tốt lắm. Chính xác là ông cần gì ạ?"

Voldyrev trình bày vụ việc của mình.

Gã thư ký trở nên nhanh nhẹn như thể vừa bị một cơn bão cuốn đi. Hắn cung cấp thông tin cần thiết, sắp xếp để làm một bản sao, mời người đến thỉnh cầu ngồi vào ghế, tất cả chỉ trong tích tắc. Hắn thậm chí còn bàn về thời tiết và hỏi thăm mùa màng. Và khi Voldyrev ra về, hắn còn tiễn ông xuống tận cầu thang, mỉm cười niềm nở và kính cẩn, trông cứ như sẵn sàng sấp mình xuống đất trước mặt vị quý ông bất cứ lúc nào. Vì lý do nào đó, Voldyrev cảm thấy không thoải mái, và theo một thôi thúc nội tâm, ông rút một đồng rúp trong túi đưa cho gã thư ký. Gã này cứ khúm núm cúi chào và cười, rồi đón lấy đồng rúp như một ảo thuật gia, nhanh đến mức đồng tiền trông như lóe lên trong không trung.

"Chao ôi, cái hạng người gì thế không biết!" vị quý ông thôn quê nghĩ thầm khi bước ra phố, ông dừng lại và dùng khăn tay lau trán.