Vaxin, gã kiến trúc sư, trở về ngôi nhà nghỉ dưỡng của mình từ thị trấn trong trạng thái vô cùng ấn tượng bởi buổi cầu hồn mà hắn vừa tham dự. Khi trút bỏ y phục và chui vào chiếc giường đơn độc (vợ hắn, bà Vaxin, đã đi dự lễ cầu nguyện suốt đêm), hắn không sao ngăn mình nhớ lại tất cả những gì đã thấy và đã nghe. Thực tình mà nói, đó chẳng phải là một buổi gọi hồn thực thụ, mà cả buổi tối chỉ xoay quanh những câu chuyện đầy kinh hãi. Mọi chuyện bắt đầu từ một cô tiểu thư, chẳng biết tự dưng thế nào lại quay sang bàn chuyện đọc ý nghĩ. Từ đọc ý nghĩ, họ chuyển dần sang chuyện linh hồn, từ linh hồn sang ma quỷ, rồi từ ma quỷ lại sang những người bị chôn sống… Một quý ông đã kể một câu chuyện hãi hùng về một cái xác tự xoay mình trong quan tài. Bản thân Vaxin cũng đã xin một chiếc đĩa và biểu diễn cho các quý cô xem cách giao tiếp với các linh hồn. Hắn đã triệu gọi linh hồn của người chú quá cố, Klavdy Mironitch, và thầm hỏi ông:

“Liệu đã đến lúc con chuyển quyền sở hữu căn nhà của chúng ta sang cho vợ con chưa ạ?”

Linh hồn người chú đã trả lời:

“Mọi việc đều có thời điểm thích hợp của nó.”

“Trong tự nhiên có quá nhiều điều bí ẩn và… kinh khủng…” Vaxin nghĩ khi chui vào chăn. “Cái đáng sợ không phải là người chết, mà là những điều chưa biết.”

Đồng hồ điểm một giờ sáng. Vaxin xoay người sang phía bên kia, hé mắt nhìn ra từ dưới chăn, dõi theo ánh đèn xanh leo lét cháy trước bức tranh thánh. Ngọn lửa chập chờn đổ bóng mờ ảo lên giá treo tranh thánh và bức chân dung lớn của chú Klavdy treo đối diện giường hắn.

“Nhỡ đâu hồn ma của chú Klavdy xuất hiện ngay lúc này thì sao?” một ý nghĩ thoáng qua trong đầu Vaxin. “Nhưng tất nhiên, điều đó là không thể.”

Ai cũng biết ma quỷ chỉ là mê tín dị đoan, sản phẩm của những trí tuệ kém phát triển, thế nhưng Vaxin vẫn kéo chăn trùm kín đầu và nhắm nghiền mắt lại. Cái xác tự xoay mình trong quan tài hiện về trong tâm trí hắn, rồi bóng dáng mẹ vợ quá cố, một đồng nghiệp đã tự sát bằng cách treo cổ, và một cô gái đã trầm mình dưới nước… tất cả đều đồng loạt hiện lên trong trí tưởng tượng của hắn. Vaxin cố gắng xua đi những ý nghĩ u ám đó, nhưng càng cố xua đuổi, những hình ảnh và nỗi sợ hãi càng trở nên ám ảnh hơn. Hắn bắt đầu cảm thấy sợ hãi.

“Chết tiệt thật!” hắn nghĩ. “Mình lại đi sợ bóng tối như một đứa trẻ thế này! Thật nực cười!”

Tích… tích… tích… hắn nghe thấy tiếng đồng hồ trong căn phòng bên cạnh. Chuông nhà thờ vang lên báo giờ ở ngay nghĩa trang gần đó. Tiếng chuông ngân chậm rãi, đầy ức chế và sầu thảm… Một luồng hơi lạnh chạy dọc sống lưng Vaxin. Hắn tưởng như nghe thấy tiếng ai đó thở nặng nhọc trên đầu mình, như thể chú Klavdy đã bước ra khỏi khung ảnh và đang cúi xuống nhìn người cháu… Vaxin cảm thấy sợ hãi đến tột độ. Hắn nghiến răng, nín thở trong nỗi kinh hoàng.

Cuối cùng, khi một con bọ cánh cứng bay vào qua cửa sổ mở và bắt đầu vo ve trên giường, hắn không thể chịu đựng thêm được nữa và giật mạnh dây chuông.

“Dmitri Osipitch, was wollen Sie?” (Ông muốn gì thế?), hắn nghe thấy giọng của cô gia sư người Đức ở ngoài cửa chỉ một lát sau.

“À, là cô đấy ư, Rosalia Karlovna!” Vaxin reo lên, mừng rỡ. “Sao cô lại phiền lòng thế? Gavrila đáng lẽ có thể…”

“Chính ông đã bảo Gavrila lên thị trấn rồi còn gì. Còn Glafira thì đã đi đâu mất cả buổi tối rồi… Trong nhà chẳng còn ai cả… Was wollen Sie doch? (Rốt cuộc ông muốn gì vậy?)”

“À, chuyện tôi muốn… là… nhưng làm ơn, vào đi… cô không cần ngại đâu!… trong này tối lắm.”

Rosalia Karlovna, một người phụ nữ đẫy đà má hồng, bước vào phòng ngủ và đứng ở cửa với thái độ chờ đợi.

“Ngồi xuống đi, làm ơn… cô thấy đấy, chuyện là thế này…” Hắn tự hỏi mình sẽ hỏi cô ấy chuyện gì đây, trong khi liếc nhìn bức chân dung của chú Klavdy và cảm thấy tâm hồn mình dần trở lại bình yên.

“Thật ra tôi muốn hỏi cô là… Ồ, khi nào có người lên thị trấn, đừng quên bảo họ… ờ… ờ… mua giúp ít giấy cuốn thuốc lá nhé… Nhưng làm ơn ngồi xuống đi.”

“Giấy cuốn thuốc lá? Được thôi… Was wollen Sie noch? (Ông còn muốn gì nữa không?)”

“Ich will… (Tôi muốn…) Không, tôi chẳng muốn gì nữa cả, nhưng… Nhưng cô cứ ngồi xuống đi! Chắc một lát nữa tôi sẽ nghĩ ra thêm thứ gì đó.”

“Thật không phải phép khi một trinh nữ lại nán lại trong phòng đàn ông… Ông Vaxin, tôi thấy ông là một kẻ hư hỏng… Tôi hiểu rồi… Để đặt mua giấy cuốn thuốc lá thì không cần phải đánh thức một người dậy… Tôi hiểu ông rồi…”

Rosalia Karlovna quay người bỏ ra khỏi phòng.

Được trấn an phần nào sau cuộc trò chuyện với cô, và cảm thấy xấu hổ vì sự hèn nhát của mình, Vaxin kéo chăn trùm đầu và nhắm mắt lại. Trong khoảng mười phút, hắn cảm thấy khá dễ chịu, nhưng rồi những suy nghĩ vớ vẩn lại len lỏi trở lại trong tâm trí… Hắn tự nguyền rủa bản thân, lần tìm bao diêm và không thèm mở mắt, thắp một cây nến.

Nhưng ngay cả ánh sáng cũng chẳng giúp ích gì. Với trí tưởng tượng đang bị kích động của Vaxin, hắn cứ ngỡ như có ai đó đang nhòm ngó sau góc tường và đôi mắt của người chú đang chuyển động.

“Mình sẽ gọi cô ta lần nữa… mặc kệ mụ ta!” hắn quyết định. “Mình sẽ bảo mình thấy không khỏe và hỏi xin chút thuốc nhỏ giọt.”

Vaxin rung chuông. Không có tiếng đáp lại. Hắn rung lần nữa, và như thể đáp lại tiếng chuông của hắn, hắn nghe thấy tiếng chuông nhà thờ ngân lên báo giờ.

Bị nỗi kinh hoàng lấn át, cả người lạnh toát, hắn nhảy phắt khỏi giường, chạy bán sống bán chết ra khỏi phòng ngủ. Vừa làm dấu thánh giá vừa tự nguyền rủa sự hèn nhát của mình, hắn chạy chân trần trong chiếc áo ngủ đến phòng cô gia sư.

“Rosalia Karlovna!” hắn bắt đầu với giọng run rẩy khi gõ cửa phòng cô, “Rosalia Karlovna!… Cô ngủ rồi à?… Tôi thấy… ồ… ờ… ờ… không khỏe… Thuốc nhỏ giọt!…”

Không có tiếng trả lời. Sự im lặng bao trùm.

“Tôi van cô đấy… cô có hiểu không? Tôi van cô! Tại sao phải làm bộ làm tịch thế, tôi không hiểu nổi… nhất là khi một người đàn ông… đang ốm… Cô thật là zierlich manierlich (kiểu cách, đỏng đảnh) một cách nực cười… ở độ tuổi của cô…”

“Tôi sẽ nói với vợ ông… Đừng hòng làm phiền một trinh nữ đoan chính… Hồi tôi còn làm ở nhà Nam tước Anzig, khi ông nam tước cố tình lại gần tôi để xin diêm, tôi hiểu ngay ý đồ của ông ta và đã báo cho bà nam tước biết… Tôi là một trinh nữ đoan chính.”

“Mặc kệ sự đoan chính của cô đi! Tôi bảo tôi đang ốm… và đang xin cô thuốc nhỏ giọt. Cô có hiểu không? Tôi đang ốm!”

“Vợ ông là một người phụ nữ đoan chính, tốt bụng, và ông phải yêu quý bà ấy! Ja! Bà ấy rất cao quý!… Tôi sẽ không làm kẻ thù của bà ấy đâu!”

“Cô là đồ ngốc! Đơn giản là đồ ngốc! Cô có hiểu không, đồ ngốc?”

Vaxin dựa lưng vào khung cửa, khoanh tay đứng chờ cơn hoảng loạn qua đi. Quay lại căn phòng nơi ngọn đèn chập chờn và người chú đang nhìn chằm chằm từ trong khung ảnh là điều quá sức chịu đựng với hắn, mà đứng ở cửa phòng cô gia sư trong bộ dạng chỉ có mỗi chiếc áo ngủ thì xét ở mọi góc độ đều thật bất tiện. Hắn biết làm gì đây?

Đồng hồ điểm hai giờ sáng mà nỗi kinh hoàng vẫn chưa rời bỏ hắn. Ngoài hành lang không một ánh đèn và thứ gì đó đen tối dường như đang lấp ló ở mọi góc khuất. Vaxin xoay người đối diện với khung cửa, nhưng ngay khoảnh khắc đó, dường như có ai đó đã giật nhẹ vạt áo ngủ của hắn từ phía sau và chạm vào vai hắn.

“Chết tiệt!… Rosalia Karlovna!”

Không có tiếng trả lời. Vaxin ngập ngừng mở cửa và nhìn vào trong phòng. Cô nàng người Đức đạo mạo đang say giấc nồng. Ngọn lửa nhỏ từ chiếc đèn ngủ làm nổi bật vóc dáng đẫy đà, rắn chắc của cô. Vaxin bước vào phòng và ngồi xuống chiếc hòm đan bằng mây gần cửa. Hắn cảm thấy khá hơn khi có sự hiện diện của một sinh vật sống, dù sinh vật đó đang ngủ.

“Cứ để mặc cho con ngốc người Đức ngủ đi,” hắn nghĩ, “Mình sẽ ngồi đây, đợi trời sáng mình sẽ quay lại… Bây giờ trời cũng gần sáng rồi.”

Vaxin cuộn mình trên chiếc hòm và kê tay dưới đầu chờ đợi bình minh.

“Thật là khổ sở khi có thần kinh yếu!” hắn tự nhủ. “Một người đàn ông có học thức, thông minh!… Chết tiệt thật!… Thật là một nỗi nhục nhã!”

Khi lắng nghe nhịp thở nhẹ nhàng, đều đặn của Rosalia Karlovna, hắn sớm lấy lại hoàn toàn sự bình tĩnh.

Sáu giờ sáng, vợ của Vaxin trở về từ buổi lễ cầu nguyện suốt đêm. Không thấy chồng trong phòng ngủ, bà đi sang phòng cô gia sư để hỏi xin ít tiền lẻ trả tiền xe ngựa.

Khi bước vào phòng cô người Đức, một cảnh tượng kỳ lạ đập vào mắt bà.

Trên giường, Rosalia Karlovna đang nằm duỗi dài say sưa ngủ, và cách đó chừng đôi thước là chồng bà đang cuộn mình trên chiếc hòm, ngủ ngon lành như một vị thánh và ngáy vang như sấm.

Những gì bà nói với chồng mình, và trông hắn ra sao khi tỉnh dậy, tôi xin nhường lại cho người khác mô tả. Việc đó nằm ngoài khả năng của tôi.