"EM YÊU ANH. Anh là cuộc sống của em, là hạnh phúc của em—là tất cả đối với em! Xin hãy tha thứ cho lời tỏ tình này, nhưng em không đủ sức để chịu đựng thêm nữa mà cứ phải im lặng. Em không cầu mong tình yêu đáp lại, chỉ xin một chút đồng cảm. Hãy đến chòi nghỉ cũ lúc tám giờ tối nay... Em nghĩ không cần phải ký tên, nhưng xin anh đừng lo lắng về việc em giấu tên. Em còn trẻ, ưa nhìn... anh còn muốn gì nữa chứ?"

Khi Pavel Ivanitch Vyhodtsev, một người đàn ông đã có vợ và vốn thực tế đang tận hưởng kỳ nghỉ tại biệt thự mùa hè, đọc được lá thư này, anh ta nhún vai và gãi trán đầy vẻ bối rối.

"Quỷ quái gì thế này?" anh ta nghĩ. "Mình là người đã có vợ, mà lại gửi cho mình một lá thư... ngớ ngẩn thế này! Ai viết vậy chứ?"

Pavel Ivanitch xoay đi xoay lại lá thư trước mắt, đọc lại lần nữa, rồi nhổ nước bọt vì ghê tởm.

"'Em yêu anh'..." anh ta cười nhạo. "Chọn trúng thằng cu nào rồi đây! Thế là mình phải chạy ra chòi nghỉ để gặp cô nàng à!... Những chuyện lãng mạn kiểu 'fleurs d’amour' đó mình đã bỏ lại từ đời nào rồi, cô em ạ... Hừm! Chắc hẳn phải là một con nhỏ liều lĩnh, vô đạo đức nào đây... Chà, mấy bà mấy cô này thật là hết chỗ nói! Phải là một con dở hơi thế nào—lạy Chúa tha lỗi cho chúng con—mới đi viết thư kiểu này cho một người lạ, mà lại là đàn ông đã có vợ cơ chứ! Đúng là xuống cấp đạo đức trầm trọng!"

Trong tám năm hôn nhân, Pavel Ivanitch đã hoàn toàn từ bỏ mọi cảm xúc ủy mị, anh cũng chẳng nhận được lá thư nào từ các quý cô ngoài những lá thư chúc mừng. Vì thế, mặc dù cố tỏ ra khinh khỉnh, lá thư trên vẫn khiến anh vô cùng tò mò và bứt rứt.

Một giờ sau khi nhận thư, anh nằm trên ghế sô pha, suy ngẫm:

"Tất nhiên mình đâu phải là thằng nhóc ngốc nghếch, mình sẽ không vội vã lao đến cái cuộc hẹn dở hơi này; nhưng mà, biết ai viết nó thì cũng thú vị đấy chứ! Hừm... Chắc chắn là chữ của đàn bà rồi... Lá thư được viết bằng cảm xúc chân thật, nên khó mà là trò đùa được... Nhiều khả năng là một cô nàng hâm dở nào đó, hoặc có lẽ là một góa phụ... góa phụ thì thường phù phiếm và lập dị. Hừm... Ai được nhỉ?"

Điều khiến việc đoán định khó khăn hơn là Pavel Ivanitch chẳng quen biết một người phụ nữ nào trong số những người đến nghỉ mát, ngoại trừ vợ mình.

"Lạ thật..." anh trầm tư. "'Em yêu anh!'... Cô ta phải lòng mình từ lúc nào nhỉ? Người đàn bà kỳ lạ! Phải lòng kiểu này, chẳng đầu chẳng cuối, chẳng quen biết gì mà đã biết mình là người thế nào đâu... Chắc hẳn cô ta phải cực kỳ trẻ trung và lãng mạn nếu chỉ nhìn mình hai ba cái đã có thể yêu được rồi... Nhưng... cô ta là ai?"

Pavel Ivanitch chợt nhớ ra hôm trước, và cả hôm trước nữa, khi đang đi dạo giữa các biệt thự, anh đã vài lần bắt gặp một cô nàng tóc vàng xinh xắn đội mũ màu xanh da trời, mũi hếch. Người đẹp tóc vàng ấy cứ nhìn anh chằm chằm, và mỗi khi anh ngồi xuống ghế, cô ta cũng ngồi ngay cạnh anh...

"Có thể là cô ấy không nhỉ?" Vyhodtsev tự hỏi. "Không thể nào! Một sinh vật mỏng manh, phù du như thế sao có thể yêu một gã lươn già cỗi, tàn tạ như mình? Không, không thể nào!"

Trong bữa tối, Pavel Ivanitch nhìn vợ đầy vô hồn trong khi suy nghĩ:

"Cô ta viết là cô ta trẻ và ưa nhìn... Vậy là không già rồi... Hừm... Nói thật lòng thì mình cũng đâu đến nỗi già nua và xấu xí đến mức không ai yêu được. Vợ mình còn yêu mình cơ mà! Vả lại, ai cũng biết tình yêu là mù quáng..."

"Anh đang nghĩ gì thế?" vợ anh hỏi.

"À... anh hơi đau đầu một chút..." Pavel Ivanitch nói, hoàn toàn là nói dối.

Anh đã quyết định rằng việc chú tâm vào một chuyện ngớ ngẩn như lá thư tình thật là ngu xuẩn, anh đã cười nhạo nó và cả tác giả lá thư, nhưng—chao ôi!—kẻ thù "dacha" của nhân loại thật là quyền năng! Sau bữa tối, Pavel Ivanitch nằm trên giường, thay vì đi ngủ, anh lại suy nghĩ:

"Nhưng mà, biết đâu cô ta đang đợi mình đến thật! Đồ ngốc! Mình có thể tưởng tượng ra cô ta sẽ bồn chồn lo lắng thế nào và cái vòng xoáy trên váy cô ta sẽ rung rinh ra sao khi không thấy mình trong chòi nghỉ! Nhưng mình sẽ không đi đâu... Kệ xác cô ta!"

Nhưng, tôi nhắc lại, kẻ thù của nhân loại thật là quyền năng.

"Mặc dù có lẽ, mình cứ đi xem cho biết, chỉ vì tò mò thôi..." nửa giờ sau, anh lẩm bẩm. "Mình có thể đến và nhìn từ xa xem cô ta là sinh vật thế nào... Ngó xem một chút cũng thú vị đấy! Chỉ là cho vui thôi mà! Xét cho cùng, sao mình không tự thưởng chút niềm vui khi có cơ hội như thế này chứ?"

Pavel Ivanitch rời giường và bắt đầu thay đồ. "Anh chưng diện đi đâu thế?" vợ anh hỏi khi thấy anh đang mặc một chiếc áo sơ mi sạch sẽ và đeo chiếc cà vạt thời thượng.

"À, không có gì... Anh phải đi dạo một chút... Đầu anh vẫn đau... Hừm."

Pavel Ivanitch ăn vận bảnh bao nhất, chờ đến tám giờ rồi bước ra khỏi nhà. Khi những dáng người diện đồ tươi vui của cả hai giới bắt đầu lướt qua trước mắt anh trên cái nền xanh mướt của cảnh quan, tim anh đập rộn ràng.

"Ai trong số họ nhỉ?..." anh tự hỏi, bước đi đầy do dự. "Thôi nào, mình sợ cái gì chứ? Mình có phải đang đến cuộc hẹn đâu! Cái đồ... ngu ngốc này! Cứ mạnh dạn tiến lên! Mà nhỡ mình vào trong chòi nghỉ thì sao? Chà chà... cũng chẳng có lý do gì để mình phải vào cả."

Tim Pavel Ivanitch đập càng dữ dội hơn... Một cách vô thức, chẳng hề muốn thế, anh chợt hình dung ra cảnh chòi nghỉ nửa tối nửa sáng... Một cô gái tóc vàng duyên dáng với chiếc mũ xanh nhỏ và cái mũi hếch hiện lên trong trí tưởng tượng của anh. Anh thấy cô, bối rối vì tình yêu và run rẩy toàn thân, rụt rè tiến về phía anh, thở hổn hển, và... bất thình lình ôm chầm lấy anh.

"Nếu mình chưa vợ thì chẳng sao cả..." anh suy ngẫm, xua tan những ý nghĩ tội lỗi ra khỏi đầu. "Mặc dù... có một lần trong đời trải nghiệm cũng chẳng hại gì, kẻo rồi chết mà không biết cái gì... Còn vợ mình, thì có hề gì đâu? Tạ ơn Chúa, tám năm nay mình chưa bao giờ rời xa cô ấy nửa bước... Tám năm làm tròn bổn phận không tì vết! Thế là đủ với cô ta rồi. Thật là bực mình. Mình sẵn sàng đi chỉ để chọc tức cô ta!"

Run rẩy toàn thân và nín thở, Pavel Ivanitch tiến lại gần chòi nghỉ, nơi được bao phủ bởi dây thường xuân và nho dại, rồi lén nhìn vào... Một mùi ẩm mốc xộc vào mũi anh.

"Chắc không có ai rồi..." anh nghĩ, bước vào chòi nghỉ, và ngay lập tức thấy một bóng người trong góc.

Đó là bóng dáng một người đàn ông... Nhìn kỹ hơn, Pavel Ivanitch nhận ra Mitya, em trai vợ anh, một sinh viên đang ở cùng họ tại biệt thự.

"Ồ, là cậu à..." anh càu nhàu vẻ không hài lòng, rồi bỏ mũ ra và ngồi xuống.

"Vâng, là em..." Mitya đáp.

Hai phút trôi qua trong im lặng.

"Xin lỗi anh, Pavel Ivanitch," Mitya bắt đầu: "anh có thể để cho em yên được không? Em đang suy nghĩ về luận văn tốt nghiệp và... và sự có mặt của người khác làm em không suy nghĩ được."

"Tốt hơn là cậu nên ra mấy lối đi tối tối nào đó..." Pavel Ivanitch nhận xét nhẹ nhàng. "Ở ngoài trời suy nghĩ dễ hơn, và vả lại... ờ... anh muốn ngủ một chút ở cái ghế này... Ở đây không nóng lắm..."

"Anh muốn ngủ, nhưng đây là vấn đề luận văn của em..." Mitya càu nhàu. "Luận văn quan trọng hơn."

Lại một khoảng lặng nữa. Pavel Ivanitch, người đã thả lỏng trí tưởng tượng và liên tục nghe thấy tiếng bước chân, đột nhiên bật dậy và nói bằng giọng than vãn:

"Thôi nào, anh xin cậu đấy, Mitya! Cậu còn trẻ, cậu nên nghĩ cho anh... Anh đang mệt... Anh cần ngủ... Đi đi!"

"Thế là ích kỷ... Tại sao anh phải ở đây mà không phải em? Vì nguyên tắc, em sẽ không đi."

"Thôi nào, anh cầu xin cậu! Giả sử anh là kẻ ích kỷ, độc tài và ngu ngốc đi... nhưng anh cầu xin cậu hãy đi đi! Một lần trong đời anh cầu xin cậu một ân huệ! Hãy biết điều một chút đi!"

Mitya lắc đầu.

"Đồ súc vật!" Pavel Ivanitch nghĩ. "Không thể có cuộc hẹn hò nào với hắn ở đây được! Có hắn ở đây thì không thể nào!"

"Này Mitya," anh nói, "anh yêu cầu cậu lần cuối cùng... Hãy chứng tỏ cậu là người biết điều, nhân văn và có học thức đi!"

"Em không hiểu sao anh cứ làm quá lên thế!" Mitya nói, nhún vai. "Em đã nói là em không đi, thì em sẽ không đi. Vì nguyên tắc, em sẽ ở lại đây..."

Đúng lúc đó, một gương mặt phụ nữ với chiếc mũi hếch ló vào chòi nghỉ...

Nhìn thấy Mitya và Pavel Ivanitch, khuôn mặt ấy cau mày rồi biến mất.

"Cô ấy đi rồi!" Pavel Ivanitch nghĩ, nhìn Mitya đầy giận dữ. "Nó thấy thằng khốn đó nên bỏ chạy rồi! Hỏng hết cả rồi!"

Sau khi đợi thêm một chút, anh đứng dậy, đội mũ vào và nói:

"Cậu là đồ súc vật, đồ khốn nạn đê tiện và là kẻ bỉ ổi! Phải! Đồ súc vật! Thật là hèn hạ... và ngu ngốc! Mọi chuyện giữa chúng ta chấm dứt tại đây!"

"Rất vui khi nghe thấy điều đó!" Mitya lẩm bẩm, cũng đứng dậy và đội mũ vào. "Để tôi nói cho anh biết, vì anh ở đây lúc này mà anh đã chơi tôi một vố bẩn thỉu đến mức tôi sẽ không bao giờ tha thứ cho anh chừng nào tôi còn sống."

Pavel Ivanitch bước ra khỏi chòi nghỉ, giận dữ đến mất kiểm soát, anh sải bước nhanh về phía biệt thự. Ngay cả hình ảnh chiếc bàn đã dọn sẵn cho bữa tối cũng không làm anh dịu đi chút nào.

"Đời người chỉ có một lần cơ hội như thế này," anh nghĩ trong bứt rứt; "thế mà lại bị phá hỏng! Giờ thì cô ấy bị xúc phạm rồi... suy sụp rồi!"

Trong bữa tối, Pavel Ivanitch và Mitya cứ nhìn đăm đăm vào đĩa của mình và giữ một sự im lặng cau có... Họ đang căm ghét nhau từ tận đáy lòng.

"Cô cười cái gì thế?" Pavel Ivanitch hỏi, quay sang vợ. "Chỉ có lũ ngốc mới cười vô cớ thôi!"

Vợ anh nhìn khuôn mặt giận dữ của chồng, rồi phá lên cười ngặt nghẽo.

"Bức thư anh nhận được hồi sáng là gì thế?" bà hỏi.

"Anh ư?... Anh đâu có nhận được lá thư nào..." Pavel Ivanitch bối rối tột độ. "Em bịa đặt... tưởng tượng ra thôi."

"Thôi nào, thú nhận đi! Chính em gửi lá thư đó cho anh đấy! Thề đấy, thật đấy! Ha ha!"

Pavel Ivanitch đỏ bừng mặt và cúi gằm xuống đĩa. "Trò đùa vớ vẩn," anh càu nhàu.

"Nhưng em biết làm sao được? Anh nói xem... Tối nay bọn em phải cọ rửa phòng ốc, làm sao mà đuổi được anh ra khỏi nhà đây? Chẳng còn cách nào khác để anh chịu ra ngoài cả... Nhưng đừng giận nhé, đồ ngốc... Em không muốn anh thấy chán trong chòi nghỉ nên em cũng gửi y chang bức thư đó cho cả Mitya nữa! Mitya, em đã ra chòi nghỉ chưa?"

Mitya cười toe toét và thôi không trừng mắt nhìn đối thủ của mình với vẻ căm thù nữa.