Ngày 7 tháng Hai, 1878.—Hôm nay trời lấp lánh nắng, vương chút sương mờ mờ, ấm áp vừa đủ mà vẫn đượm vẻ hanh hao, khi tôi ngồi ngoài trời chốn thôn dã thanh tịnh này, dưới bóng một gốc tùng cổ thụ. Suốt hai tiếng đồng hồ, tôi thơ thẩn dạo quanh những cánh rừng và bờ ao, tay xách chiếc ghế con, chọn lấy vài góc ưng ý để ngồi nán lại một chốc—rồi đứng dậy, thong thả cất bước tiếp. Khắp chốn nơi đây đều ngập tràn an yên. Đương nhiên, chẳng còn nghe thấy những âm thanh náo nhiệt hay sức sống rộn rã của mùa hè; thậm chí hôm nay, ngay cả những nét động của mùa đông cũng hầu như vắng bóng. Tôi tự tìm niềm vui bằng cách luyện giọng qua những bài ngâm, nhấn nhá biến hóa đủ mọi ngữ âm và thanh mẫu. Chẳng có lấy một tiếng vọng đáp lại; họa hoăng chỉ có tiếng quạ kêu lẻ loi vọng lại từ đằng xa. Mặt ao phẳng lặng, sáng ngời trải rộng không một gợn sóng—tựa như một tấm gương Claude Lorraine mênh mông, soi bóng để tôi chiêm ngưỡng vòm trời, ánh sáng, những hàng cây trơ cành, và thi thoảng là một cánh quạ đập cánh bay lướt qua trên đỉnh đầu. Trên những thửa ruộng nâu sẫm, đây đó vẫn còn vương lại vài vệt tuyết trắng chưa tan.

Ngày 9 tháng Hai.—Sau một giờ tản bộ, lúc này gần trưa, tôi tìm về chốn nghỉ ngơi, ngồi sát bên bờ ao trong một góc khuất gió ấm áp để ghi lại những dòng này. Ôi, những sắc thái cảm xúc và nguồn cảm hứng khôn cùng mà Thiên nhiên ban tặng! Tôi cũng như bao người khác, đều cảm nhận được cái khuynh hướng thời thượng (bắt nguồn từ mọi luồng tư tưởng tri thức, văn chương và thơ phú đang thịnh hành) hòng biến mọi sự thành nỗi bi ai, sầu muộn, bệnh hoạn, bất mãn và chết chóc. Nhưng tôi lại thấy rõ ràng hơn bao giờ hết rằng những thứ ấy đâu phải là kết quả tự nhiên hay ảnh hưởng do Thiên nhiên mang lại, mà chỉ xuất phát từ chính tâm hồn méo mó, tật bệnh hoặc ngây dại của con người. Nơi đây, giữa khung cảnh hoang sơ và khoáng đạt này, vạn vật sao mà lành mạnh, vui tươi, thuần khiết, căng tràn trần trề nhựa sống và ngọt ngào đến thế!

Nửa buổi chiều.—Một trong những góc quen thuộc của tôi nằm ở phía nam khu chuồng trại, và giờ đây tôi đang ngồi trên một khúc gỗ, thỏa thuê sưởi nắng, hoàn toàn khuất gió. Gần bên tôi, đàn gia súc đang gặm thân ngô khô. Thi thoảng, một con bò cái hoặc chú bò đực tơ (trông chú ta mới bảnh bao và bạo dạn làm sao!) lại cọ mình và nhai gặm ở mút đầu kia của khúc gỗ tôi ngồi. Mùi sữa tươi thanh dịu phảng phất rất rõ trong không gian, quyện cùng hương cỏ khô ngát đưa từ kho thóc. Những thanh âm quanh tôi là tiếng sột soạt triền miên của những gióng ngô khô, tiếng gió thở dài khe khẽ quanh đầu hồi chuồng trại, tiếng lợn ụt ịt, hồi còi tàu hỏa từ xa vọng lại, và chốc chốc lại điểm xuyết tiếng gáy dõng dạc của những chú gà trống.

Ngày 19 tháng Hai.—Đêm qua trời rét buốt và thấu xương—nhưng trời trong và ít gió—ánh trăng tròn vành vạnh vằng vặc, thêu dệt nên một vòm trời rực rỡ những chòm sao cùng muôn vàn tinh tú lớn nhỏ. Sao Thiên Lang sáng quắc, mọc từ sớm, theo sau chòm Lạp Hộ đa tinh lộng lẫy, bao la, mang gươm báu ruổi dong cùng chú chó săn của chàng. Mặt đất đóng băng cứng ngắc, và một lớp băng giá trơ lỳ phủ khắp mặt ao. Bị cuốn hút bởi vẻ tráng lệ tĩnh mịch của màn đêm, tôi toan dạo một vòng ngắn, nhưng cái lạnh cắt da đã xua tôi trở lại trong nhà. Đến tận 9 giờ sáng nay, khi bước chân ra ngoài, giá rét vẫn còn quá khắc nghiệt đối với tôi, khiến tôi đành phải quay gót. Nhưng giờ đây, khi bóng trưa đã cận kề, tôi rảo bước xuống con đường nhỏ, vừa đi vừa đắm mình trong ánh nắng chan hòa (trang trại này có một triền đón nắng phương nam thật dễ chịu), và hiện tôi đang ngồi nép mình dưới một bờ đất xuôi gió, sát mép nước. Đã có những cánh chim xanh chao lượn quanh đây, văng vẳng biết bao tiếng ríu rít, líu lo và đôi ba khúc ca thực thụ cất lên hồi lâu giữa sự rạng rỡ và ấm áp của buổi ban trưa. (Kìa! Đó chính là một bài ca đích thực, cất lên đầy bạo dạn và lặp đi lặp lại không ngừng, như thể chim ca dồn hết tâm tình vào đó.) Rồi khi ánh trưa thêm nồng đượm, tiếng hót thanh mảnh như tiếng sáo của chim oanh bắt đầu ngân nga—với tai tôi, đó là thanh âm chim muông tươi vui, phấn khởi nhất trần đời. Từng chốc từng hồi, tựa như những nhịp ngắt và luyến láy (vút lên từ tiếng thì thầm trầm lắng mà trong bất kỳ khung cảnh nào, dẫu tĩnh mịch đến đâu, cũng chẳng bao giờ lọt khỏi một đôi tai nhạy cảm), là tiếng lạo xạo và răng rắc thi thoảng của lớp băng đóng cứng trên mặt lạch, khi nó buông mình chịu hàng trước những tia nắng mặt trời—đôi khi tựa như một tiếng thở dài nhè nhẹ—lúc lại như một cái giật mình đầy phẫn nộ, bướng bỉnh và khịt mũi hờn dỗi.

(Robert Burns từng viết trong một bức thư: "Họa hoăng lắm mới có một sự vật trần thế nào mang lại cho tôi nhiều điều hơn thế—tôi không biết liệu mình có nên gọi đó là niềm hoan lạc chăng—nhưng ắt hẳn là một điều gì đó nâng bổng tâm hồn tôi—một điều gì đó khiến tôi say đắm ngây ngất—hơn là được dạo bước bên rìa khuất gió của một cánh rừng trong ngày đông u ám, lắng nghe ngọn gió bão gầm rú giữa những tán cây và cuồng nộ gào thét trên đồng bằng. Đó chính là mùa đẹp nhất để tâm hồn tôi hướng về cõi thiêng." Một số thi phẩm đặc sắc nhất của ông đã được thai nghén giữa chính những khung cảnh và mùa màng như vậy.)