Mùa đông đã bắt đầu nới lỏng vòng kìm kẹp, ban phát cho chúng ta chút hương vị đầu mùa của ngày xuân. Khi tôi ngồi viết những dòng này, không khí dịu nhẹ và bừng sáng của chiều qua — sau màn sương mù buổi sáng vốn càng làm tôn lên vẻ đẹp ấy nhờ sự tương phản — đã phô bày phố Chestnut, nhất là đoạn giữa phố Broad và phố Fourth, với đủ mọi góc nét sinh động, những cửa hàng cửa hiệu cùng dòng người xống áo lộng lẫy, rực rỡ hơn hẳn suốt ba tháng qua. Khoảng một hai giờ chiều, tôi ra dạo bước nơi đây. Dẫu trên vỉa hè hẳn chẳng thiếu những kiếp người túng quẫn, nhưng chín phần mười bức tranh nhân gian thiên hình vạn trạng đang dịch chuyển kia trông đều rạng rỡ, no ấm và đề huệ. Dù sao đi nữa, được hòa mình vào phố Chestnut ngày hôm qua thật là một điều dễ chịu. Những người bán hàng rong trên hè phố — ("khuy măng sét đây, ba chiếc năm xu") — chú chú em nhỏ nhắn, điển trai với những chiếc còi giả tiếng chim yến hót — những gã bán gậy chống, đồ chơi, tăm xỉa răng — bà lão ngồi thu lù một cống trên phiến đá lạnh ngắt với giỏ diêm, kim gút và dây ruy băng — người mẹ trẻ da đen ngồi ăn xin với cặp song sinh màu cà phê trong lòng — vẻ đẹp của nhà kính rợp ngập hoa quý, rực rỡ sắc đỏ, sắc vàng, những nhành huệ trắng như tuyết cùng những nhành phong lan kỳ diệu tại dinh thự Baldwin gần phố Twelfth — gian trưng bày gia cầm, thịt bò, cá tươi ngon tại các nhà hàng — những cửa hàng đồ sứ lấp lánh thủy tinh cùng tượng nhỏ — vô số loại trái cây nhiệt đới mọng nước — những chiếc xe ngựa kéo đi nhong nhong trên đường với tiếng chuông lanh lảnh — những chiếc xe một ngựa béo múp, chạy nhanh như chớp của bưu điện, chất đầy các nhân viên đưa thư đến và đi trông thật khỏe khoắn, tuấn tú và nam tính trong bộ đồng phục màu xám — những cuốn sách đắt tiền, tranh ảnh, đồ cổ lạ mắt bên cửa kính — và những viên cảnh sát cao lớn lừng lững tại hầu hết các góc đường, tất cả đều là những nét đặc trưng quen thuộc, dễ dàng nhận ra của đại lộ sầm uất bậc nhất Philadelphia này.

Tôi nhận ra phố Chestnut không hề thiếu đi cá tính và những nét cuốn hút rất riêng, ngay cả khi đặt lên bàn cân với các đại lộ tản bộ lừng danh của những thành phố khác. Tôi chưa từng đặt chân đến châu Âu, nhưng đã có nhiều năm kinh nghiệm quen thuộc với Broadway — con phố chính lừng lẫy của New York (và có lẽ của cả thế giới), cũng như tích lũy cho mình vốn hiểu biết của một kẻ tản bộ qua phố St. Charles ở New Orleans, phố Tremont ở Boston, cùng những vỉa hè rộng thênh thang trên đại lộ Pennsylvania ở Washington. Rõ ràng, thật tiếc khi phố Chestnut không rộng gấp hai hay gấp ba lần; thế nhưng vào bất kỳ ngày đẹp trời nào, con phố này cũng phô diễn một sức sống mãnh liệt, sự chuyển động và nét đa dạng khó nơi nào sánh kịp. (Những ánh mắt long lanh, những gương mặt nhân gian, sức hút kỳ diệu, cùng những người phụ nữ đài các đi lại ngược xuôi — bên cạnh vô số hàng hóa mỹ miều trong tủ kính — há chẳng phải ở đâu trong thế giới văn minh này cũng đều như vậy sao?)

Dòng người vun vút lướt qua nhanh!

Kẻ thì dịu nét, kẻ lạnh băng;

Có gương mặt rạng nụ cười thản,

Có kẻ lệ thầm hoen dấu vết.

Cách đây vài ngày, một cửa hàng quần áo sáu tầng dọc con phố này đã ngăn một khoảng không gian bên trong khung kính trưng bày thành một chuồng quây nhỏ, lót dày rơm rạ cùng cỏ ba lá xanh tươi ngát hương (tôi có thể ngửi thấy mùi thơm ấy ngay từ bên ngoài), nơi hai chú cừu béo múp, to lớn nhưng còn trẻ đang nằm nghỉ ngơi — đó là những sinh vật đẹp đẽ nhất thuộc loài này mà tôi từng thấy. Tôi đứng lại rất lâu cùng đám đông để ngắm nhìn chúng — một chú nằm thong thả nhai lại, chú kia đứng nhìn ra ngoài với đôi mắt mang hàng mi rậm rạp, nhẫn nại. Lớp lông của chúng màu vàng hung sáng điểm những vệt đen lấp lánh — một cảnh tượng thật kỳ lạ và độc đáo giữa dòng người tản bộ tấp nập của những tay công tử bột, những đồng đô la và vô vàn hàng hóa lụa là.