Khi Betsy chưa kịp bước ra khỏi phòng khách, nàng đã chạm mặt Stepan Arkadyevitch ngay ở cửa; anh vừa mới từ tiệm của Yeliseev về, nơi vừa nhận được một lô hàu tươi.
– Ồ! công chúa! Thật là một cuộc hội ngộ tuyệt vời! – anh cất lời. – Tôi đang định sang thăm cô đây.
– Chỉ một phút thôi nhé, vì tôi phải đi đây, – Betsy nói, mỉm cười và đeo găng tay vào.
– Xin công chúa đừng vội đeo găng; hãy để tôi hôn tay cô. Chẳng có điều gì ở sự hồi sinh của các thói cũ khiến tôi biết ơn bằng tục hôn tay. – Anh cúi xuống hôn tay Betsy. – Khi nào chúng ta mới gặp lại nhau đây?
– Anh chẳng đáng được thế đâu, – Betsy mỉm cười đáp.
– Ồ, không chứ, tôi đáng lắm chứ, bởi tôi đã trở thành một con người vô cùng nghiêm túc rồi. Tôi không chỉ lo việc của mình mà còn lo cả việc của người khác nữa, – anh nói với vẻ mặt đầy ẩn ý.
– Ôi, tôi mừng quá! – Betsy đáp, hiểu ngay rằng anh đang nhắc đến Anna. Rồi quay trở lại phòng khách, họ đứng dạt vào một góc. – Anh ta đang giết chết cô ấy, – Betsy thì thầm, giọng đầy vẻ ngậm ngùi. – Thật không thể chịu nổi, không thể nào chịu nổi...
– Tôi rất mừng vì cô cũng nghĩ vậy, – Stepan Arkadyevitch lắc đầu, vẻ mặt vừa nghiêm trang vừa đồng cảm xót xa, – đó chính là lý do tôi đến Sankt-Peterburg này.
– Cả thành phố đang bàn tán về chuyện đó, – nàng nói. – Quả là một hoàn cảnh không thể sống nổi. Cô ấy cứ tàn lụi dần mòn. Anh ta chẳng hiểu rằng cô ấy là kiểu phụ nữ không thể đùa giỡn với tình cảm của mình. Chỉ có một trong hai con đường: hoặc là anh ta đưa cô ấy đi, hành động dứt khoát, hoặc là ly hôn. Tình cảnh này đang bóp nghẹt cô ấy.
– Đúng vậy, đúng vậy... quả thế... – Oblonsky thở dài nói. – Đó là việc tôi đến đây để giải quyết. À, ít ra thì không chỉ vì việc đó... tôi vừa được phong chức Kammerherr; dĩ nhiên là phải tạ ơn triều đình rồi. Nhưng điều chính yếu vẫn là phải dàn xếp chuyện này.
– Chà, xin Chúa phù hộ cho anh! – Betsy nói.
Sau khi tiễn Betsy ra tới sảnh ngoài, lại một lần nữa hôn lên mu bàn tay nàng phía trên chiếc găng chỗ mạch đập, và thì thầm vào tai nàng những lời vô vị đến mức nàng chẳng biết nên cười hay nên giận, Stepan Arkadyevitch bước vào phòng em gái. Anh tìm thấy nàng trong nước mắt.
Dù đang tràn trề hứng khởi và vui vẻ, Stepan Arkadyevitch lập tức và hoàn toàn tự nhiên chuyển sang giọng điệu đầy đồng cảm, xúc động đậm chất thơ cho phù hợp với tâm trạng của em gái. Anh hỏi dạo này nàng thế nào, và đã trải qua buổi sáng ra sao.
– Vô cùng, vô cùng khốn khổ. Ngày hôm nay, buổi sáng hôm nay, và tất cả những ngày đã qua lẫn những ngày sắp tới, – nàng nói.
– Anh nghĩ em đang tự buông xuôi vào sự bi quan đấy. Em phải vực dậy tinh thần, phải dũng cảm đối mặt với cuộc sống. Anh biết là khó, nhưng mà...
– Em từng nghe người ta bảo rằng phụ nữ yêu đàn ông ngay cả vì những thói xấu của họ, – Anna đột ngột cất lời, – nhưng em lại căm ghét anh ta vì những đức tính tốt. Em không thể sống cùng anh ta nổi. Anh hiểu không? Chỉ cần nhìn thấy anh ta thôi là trong người em đã nổi lên phản ứng thể xác, khiến em muốn phát điên lên được. Em không thể, không thể sống với anh ta được nữa. Em phải làm sao đây? Em vốn đã bất hạnh, và từng nghĩ rằng con người ta chẳng thể nào bất hạnh hơn thế được nữa, nhưng cái trạng thái khủng khiếp mà em đang trải qua lúc này, em chưa bao giờ có thể tưởng tượng nổi. Anh có tin được không, dù biết rằng anh ta là một người tốt, một người tuyệt vời, rằng em chẳng đáng một góc nhỏ của anh ta, nhưng em vẫn cứ căm ghét anh ta. Em căm ghét sự rộng lượng của anh ta. Và chẳng còn lại gì cho em ngoài...
Nàng định thốt lên hai tiếng "cái chết", nhưng Stepan Arkadyevitch không để nàng nói hết.
– Em đang ốm và bị suy nhược thần kinh đấy, – anh nói; – tin anh đi, em đang trầm trọng hóa vấn đề lên thôi. Chẳng có gì là quá khủng khiếp đến thế đâu.
Và Stepan Arkadyevitch mỉm cười. Không một ai khác ở vào hoàn cảnh của Stepan Arkadyevitch, khi phải đối mặt với sự tuyệt vọng nhường ấy, lại dám mỉm cười (nụ cười đó hẳn sẽ bị coi là tàn nhẫn); nhưng trong nụ cười của anh lại chứa đựng sự ngọt ngào và nét dịu dàng gần như nữ tính đến mức nó không hề làm tổn thương, mà trái lại, xoa dịu và làm dịu lòng người. Những lời lẽ dịu dàng cùng nụ cười êm ái của anh có tác dụng xoa dịu chẳng khác nào dầu hạnh nhân. Và Anna chẳng mấy chốc đã cảm nhận được điều đó.
– Không, Stiva, – nàng nói, – em tiêu rồi, tiêu đời rồi! Còn tồi tệ hơn cả sự diệt vong nữa! Em chưa thể nói rằng mọi chuyện đã chấm dứt; trái lại, em cảm thấy mọi thứ vẫn chưa kết thúc. Em như một sợi dây đàn bị căng quá đà thế nào cũng có lúc đứt bực. Nhưng nó chưa kết thúc đâu... và nó sẽ có một cái kết cục hãi hùng cho mà xem.
– Không sao cả, chúng ta phải từ từ nới lỏng sợi dây ấy ra. Chẳng có hoàn cảnh nào là không có lối thoát cả.
– Em đã nghĩ, suy đi tính lại rất nhiều. Chỉ có một...
Nhìn vào đôi mắt hoảng sợ của nàng, anh lại thừa hiểu rằng lối thoát duy nhất trong tâm trí nàng lúc này chính là cái chết, và anh quyết không để nàng thốt ra từ đó.
– Không đời nào, – anh nói. – Hãy nghe anh. Em không thể nhìn nhận hoàn cảnh của chính mình một cách thấu đáo như anh được. Để anh nói cho em nghe suy nghĩ chân thành của anh nhé. – Anh lại mỉm cười kín đáo bằng nụ cười thoa dầu hạnh nhân quen thuộc. – Anh xin bắt đầu từ đầu. Em đã kết hôn với một người đàn ông lớn hơn mình tận hai tuổi. Em bước vào cuộc hôn nhân ấy không vì tình yêu và chẳng hề biết tình yêu là gì. Đó là một sai lầm, cứ cho là thế đi.
– Một sai lầm khủng khiếp! – Anna nói.
– Nhưng anh xin nhắc lại, đó là một thực tế đã rồi. Rồi sau đó, giả sử như em lại gặp phải bất hạnh là đem lòng yêu một người không phải là chồng mình. Đó là một bất hạnh; nhưng điều đó cũng là một thực tế đã rồi. Và chồng em đã biết chuyện ấy rồi tha thứ cho nó. – Anh dừng lại sau mỗi câu, chờ đợi nàng phản bác, nhưng nàng không hề đáp lời. – Là như vậy đấy. Giờ vấn đề đặt ra là: em có thể tiếp tục sống chung với chồng mình nữa không? Em có muốn thế không? Và anh ta có muốn thế không?
– Em chẳng biết gì cả, chẳng biết gì sất.
– Nhưng chính em vừa bảo là không thể chịu đựng nổi anh ta cơ mà.
– Không, em đâu có nói thế. Em phủ nhận. Em không thể nói được, em chẳng biết gì về chuyện đó nữa.
– Ừ, nhưng hãy để...
– Anh không thể hiểu nổi đâu. Em cảm thấy mình như đang rơi đầu chúc xuống một cái hố sâu nào đó, nhưng em lại chẳng nên tự cứu lấy mình. Và em cũng không thể làm nổi...
– Không sao đâu, chúng ta sẽ chèn cái gì đó bên dưới rồi kéo em lên. Anh hiểu em mà: anh hiểu rằng em không thể tự mình đứng ra bày tỏ mong muốn hay cảm xúc của bản thân.
– Chẳng có gì, chẳng có gì em mong muốn cả... ngoại trừ việc tất cả những thứ này chấm dứt.
– Nhưng anh ta nhìn thấy điều đó và thừa biết điều đó. Và em tưởng chuyện này đè nặng lên tâm trí anh ta ít hơn là trên vai em chắc? Em đau khổ, anh ta cũng đau khổ, và điều đó mang lại lợi ích gì chứ? trong khi ly hôn sẽ giải quyết triệt để mọi rắc rối. – Phải mất chút ít cố gắng, Stepan Arkadyevitch mới thốt lên được ý tưởng cốt lõi của mình, và anh nhìn nàng đầy ẩn ý.
Nàng không nói gì, chỉ lắc cái đầu tóc cắt ngắn ngụ ý không đồng tình. Nhưng qua nét mặt bỗng chốc bừng sáng trở lại vẻ đẹp thuở xưa, anh hiểu rằng nếu nàng không mong muốn điều đó, thì đơn giản chỉ vì nàng nghĩ đó là thứ hạnh phúc quá tầm với đối với mình mà thôi.
– Anh thương em vô cùng! Và anh sẽ hạnh phúc biết bao nếu có thể sắp xếp ổn thỏa mọi chuyện! – Stepan Arkadyevitch nói, nụ cười càng lúc càng thêm phần bạo dạn. – Đừng nói gì nữa, đừng thốt thêm lời nào nữa! Cầu trời cho anh nói đúng như những gì anh cảm nhận. Giờ anh sang gặp anh ta đây.
Anna nhìn anh với đôi mắt mộng mơ, long lanh và lặng thinh không nói.
