Họ vừa mới từ Mát-xcơ-va trở về và cảm thấy vô cùng dễ chịu khi được ở một mình. Anh đang ngồi viết bên chiếc bàn làm việc trong phòng nghiên cứu của mình. Còn cô mặc chiếc váy màu tím sẫm từng mặc trong những ngày đầu mới cưới và hôm nay lại diện lại — một chiếc váy mà anh đặc biệt nhớ và yêu quý — đang ngồi trên chiếc ghế sofa cũ kỹ bọc da vẫn thường đặt trong phòng làm việc từ thời cha và ông nội của Levin. Cô đang thêu kiểu thêu đục lỗ broderie anglaise. Anh vừa suy nghĩ vừa viết, lòng vẫn vẹn nguyên niềm hạnh phúc ấm áp vì có sự hiện diện của cô. Công việc của anh, cả về điền trang lẫn cuốn sách đang ấp ủ trình bày những nguyên tắc của hệ thống canh tác mới, không hề bị bỏ dở; nhưng nếu như trước đây những theo đuổi và ý tưởng này từng có lúc tẻ nhạt, vụn vặt trước màn đêm bao trùm cả cuộc sống, thì giờ đây chúng lại càng trở nên nhỏ bé và tầm thường biết bao khi đặt cạnh cuộc đời trước mắt đang ngập tràn ánh hào quang hạnh phúc. Anh vẫn tiếp tục công việc của mình, nhưng cảm nhận rõ tâm trí đã chuyển trọng tâm sang một hướng khác, nhờ đó mà cái nhìn đối với công việc cũng trở nên hoàn toàn khác biệt và sáng tỏ hơn. Trước kia, công việc này đối với anh là chốn nương thân để trốn chạy cuộc sống. Trước kia, anh từng cảm thấy nếu thiếu nó thì cuộc đời sẽ quá đỗi u ám. Còn giờ đây, những bận rộn ấy lại cần thiết để cuộc sống không trở nên chói lọi một cách đơn điệu. Cầm bản thảo lên, đọc lại những gì đã viết, anh vui mừng nhận ra công việc này thực sự đáng để mình tâm huyết. Nhiều ý tưởng cũ nay có vẻ thừa thãi và cực đoan, nhưng khi hệ thống hóa lại mọi thứ trong trí nhớ, nhiều khoảng trống bỗng trở nên rõ mồn một trong tâm trí anh. Lúc này, anh đang viết một chương mới về nguyên nhân dẫn đến tình trạng thảm hại hiện nay của nền nông nghiệp ở Nga. Anh cho rằng sự bần cùng ở Nga không chỉ bắt nguồn từ việc phân phối đất đai bất hợp lý và những cải cách sai lầm, mà còn do nền văn minh từ bên ngoài được cấy ghép một cách gượng ép vào nước Nga trong những năm gần đây, đặc biệt là hệ thống giao thông thuận lợi như đường sắt, dẫn đến sự tập trung hóa ở các đô thị, sự phát triển của thói xa hoa và hệ quả là sự bùng nổ của các ngành sản xuất công nghiệp, tín dụng cùng các hoạt động đầu cơ ăn theo — tất cả đều làm tổn hại trầm trọng đến nông nghiệp.

Anh cho rằng trong một tiến trình phát triển tài chính bình thường của quốc gia, tất cả những hiện tượng này chỉ xuất hiện khi nông nghiệp đã thâm canh và đầu tư một lượng lao động đáng kể, khi nó đã đi vào những khuôn khổ quy củ hoặc ít nhất là xác định rõ ràng; rằng sự giàu có của một đất nước phải gia tăng tương xứng, sao cho các nguồn tài chính khác không lấn át nông nghiệp; rằng tương ứng với một giai đoạn phát triển nông nghiệp nhất định phải có hệ thống giao thông phù hợp; và trong tình trạng đất đai còn nhiều bất ổn của chúng ta, những con đường sắt ra đời do nhu cầu chính trị chứ không phải nhu cầu kinh tế là quá vội vã, thay vì thúc đẩy nông nghiệp như kỳ vọng thì chúng lại cạnh tranh trực tiếp với nông nghiệp, thúc đẩy công nghiệp và tín dụng phát triển, qua đó kìm hãm bước tiến của nông nghiệp. Giống như sự phát triển phiến diện và non nớt của một cơ quan trong cơ thể động vật sẽ cản trở sự phát triển chung của toàn cơ thể, thì trong sự phát triển kinh tế chung của nước Nga, tín dụng, hệ thống giao thông thuận lợi và hoạt động sản xuất công nghiệp — dẫu vô cùng cần thiết ở châu Âu nơi chúng xuất hiện đúng thời điểm — lại chỉ mang đến tác hại cho chúng ta khi đẩy câu hỏi cốt lõi cần giải quyết ra rìa: đó là vấn đề tổ chức lại nền nông nghiệp.

Trong lúc anh đang mải miết viết ra những suy nghĩ của mình, cô lại đang ngẫm nghĩ về sự niềm nở đến mức bất thường mà chồng mình dành cho hoàng tử trẻ Tcharsky — kẻ hôm trước, với sự thiếu tế nhị trầm trọng, đã có ý định tán tỉnh cô ngay trước ngày họ rời Mát-xcơ-va. “Anh ấy đang ghen,” cô nghĩ. “Trời ơi! Sao anh ấy lại đáng yêu và ngốc nghếch thế cơ chứ? Lại còn ghen tuông với mình nữa! Giá mà anh ấy biết rằng mình chẳng màng đến bọn họ dù chỉ bằng gã đầu bếp Piotr,” cô vừa nghĩ vừa ngắm nhìn mái đầu và gáy đỏ ửng của chồng với một cảm giác chiếm hữu lạ lẫm chính bản thân cô cũng thấy ngạc nhiên. “Dù sao thì quấy rầy anh ấy lúc này cũng thật tiếc (nhưng anh ấy còn khối thời gian cơ mà!), mình phải ngắm khuôn mặt ấy xem sao; liệu anh ấy có cảm nhận được ánh mắt mình đang hướng về không nhỉ? Ước gì anh ấy quay lại... Mình sẽ dùng ý chí để bắt anh ấy quay lại!” — và cô mở to đôi mắt, như muốn nhân đôi sức mạnh từ cái nhìn của mình.

“Ừ, chúng rút cạn hết nhựa sống và tạo ra một vẻ phồn vinh giả tạo,” anh lẩm bẩm, ngưng viết, và cảm nhận được ánh mắt cùng nụ cười đang hướng về mình, anh liền quay đầu lại.

“Sao thế em?” anh hỏi, mỉm cười và đứng dậy.

“Anh ấy quay lại rồi,” cô thầm nghĩ.

“Không có gì đâu, em chỉ muốn anh quay lại thôi,” cô đáp, vừa quan sát anh vừa cố đoán xem liệu anh có thấy khó chịu vì bị ngắt quãng hay không.

“Chúng ta được ở bên nhau mới hạnh phúc làm sao! — ý anh là anh đấy,” anh nói, bước đến bên cô với nụ cười rạng rỡ niềm hạnh phúc.

“Em cũng hạnh phúc y như vậy. Em sẽ chẳng đi đâu hết, nhất là không bao giờ đến Mát-xcơ-va nữa.”

“Thế nãy giờ em đang nghĩ gì thế?”

“Em ư? Em đang nghĩ... Không, không, anh cứ đi đi, viết tiếp đi; đừng có dừng lại,” cô nói, chúm môi lại, “còn em thì phải khoét mấy cái lỗ nhỏ này đã, anh thấy chưa?”

Cô cầm chiếc kéo lên và bắt đầu cẩn thận khoét những lỗ nhỏ.

“Không; nói cho anh nghe đi, em đang nghĩ gì nào?” anh nói, ngồi xuống bên cạnh cô và dõi theo chiếc kéo tí xíu đang uyển chuyển di chuyển.

“Ối! Em nghĩ gì à? Em đang nghĩ về Mát-xcơ-va, nghĩ về sau gáy của anh đấy.”

“Sao trong số tất cả mọi người, anh lại có được hạnh phúc này cơ chứ! Thật bất thường, quá sức tuyệt vời,” anh nói và cúi xuống hôn lên tay cô.

“Em lại thấy ngược lại hoàn hảo; mọi thứ càng tốt đẹp bao nhiêu, thì em lại càng thấy nó tự nhiên bấy nhiêu.”

“Tóc em có một lọn bị tuột ra kìa,” anh nói, dịu dàng quay đầu cô lại.

“Một lọn tóc à, ồ đúng rồi. Không, không, chúng ta đang bận việc cơ mà!”

Công việc chẳng thể tiến xa hơn, và họ vội vàng tách ra xa nhau như những kẻ phạm tội khi Kouzma bước vào thông báo nước trà đã sẵn sàng.

“Họ từ trên tỉnh về rồi hả em?” Levin hỏi Kouzma.

“Dạ mới về thưa ông; họ đang dọn đồ đạc xuống ạ.”

“Ra nhanh lên anh,” cô vừa nói vừa bước ra khỏi phòng làm việc, “kẻo em đọc hết thư của anh bây giờ đấy.”

Bị bỏ lại một mình, sau khi cẩn thận thu xếp các bản thảo vào chiếc cặp da mới do chính tay cô mua, anh bước tới rửa tay ở chiếc chậu rửa mặt kiểu cách với đầy đủ phụ kiện sang trọng — tất cả những thứ vốn chỉ xuất hiện từ khi có sự hiện diện của cô. Levin mỉm cười trước những suy nghĩ của chính mình, rồi lắc đầu tỏ ý không đồng tình; một cảm giác day dứt tựa như sự hối hận đang gặm nhấm tâm can anh. Có điều gì đó thật đáng xấu hổ, ủy mị, theo cách gọi mà anh tự nhủ là giống như lối sống ở Capua, đang ngự trị trong phong cách sống hiện tại của anh. “Cứ thế này thì không ổn chút nào,” anh nghĩ. “Thấm thoát mà đã gần ba tháng trôi qua, thế mà mình chẳng làm được tích sự gì nên hồn. Hôm nay, suýt chút nữa là lần đầu tiên mình ngồi vào bàn làm việc một cách nghiêm túc, thế rồi sao chứ? Chẳng làm được gì ngoài việc bắt đầu rồi lại vứt xó. Ngay cả những công việc thường nhật mình cũng hầu như bỏ bê. Ra đồng chẳng mấy khi đi bộ hay ngó ngàng gì đến mọi việc. Hoặc là vì không nỡ rời xa cô ấy, hoặc là thấy cô ấy thui thủi một mình lại buồn chán. Ấy thế mà trước khi kết hôn, mình từng cho rằng cuộc sống lúc đó chẳng có ý nghĩa gì mấy, coi như bỏ đi, và rằng chỉ sau khi kết hôn thì cuộc sống đích thực mới thực sự bắt đầu. Để rồi giờ đây, gần ba tháng đã trôi qua, và mình lại phí hoài thời gian một cách vô bổ và vô ích đến nhường này. Không, không thể tiếp tục thế này được; mình phải xốc lại tinh thần thôi. Tất nhiên, đây không phải lỗi của cô ấy. Cô ấy chẳng có gì phải trách cả. Bản thân mình phải cứng cỏi hơn, phải giữ vững sự độc lập trong hành động của một người đàn ông; kẻo không thì mình sẽ sa vào thói quen này mất, và cô ấy rồi cũng sẽ quen theo... Dĩ nhiên cô ấy chẳng có lỗi gì sất,” anh tự nhủ.

Thế nhưng, một kẻ đang cảm thấy bất mãn rất khó mà không đổ lỗi cho ai khác, đặc biệt lại là người thân cận nhất với mình, coi đó là nguồn cơn của sự bất mãn. Và trong tâm trí mơ hồ của Levin nảy sinh ý nghĩ rằng bản thân cô không có lỗi (cô không thể có lỗi trong bất cứ chuyện gì), mà cái lỗi là do nền giáo dục của cô, quá ư nông cạn và phù phiếm. (“Cái tên ngốc Tcharsky ấy: mình thừa biết cô ấy muốn chặn hắn lại, nhưng ngặt nỗi chẳng biết phải làm thế nào.”) “Đúng vậy, ngoại trừ việc chăm lo nhà cửa (điều mà cô ấy có làm), ngoại trừ váy vác và thêu thùa, cô ấy chẳng có lấy một mối bận tâm nghiêm túc nào. Chẳng màng đến công việc, đến điền trang, đến những người nông dân, cũng chẳng màng đến âm nhạc dẫu cô ấy chơi khá ổn, hay việc đọc sách. Cô ấy chẳng làm gì cả, thế mà vẫn hoàn toàn mãn nguyện.” Trong thâm tâm, Levin khiển trách điều này, và anh vẫn chưa hiểu rằng cô đang âm thầm chuẩn bị cho giai đoạn hoạt động sắp tới — thời điểm mà cô sẽ đồng thời làm người vợ hiền của chồng, làm người bà chủ tề gia nội trợ, sẽ mang nặng đẻ đau, nuôi nấng và dạy dỗ những đứa con. Anh nào có hay biết rằng cô mang bản năng linh cảm được điều đó, và đang tự chuẩn bị cho quãng thời gian lao nhọc tột cùng ấy, nên cô chẳng mảy may tự trách mình vì những phút giây lơ đễnh đầy hạnh phúc trong tình yêu mà cô đang tận hưởng lúc này, trong khi tay vẫn vui vẻ xây đắp chiếc tổ ấm cho tương lai.