Khi Alexey Alexandrovitch bước vào căn phòng nhỏ ấm cúng của Nữ bá tước Lidia Ivanovna, nơi được trang hoàng bằng đồ sứ cổ và treo đầy những bức chân dung, thì bà chủ vẫn chưa xuất hiện.

Bà đang thay trang phục.

Một tấm khăn trải bàn đã được bày sẵn trên chiếc bàn tròn, phía trên đặt bộ đồ trà bằng sứ cùng chiếc đèn cồn và ấm đun nước bằng bạc. Alexey Alexandrovitch lơ đãng nhìn quanh những bức chân dung quen thuộc treo kín căn phòng, rồi ngồi xuống bàn, mở cuốn Tân Ước đang đặt ở đó ra. Tiếng sột soạt từ chiếc váy lụa của nữ bá tước đã kéo sự chú ý của ông rời khỏi cuốn sách.

“Nào, giờ chúng ta có thể ngồi thong thả,” Nữ bá tước Lidia Ivanovna nói, vội vã lách người giữa chiếc bàn và chiếc ghế sofa với một nụ cười đầy bối rối, “và vừa uống trà vừa trò chuyện.”

Sau vài câu mào đầu, Nữ bá tước Lidia Ivanovna, thở dốc và đỏ bừng mặt, trao bức thư bà vừa nhận được vào tay Alexey Alexandrovitch.

Đọc xong lá thư, ông ngồi im lặng hồi lâu.

“Tôi nghĩ mình không có quyền từ chối cô ấy,” ông nói, rụt rè ngước mắt lên.

“Bạn thân mến, anh chẳng bao giờ nhìn thấy cái xấu ở bất cứ ai cả!”

“Ngược lại, tôi thấy tất cả đều là xấu xa. Nhưng liệu điều đó có công bằng không...”

Gương mặt ông lộ rõ sự do dự, một vẻ đang tìm kiếm lời khuyên, sự hỗ trợ và chỉ dẫn trong một vấn đề mà ông không thể hiểu thấu.

“Không,” Nữ bá tước Lidia Ivanovna ngắt lời ông; “việc gì cũng có giới hạn của nó. Tôi có thể hiểu được sự vô đạo đức,” bà nói, không hoàn toàn thật lòng, vì bà chẳng bao giờ có thể thấu hiểu những gì khiến phụ nữ rơi vào sự vô đạo đức đó; “nhưng tôi không hiểu nổi sự tàn nhẫn: tàn nhẫn với ai? Với anh! Làm sao cô ta có thể ở lại cái thành phố mà anh đang sống? Không, người ta càng sống lâu thì càng học hỏi được nhiều. Và tôi đang học cách thấu hiểu sự cao thượng của anh cùng sự thấp hèn của cô ta.”

“Ai dám ném đá vào người khác chứ?” Alexey Alexandrovitch nói, rõ ràng là rất hài lòng với vai trò mình đang đảm nhận. “Tôi đã tha thứ cho tất cả, vì thế tôi không thể tước đoạt đi thứ mà tình yêu trong cô ấy đòi hỏi — tình yêu của cô ấy dành cho đứa con trai...”

“Nhưng đó có phải là tình yêu không, bạn của tôi? Nó có chân thành không? Giả sử rằng anh đã tha thứ—rằng anh tha thứ—thì chúng ta có quyền tác động đến cảm xúc của thiên thần nhỏ đó không? Thằng bé coi mẹ nó như đã chết. Nó cầu nguyện cho mẹ nó và khẩn cầu Chúa thương xót những tội lỗi của cô ta. Như vậy thì tốt hơn. Nhưng giờ đây, thằng bé sẽ nghĩ gì?”

“Tôi đã không nghĩ đến điều đó,” Alexey Alexandrovitch nói, tỏ vẻ tán đồng.

Nữ bá tước Lidia Ivanovna giấu mặt vào đôi bàn tay và lặng im. Bà đang cầu nguyện.

“Nếu anh hỏi ý kiến tôi,” bà nói, sau khi kết thúc lời cầu nguyện và ngẩng mặt lên, “tôi không khuyên anh làm việc này. Anh có nghĩ là tôi không thấy anh đang đau khổ thế nào, chuyện này đã xé toạc vết thương của anh ra sao không? Nhưng giả sử rằng, như mọi khi, anh chẳng nghĩ cho bản thân mình, thì điều đó sẽ dẫn đến đâu? — dẫn đến những đau khổ mới cho anh, và sự hành hạ cho đứa trẻ. Nếu trong cô ta còn sót lại một chút nhân tính, chính cô ta cũng không nên mong muốn điều đó. Không, tôi không hề do dự khi nói rằng tôi khuyên anh không nên làm, và nếu anh tin tưởng giao phó cho tôi, tôi sẽ viết thư cho cô ta.”

Và Alexey Alexandrovitch đồng ý, Nữ bá tước Lidia Ivanovna liền gửi bức thư sau bằng tiếng Pháp:

“Thưa bà,

Việc gợi lại hình ảnh của bà có thể dẫn đến những hệ quả đối với con trai bà, khiến thằng bé nảy sinh những câu hỏi mà người ta không thể trả lời nếu không gieo rắc vào tâm hồn đứa trẻ một thái độ chỉ trích đối với những điều đáng lẽ phải là thiêng liêng đối với nó, và vì thế tôi cầu xin bà hãy hiểu sự từ chối của chồng bà theo tinh thần của tình yêu Cơ Đốc. Tôi cầu nguyện Chúa toàn năng thương xót bà.

Nữ bá tước Lidia.”

Bức thư này đã đạt được mục đích thầm kín mà Nữ bá tước Lidia Ivanovna đã giấu kín ngay cả với chính mình. Nó làm Anna tổn thương sâu sắc.

Về phần mình, Alexey Alexandrovitch, khi trở về nhà từ chỗ Lidia Ivanovna, suốt cả ngày hôm đó không thể tập trung vào những công việc thường nhật, cũng không tìm thấy sự bình an trong tâm hồn của một người đã được cứu rỗi và có đức tin mà ông hằng cảm nhận thời gian gần đây.

Ý nghĩ về người vợ, kẻ đã phạm tội tày đình với ông, và đối với người đó ông đã tỏ ra vô cùng thánh thiện như Nữ bá tước Lidia Ivanovna đã nói rất đúng, đáng lẽ ra không nên làm ông bận tâm; thế nhưng ông vẫn không thấy yên lòng; ông không thể hiểu nổi cuốn sách mình đang đọc; ông không thể xua đi những hồi ức day dứt về mối quan hệ giữa mình với cô, về sai lầm mà giờ đây ông nhận ra mình đã mắc phải liên quan đến cô. Ký ức về cách ông đón nhận lời thú tội ngoại tình của cô trên đường về nhà từ trường đua (đặc biệt là việc ông chỉ khăng khăng đòi hỏi phải giữ gìn sự đứng đắn bề ngoài, chứ không thách đấu tay đôi) hành hạ ông như một sự hối hận. Ông cũng bị dày vò bởi ý nghĩ về bức thư mình đã viết cho cô; và hơn tất cả, sự tha thứ của ông mà chẳng ai cần đến, cùng sự quan tâm của ông dành cho đứa con của người đàn ông khác, khiến trái tim ông bỏng rát vì xấu hổ và ân hận.

Và chính cảm giác xấu hổ, nuối tiếc tương tự lại ập đến khi ông nhìn lại toàn bộ quá khứ của mình với cô, nhớ lại những lời lẽ vụng về mà sau bao lần do dự, ông đã dùng để cầu hôn cô.

“Nhưng mình có lỗi ở đâu cơ chứ?” ông tự hỏi. Và câu hỏi này luôn gợi lên một câu hỏi khác trong ông—liệu họ có cảm nhận khác biệt, có yêu đương và kết hôn khác biệt không, những gã Vronsky và Oblonsky kia... những quý ông thị vệ với đôi bắp chân đẹp đẽ đó. Và trong tâm trí ông hiện lên hàng loạt những gã đàn ông hăng hái, đầy sức sống, tự tin, những kẻ luôn và ở bất cứ đâu cũng thu hút sự tò mò của ông dù ông không hề muốn. Ông cố gắng xua tan những suy nghĩ này, cố gắng thuyết phục bản thân rằng ông không sống vì cuộc đời phù du này, mà vì cuộc đời vĩnh cửu, và rằng trong tim ông có bình an và tình yêu thương.

Nhưng thực tế là trong cuộc đời phù du, tầm thường này, ông đã mắc phải vài sai lầm nhỏ nhặt, theo như ông nghĩ, lại khiến ông đau khổ như thể sự cứu rỗi vĩnh cửu mà ông tin tưởng hoàn toàn không tồn tại. Tuy nhiên, cơn cám dỗ này không kéo dài lâu, và chẳng bao lâu sau, sự bình an và cao thượng lại được tái lập trong tâm hồn Alexey Alexandrovitch, nhờ đó ông có thể quên đi những gì mình không muốn nhớ lại.