Tuy nhiên, những nguồn mạch sức sống, cả hữu hạn lẫn bất diệt, bắt đầu sủi bọt rực rỡ trong lòng Beth, dẫu cho hoàn cảnh sống của cô có khắc nghiệt đến đâu. Cô vô tình mài giũa sự sắc sảo của mình qua những con người xung quanh, thu lượm kiến thức bất cứ nơi nào cô thích; tài năng thiên bẩm của cô thỉnh thoảng lại lóe lên những tia sáng tuyệt diệu để cổ vũ tinh thần cô, và trái tim khao khát của cô cũng bắt đầu tìm kiếm sự thỏa mãn. Bởi vì Beth vốn là một người có tâm hồn cân bằng; sẽ không có chuyện một phần bản ngã của cô bị thui chột để phần kia có thể phát triển bất thường. Ngực cô sẽ không bịẹp lép chỉ vì hộp sọ cô phình to chứa bộ não lớn bên trong. Sự việc diễn ra hoàn toàn ngược lại. Tâm trí và thể xác tác động và phản ứng qua lại lẫn nhau một cách tích cực, miễn là điều kiện sống của cô thuận lợi. Những theo đuổi trí tuệ phù hợp mà cô có thể theo đuổi, bằng cách mang lại sự bình yên trong tâm hồn, đã giúp thể chất cô phát triển, trong khi tình trạng khỏe mạnh của cơ thể lại kích thích cô nỗ lực trí tuệ nhiều hơn nữa—và tất cả những điều đó đều là niềm vui đối với cô.
Vào thời gian này, cô có một trải nghiệm mới, một trải nghiệm mà cô hoàn toàn không chuẩn bị trước, nhưng lại giúp ích cho cô rất nhiều, vừa làm cô thích thú vừa khiến cô ngạc nhiên.
Có những dãy ghế dài bằng gỗ sồi cao trong nhà thờ nhỏ cuối con đường mà gia đình Caldwell vẫn đến dự lễ vào Chủ nhật; trong các hàng ghế ở hai bên lối đi chính, các ghế tựa vào nhau từng đôi một, thế nên khi Beth ngồi ở đầu hàng ghế nhà mình, như cô vẫn thường làm, thì người ở hàng ghế bên cạnh sẽ ngồi ngay cạnh cô với chỉ một vách ngăn bằng gỗ ở giữa. Một Chủ nhật nọ, khi cô đang quỳ gối, lim dim trải qua bài cầu kinh Litany với má áp vào cuốn sách cầu kinh, cô chợt nhận ra ở hàng ghế bên cạnh có một cậu bé đang quay mặt về phía cô đúng trong tư thế ấy. Cậu có mái tóc vàng sáng uốn xoăn tít, khuôn mặt bầu bĩnh, hồng hào, và đôi mắt xanh tròn xoe, trong veo như những viên bi thủy tinh. Beth cảm thấy mến cậu và vô tình mỉm cười. Cậu liền cười đáp lại; rồi cả hai bỗng đỏ bừng cả mặt; và trong sự ngượng ngùng đầy ngọt ngào, họ quay đầu áp vào sách cầu kinh, nhìn về hai hướng ngược nhau. Dù vậy, điều này chẳng kéo dài lâu. Niềm khao khát được nhìn thêm lần nữa đã chiếm lấy cả hai cùng một lúc, họ quay mặt về phía nhau và lại mỉm cười ngay khi ánh mắt chạm nhau. Suốt cả buổi lễ, họ cứ nhìn nhau rồi lại quay đi chỗ khác; và Beth cảm thấy một thứ ánh sáng ấm áp, vui sướng kỳ lạ bắt đầu nhen nhóm trong lồng ngực và
[Pg 165] lan dần ra toàn cơ thể. Cảm giác ấy cứ theo cô suốt cả ngày; cô cảm nhận rõ ràng trong suốt cả đêm; và ngay khi tỉnh dậy vào sáng hôm sau, nó lại hiện về; cô chẳng thể nghĩ đến điều gì khác ngoài cậu bé có má bánh táo, đôi mắt xanh sáng ngời và mái tóc vàng xoăn tít; và khi nghĩ về hình bóng ấy, cô lại mỉm cười một mình, cứ cười mãi không thôi. Trong lòng cô cũng dâng lên một khao khát mãnh liệt muốn làm đẹp lòng người khác, cùng với nguồn năng lượng bất ngờ khiến mọi nỗ lực trở nên dễ dàng, nhờ đó, thay vì tỏ ra chán ngán với những bài học, cô lại hoàn thành chúng theo cách khiến mẹ cô phải kinh ngạc — niềm vui nhỏ nhoi trong cuộc sống thực sự là một thứ động lực tuyệt vời làm sao. Tuy nhiên, khi giờ học kết thúc, cô không chịu ra ngoài mà cứ đứng bên cửa sổ phòng khách nhìn dòng người qua lại. Harriet liền đến làm phiền, bắt cô phụ giúp việc phủi bụi.
"Cút đi, cái đồ nhiều chuyện lắm điều kia," Beth nói. Lúc này cô đã vạch trần biết bao thói ích kỷ của Harriet và hoàn toàn mất đi sự tôn trọng dành cho cô ta. "Bộ không thấy tao đang suy nghĩ à? Nếu mày không làm phiền tao lúc này, có lẽ lát nữa tao sẽ giúp mày."
Bên kia đường, cùng dãy với ngôi nhà của góa phụ Benyon nhưng nằm ngay trong tầm mắt nhìn từ cửa sổ, là Trường Ban ngày và Nội trú Collegiate Mansion-House dành cho Con trai của các Quý tộc. Beth cứ đắp chăn nhìn về hướng đó, và chẳng mấy chốc, lũ trẻ xô đẩy nhau ùa ra với những chiếc mũ vuông trên đầu, và giữa đám đông ấy, cô nhanh chóng nhận ra cậu bé mà mình đang nghĩ tới. Cô nhận ra cậu không hẳn bằng thị giác mà nhờ một cảm giác kỳ lạ trong người, một niềm vui râm ran chạy dọc từ đầu đến chân. Không vì lý do gì, cô bước giật lùi khỏi cửa sổ và nhìn về hướng ngược lại phía nhà thờ; nhưng cô vẫn có thể nhìn thấy cậu khi cậu chạy ào qua với chiếc cặp sách kẹp bên nách, và cô cũng biết chắc rằng cậu nhìn thấy mình. Dù vậy, cậu vẫn chạy tiếp, rẽ vào góc phố nơi phố Orchard Row cắt ngang phố Orchard Street theo một góc khuất, và biến mất chỉ trong chớp mắt.
Nhưng Beth đã thỏa mãn. Thậm chí cô còn mãn nguyện hơn thế nữa. Cô chạy vào bếp, làm Harriet ngạc nhiên bởi một đợt phấn khích vui vẻ tột độ, cùng yêu cầu cuồng nhiệt đòi thức ăn, đòi khăn lau bụi, đòi bàn chải kỳ cọ. Cô muốn làm rất nhiều việc, và cô đang thấy đói.
"Mày đúng là si tình rồi đấy, tao nghĩ thế," Harriet nói một cách khô khan.
"Mày cũng si tình thôi," Beth đáp trả. "Ai mà chẳng si tình! Càng si tình lại càng hay! Và tao phải có cái gì để ăn đây."
"Ừ thì, chẳng có gì cho mày ngoài bánh mì đâu."
"Tao phải ăn thịt," Beth nói. "Cắt trộm phần thịt quay đi, bữa trưa tao sẽ không ăn nữa."
"Nếu tao là mày, tao sẽ hốc bất cứ lúc nào kiếm được," Harriet khuyên nhủ.
"Nếu mày là tao, mày cũng sẽ hành xử như tao thôi," Beth bảo; "và tao sẽ không gian dối. Đã bảo không ăn là tao không ăn. Tao có quyền được ăn thịt mỗi ngày một lần, và xin vui lòng đưa phần của tao lúc này; nhưng tao sẽ không lấy quá phần của mình đâu."
[Pg 166] "Rồi đến giờ ăn trưa mày lại đói rã họng cho xem."
"Tao biết chứ," Beth đáp. "Nhưng điều đó chẳng thay đổi được gì đâu."
Cô lấy miếng thịt thăn bò vốn định dùng để quay cho bữa trưa ra, khéo léo thái vài lát, đem rán với ít khoai tây nguội, rồi ngấu nghiến ăn sạch với sự trợ giúp của Harriet. Khi giờ ăn trưa đến, Beth lại đói ngấu, nhưng cô vẫn giữ đúng lời thề và không chạm vào miếng thịt nào. Harriet bèn chế nhạo sự nguyên tắc đến mức kỳ quặc của cô.
Ngày hôm sau, vào đúng thời điểm đó, Beth lại đứng bên cửa sổ, ngóng chờ cậu bé của mình bước ra từ Trường Mansion-House. Khi cậu xuất hiện, một cảm giác râm ran tuyệt diệu nhất chạy rần rật qua người cô. Xúc động đầu tiên của cô là muốn bay vụt ra ngoài, nhưng cô đã kìm nén được và đứng yên chờ đợi, ngắm nhìn cậu. Cậu đi thẳng về phía cửa sổ, dừng lại một cách đầy nghiêm túc; rồi cả hai cùng cười vang và nhìn vào mặt nhau.
"Cậu đang làm gì ở đấy thế?" cậu hỏi, cứ như thể cậu đã quen nhìn thấy cô ở một chỗ nào khác vậy.
"Tôi sống ở đây," cô đáp.
"Tôi ở Orchard Row, căn nhà cuối cùng," cậu tiếp lời.
"Nhà của ông Lee phảI không?" Beth gặng hỏi.
"Đúng vậy, ổng là ông nội tôi. Tôi là Sammy Lee."
"Ông ấy là một chủ quán rượu đã về hưu," Beth lặp lại, tận dụng trí nhớ từ vựng tuyệt vời của mình.
"Đúng thế," Sammy nói. "Còn bố cậu làm nghề gì?"
"Tôi không có bố."
"Thế bố cậu là ai?"
"Ông ấy mất rồi."
"Ông ấy làm nghề gì?"
"Ông ấy là một quý tộc."
"Một quý tộc về hưu à?"
"Không," Beth đáp, "là một sĩ quan kiêm quý tộc."
"Ồ," Sammy nói. "Bố tôi cũng mất rồi. Ông ấy là một quý tộc về hưu."
"Quý tộc về hưu là gì thế?" Beth hỏi.
"Cậu không biết à?" Sammy kêu lên. "Tôi tưởng ai cũng biết điều đó chứ! Khi cậu kiếm được một gia tài, cậu sẽ nghỉ kinh doanh. Thế là thành quý tộc về hưu thôi."
"Nhưng các quý tộc thì đâu có đi buôn bán kinh doanh," Beth phản đối.
"Thế họ làm gì cơ chứ?" Sammy vặn lại.
"Họ có nghề nghiệp hoặc có tài sản riêng."
"Cũng rứa cả thôi," Sammy bảo.
"Không hề giống nhau nhé," Beth cãi lại.
"Hà! Cậu chẳng biết gì sất," Sammy cười nói; rồi cậu cắm cổ chạy đi vì đã muộn giờ ăn trưa.
Cuộc tranh luận diễn ra với những nụ cười rộng đến tận mang tai, và khi cậu rời đi, Beth tự ôm lấy chính mình, lòng lại rạo rực ấm áp, và cảm thấy
[Pg 167] hạnh phúc khi nghĩ về cậu. Nhưng điều khiến cô vương vấn không hẳn là cuộc trò chuyện mà chính là ngoại hình của cậu—đôi mắt xanh tròn xoe, mái tóc vàng xoăn tít sáng rực, đôi má hồng hào. "Cậu ấy thật đẹp trai! Cậu ấy thật đẹp trai làm sao!" cô thốt lên; rồi ngẫm nghĩ và nói thêm, "Và trước giờ mình chưa từng nghĩ con trai lại đẹp thế bao giờ."
Hôm sau, cô mải làm thơ về cậu trong phòng diễn kịch mà quên cả thời gian, thế là cô lỡ mất buổi sáng không gặp được cậu; nhưng khi cậu tan trường vào buổi chiều, cô đã có mặt ở cửa sổ và nhìn thấy cậu đang lon ton chạy ngược lên con phố với đôi chân ngắn ngủi cố hết sức guồng đi.
"Cậu đã đi đâu vào giờ ăn trưa thế?" cậu hỏi.
"Mới lạ làm sao!" cô ngạc nhiên và thích thú thốt lên.
"Có gì mà mới lạ?" cậu gặng hỏi, đưa mắt nhìn xung quanh đầy vẻ ngơ ngác.
"Cậu đã muốn tìm gặp tôi chứ gì."
"Ai bảo cậu thế?" Sammy hỏi với vẻ hoài nghi.
"Chính cậu vừa nói đấy thôi," Beth đáp, đôi mắt long lanh nhảy múa.
"Tôi có nói đâu."
"Có chứ, Sammy."
"Cậu là đồ nói dối!" Sammy Lee phán.
"Sammy, thế là bất lịch sự đấy," cô kêu lên. "Và đó không phải là cách ăn nói với một tiểu thư đâu nhé, tôi không thích thế đâu."
"Thì, nhưng mà tôi có bảo là muốn gặp cậu vào giờ ăn trưa đâu cơ chứ," Sammy quả quyết cãi lại.
"Có chứ, đồ ngốc," Beth nói. "Cậu hỏi tôi đã ở đâu vào giờ ăn trưa, và thế là tôi biết cậu đã nhớ tôi, mà nếu không muốn gặp tôi thì cậu đã chẳng đi tìm."
"Nhưng mà," Sammy lặp lại với vẻ bướng bỉnh hờn dỗi, chẳng tài nào hiểu nổi sự tinh tế nhạy bén trong nhận thức của Beth,—"Nhưng mà tôi có bảo thế đâu."
"Thế cậu không muốn gặp tôi à?" Beth ngọt ngào dụ dỗ, khôn khéo bỏ qua vấn đề kia.
Nhưng Sammy vì ngượng ngùng trước câu hỏi ấy và cảm thấy ấm ức mơ hồ, liền ngước nhìn lên xuống con phố và lấy gót giày đá vào mặt đường thay cho câu trả lời.
"Thế thì tôi đi đây," Beth nói sau khi đứng đợi một lát.
"Đừng, đừng đi," cậu kêu lên, nét mặt bừng sáng trở lại. "Tôi muốn hỏi cậu cái này—chỉ tại cậu cứ làm tôi quên bẵng đi mất—mấy đứa con gái hay nói nhảm thế đấy."
"Con gái á!" Beth mỉa mai kêu lên. "Tình cờ làm sao, tôi lại là con gái đấy."
Sammy nhìn cô với vẻ mặt ngơ ngác và quên bén mất điều định nói. Tuy nhiên, cô đã đánh lạc hướng cậu bằng cách hỏi năm nay cậu bao nhiêu tuổi.
"Mười một," Sammy nhanh nhảu đáp.
"Tôi cũng thế. Cậu sinh nhật vào ngày nào?"
"Ngày hai mươi tháng Hai."
[Pg 168] "Ồ, thế thì cậu lớn tuổi hơn tôi rồi—tháng Ba, tháng Tư, tháng Năm, tháng Sáu—hơn bốn tháng. Sinh nhật tôi vào tháng Sáu cơ. Ở trường cậu học những gì? Cho tôi xem sách của cậu đi. Ước gì tôi được đi học!"
"Xì!" Sammy nói. "Cho con gái đi học thì được tích sự gì cơ chứ? Con gái có học hành gì nổi đâu."
Jim cũng bảo thế," Beth đáp lại với vẻ thiếu quả quyết khiến Sammy nổi máu.
"Thằng con trai nào chẳng nói thế," cậu tuyên bố.
"Đám con trai đứa nào cũng ngốc nghếch," Beth bảo. "Nói nhảm thế để làm gì cơ chứ? Có nói thế thì chúng cũng chẳng thành sự thật được đâu. Cậu cũng ngu ngốc chẳng kém gì Jim."
"Jim là đứa nào thế?" Sammy ghen tị cắt ngang.
"Jim là anh trai tôi."
Sammy cảm thấy nhẹ nhõm, lại lót gót giày xuống mặt đường.
"Ai cao hơn?" một lúc sau cậu hỏi, "cậu hay tôi?"
"Tôi cao hơn, tôi nghĩ thế," Beth đáp; "nhưng mà thôi mặc kệ đi. Cậu béo hơn. Tôi thì mọc dài ra, còn cậu thì phình ngang ra."
"Cậu sắc sảo gớm nhỉ," Sammy bảo.
"Cậu thì đần độn gớm nhỉ," Beth đáp. "Và cậu cũng sắp muộn giờ uống trà đến nơi rồi đấy. Nhìn cái đồng hồ nhà thờ kìa!"
Sammy liếc nhìn lên, rồi ba chân bốn cẳng chuồn thẳng; và Beth, quay người rời khỏi cửa sổ, phát hiện Harriet đang đứng ở đằng xa nhe răng cười toe toét.
"Thế là mày kiếm được người tình rồi nhé!" cô ta thốt lên. "Chẳng có gì bằng việc bắt đầu từ sớm cả."
"Thế ra mày lại lén nghe trộm đấy phỏng," Beth giận dữ đáp. "Đồ vô phúc!"
Vài ngày sau, bà Caldwell đang ngồi cùng phu nhân Benyon, người vẫn như mọi khi đang ngồi ở ô cửa sổ lồi nhìn ra bên ngoài.
"Nếu tôi không nhầm," phu nhân Benyon đột nhiên nói, "có một đám đông đang tụ tập trước nhà chị kìa."
"Cái gì! Lại nữa ư?" bà Caldwell rên rỉ, vùng đứng dậy.
"Nếu tôi không nhầm," phu nhân Benyon lặp lại.
Bà Caldwell vội vã lao đi mà chẳng kịp chờ để bắt tay chào tạm biệt. Tuy nhiên, khi ra đến đường, bà vô cùng nhẹ nhõm khi nhận ra phu nhân Benyon đã nhầm. Chẳng có đám đông nào tụ tập ở phố Orchard Street cả, nhưng khi tiến lại gần nhà mình, bà nhìn thấy một cậu bé đang đứng bên cửa sổ phòng khách trò chuyện với ai đó bên trong, mà lát sau bà phát hiện ra đó chính là Beth.
"Con đang làm cái trò gì thế, Beth?" bà nghiêm khắc hỏi. "Cậu con trai này là ai?"
Beth giật thót người. "Sammy Lee ạ," cô lắp bắp. "Cháu nội của ông Lee ở cuối khu Orchard Row."
"Sao con lại nói chuyện với nó?" mẹ cô gay gắt hỏi. "Mẹ cấm con không được giao du với nó đấy. Thế lần sau con lại định làm quen với
[Pg 169] đứa nào nữa đây?" Rồi bà quay sang Sammy, cậu bé đang đứng run lẩy bẩy trong đôi giày của mình, sắc hồng đã bay đi đằng hết khỏi đôi má bánh bèo bầu bĩnh, sợ hãi đến mức chẳng dám nhúc nhích. "Cút đi," bà Caldwell nói, "mày không có việc gì ở đây để mà nói chuyện với con gái tao cả, tao cấm tiệt."
Sammy lủi thủi đi thẳng, không dám quay lưng hẳn lại cho đến khi ở một khoảng cách an toàn, sợ rằng mình sẽ bị tóm từ đằng sau và tẩn cho một trận. Cậu chẳng phải là một nhân vật anh hùng gì trong lúc tháo chạy, nhưng Beth, trong cơn giận dữ, chẳng chú ý điều gì ngoài sự sỉ nhục đã giáng lên đầu cậu. Suốt mấy ngày liền, khi mẹ vắng nhà, cô vẫn ngóng trông và chờ đợi cậu để bù đắp; nhưng Sammy chỉ đi tuốt sang bên kia đường, và mỗi khi chạy qua chỉ dám lén lút ném về phía cô những nụ cười vụ trộm. Beth chưa bao giờ nghĩ rằng cậu ít gan dạ hơn mình, hay ít dám xả thân vì cô hơn cô dám vì cậu. Cô nghĩ cậu tránh mặt vì sợ làm cô gặp rắc rối; và cô cứ ra hiệu hết lần này đến lần khác để giải thích rằng cô chẳng sợ gì sất; nhưng cậu lại càng cắm cổ chạy nhanh hơn. Thế là Beth viết cho cậu một bức thư. Đó là bức thư đầu tiên cô tự nguyện viết, và cô tự nhốt mình trong phòng diễn kịch để soạn thảo nó, bắt chước theo dì Grace Mary, người có nét chữ đẹp và thanh mảnh mà cô luôn cố gắng hết sức để sao chép—tuy nhiên với kết quả vô cùng tệ hại, bởi vì sự liên kết giữa bàn tay và khối óc của cô vốn không được hoàn thiện cho lắm. Cô có thể sáng tác những vần thơ và câu cú từ lâu trước khi có thể đặt bút viết chúng ra một cách rõ ràng; và điều khiến cô phiền lòng không phải là việc bố trí nội dung bức thư gửi Sammy, mà là chữ viết xấu xí của mình. Cô coi nỗ lực này như một nghi lễ tôn giáo, thành kính cầu nguyện: "Lạy Chúa, xin hãy để con viết thật đẹp." Ngày nào cô cũng dâng lên Chúa một danh sách các lời thỉnh cầu đủ thể loại, khẩn khoản dâng lên bất cứ khi nào có nhu cầu, bởi cô vẫn luôn giữ liên lạc liên tục với Ngài. Khi muốn ra ngoài chơi, cô cầu xin thời tiết đẹp trời; khi không muốn ra ngoài, cô cầu cho trời đổ mưa. Cô van xin để không bị phát hiện mỗi khi đi săn trộm trên những cánh đồng của chú James; xin cho bắt được thứ gì đó; xin hãy gửi quần áo mới từ một nơi nào đó đến cho cô, vì cô cảm thấy quá xấu hổ trong những bộ cánh cũ kỹ bẩn thỉu của mình. Cô xin giày dép và găng tay, xin được giúp đỡ trong việc học; và khi không có thỉnh cầu đặc biệt nào, cô sẽ thốt lên từng hồi: "Lạy Chúa, xin ban cho con may mắn!" Nhưng cho dù những mong muốn hằng ngày có đa dạng đến đâu, vẫn có một lời cầu nguyện luôn cất lên cùng với những lời khác, đó là: "Lạy Chúa, xin hãy để con viết thật đẹp!" ý cô là xin cho nét chữ của mình được ngay ngắn; thế nhưng chữ viết của cô chẳng hề khá lên chút nào, và cô cảm thấy vô cùng chán nản về điều đó. Cô đã tâm sự rất thành thật với Chúa về vấn đề này. Khi cô hư đốn mà không bị phát hiện và trừng phạt, cô cảm tạ Ngài vì lòng tốt ấy; nhưng tại sao Ngài lại không chịu để cô viết
[Pg 170] cho đẹp cơ chứ? Cô cứ hỏi Ngài câu hỏi ấy hết lần này đến lần khác, đôi mắt xám ngước nhìn bầu trời xám xịt đầy vẻ bi thảm; và trong suốt thời gian đó, dẫu chẳng hề hay biết, cô đang học cách viết nhiều hơn là đẹp, nhưng theo một nghĩa hoàn toàn khác của từ ngữ.
Bức thư cô gửi Sammy có nội dung như sau:—
Sammy thân mến ,—Hãy đến và nói chuyện với tôi đi. Đừng sợ nhé. Tôi không sợ mấy vụ rắc rối đâu, vì suốt ngày tôi bị mắng mỏ cơ mà. Hơn nữa mụ ta chẳng làm gì được cậu đâu. Tôi nhớ cậu lắm. Tôi muốn kể cho cậu nghe nhiều thứ. Có nhiều điều hay ho cứ hiện lên trong đầu tôi. Chúng làm tôi cảm thấy dễ chịu lắm ở trong ngực. Tối qua tôi nhìn qua cửa sổ lúc trời tối mịt. Trời có sương muối. Bầu trời tối sẫm một màu xanh đậm giống như mấy bộ đồ thủy thủ ấy, chỉ có điều rất sáng và các ngôi sao trông giống như những cái lỗ được khoan trên sàn nhà thiên đàng để ánh sáng lọt qua. Nó trắng và sáng rực rỡ đến nỗi chắc chắn đó phải là ánh sáng của thiên đường. Tôi chưa bao giờ thấy thứ ánh sáng nào trên mặt đất như thế. Ánh nắng mặt trời thì ngả vàng đục hơn. Cứ đến đây nhé Sammy, tôi rất cần cậu Beth. T.S. Tôi chưa thể dừng lại ngay được; nhưng tôi đang cố gắng. Có vẻ khá khó để dừng lại đấy: nhưng chẳng ai viết lách mà không có các dấu chấm câu cả. Khi đọc sách tôi vẫn luôn quan sát các dấu câu nhưng thỉnh thoảng người ta đặt dấu phẩy và thỉnh thoảng lại đặt dấu chấm phẩy. Chắc là cậu biết nhưng tôi thì không cho nên cậu phải dạy cho tôi đấy nhé. Viết mọi thứ ra giấy thật là thích. Tối nay hãy ra cái cổng sau nhé.
Khi bức thư đã được viết nguệch ngoạc bằng những nét chữ kỳ quái, cau có trên một mặt của tờ giấy đôi, rồi được gấp lại sao cho cô có thể viết địa chỉ ở mặt bên kia, vì cô chẳng có phong bì nào—cự tự hỏi làm thế nào để gửi nó đây. Giữa cô và Harriet đang có sự lạnh nhạt. Beth phẫn nộ trước lời ám chỉ thô tục về chuyện có người tình, và vô cùng sợ hãi khi phải nghe thêm bất kỳ lời nhận xét nào có tính chất tương tự như thế. Hơn nữa cô không thể gửi thư qua bưu điện vì không có tem. Hay là cô sẽ đặt nó trước bậc thềm nhà cậu? Không, người khác nhặt được thì sao. Vậy thì bằng cách nào? Cô đang đứng ngay trên bậc thềm nhà mình với bức thư trong túi áo khi tự hỏi mình câu hỏi đó, và đúng lúc ấy Sammy xuất hiện, đang trên đường đi học về. Nhanh như chớp, Beth chạy băng qua đường, rút ngay bức thư ra và đưa cho cậu. Sammy đứng sững người vì ngạc nhiên với cái miệng há hốc, trân trân nhìn bức thư khi nó nằm gọn trong tay, cứ như thể cậu không thể tưởng tượng nổi nó đã chui vào đó bằng cách nào.
Ngay khi trời tối hẳn, Beth liền ra vị trí tại chiếc cổng sau hướng nhìn ra phố Orchard Street, cô chờ mãi chờ hoài mà Sammy vẫn không đến. Cậu không thể trốn ra được; chắc chắn là thế rồi—cô quả quyết như vậy; thế nhưng cô vẫn tiếp tục chờ đợi, mặc cho buổi tối vô cùng buốt giá. Mẹ cô và dì Victoria đã đi ăn tối ở nhà phu nhân Benyon. Cô không biết Harriet đang làm gì, nhưng cô đã "giải quyết" xong Bernadine
[Pg 171] trong một khoảng thời gian khá dài bằng cách cho mượn cuốn sách tranh đẹp nhất để bôi tô màu nước; thế nên việc chờ đợi này coi như khá an toàn; và lúc đầu, hy vọng được nhìn thấy Sammy chạy lon ton vòng qua góc phố cũng đủ là một niềm vui thích rồi. Tuy nhiên, khi thời gian trôi qua, cô bắt đầu mất kiên nhẫn, và cuối cùng cô liều lĩnh bước một quãng ngắn dọc theo con phố, rồi xa hơn một chút nữa, và rồi cô mạnh dạn chạy thẳng vào khu Orchard Row. Khi tiến lại gần cổng sau nhà họ Lee, cô nhận ra một vật tròn vo trông giống như quả đại bác được gắn chặt ở phía trên, và trái tim si tình của cô phồng lên vì cô biết chắc đó chính là cái đầu của Sammy.
"Ôi Sammy! Sao cậu không đến?" cô kêu lên.
"Tớ không dám," Sammy đáp.
"Tớ đã đợi hàng tiếng đồng hồ rồi đấy," Beth trách móc một cách dịu dàng.
"Tớ cũng vậy, và trời lạnh lắm," Sammy chán nản nói.
"Đến đây mau đi. Mụ ấy đi vắng rồi," Beth nài nỉ.
"Hôm nọ mụ ấy cũng đi vắng đấy thôi," Sammy nhắc nhở.
"Nhưng chúng mình sẽ ra vườn. Mụ ấy không bắt được chúng mình ở trỏng đâu. Tối lắm rồi."
Sammy, nửa tin nửa ngờ, rụt rè bước ra khỏi cổng, rồi ngập ngừng.
"Nhưng mà có tối lắm không?" cậu hỏi.
"Cũng không đến nỗi nào, khi cậu quen rồi," Beth đáp. "Nhưng mà trời tối thích lắm. Cậu có thể tưởng tượng ra đủ thứ. Nhanh lên! Chạy nào!" Vừa nói cô vừa chộp lấy tay cậu và kéo đi, còn Sammy, bị khuất phục bởi ý chí mạnh mẽ hơn, đành lủi thủi bước theo kịp nhịp chân cô.
"Nhưng mà tớ không muốn tưởng tượng ra mấy thứ ấy đâu," cậu phản đối, cố giật lùi lại khi họ bước vào lối đi tối thui dẫn ra khu vườn.
"Đừng có ngốc nghếch thế chứ, Sammy," Beth vừa nói vừa lôi cậu đi. "Tớ tin chắc cậu là con gái rồi đấy."
"Tớ không phải!" Sammy phẫn nộ cãi.
"Thế thì ra đây ngồi bập bênh nào."
"Ồ, cậu có ván bập bênh cơ à?" cậu hỏi, lập tức bị đánh lạc hướng.
"Có chứ—lối này—dưới gốc cây lê xích ấy. Nó là cái xích đu, cậu biết đấy, được buộc vào cành cây, và tớ đặt tấm ván này bắt ngang qua. Tớ kéo tấm ván đó lên từ sàn nhà kho củi đấy. Cậu có thích chơi bập bênh không?"
"Có chứ," Sammy hào hứng đáp.
"Thế thì giữ lấy đi," Beth vừa nói vừa nâng bổng đầu tấm ván phía cô lên. "Cậu đang làm cái trò gì thế, cái đồ tay chân vụng về này?" cô kêu lên khi Sammy không tóm kịp lấy đầu ván. "Tớ xin lỗi vì đã bảo cậu là con gái nhé. Cậu vụng về quá sức."
Cô giữ tấm ván cho đến khi Sammy trèo lên cưỡi ở một đầu, rồi cô tự mình dạng chân ngồi lên đầu kia, và dùng một cú
[Pg 172] đá mạnh xuống đất để khởi động. Hai đứa nhún lên nhún xuống, làm rơi lả tả những chùm lá từ cái cây cổ thụ, cùng vài quả lê mùa đông thỉnh thoảng rơi bộp xuống, vừa cứng vừa nặng.
"Chà! Thích thật đấy!" Sammy hét toáng lên. "Này Beth, cậu đúng là một cô bé tuyệt vời làm sao!"
"Cậu nghĩ thế thật à?" Beth nói, cảm thấy được đền đáp xứng đáng cho mọi nỗ lực của mình.
"Đúng thế. Mà cậu lại còn biết viết thư nữa chứ! Trời đất! Chắc cậu mất khối thời gian cho nó nhể! Nhưng mà này, chuyện các dấu câu là nhảm nhí hết đấy cậu ạ. Dấu câu chỉ có trong sách vở thôi. Làm sao mà cậu học nổi mấy cái dấu đó chứ."
"Cậu thì biết cái quái gì," Beth hếch mặt cãi lại.
"Đàn ông mới viết sách," Sammy tự hào về giới tính của mình mà nói, "chứ có phải đàn bà đâu, huống chi là con gái!"
"Thế thì cậu chẳng biết gì sất!" Beth, người hiểu biết hơn, quát lên. "Đàn bà vẫn viết sách đấy thôi, và con gái cũng viết nữa. Jane Austen viết sách này, Maria Edgeworth viết sách này, và Fanny Burney đã viết một cuốn sách khi mới chỉ mười bảy tuổi mang tên 'Evelina' và tất cả những người đàn ông vĩ đại đều đọc nó đấy."
"Ồ," Sammy chế nhạo, "vậy chắc cậu cũng thông minh như họ ấy nhỉ!"
Sammy vừa nói vừa tung người lên không trung; khoảnh khắc tiếp theo cậu rơi bịp xuống mặt đất.
"Đấy," Beth nói, "thế cho cậu nhớ đời. Dám hỗn với tôi nữa đi xem nào."
"Tôi thèm vào bén mảng đến gần cậu nữa, cái đồ mèo mướp đanh đá," Sammy vừa lồm cồm bò dậy vừa làu bàu.
"Biết ngay là cậu chẳng dám mà," Beth bồi thêm. "Cậu không dám đâu. Cậu sợ rồi chứ gì."
"Ai sợ chứ?" Sammy ra điều thách thức.
"Sammy Lee," Beth đáp. "Ơ kìa, Sammy Lee đang sợ tôi kìa, đang cưỡi ván bập bênh dưới gốc cây kìa."
"Này Beth," Sammy tỏ vẻ rất ấn tượng, "cái này tự tay cậu làm lấy đấy à?"
"Tự tay tôi làm cái gì cơ? Làm cho cậu sợ á? Ừ, chính tôi đấy."
"Không, làm gì có," Sammy xóc lại tinh thần. "Tớ có sợ đâu."
"Thế thì đừng có mà ngốc nữa," Beth bảo.
"Cậu mới ngốc ấy," Sammy lầm bầm, nhưng giọng điệu chẳng lấy gì làm can đảm cho cam.
Đồng hồ nhà thờ điểm chín tiếng. Hai đứa đứng ngẩn ra đó, Beth chẳng biết phải làm gì tiếp theo, còn Sammy thì chờ cô gợi ý điều gì đó; và trong lúc ấy trời càng lúc càng lạnh hơn và bóng tối càng bao trùm đặc quánh.
"Tớ nghĩ cậu nên về nhà đi thì hơn," cuối cùng Beth lên tiếng. "Nào, đưa tay đây."
Cô kéo thốc cậu ra khỏi khu vườn theo cái cách bốc đồng quen thuộc của mình, và cả hai chạy tung tăng cùng nhau về phía Orchard Row, để rồi khi đến
[Pg 173] ngôi nhà của gia đình nhà Lee, họ đã được sưởi ấm và kích thích tinh thần bởi cuộc vận động nên chia tay nhau trong tâm trạng vô cùng vui vẻ.
"Tớ lại sang nữa nhé," Sammy nói.
"Cứ sang đi!" Beth đáp, bồi cho cậu một cú đẩy trời giáng khiến cậu lảo đảo phóng vút lên lối đi nhỏ. Đây chính là kiểu quan tâm mà cậu hiểu rõ nhất, thế nên cậu yên tâm đi ngủ trong hài lòng.
Chỉ có một mối quan tâm lớn duy nhất trong cuộc sống của những người dân ở Rainharbour. Tôn giáo của họ chỉ mang lại cho họ sự an ủi lạnh lẽo; lao động của họ vô cùng gian nhọc mà đồng lương lại bèo bọt; họ chẳng có sách vở, không có hoạt động trí tuệ, không có trò chơi nào để kéo bản thân thoát khỏi thực tại, chẳng có gì để mở rộng trái tim họ với tư cách là một cộng đồng. Có những cuộc đua ngựa, hội chợ và các phiên tuyển dụng lao động để làm trò tiêu khiển khích lệ tinh thần, nhưng những niềm vui thực sự thỏa mãn vì nó nuôi dưỡng tâm hồn và diễn ra đủ liên tục để trở thành một phần cuộc sống của họ thì họ hoàn toàn mù tịt. Tầng lớp thượng lưu thì lười biếng, tự mãn, ích kỷ và dâm ô; tầng lớp hạ lưu thì đủ chăm chỉ nhưng lại vô học, mê tín và chìm đắp trong tuyệt vọng. Giới quý tộc luôn tỏ ra bề trên, làm như thể nhân cách của họ cũng cao quý ngang ngửa với phép tắc xã giao của họ vậy; nhưng họ chẳng lừa phỉnh được ai, người dân coi thường cái vẻ hào nhoáng rỗng tuếch đó của họ. Từng tầng lớp bày tỏ sự khinh bỉ lẫn nhau một cách công khai khi có thể làm thế một cách an toàn, nhưng lại sẵn sàng khép nép nịnh nọt khi thấy có lợi cho bản thân, tầng lớp lao động thì để kiếm việc làm, còn giới quý tộc thì vì mục đích chính trị. Nhưng con người quá phụ thuộc lẫn nhau để những sự khác biệt như vậy có thể tồn tại mà không gây tổn hại cho toàn bộ cộng đồng. Xã hội phải gắn kết với nhau nếu muốn thịnh vượng; về lâu dài, các cá nhân tự giúp mình tốt nhất khi họ biết quan tâm đến lợi ích của nhau. Ở Rainharbour chẳng có gì được làm để thúc đẩy tình đoàn kết chung; thứ đạo lý Thiên chúa giáo được rao giảng ở đó chẳng hề đả động gì đến vấn đề này, và xã hội thì tan rã, lẽ ra đã sụp đổ hoàn toàn nếu không nhờ vào một mối quan tâm lớn duy nhất trong đời—mối quan tâm nguyên thủy vĩ đại bao gồm sự hấp dẫn lẫn nhau giữa hai giới tính. Chuyện hẹn hò yêu đương luôn lơ lửng trong không khí. Tâm trí của những đứa trẻ, thiếu niên nam nữ, thanh niên trai tráng và cả người lớn đều ngập tràn điều đó; nhưng nó hiếm khi được bàn tán công khai như một chủ đề thú vị—trên thực tế, chẳng mấy khi được nhắc đến trừ khi để bới lông tìm vết; bởi vì ở đây có thói quen phán xét khắt khe về vấn đề này, và dĩ nhiên những kẻ hay phán xét nhất lại chính là những kẻ rành rọt nhất, giống như vị mục sư, kẻ đã cưới vợ tới bốn lần. Ông ta cực đoan đến mức suýt chút nữa đã lên án đích danh tên tuổi của các chàng trai cô gái từ trên bục giảng nếu bắt gặp họ đi dạo lang thang cùng nhau từng cặp từng đôi. Tâm trí ông được nhào nặn theo kiểu không thể tin nổi sự ve vãn của họ là trong sáng, thế nhưng ông lại chẳng hề cố gắng đưa ra bất kỳ sở thích hay niềm vui nào khác vào cuộc sống của họ để đánh lạc hướng họ khỏi việc theo đuổi lẫn nhau không ngừng nghỉ.
Chính những người trưởng thành mới là những kẻ cực kỳ khó chịu về chủ đề hẹn hò; còn lũ trẻ thì chẳng bao giờ hiểu nổi tại sao.
[Pg 174] Bản năng của chúng là thích đi cùng nhau một cách công khai ở những nơi đông đúc nhất; đó là cách chúng hiểu về chuyện yêu đương; một phần niềm vui của việc đó nằm ở việc người khác nhìn thấy chúng, biết rằng chúng đang yêu nhau, và mỉm cười đồng cảm. Tuy nhiên, những người lớn tuổi thì không bao giờ làm thế; ngược lại, họ cau mày và chế nhạo; thế nên lũ trẻ tránh xa tầm mắt của họ, và tìm kiếm sự đồng cảm bí mật từ đối phương.
Bất kỳ cậu nhóc nào ở Trường Mansion-House kiếm được một người bạn gái đều tận hưởng một niềm kiêu hãnh đặc biệt, và Sammy sớm nhận ra rằng mối quan hệ quen biết với Beth đã đưa cậu vào một vị trí đáng ghen tị biết bao. Do đó, cậu phớt lờ nỗi sợ bà Caldwell và cố gắng hết sức để xuất hiện cùng Beth càng nhiều càng tốt. Còn đối với cô, việc thấy cậu cứ lảng vảng xung quanh chờ đợi để nói chuyện với mình vừa là một bất ngờ vừa là niềm vui lớn. Cách đối xử của mẹ đã làm tổn hại lòng tự trọng của cô đến mức cô chưa từng mong đợi bất kỳ ai thực sự quan tâm đến mình, và vì thế, sự săn sóc của Sammy lại trở nên ngọt ngào kỳ lạ. Tuy nhiên, cô chẳng hề bận tâm suy tính gì về vị trí của mình cả. Có những chủ đề khiến chúng ta phải suy ngẫm, và có những chủ đề khiến chúng ta cảm nhận, và hai điều đó hoàn toàn khác biệt nhau. Beth cảm nhận sâu sắc về Sammy. Việc cậu sở hữu một khuôn mặt thiên thần khiến cô cảm thấy dễ chịu trong lồng ngực—khơi nguồn một thứ ánh sáng ấm áp sưởi ấm và làm bừng sáng toàn bộ sự tồn tại của cô—một thứ ánh sáng chưa từng lấp lánh dù ngày hay đêm, ngoại trừ khi có mặt Sammy, lúc đó nó thường tắt ngấm hoàn toàn; chỉ để bừng sáng trở lại khi Sammy bằng xương bằng thịt đã đi mất và Sammy trong tưởng tượng lại trở về ngự trị trong lồng ngực cô. Bởi vì Sammy đứng ngưỡng mộ từ xa và Sammy ở ngay trong tầm kiểm soát để bị phê phán là hai con người hoàn toàn khác nhau. Sammy đứng từ xa ngưỡng mộ thì luôn sẵn sàng hưởng ứng những chuyến bay lượn đầy tưởng tượng tuyệt vời của Beth; nhưng Sammy ở ngay trước mặt thì lại tẻ ngắt. Dù vậy, cậu hiếm khi có mặt ở đó, thế nên Beth có dư dả thời gian để sống trong tình yêu của mình mà không bị quấy rầy, và tâm trí cô trở nên hoạt bát một cách phi thường. Những vần thơ đến với cô tựa như một ký ức. Vào những buổi nghỉ nửa ngày, đôi khi họ dạo bước cùng nhau trên vùng bãi cát hoang vu rộng lớn lúc thủy ngân rút, và cô cứ làm thơ nhẩm trong đầu suốt cả quãng đường; nhưng cô hiếm khi nói gì với Sammy. Chừng nào cậu còn giữ im lặng, cậu là nguồn cảm hứng—tức là tình cảm cô dành cho cậu mang tính truyền cảm hứng; nhưng khi cô cố gắng moi móc điều gì từ cậu, họ thường cãi vã.
Khoảng thời gian này Beth gần như sống cuộc đời của chính mình hoàn toàn. Kể từ lời đe dọa nổi loạn chấn động đó, mẹ cô đã sợ không dám đánh cô nữa vì sợ cô sẽ đánh trả; việc la mắng chỉ khiến cô thêm phần lém lỉnh, và bà Caldwell chưa từng nghĩ đến việc quản lý cô theo cách duy nhất khả thi, đó là dùng lý lẽ và khơi gợi bản chất tốt đẹp hơn ở cô. Do đó, đối với mẹ cô
[Pg 175] chỉ còn một cách duy nhất để giữ thể diện cho bản thân, đó là phớt lờ Beth. Cứ thế, khi những bài học qua loa kết thúc vào buổi sáng, Beth có trọn vẹn cả ngày cho riêng mình. Cô thường bắt đầu ngày mới bằng việc tập đàn ít nhất một tiếng theo đồng hồ nhà thờ, và sau đó cô có vô số sở thích thích theo đuổi một mình nếu Sammy đi học, bởi vì khi đó không có ai ngắt quãng dòng suy nghĩ của cô. Khi cái chạn bếp trống rỗng, cô biến thành Trái Tim Trung Kiên Kẻ Săn Bắn, và sẽ lang thang đến Fairholm để đặt bẫy hoặc dùng súng cao su bắn bất cứ thứ gì cô có thể đến gần. Khẩu súng thì cô thấy không khả thi, vì thể nào cô cũng bị bắt gặp khi cầm nó ra ngoài; còn những chiếc bẫy của cô, nếu bị phát hiện, sẽ bị coi là do thợ săn trộm đặt. Bản thân cô thì ai trên điền trang này cũng biết mặt, nên chắc chắn sẽ nhận được sự tôn trọng bất kể ai nhìn thấy; ngay cả chú James cũng sẽ để mặc cô nếu họ chạm mặt, vì chú cũng có chung quan điểm với mẹ cô, rằng phớt lờ cô còn an toàn hơn là cố gắng kiểm soát cô. Những chiếc bẫy, dẫu thô sơ nhất, vẫn đạt được mục đích. Khó khăn lớn nhất là làm thế nào để mang chiến lợi phẩm về nhà; nhưng cô cũng đã xoay xở thành công việc đó, thường là bằng cách trở về sau khi trời tối. Mẹ cô, đinh ninh rằng những thứ mang về là do lòng tốt lén lút của dì Grace Mary, nên chẳng nói năng gì về vấn đề này ngoại trừ với Beth, người mà bà tưởng là người trung gian của dì Grace Mary; nhưng bà rất thích thú với mọi món ăn được bổ sung vào chế độ ăn uống đơn điệu của mình, nhất là khi do chính tay Beth nấu nướng. Trên thực tế, nếu không có Trái Tim Trung Kiên, gia đình đã suýt chết đói vào mùa đông năm đó, bởi vì Jim đã vung tay quá trán gánh những khoản nợ như một người trưởng thành mà mẹ cậu phải è cổ ra trả.
Về khoản nấu nướng của Beth, thật đáng kinh ngạc là mặc dù bản thân bà Caldwell đã phải chịu đựng suốt cả cuộc đời hôn nhân vì thiếu sự đào tạo bài bản trong các công việc gia đình, bà chưa từng bao giờ cố gắng dạy dỗ các con gái mình khá hơn. Ngược lại, bà đã cấm Beth làm việc nhà của người hầu, và phản đối kịch liệt việc cô nấu ăn, cho đến khi nhận ra món ăn ngon đến thế nào, và ngay cả khi đó bà vẫn nghĩ rằng để giữ thể diện cho thân phận mình thì chỉ nên ngầm đồng ý trong sự phản đối mà thôi. Sự bất tài phi thường của người phụ nữ theo khuôn mẫu truyền thống tốt đẹp xưa cũ khi làm vợ trong một gia đình thu nhập eo hẹp, những màn giả vờ ngớ ngẩn phơi bày sự thiếu tôn trọng bản thân đúng đắn, cùng sự mất cân bằng trong một tâm trí chưa phát triển bộc lộ qua những mâu thuẫn nhỏ nhặt, vừa khiến chúng ta thương hại vừa làm chúng ta kinh ngạc, nhưng đồng thời cũng khích lệ chúng ta bằng cách chứng minh rằng chúng ta đã đúng và khôn ngoan thế nào khi tự mình thử nghiệm. Nếu chúng ta nghe theo lời khuyên và làm theo những gì được dạy, thì "thiên chức người phụ nữ là ở tổ ấm" hẳn đã trở thành một nơi xấu xí và tẻ nhạt biết bao cho chúng ta ngày nay giống như thời mà Beth bị thôi thúc bởi nhu cầu bản năng phải đi săn trộm để tiêu khiển, nấu ăn vì lòng tốt, rồi dọn dẹp, chiến đấu, cầu nguyện, nói dối và yêu đương, trong cuộc đấu tranh dũng cảm chống lại những điều kiện khắc nghiệt và
[Pg 176] ngu ngốc của cuộc đời mình—những điều kiện không chỉ làm chậm trễ sự phát triển mà còn đe dọa bóp méo hoàn toàn, nếu không muốn nói là hủy diệt thực sự, tất cả những gì tốt đẹp nhất, tuyệt diệu nhất và kỳ diệu nhất trong tính cách của cô.
Beth hơi lo lắng rằng cuối cùng mình sẽ gặp rắc rối vì chuyện săn trộm, nhưng cô tính toán rằng mình sẽ có một khoảng thời gian nhất định trước khi bị tóm cổ, và trong khoảng thời gian đó mẹ cô sẽ được thưởng thức những bữa tối ngon lành và khỏe khoắn hơn, còn bản thân cô thì được thỏa mãn niềm đam mê—những sự thật mà dù có giận dữ đến đâu sau đó cũng không thể thay đổi được. Kể từ khi bà Caldwell "rửa tay gác kiếm" không thèm quản Beth nữa, hai mẹ con bắt đầu trở thành những người bạn khá hòa hợp. Thỉnh thoảng mẹ cô nói chuyện với cô giống hệt như với bất kỳ ai khác; nghĩa là với sự lịch sự. Bà sẽ nói, "Thế hôm nay con định làm gì vậy, Beth?" một cách khá vui vẻ, cứ như đang nói chuyện với một người lớn khác vậy; và Beth sẽ lễ phép trả lời, nói sự thật nếu có thể, thay vì đưa ra những câu thoái thác hầm hừ như cô từng làm khi không còn cách nào khác để giữ hòa khí. Bản chất cô vô cùng thành thật một cách không sợ hãi, nhưng khi gần đến tuổi trưởng thành, cô đã mất đi sự can đảm trong chốc lát, và trong khoảng thời gian đó cô đã có lúc nói dối để thoát khỏi một màn tra tấn tinh thần. Tuy nhiên, cô luôn tự khinh rẻ bản thân vì điều đó, và do đó, khi trở nên mạnh mẽ hơn, cô lại trở về với con người thẳng thắn tự nhiên của mình, chỉ có điều, nếu có thể, cô càng cẩn trọng đến từng chi tiết hơn để chuộc lại trải nghiệm đáng xấu hổ kia. Bởi vì cô sớm nhận ra rằng chẳng có gì hủy hoại nhân cách nhanh bằng thói quen nói dối; người đàn ông hay người phụ nữ đưa ra một lời bào chữa giả dối là đã bắt đầu sa ngã rồi. Nếu có thể tiến hành một cuộc tổng điều tra để thiết lập các tiêu chuẩn dựa trên đó con người được coi là cao thượng hay hèn hạ, chúng ta sẽ thấy chúng tỷ lệ thuận chính xác với mức độ tin cậy mà người ta có thể đặt vào trước hết là sự thành thật của họ, và sau đó là tính chính xác của họ. Sự thành thật đòi hỏi sự tôn trọng đối với nhân cách, còn tính chính xác đòi hỏi sự đánh giá cao đối với năng lực; chưa từng có một người cao thượng nào lại không thành thật, và chưa từng có một kẻ ngốc nào lại cẩn trọng chính xác.
Khi mùa cấm đánh bắt bắt đầu, Beth rời khỏi các khu rừng trồng và chuyển sang câu cá dưới biển. Trời đẹp thì cô ngồi ở mút cầu tàu, mồi móc bằng những con giun đất to ụ cô đào lên từ bãi cát khi thủy triều rút, và ngồi thừ người canh cần câu một mình; còn nếu trời động biển động, cô sẽ câu cá ở bến cảng ngay mấy bậc thang áp vào chiếc cầu tàu bằng gỗ, nơi đám thủy thủ cứ lang tay đút túi quần đứng la cà cả ngày khi thuyền cập bến. Vài người trong số họ sẽ ngồi cùng cô, xếp thành một hàng dài, cũng chăm chú câu cá, họ đổi mồi cho cô và cho cô những lời khuyên chân thành, trong khi những người khác đứng phía sau ngó nghiêng lắng nghe. Và giống như thuở ở Ireland cô từng làm say đắm người dân, thì ở đây một lần nữa, những gã đàn ông to xác, rậm râu chất phác này lại lắng nghe với vẻ kinh ngạc thích thú những câu chuyện của cô, và chẳng bao giờ đáp lời cứ như đang
[Pg 177] nói chuyện với một đứa trẻ. Beth nghe được không ít điều kỳ lạ khi ngồi đó bên cầu tàu gỗ cũ kỹ, câu bất cứ thứ gì có thể cắn câu, và thỉnh thoảng cô cũng thốt ra những lời kỳ quặc khi tâm trạng trỗi dậy.
Thỉnh thoảng, khi muốn ở một mình để suy ngẫm, cô sẽ ra mấy mỏm đá nhô lên lúc thủy triều rút ở phía sau cầu tàu phía nam để câu cá. Cô yêu nơi này; nó gần gũi với thiên nhiên mà lại không xa rời chốn tụ họp của con người. Một buổi chiều nọ, cô ngồi đó, tay cầm cần câu và thẫn thờ ngắm nhìn những chiếc thuyền đánh cá nối đuôi nhau lướt qua vịnh, với những cánh buồm nâu giương lên để bắt những cơn gió bất chợt mà cô có thể nhìn thấy đang tạo ra những gợn sóng lăn tăn trên mặt nước ở đằng xa tít tắp, nhưng lại chẳng thể cảm nhận được, vì đã được che chắn bởi cầu tàu bằng đá cổ kính. Mặt biển phẳng lặng như gương, vỗ nhẹ vào các mỏm đá, nhấp nhô nhịp nhàng tựa lồng ngực của một người đang say ngủ yên bình. Beth đắm chìm ngắm nhìn nó cho đến khi một khao khát mãnh liệt trào dâng trong cô muốn ngả mình lên bề mặt lấp lánh ấy và được nhẹ nhàng đưa trôi đến một cõi vĩnh hằng rực rỡ nào đó, nơi có Sammy và tất cả những người bạn khác của cô. Niềm khao khát ấy trở nên bức bách. Cô đứng dậy khỏi mỏm đá đang ngồi, giơ hai tay lên, đôi mắt dán chặt về phía trước. Rồi đột nhiên cô như bừng tỉnh. Xúc động ấy đã qua đi, nhưng cô run rẩy toàn thân và lạnh cóc như thể bị cảm.
May mắn thay hôm nay cá cắn câu rất nhiều. Cô câu được hai con cá bơn to, bốn con cá Whiting, một con cá bơn sao nhỏ, và một con cá trơn béo múp míp. Con cá trơn thực sự là một chiến lợi phẩm lớn, mẹ và dì Victoria sẽ có món đó cho bữa tối. Trên đường về nhà, vừa xách cá bằng một sợi dây vừa đi, cô gặp Sammy.
"Cậu kiếm đâu ra đống cá này thế?" cậu hỏi.
"Tự câu chứ đâu," cô đáp ngắn gọn.
"Gì cơ! Tự câu một mình á? Không đời nào! Tớ không tin."
"Tớ tự câu đấy, rõ ràng thế nhé," cô đáp; "và giờ tớ chuẩn bị nấu chúng đây—ít nhất là vài con trong số đó."
"Cậu á? Tự tay cậu nấu á? Không thể nào!" cậu kêu lên đầy ngưỡng mộ. Nấu ăn là một tài nghệ mà cậu rất nể trọng.
"Nếu tối nay sau khi uống trà cậu sang đây, tớ sẽ hé mở cổng sau, cậu có thể lẻn vào nhà kho củi; tớ sẽ mang ra cho cậu một con cá whiting nướng bánh mì, nóng hổi và thơm phức."
Với sự cám dỗ đó, Sammy đã có mặt đúng giờ. Beth tìm thấy cậu đang ngồi ngoan ngoãn trên một đống củi, chờ đợi bữa tiệc. Cô đã mang con cá whiting ra với một chiếc nắp đậy bên trên, nóng hổi và vàng óm đúng như đã hứa; và miệng Sammy ứa nước miếng khi nhìn thấy nó.
"Cậu đúng là một cô bé tuyệt vời quá, Beth!" cậu thốt lên.
Nhưng Beth không hề cảm thấy thỏa mãn với lời khen ấy như lẽ ra cô nên thế. Ảo ảnh và những giấc mơ đang bủa vây cô chiều hôm đó, các dây thần kinh căng như dây đàn, và cô đang khát khao
[Pg 178] tìm một lối thoát cho những ý tưởng đang đè nặng lên tâm trí. Cô đứng tựa lưng vào khung cửa, cắn một nhánh cây; bồn chồn, bất mãn; nhưng chẳng biết mình muốn cái gì.
Khi Sammy ăn xong con cá whiting, cậu nhớ ra Beth và hỏi cô đang nghĩ gì thế.
"Tớ không hẳn là đang suy nghĩ," cô đáp, cau mày tập trung để tìm cách diễn tả những gì đang có trong ý thức. "Mọi thứ cứ hiện lên trong đầu tớ, nhưng tớ không nghĩ về chúng theo kiểu thông thường, và tớ cũng chẳng nói ra được. Chúng không hiện lên bằng lời. Nó giống như việc nhìn thấy chúng hơn, cậu biết đấy, chỉ là cậu không nhìn thấy bằng đôi mắt, mà bằng một thứ gì đó nằm sâu trong chính con người cậu. Cậu có biết cảm giác khi cậu câu cá ngoài mấy mỏm đá, không có những con sóng vỗ ầm ầm, mà chỉ có tiếng nước dâng lên rồi tụt xuống; và nó dâng trào quanh cậu kèm theo một tiếng thở dài mang theo luồng không khí trong lành mỗi lần như thế, và khiến cậu cũng phải hít thở hụt hơi với một tiếng thở dài y hệt mỗi lần—và cuối cùng cậu dường như chính là biển cả, hoặc biển cả hình như chính là cậu—tất cả là một; nhưng cậu không hề suy nghĩ về điều đó."
Sammy nhìn cô với ánh mắt đờ đẫn, ngơ ngác. "Tớ thích nghe cậu kể chuyện hơn, Beth," cậu nói, đinh ninh rằng mớ thứ khó hiểu này chỉ là một màn biểu diễn để giải trí cho cậu mà thôi. "Lại đây ngồi cạnh tớ rồi kể chuyện đi."
"Tối nay chuyện chẳng thèm đến với tớ," Beth nói với vẻ mặt bi kịch. "Cậu có nhớ lần cuối cùng chúng mình ở trên bãi cát không—ôi! Tớ cứ có cảm giác—mọi thứ đều thật là—bình yên, chính là nó. Từ đó đến nay tớ cứ thắc mắc mãi đó là gì, và hóa ra chính là nó—bình yên,
Những con người tĩnh lặng,
Ngọn tháp nhà thờ cổ kính,
Những bãi cát mênh mông
Của những bờ biển vương vãi xác tàu—"
"Ai bịa ra câu đấy thế?" Sammy nghi ngờ hỏi.
"Tớ chứ ai," Beth thản nhiên đáp. "Ít ra thì không phải tớ bịa ra, nó cứ tự hiện lên trong đầu tớ thôi. Khi nào tớ chủ động sáng tác thì chắc chắn nó sẽ hoàn toàn khác. Nó giống như tấm vải để may váy ấy, cậu biết đấy, khi cậu mua nó về. Cậu mang đi may thành váy, thì nó vẫn là tấm vải đó thôi, nhưng mà theo mộth cách nào đó thì nó lại hoàn toàn khác biệt. Cậu đã định hình nó thành một dáng hình nào đó, và nó trở nên hữu dụng."
"Tớ chẳng tin là cậu tự nghĩ ra đâu," Sammy bướng bỉnh nói. "Cậu đang lòe tớ đấy, Beth. Lúc nào cậu cũng cố lòe tớ."
Beth, vẫn tựa lưng vào khung cửa, đan hai tay ra sau đầu và ngước nhìn lên bầu trời. "Mọi thứ cứ ùn ùn kéo đến trong đầu tớ nhanh hơn cả cách tớ có thể thốt ra tối nay," cô tiếp tục, phớt lờ nhận xét của cậu; "không phải những thứ về cậu đâu nhé, bởi vì chẳng có gì vần với Sammy ngoài jammy (ngọt ngào dính nhẹp), clammy (ẩm ướt dính nhớp), mammy (má ơi),
[Pg 179] và mấy từ đó nghe chẳng hay ho gì sất. Tớ muốn những thứ liên quan đến cậu xuất hiện, nhưng chúng nhất quyết không chịu ra. Tối qua tớ đã thử nghĩ khi nằm trên giường, và cậu đoán xem cái gì cứ lặp đi lặp lại mãi?
Phải, phải, đó chính là tiếng kêu của chàng,
Trong lúc những đám mây lớn lững lờ trôi qua;
Những tia chớp đỏ rực trên bầu trời lạnh giá;
Tựa như những suy nghĩ của một ngày hè,
Được tô điểm bởi tình yêu trong một cuộc đời vốn dĩ nhạt nhẽo xám xịt.
Nhưng đó đâu phải là cậu, phải không Sammy. Rồi khi tớ ngừng cố gắng nghĩ về một cái gì đó liên quan đến cậu, thì có một tiếng ca cất lên! Nó là cái gì thế nhỉ? Có vẻ như nó biến mất rồi—mà không, nó vẫn ở đây, cậu biết đấy, nó ở ngay đây này," cô khăng khăng, một tay đặt lên đỉnh đầu, tay kia đặt lên ngực, đôi mắt trợn trừng căng thẳng; "vậy mà tớ không sao tóm lấy nó được."
"Beth, đừng có làm cái trò đấy nữa," Sammy can thiệp. "Cậu làm tớ nổi cả da gà lên đấy."
"Làm cậu nổi da gà á," Beth cất giọng trầm trầm, siết chặt hai nắm đấm và giơ lên lắc lư trước mặt cậu, vô cùng bực bội vì những vần thơ cứ tiếp tục trốn tránh cô. "Cậu có biết tớ ở đây để làm gì không? Tớ ở đây để làm cho cậu cảm nhận. Nếu cậu không cảm thấy những gì tớ cảm nhận, thì cậu sẽ phải thấy rợn tóc gáy, cho dù tớ có phải bóp cổ cậu."
"Im ngay!" Sammy nói, bắt đầu sợ hãi. "Tớ sẽ về nếu cậu còn làm thế."
"Thế thì về đi," Beth đáp. "Cậu chỉ là một thằng bé ngốc nghếch, và tớ chán ngấy cậu rồi."
Đôi mắt xanh của Sammy ngấn nước. Cậu trèo xuống khỏi đống củi, quyết tâm tẩu thoát; nhưng Beth lại đổi ý khi thấy "khán giả" của mình đang chuồn mất.
"Cậu định đi đâu đấy?" cô hách dịch hỏi.
"Tớ về nhà," cậu ngập ngừng nói. "Tớ không thể ở lại nếu cậu cứ cư xử theo cái kiểu ngốc nghếch đó."
"Không phải kiểu ngốc nghếch," Beth phẫn nộ cãi lại. "Cậu mới là đồ ngốc ấy. Tớ đã bảo cậu thế từ trước rồi cơ mà."
"Nếu cậu không phải con gái, tớ đã đấm vỡ sọ cậu rồi," Sammy nửa sợ hãi đe dọa.
"Tớ tin chắc thế luôn!" Beth mỉa mai. "Nhưng dù sao thì cậu cũng chẳng phải con gái." Vừa nói cô vừa lao bổ vào cậu, túm lấy cổ áo, đá vào ống chân, tát vào mặt và đấm thùm thụp vào lưng cậu.
Sammy, bị choáng ngợp bởi cuộc tấn công bất ngờ, chẳng hề có động thái tự vệ nào mà chỉ cố luồn lách thoát khỏi tầm với của cô rồi cắm cổ chạy thẳng về nhà, với những giọt nước mắt lớn lã chã tuôn rơi trên đôi má tròn vo đỏ lựng và những tiếng nấc nghẹn ngào.
Cơn thịnh nộ của Beth dịu xuống ngay khi cô bị bỏ lại một mình trong nhà kho củi. Cô ngồi bệt xuống đống củi, mắt nhìn đăm đăm về phía trước, tràn ngập sự hối hận.
[Pg 180] "Mình phải làm sao đây? Mình phải làm sao đây?" cô cứ lẩm bẩm với chính mình. "Trời ơi! Ôi chao ơi! Sammy! Sammy! Cậu ấy đi mất rồi. Mình đã mất cậu ấy rồi. Đây là nỗi đau buồn khủng khiếp nhất mà mình từng trải qua trong đời."
Ngay khi thốt ra câu văn hoa mĩ hoàn chỉnh này, cô liền nhận ra tầm quan trọng của nó. Cô lặp lại nó với chính mình, ngẫm nghĩ về nó, và bị ấn tượng mạnh mẽ đến mức đứng phắt dậy, đi thẳng vào nhà để viết nó ra. Lúc tìm được bút chì và giấy thì cô đã trở thành nhân vật trung tâm đầy đau khổ của một bản tình ca vĩ đại, ngập tràn những tình tiết bi thảm nhất; trong bầu không khí trắc trở đó, cô ngồi đó và chịu đựng nỗi buồn suốt cả buổi tối; nhưng cô chẳng thèm nghĩ đến Sammy nữa cho đến khi đi ngủ. Dù vậy, lúc ấy cô lại bị ám ảnh trở lại bởi nỗi sợ mất cậu vĩnh viễn, và cứ khóc nức nở không tài nào ngưng cho đến khi chìm vào giấc ngủ.
Mấy ngày liền cô thương khóc cậu mà không dám bén mảng ra cửa sổ, sợ rằng sẽ nhìn thấy cậu đi ngang qua phía bên kia đường với ánh mắt khinh bỉ và miệt thị lóe lên từ đôi mắt xanh ngây thơ ấy. Tuy nhiên, vào buổi chiều tối, cô vẫn mở hé cổng sau như mọi khi và chờ đợi trong nhà kho củi; nhưng cậu chẳng bao giờ tới. Và lúc đầu cô rơi vào tuyệt vọng. Sau đó cô trở nên thách thức—cô chẳng thèm quan tâm, đố đấy! Rồi cô trở nên quả quyết. Cậu sẽ phải quay lại nếu cô muốn, cô sẽ bắt cậu phải thế. Nhưng bằng cách nào? Ồ, cô biết chứ! Cô sẽ cứ ngồi yên đấy cho đến khi điều gì đó xảy ra.
Cô đang ngồi trên một đống cành cây sồi đối diện cửa ra vào, ngắt những chiếc chồi màu đồng và cắn chúng. Bộ xương nhợt nhạt của con cá whiting của Sammy, di vật buồn bã của những khoảnh khắc hạnh phúc hơn, nhe răng cười với cô từ nền đất. Bên ngoài, cây lê già bên trái, giờ đã trụi lá và bất động, hiện lên rõ mồn một thành hình bóng trên nền trời đêm. Những cành cây trơ trụi của nó tạo thành những vầng đen sắc nét trên khuôn mặt của vương miện mặt trăng sáng ngời đang nhô lên phía sau nó. Thời gian quả là một thứ kỳ lạ làm sao! ngày và đêm, ngày và đêm, tuần và tháng, xuân, hạ, thu, đông, cứ mãi đến rồi đi, trong khi chúng ta chỉ đến một lần, rồi đi và không bao giờ trở lại nữa. Giờ thì chuẩn bị đến Giáng sinh rồi. Lại một năm nữa sắp trôi qua. Những năm tháng trôi tuột đi đều đặn—ngày qua ngày—mùa đông, mùa xuân. Mùa đông thật lạnh lẽo và ẩm ướt; tháng Ba toàn mây và bụi—vào như một con sư tử, ra như một con cừu non; rồi tháng Tư rực rỡ.
Năm tháng trôi đi đều đặn; lướt quanh năm tháng vững vàng; ngày đến rồi đi—không, không! Ngày bừng sáng rồi biến mất, những mùa đông và mùa xuân—những mùa xuân, vòng tròn, tiếng ca? Không, bỏ cái đó đi. Mùa đông với giá lạnh và mưa—nỗi đau? Những cơn bão tháng Ba cùng mây và nỗi đau, cho đến khi tháng Tư một lần nữa mang ánh sáng theo cùng.
Beth nhảy phóc khỏi đống cành sồi, chạy vòng ra chỗ máy bơm nước bằng gỗ cũ kỹ, trèo qua nó lên mái nhà bếp sau, và tiến thẳng tới cửa sổ phòng diễn kịch. Nó đang mở, và
[Pg 181] cô luồn người qua khe cửa sổ dọc theo thanh chắn rồi chốt cửa lại. Trong căn gác mái dưới mái nhà dốc thật tối tăm, nhưng cô tìm thấy một mẩu nến mỡ cừu được giấu lén ở đó từ trước cho mục đích này, châm lửa lên và dán nó lên nóc chiếc hộp gỗ thô sơ dùng làm bàn viết của mình. Cô có một cây bút chì, vài chiếc phong bì cũ đã được cắt dọc cẩn thận để tiết kiệm tối đa phần không gian sạch bên trong, lề của những tờ báo, những nửa trang giấy quý giá nhưng hiếm hoi, và bất kỳ mẩu giấy vụn nào khác mà cô có thể viết lên, tất cả đều được giấu kỹ trong một lỗ hổng trên mái nhà, từ đó cô lôi toàn bộ kho báu này ra trong cơn vội vã.
"Mùa đông, mùa hè, Sammy," cô cứ lẩm bẩm với chính mình. "Mùa thu, những khu rừng nhuốm màu thu—vị vua của ta—Những đứa trẻ phục vụ—phục vụ—vị vua. Mặt trăng, buổi trưa. Câu chuyện, vinh quang. Mãi mãi, không bao giờ, nỗ lực. Ồ, mình làm được mà! Mình làm được! Mình làm được! Trôi qua năm tháng vững vàng—"
Cô mất vài ngày để hoàn thiện nó theo ý muốn, nhưng đó là những khoảng thời gian đầy ngất ngây, bởi vì trong suốt thời gian đó cô cảm thấy y hệt như lúc mới tìm thấy Sammy. Cô có lại cảm giác ấm áp râm ran trong ngực, cảm giác khao khát tương tự, nửa lo âu nửa dễ chịu, hoàn toàn ao ước.
Trời đã tối muộn khi cô viết xong, và cô phải cất dọn công sức của mình thật nhanh, bởi vì mẹ cô đã sai Harriet đến bảo cô phải đi ngủ; nhưng suốt cả đêm đó cô cứ nằm nửa tỉnh nửa mơ và trong suốt thời gian ấy ý thức được niềm vui sắp đến vào sáng hôm sau.
Cô thức dậy từ sáng sớm nhưng đã kìm n chế bản thân không bước vào phòng diễn kịch cho đến khi giờ học kết thúc. Cô sợ bị làm phiền và do đó làm hỏng niềm vui của mình. Tuy nhiên, ngay khi có thể tự khóa trái cửa lại an toàn, cô lấy khobáu của mình ra. Nó được viết trên những nửa tờ giấy quý giá bằng những nét chữ kỳ quái, cau có, rất rõ ràng:—
Trôi quanh năm tháng vững vàng,
Ngày bừng sáng rồi biến mất,
Những mùa đông và mùa xuân;
Bão tháng Ba, mây và mưa,
Cho đến khi tháng Tư lần nữa
Mang ánh sáng về cùng.
Rồi khúc ca mùa hè cất lên,
Chim chóc trong rừng kéo dài
Ngày hòa vào đêm tối.
Nắng oi ả sau những cơn mưa ấm áp
Đổ xuống ánh dương này của chúng ta,
Hướng lên những đóa hoa rạng ngời
Ngước nhìn niềm hạnh phúc.
Ôi hương thơm mùa hè lúc ban trưa!
Ôi những đêm hè và ánh trăng!
Mùa của những câu chuyện kể.
Lao động và tình yêu mãi mãi
Củng cố từng nỗ lực gian nan,
Giờ chúng ta trèo lên hoặc chẳng bao giờ,
Vươn lên tới vinh quang!
Mùa đông và mùa hè đã qua,
Mùa thu cuối cùng cũng tới,
Mang theo hy vọng ngập tràn.
Vẻ đẹp của khu rừng nhuốm màu,
Vẻ đẹp của tâm trạng thanh bình,
Mùa gặt hái thành quả xứng đáng
Đã chín muồi để thu hoạch.
Cứ thế vào một ngày oi ả
Những suy nghĩ thiết tha của tôi trôi đi,
Quyển sách từ những trang của ngươi.
Những mùa mà ta đang ca hát,
Chẳng phải chúng rất giống sao, vị vua của ta,
Sự phụng sự trong cuộc đời chính ngươi
Qua mọi chặng đường?
Đầu tiên vào mùa xuân, ta đoán chắc,
Mọi quyền năng của ngươi đều đã được tiên đoán—
Những cơn giông bão đã gieo rắc tiếng tăm.
Rồi mùa hè leo dốc tới,
Rồi thời kỳ hoàng kim đến,
Rồi mùa gặt hái đến,
Mang theo chiếc vương miện của ngươi.
Khi Beth đọc xong những dòng thơ này, cô gấp đôi những nửa tờ giấy viết chúng lại và thong thả đút vào túi áo. Lúc đó cô đang ngồi trên sàn phòng diễn kịch, gần cửa sổ.
"Bây giờ," cô thốt lên, đan đôi bàn tay thanh mảnh, đầy xúc cảm lên lòng và ngước nhìn dải trời phía trên, "bây giờ mình sẽ được tha thứ!"
Vào thời điểm này, trời đã tối khi đám con trai tan trường vào buổi chiều, và Beth đứng ở cổng sau chờ để chặn đường Sammy. Cậu lủi thủi bước đến một mình, nhìn thấy cô khi lại gần nhưng không hề có ý định trốn chạy. Ngược lại, cậu dừng bước; nhưng chẳng có gì để nói; sự nhẹ nhõm khi thấy cô quay lại làm hòa là quá lớn để có thể diễn tả bằng lời. Giá như cô để ý nhìn ra ngoài, cô có thể thấy cậu bất kỳ ngày nào kể từ sự kiện đó, với đôi mắt sáng và má hồng hào như thường lệ, cứ lảng vảng quanh đó, mong mỏi nhận được một nụ cười trấn an từ cô trên đường đi học về. Cậu đời nào chịu để mất tiếng tăm là người tình của Beth Caldwell nếu có thể tránh được, chỉ vì chuyện bị cô đánh cho một trận. Cậu đã phần nào bị suy giảm uy tín vì thời gian gần đây không được nhìn thấy xuất hiện cùng cô nhiều; và cậu cũng khốn khổ chẳng kém gì cô theo cách riêng của mình, khi đinh ninh rằng cô có ý định đá mình ra rìa.
"Vào đây, Sammy," cô gọi, tóm lấy tay cậu. "Vào đây, tớ có cái này cho cậu xem; nhưng trời lạnh lắm không ngồi ngoài nhà kho củi được đâu, với lại trong đó cũng chẳng có đèn đóm gì. Lên phòng diễn kịch qua ngả máy bơm đi. Tớ đã chốt cửa từ bên trong rồi, không ai vào được đâu. Nào! Tớ dẫn đường cho."
Sammy ngoan ngoãn và im lặng đi theo cô, tuy có vẻ hơi hoài nghi như mọi khi; nhưng cô đã dẫn đường an toàn cho cậu, và một khi đã ở trong phòng diễn kịch với ngọn nến được thắp lên, cậu phải thừa nhận rằng nơi này thật tuyệt.
"Sammy, tớ rất hối hận," Beth mở lời. "Tớ đã cực kỳ khổ sở vì—cậu biết chuyện gì rồi đấy. Thật là tệ hại khi tớ lại hành xử như vậy."
"Tớ đã bảo mấy con mèo mướp đanh đá là kinh lắm mà," Sammy nghiêm trang nói.
"Nhưng tớ đã làm một việc để chuộc lỗi đây," Beth tiếp lời. "Có một cảm hứng đã đến với tớ, toàn bộ là về cậu đấy. Cậu sẽ có nó, Sammy, để giữ lấy nó. Cứ nghe đi, tớ sẽ đọc cho nghe."
Sammy há hốc miệng và mở to mắt lắng nghe, nhưng khi cô đọc xong, cậu lắc đầu. "Cậu không tự bịa ra cái đó đâu," cậu quả quyết nói.
"Ôi Sammy! Có chứ, chính tớ làm đấy," Beth phản đối, chưng hửng và vô cùng đau khổ.
"Không, tớ không tin," Sammy nói. "Cậu chép trong sách ra chứ gì. Lúc nào cậu cũng cố lòe tớ."
"Tớ không lòe cậu đâu, Sammy," Beth bỗng lồng lộn nổi giận. "Tớ tự sáng tác đấy, từng chữ một. Tớ bảo là nó tự hiện lên trong đầu tớ cơ mà. Nó là của tớ. Cậu phải tin chứ."
Sammy đảo mắt nhìn quanh. Không thể trốn ra bằng cửa chính được, vì lối đó dẫn vào trong nhà, còn Beth thì đang đứng chặn giữa cậu và cửa sổ, mái tóc nâu xõa tung và đôi mắt to đang bốc lửa.
"Thì," cậu nói, cuộc đấu tranh giữa mong muốn khôn ngoan là làm ơn lòng người với sự phản đối quyết liệt không chịu để bị lừa phịp, "thì tất nhiên là cậu tự sáng tác nếu cậu bảo thế. Nhưng mà dù sao thì nó cũng nhảm nhí hết."
Những lời đó vô tình thốt ra khỏi miệng và ngay khoảnh khắc buột miệng, cậu rụt cổ lại; nhưng chẳng có chuyện gì xảy ra cả. Sau đó cậu ngước nhìn Beth, và thấy cô đang trân trân nhìn mình, rồi cứ thế sắc hồng trên má cô dần phai đi và ánh sáng trong mắt cô tắt ngấm. Chậm rãi, cô gom những trang giấy lại và nhét chúng vào lỗ hổng trên mái nhà. Rồi cô ngồi xuống một trong những bậc thang dẫn xuống căn phòng, nhưng chẳng nói năng gì nữa.
Sammy ngồi im thít trong sự run rẩy cho đến khi sự im lặng trở nên quá ngột ngạt không thể chịu đựng nổi; rồi cậu cựa quậy, đứng dậy và nhìn đầy thèm thuồng về phía cửa sổ.
"Tớ muộn mất," cậu ngập ngừng.
[Pg 184] Beth chẳng có phản ứng gì.
"Khi nào tớ gặp lại cậu?" cậu lại cất lời với vẻ nhún nhường. "Ngày mai cậu có ra cổng sau không?"
"Không," cô cụt ngủn đáp. "Lạnh lắm, không đợi cậu nổi đâu."
"Thế làm sao tớ gặp được cậu?" cậu hỏi với vẻ mặt nghệch ra.
Beth ngẫm nghĩ. "Ừ thì, cứ huýt sáo lúc cậu đi ngang qua nhé," cuối cùng cô thản nhiên nói, "và tớ sẽ ra ngoài nếu thấy hứng thú."
Chiều hôm sau, bà Caldwell đang tranh thủ chợp mắt quen thuộc sau bữa tối trên chiếc ghế bành cạnh lò sưởi ở phòng ăn, còn Beth đang ngồi bên bàn thả hồn mơ mộng, thì bỗng giật mình bởi một tiếng huýt sáo kéo dài, to và lanh lảnh. Lại một tiếng nữa rồi thêm tiếng nữa với âm vực cao vút vang lên dồn dập ngay sau đó. Nhanh nhẹn nhưng vô cùng thận trọng, cô vùng đứng dậy và lẻn sang phòng khách đang tối mờ mịt. Có những tấm chớp bên ngoài ở các cửa sổ tầng dưới, nhưng các cửa sổ phòng khách thì không được đóng chớp, thế nên cô nhìn ra ngoài, và kìa, Sammy đang đứng với khuôn mặt bầu bĩnh ngây thơ áp sát vào các thanh chớp phòng ăn hết mức có thể, ngậm ngón tay trong miệng, phát ra những tiếng huýt sáo đinh tai nhức óc đủ to, đủ dài, đủ cứng và đủ nhanh để đánh thức cả khu phố. Beth, mất kiên nhẫn trước sự ngu ngốc đó, quay trở lại phòng ăn và ngồi xuống, mặc kệ số phận của Sammy.
Chẳng mấy chốc bà Caldwell giật mình tỉnh giấc hẳn.
"Tiếng quái gì thế hả Beth?" bà thốt lên.
"Hình như có ai đang huýt sáo ngoài kia thì phải," Beth đáp với vẻ chán ghét tột cùng. Rồi cơn bực bội lấn át khả năng tự chủ, cô vùng dậy chạy thẳng ra bếp.
"Harriet," cô nói qua kẽ răng nghiến chặt, "ra ngoài đó đuổi cái thằng ngốc nghếch ấy đi mau."
Harriet vội vã tuân lệnh; nhưng ngay khi cửa trước vừa mở, Sammy đã ba chân bốn cẳng chuồn mất.
Chiều hôm sau, cậu ta lại bắt đầu trò đó, với mức độ hăng hái hệt như trước; nhưng Beth không thể chịu đựng nổi sự đần độn ấy lần thứ hai, thế nên cô lao ra cửa cổng sau và tóm lấy Sammy.
"Cậu đang làm cái quái gì thế hả?" cô hét lên, vừa lắc mạnh người cậu.
"Thì cậu bảo tớ huýt sáo cơ mà," Sammy cãi lại với vẻ vô cùng oan ức.
"Tôi bảo cậu huýt sáo như tiếng còi tàu hỏa chắc?" Beth khinh bỉ vặn hỏi. "Cậu chẳng có tí đầu óc nào cả, Sammy. Cút đi!"
"Ôi, cho tớ vào trong đi mà, Beth," Sammy nài nỉ. "Tớ có chuyện này muốn kể cho cậu nghe."
"Chuyện gì?" Beth cộc cằn hỏi.
"Tớ sẽ kể nếu cậu cho tớ vào."
[Pg 185] "Được rồi, vào đi," Beth mất kiên nhẫn đáp và dẫn đường đi lên căn gác qua lối mái nhà. "Chuyện gì nào?" cô lại gặng hỏi khi đã châm lửa vào mẩu nến và ngồi xuống các bậc thang. "Tớ đố biết đấy, chắc chẳng có chuyện gì đâu."
"Có đấy nhé, thế mới tài!" Sammy đắc thắng nói. "Nhưng tớ cá là cậu không đoán ra được đâu. Vợ thầy Barnes vừa sinh một em bé rồi."
Bà Barnes là vợ của hiệu trưởng Trường Mansion-House, và tất cả lũ trẻ, cảm thấy rằng có điều gì đó ẩn giấu trong sự kiện này mà chúng chưa được giải thích, nên cảm thấy ghê tởm một cách mơ hồ.
"Tôi chẳng coi đó là chuyện gì to tát cả," Beth khinh bỉ đáp. "Khối kẻ sinh em bé."
"Ừ thì," Sammy nói, "tớ không ngờ ổng lại thế."
"Không ngờ cái gì ở ai cơ?" Beth gắt lên với giọng điệu khiến Sammy câm nín. Dù vậy, cậu vẫn dám cười.
"Đừng có cười cái kiểu ngoác miệng to thế chứ, Sammy," cô kêu lên, càng thêm cáu tiết. "Mỗi khi cậu ngửa cổ ra sau và há miệng rộng ngoác thế, tớ có thể thấy cậu chẳng có nổi một cái răng khôn nào cả."
"Dạo này lúc nào cậu cũng khó tính, Beth," Sammy phàn nàn.
Điều đó hoàn toàn đúng. Tình yêu khi phai nhạt sẽ trở nên xét nét. Bản thân tình cảm của Beth dành cho Sammy lúc đầu là một chất kích thích trí tuệ mạnh mẽ, và trong lúc tận hưởng nó, cô đã bỏ qua mọi thiếu sót của cậu. Tuy nhiên, ở cậu chẳng có gì để duy trì ngọn lửa tình cảm đó, và nó cứ lụi tàn dần vì thiếu dưỡng chất. Sự chậm chạp và thiếu trí tưởng tượng của cậu thoạt đầu khiến cô bối rối rồi sau đó chọc tức cô; và giống như tính cách của bọn con trai nhỏ, cậu thậm chí chẳng tài nào đáp lại sự dịu dàng mà cô dành cho—không phải cô từng thể hiện sự dịu dàng gì nhiều với cậu, bởi vì họ cứ như tụi con trai chơi với nhau vậy. Dù vậy, cô cũng đã hôn cậu một hoặc hai lần sau một trận cãi vã để làm hòa; nhưng cô chẳng thích hôn cậu chút nào: bọn con trai nhỏ đứa nào cũng nồng nặc mùi hôi. Nước da đẹp đẽ chính là thứ duy nhất cậu có để hấp dẫn cô, và chà, tiếc thay điều đó giờ đây cũng đã mất đi vẻ cuốn hút rồi. Thêm một chút thời gian nữa cô vẫn ngóng trông cậu và bận lòng vì cậu, rồi cứ để mặc cậu trôi đi—trôi đi từ từ đến mức cô chưa từng hay biết chính xác lúc nào thì cậu biến mất hoàn toàn khỏi cuộc đời mình.