Chuyện Của Beth

Lượt đọc: 455 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 47

❊ ❊ ❊

Khi Beth đến ở cùng gia đình Kilroy tại London, thoạt đầu người ta còn tự hỏi liệu cô có kết thúc bằng việc gia nhập đội ngũ những kẻ kiên gan chống đối vạn vật hay không; nhưng chưa đầy một tuần ở đó, cô hầu như đã lấy lại được sự thăng bằng, và bắt đầu hướng nhìn cuộc đời một lần nữa với vẻ điềm tĩnh, chú tâm. Nỗi u sầu của cô khi mới tới là điều ai cũng thấy rõ, và gia đình Kilroy vô cùng ái ngại khi trông cô gầy gò, xanh xao; thế nhưng, dần dần, cô cởi mở hơn trong bầu không khí đầm ấm ấy, dẫu rằng thường ngày cô ít nói, nhưng cô đã bắt đầu lắng nghe và quan sát trở lại với niềm hứng thú sống động vốn có của mình. Cô khó lòng có thể tìm được nơi nào thuận lợi hơn cho mục đích ấy, bởi đủ mọi thành phần người ta đều đến nhà gia đình Kilroy; và khi hòa mình vào giữa họ với tư cách chỉ là một người đứng ngoài quan sát, cô buộc phải thấy và nghe đủ điều để thoát ra khỏi những bận tâm của chính bản thân. Tuy nhiên, cá tính của cô quá rõ nét để có thể chỉ đóng vai trò người quan sát trong một thời gian dài. Phẩm chất đầy sức hút ở cô — thứ phẩm chất dẫu khiến người ta mê mẩn hay khó chịu, lôi cuốn hay đẩy ra xa, đều đánh dấu một cá tính riêng biệt không thể phớt lờ — đã khiến mọi người ngay lập tức gặng hỏi cô là ai,

với hy vọng rằng việc kết giao với cô có thể mang lại lợi ích nào đó. Bởi ở cô phảng phất một nét thanh tao đặc biệt, khiến cô trông giống như một nhân vật có chút thế giá nào đó mà việc quen biết sẽ rất hữu ích — bạn biết đấy.

Một buổi chiều nọ, không lâu sau khi Beth đến nơi, nhân lúc bà Kilroy ở nhà tiếp khách và các phòng đã khá đông đúc, Beth chú ý thấy trong số những vị khách vừa tới có một người đàn ông trẻ trông già dặn với gương mặt có vẻ quen quen. Anh ta để một chòm râu nhọn ở cằm, cùng bộ ria mép nhỏ được tỉa gọn cách xa môi trên, vuốt sáp và uốn cong ở hai đầu. Gương mặt anh ta gầy và hẹp, trán cao và hói; phần tóc hoi hói còn lại mọc thành một vành viền quanh phía sau đầu, xoăn tít và có màu nâu không rõ sắc thái. Nếu mặc trang phục thời kỳ Elizabeth, anh ta hẳn đã có thể bị nhầm là một nỗ lực thảm hại nhằm bắt chước hình ảnh Shakespeare; và Beth nghĩ rằng có lẽ đó chính là điểm tương đồng khiến cô thấy bối rối. Trong lúc cô đang ngắm nhìn anh ta thì một nữ khách được xướng tên, đó là một tiểu thư có vẻ ngoài hết sức điềm đạm trong bộ trang phục màu xám, đội chiếc mũ bonnet kiểu công nương nhỏ nhắn, ôm sát đầu, thắt dải râu trễ dưới cằm và viền một chiếc nơ Alsatian lớn ở phía trước. Cô bước vào với nụ cười mỉm thoang thoảng, và tiếp tục mỉm cười như thể cô đã cài sẵn nụ cười ấy trên môi lúc đội chiếc mũ lên đầu để hoàn thiện trang phục của mình. Sau khi bắt tay với Angelica, cô đảo mắt nhìn quanh như đang tìm kiếm một ai đó, và tỏ ra hài lòng khi phát hiện ra chàng thanh niên có vẻ ngoài giống Shakespeare. Anh ta đang quan sát cô, và ánh mắt họ chạm nhau thoáng qua đầy ngụ ý, nhưng rồi họ làm như không hề để ý đến đối phương nữa. Hầu hết mọi người sẽ chẳng nhìn ra điều gì ở cái liếc mắt ấy ngoài lớp vỏ bề ngoài:— một quý cô và một quý ông nhìn nhau rồi quay đi, giống như những người quen hững hờ hoặc những vị khách qua đường tình cờ; thế nhưng trực giác sắc bén không thể nhầm lẫn của Beth đã phơi bày trước mắt cô một sự cẩn trọng đầy tính toán đằng sau vẻ dửng dưng giả tạo ấy. Cô hiểu rõ rằng hai người họ đã hẹn gặp nhau ở đó, và thái độ dường như phớt lờ sự hiện diện của đối phương chỉ là một lớp vỏ bọc, tuy nhiên, điều đó lại vô tình hé lộ cho cô thấy sự thân mật mà họ cố tình che đậy. Cô căm ghét bản thân vì đã nhìn thấu quá nhiều, đồng thời bừng bừng trách giận Dan vì đã mở mắt cho cô thấy được sự đồi bại ẩn giấu bên dưới vẻ lịch thiệp quy ước của phong thái bề ngoài; nhưng làm thế là cô đã đối xử bất công với Dan. Anh đã mở mắt cho cô sớm hơn lẽ ra phải thế, nhưng dù trong trường hợp nào đi nữa thì cuối cùng cô cũng sẽ tự mình nhìn thấu mà thôi. Không có gì trong cuộc đời có thể che giấu được một tâm hồn như thế. Những gì sách vở không thể dạy, cô khám phá từ con người thông qua sự đồng cảm, qua sự thấu suốt, qua trực giác; nhưng cô không nắm giữ trọn vẹn năng lực của mình ngay một lúc. Những hoàn cảnh trong đời cô có xu hướng kìm hãm thay vì phát triển những gì tốt đẹp nhất ở

con người cô, và điều kỳ diệu là thị lực tinh thần của cô đã không bị bóp méo vĩnh viễn, để rồi không thể nhìn thấy gì ngoài cái điều ác trong mọi thứ — lại còn nhìn thấy nó cho đến khi đôi mắt đã quen dần và tâm hồn bị vẩn đục, khiến cô không chỉ nguôi ngoai sự bất bình mà cuối cùng còn chấp nhận nó như một trật tự tất yếu mà tốt hơn hết là nên thích nghi nếu muốn thu vén chút lợi ích từ cuộc đời. Đó là số phận của phần lớn những người vợ trẻ rơi vào hoàn cảnh như Beth từng trải qua, số phận mà cô chỉ suýt soát thoát được nhờ vào sức mạnh sinh ra từ những thói quen kiên cường, tự lập mà cô đã vun đắp trong cuộc sống ẩn dật và trầm tư của mình. Chính nhờ kết quả của quá trình rèn luyện ấy cùng sự kiên định trong việc theo đuổi nó, mà năng lực tiềm ẩn của cô — vốn dĩ trước nay vẫn bập bùng — cuối cùng đã bùng lên một thứ ánh sáng rực rỡ và ổn định, làm phơi bày trước mắt cô những suy nghĩ của người khác rằng chúng không hẳn đều là ác quỷ, đồng thời giúp cô, nhờ vẻ ân điển trong chính trái tim mình, nhận thức được những tiến trình ẩn giấu của tình yêu đang hoạt động trong những trái tim khác, tất cả đều hướng tới sự thanh tẩy, và nhờ vào sự lương thiện của tâm hồn mình để truy tìm sự lương thiện trong những tâm hồn khác giống như các nguyên tố tìm kiếm những thành phần cấu thành chúng trong bầu không khí.

Chiều hôm đó Beth trông rất xinh đẹp, dẫu rằng cô chẳng hề bận tâm chăm chút cho bản thân. Cô có vẻ ăn mặc đẹp nhờ vào việc mặc gì lên người trông cũng đẹp; nhưng bản thân cô lại chẳng hề chọn cách làm cho mình trông đẹp hơn. Trong giai đoạn nổi loạn đầy bức bối mà cô đang trải qua, cô không tài nào thuyết phục nổi bản thân ăn mặc sao cho tôn lên vẻ bề ngoài, qua đó biến mình thành chiếc bẫy bắt lấy những ánh nhìn ngưỡng mộ. Giữ gìn vẻ ngăn nắp, tươi tắn là tất cả những gì cô quan tâm; nhưng thế là đủ. Chàng thanh niên để râu nhọn, nãy giờ vẫn bồn chồn đảo mắt quanh phòng, dường như đã tìm thấy thứ mình muốn khi nhận ra cô. Anh ta hỏi một người đàn ông lớn tuổi đứng gần đó xem thiếu nữ có vẻ ngoài thanh tao kia là ai. "Một người bạn của bà Kilroy, tôi tin là vậy," người đàn ông đáp gọn lỏn, rồi bước đi như thể tỏ ý khó chịu trước câu hỏi ấy.

Nhưng chàng râu nhọn vẫn không chịu bỏ cuộc. Anh ta hỏi thêm hai, ba người xa lạ khác vốn chẳng quen ai trong số họ, rồi tìm đường đến chỗ bà Kilroy, nhưng ngặt nỗi bà đang vây quanh bởi quá đông khách nên anh ta chẳng tài nào lại gần được. Cuối cùng, anh ta chợt nảy ra ý định nhờ đến mấy người hầu đang đi lại bận rộn phục vụ trà, và qua một người trong số họ, anh ta đã biết được tên của Beth.

Lần tiếp theo Beth chú ý đến anh ta, là lúc anh ta đang rẽám đám đông tiến về phía cô, một tay cầm tách trà, tay kia dĩa bánh ngọt.

"Tôi mạo muội mang cho cô chút trà," anh ta nói, "nhưng tôi không rõ cô có thích pha theo lối này không. Tuy nhiên, nếu không vừa ý, tôi có thể lấy thêm cho cô ngay."

"Cảm ơn anh; tôi không dùng đâu," Beth lạnh nhạt đáp.

"Vậy tôi đặt nó ở đây nhé, trên chiếc bàn kê sát tường này," anh ta đáp lời. "Nếu tôi

rời đi, tôi sẽ chẳng thể đến gần cô nổi giữa chốn đông đúc thế này đâu. Không hiểu sao bà Kilroy lại mời lắm khách đến thế. Riêng tôi, tôi chỉ thích một nhóm nhỏ, chừng tám hoặc mười người cho một bữa tối, bạn biết đấy, và khoảng hai mươi người cho những dịp thế này. Hơn nữa, tất cả bọn họ phải là những người thú vị, đáng để trò chuyện. Tôi cực kỳ kén chọn về những người mà mình giao du. Ngay từ khi còn là một cậu bé, tôi đã rất kén chọn rồi."

Khi anh ta thốt lên câu nói cuối cùng ấy, Beth lại một lần nữa nhận ra điều gì đó quen thuộc trong ngoại hình của anh ta, và cô cảm chắc rằng mình đã từng nghe anh ta thốt lên đúng câu nói ấy nhiều hơn một lần trong đời — nhưng là khi nào? ở đâu cơ chứ?

"Đó là Lãnh chúa Fitzkillingham," anh ta tiếp lời, "người đàn ông cao lớn vừa bước vào kia — kìa, ở đằng kia kìa! — đang bắt tay bà Kilroy. Trông ông ấy chẳng khác nào một vị công tước, bạn biết đấy. Tôi ngưỡng mộ những người có vẻ ngoài thanh tao hơn là những kẻ ưa nhìn — ý tôi là những kẻ chỉ có vẻ đẹp mã thuần túy, tất nhiên rồi. Tôi đã nhìn thấy cô ngay khi bước chân vào phòng, và quyết tâm bằng mọi giá phải tìm ra cô là ai; tôi đã gặng hỏi không biết bao nhiêu người, dù tôi có quen họ hay không. Cô nghĩ sao về sự kiên trì đó của tôi?"

Beth mỉm cười đáp: "Quả thật anh tỏ ra rất kiên trì."

"Ồ, tôi chẳng là gì nếu thiếu đi sự kiên trì," anh ta tự đắc đáp lời. "Tôi dám nhận làm bất cứ việc gì mình muốn tìm hiểu. Cô có thấy người phụ nữ mặc đồ đen ở đằng kia không? Tôi muốn biết tuổi của cô ấy, thế là tôi liền đến Somerset House để tra cứu cho bằng được."

Beth hỏi: "Anh làm thế để làm gì?"

"Tôi thích thì tôi muốn biết thôi."

"Nhưng cô ấy có muốn anh biết không?"

"Ồ, đương nhiên là không rồi, nếu không thì cô ấy đã tự kể cho tôi nghe chứ. Nhưng vô ích thôi, chẳng thể che giấu điều gì với tôi được đâu. Đừng hòng lừa phỉnh được tôi."

Beth đánh bạo nói: "Chắc hẳn Sở Cảnh sát Scotland Yard phải tiếc nuối lắm khi vắng anh đấy. Anh rất thích hợp với kiểu công việc — ừm — tế nhị như thế."

"Chà, tôi cũng nghĩ vậy," anh ta đáp. "Cô thấy đấy, tôi đã tìm ra cô rồi đấy thôi, mà việc đó đâu có dễ dàng gì, bởi vì — ừm — dường như chẳng ai biết cô cả. Dù sao đi nữa, điều đó không quan trọng. Chẳng mấy chốc chúng tôi sẽ giới thiệu cô với mọi người thôi."

Beth mỉm cười. Cô khô khan đáp: "Cảm ơn anh, thế thì tuyệt quá."

"Chốc nữa tôi sẽ dẫn Fitzkillingham tới đây; ông ấy sẵn sàng làm mọi thứ vì tôi. Ông ấy từng thuộc nhóm của chúng tôi hồi còn ở Đại học. Đó là cái hay của việc đi học Đại học. Bạn sẽ gặp được đúng hạng người ở đó, những người có thể giúp đỡ bạn, bạn biết đấy, nếu như bạn chen chân được vào giới của họ như tôi đã làm. Cô sẽ thích Fitzkillingham cho mà xem. Ông ấy là một người rất tốt."

Beth liền nói: "Thật thế sao! Ông ấy đã làm được những gì rồi?"

Anh ta lặp lại với vẻ ngạc nhiên: "Làm được gì á! Ồ, chẳng có gì mà tôi biết cả. Hãy nhìn địa Vị của ông ấy mà xem! Bá tước Fitzkillingham, với lợi tức đất đai năm vạn bảng một năm, nào cần phải làm gì; ông ấy chỉ cần tồn tại là đủ. Kìa, ông ấy vừa bắt gặp ánh mắt tôi rồi. Tôi đi gọi ông ấy đây."

Beth kiên quyết từ chối: "Xin anh đừng làm thế. Tôi chẳng có chút hứng thú nào muốn làm quen với ông ta cả."

Chàng thanh niên tỏ vẻ ngớ người, quay sang nhìn thẳng vào mặt cô. Anh ta hụt hẫng thốt lên: "Tại sao lại không?"

Beth đáp: "Thứ nhất, vì anh định giới thiệu ông ta mà chẳng thèm hỏi ý kiến tôi, đó là một hành động sỗ sàng mà trong bất kỳ trường hợp nào tôi cũng sẽ tỏ thái độ bằng cách từ chối kết giao; và thứ hai, vì một kẻ nắm trong tay năm vạn bảng một năm mà chẳng làm được gì ích cho đời thì không đáng để quen biết. Tôi nghĩ lẽ ra người ta không nên dung túng cho những kẻ như thế trừ khi họ buộc phải làm việc. Xin hãy thứ lỗi nếu tôi làm tổn thương những thành kiến của anh," cô vừa nói vừa mỉm cười. "Có lẽ anh chưa biết rằng trong giới của chúng tôi, việc kết giao vì địa vị thay cho nhân phẩm đã trở nên lỗi thời lắm rồi sao?"

Chàng thanh niên cười nhạt đầy kiêu kỳ. Anh ta bảo: "Đó là một tư tưởng mang nặng tính tiểu tư sản, phải không nào?"

Beth đáp: "Ngược lại mới đúng, chính thứ kia mới mang tinh thần con buôn. Cái gọi là kết giao với đúng người thực chất chỉ là nguyên tắc thương mại nhằm mưu cầu chút lợi lộc. Người ta làm quen với một kẻ nào đó, dành cho hắn những lời nịnh hót xu nịnh, không phải vì lòng dạ tốt đẹp hay muốn mang lại niềm vui cho hắn, mà vì có thể thu về một phần trăm lợi ích nào đó từ việc quen biết hắn. Thế mới là kẻ tiểu tư sản theo nghĩa thô tục nhất chứ lại! Và đó cũng chính là thương hiệu được đóng dấu lên hầu hết chúng ta — sự ích kỷ! Thói hợm hĩnh! Người ta nhìn thấy điều đó trong những phép tắc xã giao ước lệ, bề ngoài thì hào nhoáng nhưng bản chất lại tồi tệ; chúng là sản phẩm của lợi ích cá nhân chứ không phải từ thiện ý chân thật; người ta thừa biết chúng sẽ sụp đổ ở đâu, vào lúc nào và như thế nào."

Bà Kilroy bước đến từ phía sau lưng cô và cất giọng: "Beth, cháu đang bàn luận sôi nổi chuyện gì thế?"

Beth mỉm cười đáp: "Bàn về những con người ưu tú nhất ạ."

Bà Kilroy vui vẻ đáp lời: "Ý cháu là những kẻ tự nhận mình là tầng lớp ưu tú — nói cách khác chính là Giới Thượng Lưu đó sao. Giới Thượng Lưu chẳng qua chỉ là lớp bọt bèo nổi lên bề mặt nhờ sự nhẹ dạ của nó, và chẳng có chút giá trị nào, ngoại trừ trong những hội nhóm tôn sùng mấy tờ báo lá cải chuyên viết về phụ nữ."

Chàng râu nhọn cất giọng đầy bất mãn như thể nhân phẩm của giới thượng lưu vừa bị xúc phạm: "Tôi rất ngạc nhiên khi nghe cô nói thế đấy, bà Kilroy ạ."

Bà Kilroy điềm tĩnh đáp: "Tôi lấy làm tiếc nếu lời nói của mình khiến anh thất vọng. Và tôi thừa nhận rằng bản thân tôi cũng quý mến hội nhóm của mình cùng những phép tắc nhã nhặn của họ; nhưng tôi thừa hiểu những điểm yếu của họ. Chẳng có kẻ hợm hĩnh nào lại hợm hĩnh cho bằng kẻ hợm hĩnh xuất thân quyền quý. Tầng lớp thượng lưu sẽ là những kẻ cuối cùng chịu học hỏi bài học rằng

chính những phẩm chất cốt lõi mới là thứ cần thiết để trị quốc an dân — bao gồm cả trí tuệ lẫn trái tim."

Beth tiếp lời: "Vị quý ông này sẽ bảo với bà rằng tất cả những điều đó thật là tiểu tư sản đấy."

Angelica đáp: "Tôi tin rằng ở cốt lõi, tầng lớp tiểu tư sản rất vững vàng. Đối với tôi, từ 'tiểu tư sản' đồng nghĩa với những phẩm chất tốt đẹp, vững chắc, biết tự trọng và có nguyên tắc kiên định."

Chàng râu nhọn mang vẻ mặt kiêu kỳ bồi thêm: "Nhưng chắc là khó mà có được 'những phép tắc nhã nhặn' nhỉ?"

Angelica vặn lại: "Sao lại không cơ chứ? Sự chân thành và tinh tế tạo nên phép tắc tốt đẹp, và nguyên tắc chính là cội nguồn sinh ra cả hai điều đó."

Anh ta ra điều chuẩn mực hỏi: "Cô không nghĩ rằng phần lớn phụ nữ Anh quốc đều thiếu vắng một cách kỳ lạ sự duyên dáng trong phong thái ứng xử hay sao?"

Angelica đáp: "Cũng y như đàn ông Anh vậy thôi, và vì cùng một lý do đó thôi; bởi vì họ chỉ cố gắng tỏ ra dễ chịu khi điều đó có lợi cho bản thân họ. Một phong thái tốt đẹp là tấm huy chương trang sức phải luôn được đeo trên người mọi lúc thì mới có thể mang lại sự tự nhiên, thoải mái. Phép tắc tốt đẹp vốn vô cùng hiếm hoi bởi vì thiện ý chân thật cũng rất hiếm hoi, vì phép tắc chính là hệ quả tất yếu của thiện ý. Phép tắc không chỉ đơn thuần là màn trình diễn lịch sự mang tính xã giao, mà là sự đồng cảm, tử tế từ sâu thẳm bên trong — thứ mà sự lịch thiệp chỉ là biểu hiện tự nhiên ra bên ngoài; một khi đã có những điều đó, sự duyên dáng và nét cuốn hút trong phong thái sẽ tự khắc sinh ra."

Nói đoạn, cô bước đi để tiếp chuyện những vị khách khác.

Chàng râu nhọn cất giọng với vẻ đồng tình như thể đang chia sẻ sự chán ngán với Beth: "Bà Kilroy thật là sáo rỗng. Tôi tự hỏi sao bà ấy không trích dẫn câu 'Vì phép tắc đâu phải trò vô bổ', vân vân và mây mây, hoặc một câu nào đó tầm thường tương tự — kiểu như những điều chúng ta vẫn được dạy từ thuở bé——"

Beth tiếp lời: "Và rồi thất bại trong việc áp dụng chúng suốt những năm tháng sau đó."

Anh ta tỏ vẻ ngớ ngẩn nhận xét, tiếp tục khơi gợi câu chuyện mang tính cá nhân mà cô vốn chẳng mấy mặn mà: "Tôi thấy cô lúc nào cũng sẵn sàng đối đáp nhỉ."

Cô lạnh lùng đáp trả: "Tôi vốn ghét cái thói sáo rỗng giả tạo nhan nhản khắp chốn thị thành này. Nó mang vị của sự kiêu kỳ, kiểu cách. Tất cả những gì tinh tế nhất trong tư duy đều rất hiển nhiên. Một chân lý lớn, được diễn đạt gãy gọn, khi lần đầu được lắng nghe sẽ vô cùng trong trẻo, rạng rỡ trong tâm trí đến mức người ta có cảm giác như mình đã biết nó từ thuở nào. Chẳng ai phải sợ việc nói ra những điều hiển nhiên nếu họ thực sự có điều hay ho để chia sẻ."

Anh ta im lặng vuốt râu trong vài giây. Cuối cùng anh ta cất lời: "Chắc là cô cũng dấn thân vào chính trị và đủ mọi thứ chuyện trên đời kiểu đó rồi."

Beth với thái độ bất ngờ hỏi ngược lại: "Sao anh lại nghĩ thế?"

"Ờ, cứ nhìn vào bạn bè của cô thì rõ."

Cô trấn an anh ta: "Đó không phải là một cách đánh giá an toàn đâu. Bạn bè của tôi có những mối quan tâm vô cùng phong phú; và dẫu cho họ không có đi chăng nữa, việc chỉ kết giao độc quyền với những kẻ có cùng chung chí hướng cũng sẽ tẻ nhạt biết bao."

Anh ta gần như cáu kỉnh thốt lên, cứ như thể mình có quyền được biết tuốt: "Thế ra cô không hề có chút hứng thú nào với chính trị sao?"

Trong chốc lát, Beth đã có ý định làm cho anh ta phải chưng hửng vì sự bám dai như đỉa đó, nhưng bản tính thẳng thắn bẩm sinh đã cứu cô khỏi cái thói tiểu khí ấy. Cô mỉm cười đáp: "Nếu tôi bắt buộc phải trả lời bảng câu hỏi kiểm tra của anh, thì những đề tài xã hội thu hút tôi nhiều hơn. Tôi nhận thấy những khái niệm khái quát thường khô khan và dễ gây hiểu lầm, trong khi chính trị lại chính là sự khái quát hóa của các sự kiện. Tôi hiếm khi đọc trọn vẹn một bài diễn văn chính trị nào, và khi đọc xong thì cũng chẳng đọng lại trong đầu mấy thứ nội dung nói về cái gì. Những chi tiết nhỏ nhặt, từng cá nhân cụ thể và hành động của họ mới là thứ mê hoặc tôi, chứ hoàn cảnh của một dân tộc dưới danh nghĩa một quốc gia thì hiếm khi nào khơi gợi được sự quan tâm ở tôi."

Anh ta mang vẻ bề trên đáp lời: "Chà, tôi e rằng đó là — ừm — một góc nhìn mang tính nữ quyền nhiều hơn — phải vậy không nhỉ?"

Cô đáp: "Vâng, và đó cũng là một phương pháp khoa học. Chúng ta đi từ những cái riêng lẻ đến cái chung, và chỉ đưa ra những kết luận khái quát khi đã thu thập đầy đủ các dữ kiện chi tiết. Nhưng xin phép anh, tôi nhìn thấy một người bạn rồi," cô vội vã ngắt lời, chớp lấy cơ hội để chuồn đi.

Một lát sau, Beth thấy vị tiểu thư điềm đạm đội chiếc mũ bonnet kiểu công nương đang chuẩn bị ra về. Cô ấy thong thả bước qua căn phòng với nụ cười mỉm quen thuộc đọng trên môi, đảo mắt nhìn quanh nhưng dường như chẳng chú ý đến ai cụ thể cho đến khi tiến ra tới cửa, lúc ấy ánh mắt cô chợt dừng lại ở chàng thanh niên có phong thái giống Shakespeare, và nụ cười trên môi cô chợt lóe lên rồi vụt tắt. Chàng thanh niên quay phắt đi, làm bộ làm tịch ngắm nghía một bức tranh với vẻ dửng dưng giả tạo, rồi thong thả đi bước đều qua phòng tới chỗ bà Kilroy, bắt tay bà, trò chuyện với vài vị khách khác, và cuối cùng cũng tiến được ra cửa, tự tay đẩy cửa bước ra ngoài với đúng một dáng vẻ trang nghiêm y như thể chẳng hề vội vàng chút nào. Beth tự hỏi không biết anh ta có giữ vững được cái vẻ cẩn trọng ấy trước mặt đám gia nhân ở tiền sảnh hay không, hay là sẽ chuồn mất dạng một cách kém thanh nhã ngay khi vừa khuất tầm mắt của giới thượng lưu.

Trong bữa tối hôm đó, cô đã hỏi bà Kilroy xem gã đàn ông có chiếc mũi nhọc nhằn, gợi nhớ đến hình bóng Shakespeare ấy là ai và làm nghề gì.

Angelica đáp: "Tôi tin là hắn ta đang cố làm ra vẻ mình là một nhà văn. Hắn chẳng phải bạn bè gì của chúng tôi cả, và tôi chịu không hiểu sao hắn lại cứ lảng vảng đến đây. Tôi chưa từng mời hắn bao giờ. Không hiểu bằng cách nào mà hắn tự giới thiệu bản thân với tôi, rồi sau đó cứ lề mề đến thăm viếng, mà tôi thì thấy điều đó thật là xấc láo. Cháu có để ý người phụ nữ đeo chiếc nơ Alsatian to tướng trên mũ nón kia không, trông cổ y như một con ngựa đang quặp tai ra sau ấy? Chiêu bài của mụ ta là chuyên đi uốn nắn những gã đàn ông trẻ tuổi. Mụ ta uốn nắn họ đến mức khiến họ rời xa cả vợ con, và tôi cực kỳ phản đối phương pháp đó; tôi cũng chẳng hề mời mua ta đến đây bao giờ. Thế mà mụ vẫn cứ sà tới. Tôi vô cùng thương cảm cho người vợ của hắn; nhưng ngặt nỗi hắn toàn giấu biến cô ấy ở dưới quê, chẳng cho ra ngoài mọc mặt, nên tôi rất ít khi có dịp gặp cô ấy."

Beth hỏi: "Hắn tên là gì thế ạ?"

"Alfred Cayley Pounce."

Beth thốt lên: "Trời ạ! Chắc hẳn hắn là cái tên thiếu niên mà tôi từng quen biết từ thuở bé xíu. Tôi cứ đinh ninh là mình đã gặp hắn ở đâu rồi chứ. Nhưng sao mà sa sút đến thế cơ chứ! Lúc mới gặp, tôi còn tự hỏi không biết hắn là một gã thanh niên mang tâm hồn già cỗi hay là một ông già trá hình trai trẻ nữa. Hồi nhỏ hắn vốn rất tao nhã và có xu hướng nghệ thuật; tôi cứ nghĩ theo thời gian hắn phải phát triển được cái gì đó đỡ ngốc nghếch hơn là một cái trán hói chứ."

Ông Kilroy tiếp lời: "Loại người đó thường dành phần lớn thời gian để vun vén các mối quan hệ xã giao. Khi không có được xuất thân danh giá, vỏ bọc của bọn chúng thường là sự thông thái. Nhưng Pounce cũng từng lấy được tấm bằng khá ở Đại học. Mà thực ra hắn cũng chẳng phải kẻ tồi tệ gì cho cam. Đương nhiên là hắn ra điều kiêu kỳ, và cứ thích làm ra vẻ nhà văn — ý tôi là, hắn có chút ít năng khiếu văn chương cỡ như đã viết được vài mẩu lặt vặt chẳng có mấy giá trị, để rồi dựa vào đó mà tự cho mình cái quyền phán xét một cách đầy ngạo mạn, quả quyết về những tác phẩm của người khác — những người thực sự có tài năng. Đang có cả một nạn dịch tràn lan loại tự tin thái quá ấy trong số những gã thanh niên thông minh thời nay, và nó đang hủy hoại một nửa trong số bọn chúng. Một kẻ bắt đầu bằng việc không mảy may nghi ngờ về giá trị ý kiến của chính mình sẽ chẳng thể tiến xa hơn được nữa vì không còn không gian để xoay trở."

Ngày hôm sau, một mình Beth ngồi trong phòng khách ngập tràn ánh nắng ở phía sau ngôi nhà, phóng tầm mắt ra khoảng sân chung của cả quảng trường. Lúc đó đang là giờ dùng trà. Các khung cửa sổ mở toang, rèm che nắng bên ngoài đã được hạ xuống, và làn gió ấm áp thoang thoảng hương hoa mộc tê ùa vào qua những chiếc hộp trồng hoa bên bệ cửa. Angelica đã nhường căn phòng này cho Beth, và đây là nơi cô làm việc hoặc nghỉ ngơi; đọc sách, viết lách hay ngẫm nghĩ tùy thích; tâm hồn được vỗ về thay vì bị làm phiền bởi những âm thanh vang vọng từ thành phố xa xôi, và cảm thấy nhẹ nhõm bởi nét duyên dáng, xinh đẹp của không gian xung quanh. Bởi tự thân căn phòng đã là một tác phẩm nghệ thuật, một căn phòng theo phong cách Adams với những ô pan-ne trắng chạm trổ, bao khung cho những khoảng tường dán gấm cao cấp có màu sắc nhã nhặn; với đồ đạc được tuyển chọn kỹ lưỡng vừa để mang lại sự thoải mái vừa toát lên vẻ thanh lịch, số lượng vừa đủ dùng chứ không nhồi nhét, chẳng hề bày biện chen chúc bàn ghế, không có thứ đồ trang trí vô tích sự nào gây chật chội, chẳng rườm rà tranh ảnh che lấp lẫn nhau — thực tế chỉ có đúng hai bức tranh, một bức vẽ cảnh biển mùa hè với những con sóng nhỏ vỗ tan trên bãi cát óng ánh; bức còn lại vẽ một góc khu vườn cổ kính tuyệt đẹp, râm mát bóng cây, rực rỡ sắc hoa, nơi có đôi uyên ương đang ngồi trên chiếc ghế đá cũ kỹ, đôi mắt mộng mơ hướng nhìn qua khung lá lấp ló cảnh sắc thanh bình của miền thôn dã phía xa. Angelica đã tỉ mỉ cân nhắc từng chi tiết khi thiết kế căn phòng đó dành riêng cho Beth, sao cho tổng thể mang lại sự thư thái và tái tạo năng lượng tối đa, và cô đã thành công mỹ mãn. Chẳng gì có thể gột rửa tâm trí Beth khỏi những ám ảnh từ những trải nghiệm vừa qua, hay củng cố lại tinh thần cô một cách chắc chắn hơn là sự hài hòa, tĩnh lặng và tiện nghi của

mọi thứ quanh cô — sách xếp trên kệ, đồ thêu trên bàn làm việc, dụng cụ viết lác bày biện ê chề trên tủ búp-phê, những hình dáng hoa cỏ tinh khiết, cùng tông màu chủ đạo là sắc hoa táo, trắng, hồng và xanh; âm nhạc cất lên khi cô muốn thưởng thức; sự thoải mái của chiếc đi văng và ghế bành khi cô muốn ngả lưng nghỉ ngơi; và hơn hết thảy, là sự tự do không bị làm phiền, quyền làm điều mình thích được vui vẻ đón nhận, sự tôn trọng làm bồi đắp thêm phẩm giá tự trọng, và trên hết là thứ độc lập mang lại nhiều niềm vui cùng sự bình yên nhất. Chưa đầy ba tuần ở đó, cô đã được giải thoát một cách hạnh phúc khỏi những dằn vặt nội tâm nhờ lấy lại được khả năng làm việc. Cô bắt đầu biên tập lại cuốn sách mà thoạt đầu cô từng đánh giá rất thấp khi mới viết xong. Cô mang nó lên thành phố chẳng qua vì nó không quá dày, hơn là vì nuôi chút hy vọng gì ở nó; thế nhưng khi lấy ra và đọc lại nó một mình trong sự tĩnh lặng nơi đây, nội dung cuốn sách đã cuốn hút cô mãnh liệt, và trong niềm kinh ngạc, hệt như Galileo, cô đã thốt lên: "Thế mà nó vẫn quay đấy thôi!" Cuốn sách vốn dĩ đã "tỏa sáng với thiên tài bẩm sinh", nhưng vẫn còn thiếu đi "nghệ thuật trau dồi", và cảm nhận được điều đó, cô đã ngồi vào bàn làm việc đều đặn, viết lại nó từ đầu đến cuối, tô điểm cho nó thêm phần phong phú. Cô không hề có sự nôn nóng của kẻ nghiệp dư muốn mau chóng xuất hiện trên trang in và nổi tiếng; ý nghĩ ra mắt tác phẩm chỉ thúc đẩy cô chậm lại và làm hết sức mình thay vì vội vã thiếu suy nghĩ; niềm vui của cô nằm ở chính quá trình làm việc; cô không phải là kẻ thích khoác lác về những thành công vang dội trước công chúng, hay tìm kiếm bất kỳ sự thỏa mãn hời hợt nào ở đó so với niềm hạnh phúc ấm áp tuôn trào khi những dòng suy nghĩ cứ thế trôi đi và thế giới vật chất tan biến khỏi tâm trí.

Chiều hôm đó cô đã bận rộn với cuốn sách của mình và vô cùng hạnh phúc, cho đến khi trà được dọn lên. Khi ấy, vì đã hơi mệt, cô đứng dậy khỏi chiếc tủ búp-phê nơi cô vẫn làm việc và đi về phía bàn trà, để mặc những tờ bản thảo vương vãi khắp nơi; và cô đang định rót cho mình một tách trà thì cửa mở, và người đầy túc xá xướng tên: "Ông Alfred Cayley Pounce."

Vô cùng ngạc nhiên, cô chầm chậm đặt ấm trà xuống và nhìn thẳng vào hắn ta. Hắn ôm nắp ngực, cúi chào với vẻ cung kính thái quá, theo một điệu bộ giả tạo, mang hơi hướng ngoại quốc.

Hắn mở lời như thể đó là điều gì đáng tự hào lắm: "Tôi đã nài nỉ bằng được để được gặp cô. Có lẽ tôi nên cất lời xin lỗi."

Beth bối rối chẳng biết nói gì, đành mời hắn ngồi xuống. Sau đó là một khoảng lặng ngắn. Hắn đảo mắt nhìn bàn trà.

Hắn nhận xét: "Tôi thấy cô cũng dùng trà đấy chứ. Sao hôm qua tôi mời cô lại từ chối cơ chứ?"

Beth lạnh lùng đáp: "Tôi e rằng mình không sẵn lòng đưa ra lý do cho anh đâu."

Hắn nói: "Nếu tôi xin chút trà thì có bất lịch sự lắm không?"

Beth lặng lẽ rót cho hắn một tách, và hắn đứng dậy tự túc lấy

đường, kem cùng bánh ngọt theo ý thích, rồi quay lại ngồi xuống, ra điều rất tự nhiên như ở nhà mình.

Hắn nài nỉ: "Cô cũng dùng chút đi chứ. Cô đang làm tôi có cảm giác mình giống như một kẻ ngoài lề thế này đây."

Beth vừa tự rót cho mình vừa nói: "Tôi xin lỗi nhé."

Cô không biết nên tỏ thái độ bực bội hay buồn cười trước sự trơ trẽn của hắn. Giả sử không biết hắn là ai thì chắc chắn cô đã phát bực lên rồi; nhưng ký ức về những ngày tháng bên nhau khi thế giới còn non trẻ và cuộc sống ngập tràn thơ ca bỗng ùa về trong cô khi cô nhận ra chút bóng dáng thiếu niên thuở nào trong khuôn mặt và giọng nói của gã đàn ông trước mặt, khiến cô không tài nào đối xử với hắn như một kẻ xa lạ nổi, và làm lòng cô mềm lại với một nụ cười.

Hắn ra điều tâm tình bảo: "Thú nhận đi rằng cô đã rất ngạc nhiên khi thấy tôi đúng không?"

Cô đáp: "Đúng vậy."

Hắn tiếp lời: "Và có lẽ là chẳng vui mừng gì cho cam nhỉ."

Cô nhận xét: "Ngạc nhiên thì chẳng có nghĩa là vui hay buồn."

Hắn mở đầu với giọng điệu ủy mị: "Cô có biết không, ngay khoảnh khắc tôi nhìn thấy cô——" rồi ngắt lời: "Nhưng thôi, chuyện đó gác lại đã. Để tôi kể cho cô nghe lý do tôi đến đây, đồng thời cũng là lời cáo lỗi của tôi. Hy vọng cô sẽ chấp nhận nó."

Beth kiên nhẫn chờ đợi.

Hắn tiếp tục: "Tôi đã bảo với cô là tôi luôn có thể tìm ra bất cứ điều gì tôi muốn biết về bất kỳ ai mà, và tối qua tôi tình cờ ngồi cạnh một quý cô trong bữa tiệc tối, hóa ra vị đó lại là một người bạn rất thân của cô. Tôi luôn có thói quen trò chuyện với các quý cô lạ mặt về những việc mình đã làm; kiểu chuyện đó khiến họ thích thú, bạn biết đấy; và tôi đã kể về bữa tiệc ở đây vào chiều hôm qua, rằng tôi chỉ gặp đúng một người phụ nữ duy nhất trong cả buổi hội họp đáng để ngắm nhìn và đáng để trò chuyện, và đó chính là bà Maclure đang trọ ở đây. 'Ồ, tôi biết rõ cô ấy lắm chứ,' vị quý cô đó bảo. 'Cô ấy là hàng xóm của tôi ở Slane. Chồng cô ấy là bác sĩ, nhưng tôi nghe nói cô ấy có họ hàng với một số gia đình quyền quý hàng đầu ở miền bắc. Tôi tin là cô ấy rất thông minh, kiểu người có khu hướng văn chương và đại loại thế, bạn biết đấy. Nhưng tôi không nghĩ cô ấy có ai để tư vấn cho mình.'"

Beth bừng tỉnh, lên tiếng: "Ồ, ra người bạn thân thiết của tôi chính là — bà Carne!"

Ông Pounce nói: "Vâng, và khi nghe tin cô có khuynh hướng văn chương, tôi cảm thấy giữa chúng ta có một sự đồng điệu sâu sắc hơn, bởi vì, như tôi dám chắc là cô từng nghe qua, bản thân tôi cũng là một nhà văn."

Beth đáp lời: "Vâng; tôi cũng nghe nói anh 'đang cố làm ra vẻ nhà văn' nữa đấy."

Hắn gặng hỏi ngay lập tức, toàn bộ tâm trí dồn hết vào đề tài thú vị liên quan đến bản thân: "Ai nói với cô thế?"

Cô đáp: "Tôi không thấy mình có quyền tiết lộ điều đó."

Hắn gặng hỏi: "Có phải bà Kilroy không?"

Beth im lặng không thèm đáp.

Hắn vẫn nài nỉ: "Có phải ông Kilroy không?"

Cô lạnh lùng trả lời: "Tôi đã nói là tôi sẽ không kể cho anh rồi mà, thưa ông Pounce."

Hắn ngồi im lặng một lúc với vẻ mặt vô cùng khó chịu. Để làm dịu đi bầu không khí căng thẳng, Beth mời hắn dùng thêm trà nhưng hắn cộc cằn từ chối; thế nhưng khi thấy cô chỉ mỉm cười trước sự bất lịch sự đó và tự rót cho mình, hắn liền đổi ý, rồi tiếp tục cuộc trò chuyện.

Hắn ra vẻ quan trọng nói: "Khi bà Carne nghe tin tôi là một nhà văn, mụ đã nài nỉ tôi tìm cách giúp đỡ cô. Mụ bảo đó sẽ là một nghĩa cử cao đẹp; thế là tôi hứa sẽ giúp, và bây giờ tôi đã có mặt ở đây rồi."

Beth đáp: "Xem ra là thế."

Hắn trân trân nhìn cô. Hắn nói: "Tôi nói thật đấy."

Beth đáp: "Tôi chẳng mảy nghi ngờ điều đó. Cả anh và bà Carne đều cực kỳ tốt bụng."

Hắn ngọt nhạt trấn an: "Ồ, có gì đâu nào! Dù thế nào đi nữa, được giúp đỡ và tư vấn cho cô cũng là một niềm vui lớn đối với tôi."

Beth dịu giọng hỏi: "Anh định giúp bằng cách nào đây?"

Hắn liếc qua vai về phía chiếc tủ búp-phê nơi những xấp bản thảo của cô đang bày la liệt. Hắn bảo: "Tôi sẽ để cô cho tôi xem một vài tác phẩm của cô, và khi ấy tôi có thể đánh giá được giá trị của chúng."

Cô hỏi lại: "Thế bản thân anh đã viết được những gì rồi?"

Hắn đáp với vẻ tự đắc của kẻ cho rằng mình chẳng cần phải nói gì thêm: "Tôi — ừm — tôi viết bài thường xuyên cho tờ Patriarch. Chính biên tập viên của tờ báo đã đến trọ nhà chúng tôi tuần trước, điều đó đủ nói lên vấn đề rồi đấy. Tuy nhiên, lúc này tôi đang ấp ủ một tác phẩm hư cấu, một tác phẩm quan trọng, nếu tôi mạo muội tự nhận như vậy. Nó đã ngự trị trong tâm trí tôi bao năm nay rồi."

Beth hỏi: "Thật thế sao. Mục đích của nó là gì vậy?"

Hắn thốt lên: "Mục đích ư! Nếu cô dùng từ 'nội dung' thay cho từ 'mục đích', thì đó mới là một câu hỏi khôn ngoan. Chẳng đời nào tôi lại đi viết một cuốn tiểu thuyết có mục đích cả. Tôi để việc đó cho mấy nữ sĩ lo."

Beth hỏi: "Tôi từng đọc được ở đâu đó rằng Milton từng nói sứ mệnh của nhà thơ là 'làm dịu đi những xáo trộn trong tâm trí và điều hòa các cảm xúc cho đúng nhịp' — chẳng phải đó là một mục đích hay sao? Và một người thời nay cũng từng nói về 'trách nhiệm xã hội lớn lao là truyền đạt những gì chúng ta tin tưởng và những gì chúng ta nghĩ mình đã học hỏi được. Trong số ít những điều mà chúng ta có thể khẳng định chắc chắn chính là nghĩa vụ của những kẻ đi tìm chân lý trong việc truyền đạt những gì họ thu nhận được'."

Alfred Cayley Pounce giáo điều ngắt lời: "Nhưng không phải dưới hình thức tiểu thuyết."

Beth kiên quyết bảo: "Thế nhưng trong những tác phẩm xuất sắc nhất của các bậc thầy tiểu thuyết luôn tồn tại mục đích."

Không thể chối cãi điều này, hắn bèn mỉa mai đoán mò rằng chắc cô đã đọc hết tất cả những tác phẩm mà cô vừa viện dẫn.

Cô mỉm cười đáp: "Tôi thấy hình như anh đang nghi ngờ tôi chưa đọc thì phải."

Hắn đáp trả: "Tôi nghi ngờ là cô chưa từng tìm thấy đoạn trích vừa rồi từ Milton trong chính các tác phẩm của ông ấy."

Cô nhắc nhở hắn: "Tôi đã nói rõ thế rồi còn gì."

Hắn dạy đời cô: "Ừm, nhưng cô phải biết điều hơn lẽ thiệt chứ, chớ có trích dẫn một tác giả mà mình chưa từng đọc."

"Ý anh là tôi phải đọc toàn bộ tác phẩm của một người trước khi dám trích dẫn dù chỉ một câu duy nhất chắc?"

Hắn đáp: "Đúng vậy. Phụ nữ các cô chẳng bao giờ hiểu thế nào là sự thấu đáo cả."

Beth đáp trả: "Một số người trong chúng tôi nhìn thấy sự khác biệt giữa sự thấu đáo và tính soi mói lặt vặt. Tôi chỉ muốn nói rằng: hãy cảnh giác với sự chuẩn bị vô tận! Chúng ta đều từng nghe qua về ông Casaubon và cuốn Chìa khóa cho mọi Thần thoại rồi đấy."

Ông Alfred Cayley Pounce với giọng điệu hơi khó chịu thông báo cho cô hay: "Bây giờ thì tôi đã hiểu ý người bạn của cô — bà Carne — khi nhắc đến cách thức mà cô tiếp nhận những lời khuyên rồi đấy."

Beth thầm thốt lên trong lòng rằng không hiểu sao có lắm kẻ lại cứ ngộ nhận mình đủ thẩm quyền để cho lời khuyên nhủ người khác, cô thầm cầu mong bản thân luôn đủ khiêm nhường để ít ra là chờ cho đến khi lời khuyên của mình được cất lời hỏi xin.

Cô nói: "Tôi hy vọng mình đã không bàn luận về ý kiến của anh một cách bất lịch sự. Xin hãy thứ lỗi nếu anh nghĩ là có."

Được vuốt ve tự ái, hắn quay trở lại chú ý đến đống bản thảo ngổn ngang.

Hắn nhận xét: "Cô có một xấp bản thảo khá dày ở đó đấy chứ; tôi có thể hỏi đó là gì không?"

Cô đáp: "Đó là một cuốn sách nhỏ nơi tôi dồn hết mọi sự dốt nát của mình vào trong đó."

Hắn khích lệ đáp lời: "Hy vọng là cô không e dè trong việc để tôi xem nó chứ? Tôi chắc chắn có thể cho cô vài lời khuyên hữu ích đấy."

Cô nói: "Anh thật quá tốt." Và hắn thản nhiên đón nhận lời khen ấy mà chẳng mảy may nghi ngờ đó là lời mỉa mai. Vừa dứt lời, cô đứng phắt dậy, kéo sập nắp tủ búp-phê che khuất đống giấy tờ rồi thong thả khóa chặt lại; thế nhưng hành động cẩn trọng ấy lại khiến hắn cảm thấy được chiều chuộng hơn là phật ý.

Hắn bảo: "Cô chẳng cần phải sợ đâu. Tôi hứa sẽ khoan hồng mà. Và nếu lúc cuốn sách ra mắt mà chúng ta vẫn là những người bạn thân thiết như tôi hằng mong muốn, chính tờ Patriarch sẽ là nơi công bố những giá trị của nó; còn nếu không thì——"

Beth ra điều ngoan ngoãn chêm vào: "Chắc là nó sẽ vạch trần những thói hư tật xấu của tôi mất thôi. Nhân tiện, tôi tự hỏi," cô nói thêm, "ai đã nói với anh là anh thông minh hơn tôi nhiều thế cơ chứ?"

Nhưng may mắn thay, bà Kilroy đã bước vào và cắt ngang câu chuyện trước khi hắn kịp hiểu ra câu nói đó — một điều khiến Beth, kẻ vừa lỡ lời thốt ra câu đó, cảm thấy vô cùng tạ ơn trời đất.

Khi hắn đã rời đi, cô ngồi thừ người tự hỏi liệu mình có thực sự hiểu đúng ý hắn ta liên quan đến tờ Patriarch hay không. Quả thực hắn có vẻ như đang đe dọa cô, nhưng thật khó mà tin nổi là hắn lại có thể tụt dốc đến mức sẵn sàng chỉ trích tác phẩm của cô không dựa trên giá trị tự thân của nó, mà lại căn cứ vào mối quan hệ giữa hắn với tác giả của cuốn sách. Dẫu vậy, bản thân cô vốn là một người vô cùng chính trực nên không thể nào nghĩ rằng có chuyện hèn hạ bất chính như thế tồn tại, thế nên cô xua đuổi mối hoài nghi ấy đi, và cố gắng tìm kiếm một lời giải thích đầy bao dung cho những biểu hiện nhỏ nhen mà cô đã sớm phát hiện ra ở hắn, đồng thời nghĩ về hắn như hình ảnh của ngày xưa — thuở mà cô từng gán cho hắn đủ mọi phẩm chất tốt đẹp mà chính cô đã mang vào cuộc làm quen để khiến nó trở nên thú vị và có ý nghĩa.

Beth có thói quen dạo bước một mình qua những con phố và quảng trường yên tĩnh để tập thể dục; và khi cô trở về vài ngày sau đó từ một buổi dạo chơi như thế, cô đã chạm trán ông Alfred Cayley Pounce đang bước ra từ một cửa hàng hoa với một bó hoa phong lan lớn trên tay.

Hắn vừa chìa bó hoa về phía cô vừa nói: "Cô thấy đấy, tôi nào có quên cô đâu. Phụ nữ ai mà chẳng có loài hoa ưa thích. Những nhánh phong lan tinh tế này là dành cho cô đấy." nhưng Beth phớt lờ món quà.

Câu nói vô tình thốt ra từ miệng cô: "Thế ra anh vẫn thích hoa cơ à?"

Hắn đáp: "Chúng ta đâu có vứt bỏ niềm đam mê hoa cỏ lại phía sau cùng với đám đồ chơi con trẻ. Nếu chúng ta yêu hoa từ thuở nhỏ, thì khi trưởng thành chúng ta lại càng say đắm chúng hơn. Sở thích đó phát triển giống như một tài năng khi chúng ta biết vun trồng nó. Yêu hoa với sự thấu hiểu chân thành về sự gắn kết của chúng đối với một số người nhất định chính là một ân huệ, một thứ ân sủng của tự nhiên minh chứng cho sự tinh tế tuyệt đối của tâm hồn. Và cuộc đời này sẽ ra sao nếu thiếu đi sự tinh tế của tâm hồn cơ chứ!"

Beth vẫn tiếp tục rảo bước, và hắn sóng bước đi bên cạnh cô.

Hắn hỏi thăm: "Thế cuốn sách tiến triển đến đâu rồi?"

Cô đáp: "Xong rồi."

Hắn thốt lên: "Cái gì! Xong ngay được ư? Trời ạ, tôi mất cả tuần trời mới viết nổi năm trăm chữ. Nhưng mà, tất nhiên rồi, tác phẩm của tôi được cô đọng ở mức độ cao. Tôi đã cho người ở nhà gửi một phần tác phẩm của tôi đến để cô xem qua đây. Cô thấy đấy, tôi là kẻ bướng bỉnh lắm. Tôi đã nói là sẽ giúp cô, và tôi sẽ làm được. Tôi hy vọng rồi cô sẽ có ngày vui mừng vì chúng ta đã gặp nhau. Nhưng cô không được viết với cái tốc độ bạt mạng thế chứ. Cứ viết kiểu đó thì cô chỉ cho ra lò những thứ văn chương nhạt nhẽo, rỗng tuếch mà thôi."

Beth nhún vai, mặc kệ hắn muốn suy diễn thế nào về vấn đề đó tùy ý.

Họ cứ thế lặng lẽ đi một đoạn đường, rồi hắn lại lân la mở lời về chuyện hoa cỏ. Hắn thông báo với cô: "Hoa cỏ chính là niềm an ủi lớn lao trong thời niên thiếu của tôi — có thể nói là niềm an ủi duy nhất, bởi vì tôi chẳng có lấy nổi một người bạn, một kẻ bầu bạn nào, ngoại trừ một cậu nhóc tội nghiệp tật nguyền mà tôi rủ lòng thương. Gia đình không nghĩ tôi đủ khỏe mạnh để theo học một trường công lập, thế nên họ gửi tôi đến chỗ một gia sư riêng, một người thuộc dòng dõi danh gia vọng tộc, là Hiệu trưởng của một giáo xứ ven biển lớn ở miền bắc. Ông ấy chỉ nhận tôi vì nể nang tình cảm chứ chẳng nhận học trò nào khác. Nhưng sống trong ngôi nhà rộng lớn trống trải ấy thực sự rất cô đơn. Và miền bờ biển ấy, dẫu lấp đầy tâm trí tôi bằng những vần thơ, nhưng vô cùng hoang vắng, hoang vắng lắm!"

Beth, khi lắng nghe những lời luyên thang vẩn vơ của hắn và sực nhớ lại cụ Mục sư Richardson cùng ngôi nhà đông đúc trẻ con ngày nào, liền liên tưởng đến những nhận xét của ông Pounce về sự chuẩn xác mang tính nữ giới.

Cô hỏi: "Thế anh không có lấy một cô bạn gái nào sao?"

Hắn đáp: "Chỉ có người phụ nữ trong những giấc mơ của tôi mà thôi. Chẳng có người phụ nữ nào khác trong vùng đó đáng để tôi ngước nhìn cả. Tôi vốn luôn là kẻ tao nhã mà. Cuối cùng thì tôi cũng gặp được người phụ nữ trong mộng của mình. Đó là giữa những ngọn núi ở Tyrol. Hãy thử tưởng tượng một lâu đài uy nghi với cầu treo và hào nước, có cổng thành có lưới chắn cùng khu vườn dạo mát, và đang thong thả bước đi giữa khu vườn ấy, giữa muôn vàn sắc hoa, là một người phụ nữ — khoác trên mình bộ trang phục màu trắng——"

Cố nén nét mặt, Beth đánh bạo tiếp lời: "Vải samite phỏng?"

Hắn nghiêm túc đáp: "Tôi không tài nào nhớ nổi chất liệu vải nữa. Làm sao mà người ta lại đi nghĩ đến chuyện chất liệu trong một khoảnh khắc như thế chứ! Làm thế thì thực dụng quá mất! Tất cả những gì tôi ghi nhớ được chính là sắc trắng tinh khôi của loài hoa huệ — và đôi mắt của nàng, đôi mắt sẫm màu! Tất cả chất thơ và niềm đam mê của dòng giống nàng đều tỏa sáng trong đôi mắt ấy. Và ngay tại chỗ đó, tôi đã thề sẽ chinh phục cho bằng được nàng. Tôi quay trở lại trường Đại học, vùi đầu phấn đấu để chen chân vào nhóm thượng lưu nhất. Lãnh chúa Fitzkillingham đã trở thành, như cô biết đấy, người bạn thân thiết nhất của tôi. Ông ấy chính là phù rể danh dự của tôi trong lễ cưới."

Beth nói: "Thế ra anh đã cưới được hình mẫu lý tưởng của mình rồi. Chắc là anh phải hạnh phúc lắm chứ."

Hắn thở dài. Hắn khẳng định: "Tôi đời nào lại thốt lên nửa lời chê bai nàng. Khi so sánh nàng với những người phụ nữ khác, tôi mới thấy mình là kẻ may mắn biết bao." Nhưng rồi hắn lại thở dài, "Hồi đó tôi còn quá trẻ, mà tuổi trẻ thì luôn mang theo những ảo mộng. Càng có tuổi, vẻ đẹp thuần túy thôi chưa đủ, sự thông minh và tài nghệ đơn thuần cũng chẳng đủ, cả sự giàu sang hay địa vị cũng thế. Một người đàn ông có thể sở hữu tất cả những thứ đó, nhưng vẫn cứ khao khát một điều gì đó còn thiếu — và điều đó chính là thứ duy nhất thiết yếu."

Lúc này họ đã đi đến trước cửa nhà, và hắn ngước nhìn lên những khung cửa sổ đầy vẻ tâm tình. Hắn hỏi: "Cái nào là cửa sổ của cô thế? Ngày nào tôi cũng đi qua và ngước nhìn lên."

Họ đã dừng lại trước cửa. Beth vội vã nói: "Tôi không thể mời anh vào nhà được. Xin hãy thứ lỗi cho tôi. Giờ này là giờ làm việc của tôi rồi."

Hắn thốt lên: "Chà, thời gian và tâm trạng! Tôi quá hiểu những điều đó rồi! Cảm hứng! Cảm hứng sinh ra từ những cuộc trò chuyện tâm đầu ý hợp, và tôi hy vọng cô cũng sẽ tìm thấy điều đó. Cô hãy nhận hoa của tôi đi. Tôi không dám nhận là mình đã tự tay ngắt chúng cho cô, nhưng ít ra tôi cũng là người tự tay chọn lựa đấy."

Vì cửa đã mở sẵn và người đầy tớ đang đứng nhìn ở tiền sảnh, Beth nghĩ tốt hơn hết là cứ cầm lấy bó hoa một cách thản nhiên như thể nó vốn thuộc về cô. Một tấm thiệp nhỏ buộc vào bó hoa bằng dải ruy băng màu tím bỗng rơi ra từ giữa những đóa hoa khi cô cầm lấy. Trên đó đề dòng chữ: "Bà Merton Merivale." Beth chìa thẳng bó hoa về phía ông Pounce, với tấm thiệp đung đưa lủng lẳng, cô khẽ nhướng một bên mày đầy vẻ truy vấn.

Hắn bắt đầu ấp úng, vừa nói vừa tháo tấm thiệp ra để kéo dài thời gian, khuôn mặt thoáng chút biến sắc: "À, vâng," Hắn nói. "Tôi thú nhận là có người khác đã có sự tinh tế chọn trước những cành phong lan này trước khi tôi nhìn thấy chúng; nhưng tôi luôn khăng khăng phải có bằng được thứ mình muốn, thế nên tôi đã lấy chúng, và gợi ý rằng người phụ nữ kia có thể làm một bó hoa khác thay thế. Tôi đã sơ ý để sót tấm thiệp."

Beth cúi đầu chào và bỏ mặc hắn đứng đó mà chẳng thèm làm lễ nghĩa gì thêm.

Trên đường bước lên lầu, cô quăng thẳng bó hoa xuống chiếc bàn ở tiền sảnh, và chẳng buồn bận tâm xem số phận chúng ra sao nữa. Buổi chiều hôm đó, cô kể lại cuộc phiêu lưu buổi sáng cho Angelica nghe và hỏi xem cô ấy có biết bà Merton Merivale là ai không.

Angelica đáp: "À, chính là cái mụ đội chiếc mũ bonnet kiểu công nương với cái nơ Alsatian to tướng ấy mà. Kẻ từng có sự đồng điệu về trí tuệ với ông Alfred Cayley Pounce thuở nào."

Beth thốt lên: "Tội nghiệp Alfred! Hắn ta ngốc nghếch quá thể! Sao mà tôi lại có thể vượt xa hắn ta đến thế cơ chứ!"

Ideala ghé sang vào ngày hôm sau và chỉ gặp một mình Angelica. Cô hỏi: "Tôi nghe nói Beth đang ở chỗ cô à? Cô ấy đang làm gì thế?"

"Đang viết sách."

"Sách thể loại gì thế?"

Angelica đáp: "Tôi dám cá đó không phải là cuốn sách dành cho con trẻ đâu. Cô ấy chẳng thèm bận tâm mảy may đến việc chiều chuộng đối tượng độc giả trẻ tuổi đâu. Cô ấy bảo rằng việc đảm bảo những cuốn sách mà các cô thiếu nữ đọc có phù hợp với lứa tuổi hay không là trách nhiệm của các bậc phụ huynh và người giám hộ, chứ không phải việc của nhà văn. Cô ấy cho rằng việc độc giả trẻ chỉ nên đọc những loại sách phù hợp là điều vô cùng đáng hoan nghênh; nhưng cá nhân cô ấy lại thấy chẳng có lý do gì phải hạ thấp ngòi bút để viết cho vừa tầm bọn trẻ, hay phải tự gò bó bản thân vì chúng cả. Cô ấy có ý định hướng đến những người đàn ông và phụ nữ đã trưởng thành."

Ideala nói: "Thật là can đảm và tuyệt vời. Chủ đề là gì thế?"

Angelica đáp: "Tôi không rõ; nhưng chắc chắn cô ấy sẽ đưa một phần tâm tư của chính mình vào trong đó."

Ideala phản bác: "Nếu ý cô là một phần những trải nghiệm cá nhân của cô ấy, thì tôi nghĩ cô đã lầm. Thiên tài thường trải nghiệm quá sâu sắc để có thể dùng lại quá khứ của chính mình theo cách đó; họ sẽ phải chịu đựng quá nhiều trong quá trình tái hiện lại nó. Hơn nữa, họ có thể tận dụng những gì họ thấu cảm một cách trực giác để tạo hiệu quả cao hơn nhiều so với những gì họ từng thực sự chứng kiến."

Angelica nhận xét: "Tôi không nghĩ là cô tin Beth sẽ thành công đâu."

Ideala đáp lời: "Ngược lại là đằng khác, tôi kỳ vọng thành công của cô ấy sẽ là duy nhất; chỉ là tôi không biết đó có phải là một thành công về mặt văn chương hay không mà thôi. Thiên tài vốn rất đa năng. Nhưng rồi chúng ta sẽ rõ."

Sau khi hoàn thành cuốn sách, Beth tập hợp bạn bè lại và đọc to cho họ nghe. Cô nói: "Tôi chẳng biết phải nghĩ thế nào về nó nữa. Xin hãy cho tôi lời khuyên đi. Nó có đáng để xuất bản không, hay tôi nên cất xó nó đi và viết lại từ đầu?"

Tất cả đều đồng thanh đưa ra phán quyết: "Bằng mọi giá hãy xuất bản nó đi!"; và chính ông Kilroy đã tự tay mang bản thảo đến cho một nhà xuất bản quen biết của ông, người này sau khi đọc qua đã đồng ý nhận in.

Beth thốt lên khi nghe bản báo cáo từ người thẩm định của nhà xuất bản: "Ồ, bây giờ thì tôi đã hiểu câu 'mọi thứ sẽ đến vào lúc thích hợp' nghĩa là thế nào rồi! Giờ mà nghĩ lại, nếu ngày trước tôi xuất bản được những tác phẩm đầu tay viết ra thì chắc tôi đã hối hận đến nhường nào! Hồi đó tôi cứ tưởng bở về bản thân mình biết bao nhiêu! Lẽ ra các người phải được nghe cái giọng điệu triết lý giáo điều của tôi khi đứng trước ngài George Galbraith mới phải; thế nhưng ông ấy vừa tốt bụng lại vừa nhân hậu — chưa từng một lần chê bai hay dội gáo nước lạnh vào tôi. Nhưng tôi tin rằng giờ đây mình đã vượt qua giai đoạn nghiệp dư và tiến đủ xa để có thể bắt đầu lại từ đầu với sự khiêm nhường nhằm học hỏi nghề nghiệp của mình. Tuy nhiên, tôi nhận thấy góc nhìn của mình vẫn chẳng hề thay đổi. Nội dung đối với tôi luôn quan trọng hơn hình thức. Khi nghĩ đến tất cả những tội ác và đau khổ đáng lẽ có thể ngăn chặn được trên thế giới này, tôi cầu xin Chúa ban cho chúng ta những cuốn sách mang thiện ý — chẳng cần bận tâm đến phong cách làm chi! Những câu văn trau chuốt chẳng hề mang lại cho chúng ta chút ấm áp hay niềm hy vọng nào; đó là vẻ bóng bẩy của lưỡi thép mà chúng ta ngưỡng mộ vì công sức bỏ ra gọt giũa, chứ chẳng mang lại lợi ích gì cho ta cả. Những nghịch cảnh không thể tránh khỏi của cuộc đời sẽ làm con người ta mạnh mẽ và tinh tế hơn khi chúng được đón nhận một cách anh dũng; chính những thứ nghịch cảnh có thể tránh được mới tác động lên những bản năng tồi tệ của chúng ta, bủa vây ta trong cơn thịnh nộ và cay đắng; và thứ chúng ta mong muốn từ những trang viết chạm đến tất cả chúng ta chính là sự giúp đỡ và lời khuyên, là niềm an ủi và sự khích lệ. Nếu nghệ thuật cản trở điều đó, thì thà rằng nghệ thuật cứ biến đi cho rồi. Chẳng kẻ khốn cùng nào lại đi tiếc nuối nó đâu — còn những kẻ hạnh phúc thì chúng ta chẳng cần phải bận tâm làm gì. Tất nhiên là tôi đang nói đến nghệ thuật vị nghệ thuật đấy nhé."

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.