Trong suốt hai năm kể từ khi Beth bị mẹ ruồng bỏ, cụ Đại-cô Victoria Bench là sợi dây liên lạc duy nhất giữa con bé với thế giới văn minh. Sự gắn bó ấy có phần phai nhạt đi trong quãng thời gian Sammy trở thành tâm điểm quan tâm của Beth, nhưng rồi khi cậu ta dần không còn làm con bé thỏa mãn nữa, nó lại quay về bên người cụ già. Nó quanh quẩn bên cụ, tìm kiếm thứ dưỡng chất mà trái tim bé bỏng tội nghiệp của nó hằng khao khát,
và vì thiếu thốn nó mà cái đầu óc bận rộn của con bé cứ thế quay cuồng; còn cụ già, người chưa từng phàn nàn về việc Beth lạnh nhạt với mình, đã chào đón nó trở lại theo cách cho thấy cụ đã chạnh lòng biết bao.
Bởi vì cụ Victoria Bench vốn rất cô đơn trong những ngày nghèo khó và cơ hàn. Kể từ khi mất đi tài sản, thái độ của hầu hết bạn bè đối với cụ đã xoay chuyển một trời một vực, và những sự quan tâm mà cụ nhận được cũng khác xa một trời một vực so với trước kia. Mrs. Caldwell là người rộng lượng nhất với cụ, bởi vào thời điểm ngỏ ý mời Cụ Victoria đến ở cùng, bà ấy vốn chẳng hề biết cụ già có thể tự lo liệu được chi phí sinh hoạt. May mắn thay, Cụ Victoria vẫn đủ tiền để làm việc đó, thế nhưng vị trí của cụ trong nhà Mrs. Caldwell vẫn không thể so sánh với thời kỳ trước khi cụ khánh kiệt. Mrs. Caldwell không hề ý thức được điều đó, nhưng thái độ của bà đã tự động điều chỉnh theo hoàn cảnh đã đổi thay của Cụ Victoria, sự quan tâm và chu đáo bà dành cho cụ cũng phai nhạt dần theo mức độ thu nhập của cụ; và Cụ Victoria cảm nhận được sự khác biệt ấy, chỉ là cụ không nói gì. Một cách chậm chạp và đau đớn, cụ dần nhận ra rằng người ta từng đối xử tốt với cụ vì những gì cụ có thể ban phát, chứ không phải vì con người thật của cụ; họ phụng sự cụ chẳng khác nào phụng sự Chúa Trời, với hy vọng gặt hái được những phần thưởng hậu h phẩm. Giống như nhiều người sở hữu những phẩm chất tốt đẹp, Cụ Victoria biết rằng ngoài kia có vô vàn điều tồi tệ, nhưng cụ chưa từng ngờ rằng chính vòng tròn các mối quan hệ thân thiết của mình, những con người tao nhã mà cụ trò chuyện vui vẻ mỗi ngày, lại có thể vẩn đục; và sự thức tỉnh khi nhận ra bạn bè chẳng hề dành cho mình thứ tình cảm vô tư lự như cụ dành cho họ quả là một cú sốc tàn nhẫn. Ý định đầu tiên của cụ là trốn chạy thật xa khỏi tất cả bọn họ, dành phần đời còn lại sống giữa những người xa lạ, những kẻ không thể làm cụ thất vọng bởi cụ chẳng trông mong gì ở họ, và biết đâu họ lại thực sự quan tâm đến cụ. Suốt nhiều giờ liền, cụ ngồi cô độc trong căn phòng đóng kín, chịu đựng sự dằn vặt và nghiền ngẫm sự việc, khao khát được đi nhưng lại chùn bước vì sợ rằng ở tuổi xế bóng này, mình sẽ chẳng được chào đón ở bất cứ đâu. Vào thời của Cụ Victoria, người già thường quá đỗi ích kỷ, hách dịch, cố chấp và thiếu hiểu biết, là nỗi khiếp sợ của bạn bè; và họ lúc nào cũng đau ốm, đàn ông thì do lối sống phóng túng, còn phụ nữ thì do những sự kìm kẹp ngột ngạt đủ đường. Giờ đây, chúng ta bắt đầu thắc mắc những cụ già yếu ớt đã đi đâu mất, bởi hiếm lắm mới thấy được vài người. Đây là thời đại của những bà ngoại trẻ trung, những người biết cách tận hưởng một tuần lễ của cuộc đời mình hơn cả quãng thời gian hoàng hôn của các bà, các cụ ngày trước; sức sống của họ tràn trề hơn, diện mạo được chăm chút kỹ lưỡng hơn; kiến thức uyên bác hơn, sở thích phong phú hơn, và trái tim cũng rộng mở hơn nhiều. Đặt vào thời đại này, Cụ Victoria chắc chắn đã tự vạch ra cho mình một hướng đi hoàn toàn mới.
Cụ sẽ đến London, gia nhập một câu lạc bộ phụ nữ cấp tiến, tham gia công tác xã hội nào đó và chẳng bao giờ phải nếm trải giây phút tẻ nhạt; bởi cụ vốn là một phụ nữ tháo vát nếu bất kỳ năng lực nào của cụ được vun đắp cho một mục đích hữu ích; nhưng ngặt nỗi, cụ chẳng có gì để bấu víu. Cụ chẳng khác nào một con vật nuôi trong nhà, như một chú chó đã gắn bó lâu năm được dung túng theo thói quen dẫu đã già cỗi, chỉ vì người ta ngại miệng điều ra tiếng vào nếu vứt bỏ nó trước thời hạn; và cụ từng mãn nguyện với vị trí ấy chừng nào cụ còn được cưng chiều. Thế nhưng giờ đây, khi mọi thứ đã quá muộn màng, một niềm khao khát mãnh liệt đã trỗi dậy trong lòng cụ, khao khát có được một mục đích sống, một theo đuổi, một niềm say mê đồng hành cùng cụ khi vạn vật đã lóa phai; và cụ thành tâm cầu nguyện Chúa Trời chỉ đường chỉ lối, hoặc ban cho cụ một điều gì đó—một thứ mà suy cho cùng chính là lẽ sống để tiếp tục tồn tại.
Rồi vào một ngày nọ, một tiếng gõ cửa dứt khoát vang lên và Beth bước thẳng vào mà không đợi phép tắc. Thoáng nhìn qua khả năng thấu cảm đặc biệt của mình, con bé nhận ra cõi lòng cụ già đang trĩu nặng buồn đau, nó liền bốc đồng tiến đến, tựa cái đầu bù xù nâu xám lên cánh tay cụ trong một cử chỉ vuốt ve vụng về khiến cụ già rưng rưng nước mắt. Beth cũng cô đơn xiết bao, Cụ Victoria thầm nghĩ, một sinh linh bé bỏng kỳ lạ, cô độc, bị hắt hủi, đối xử tệ bạc và chẳng ai thấu hiểu, và một câu hỏi chợt lóe lên trong đầu cụ: nếu cụ rời bỏ đứa trẻ này, số phận nó sẽ ra sao? Mái đầu nâu rối bù, ấm áp áp sát cánh tay cụ, rúc sâu hơn nữa, và Cụ Victoria dịu dàng vỗ về nó.
– Cháu muốn gì à, Beth? – cụ hỏi.
– Thưa không, thưa Cụ Victoria. Cháu chỉ muốn gặp cụ thôi. Cháu đang nằm trên ván bập bênh, ngước nhìn qua kẽ lá, rồi tự dưng cháu nghĩ rằng cụ đang ở đây một mình, và cụ không thích ở một mình chút nào. Thỉnh thoảng cháu cũng có cảm giác thế. Thế nên cháu đến thăm cụ đây.
– Cảm ơn cháu, Beth – Cụ Victoria nói, bàn tay vẫn đặt lên đầu Beth như đang ban phước lành; đoạn cụ ngước nhìn qua khung cửa sổ và thầm cảm tạ Chúa Trời. Đây chính là điềm báo. Ngài đã phó thác Beth cho sự chăm sóc và tình yêu thương của cụ, và cụ không được phép nghĩ cho bản thân mình nữa, mà phải nghĩ cho đứa trẻ, kẻ đang thực sự cần được chở che hơn ai hết.
– Cháu chẳng có việc gì làm sao, Beth? – cụ hỏi sau một thoáng im lặng.
– Dạ không, thưa Cụ Victoria – Beth ủ rũ đáp – à thì ra có khối việc cháu có thể làm, nhưng cứ nghĩ đến việc gì là cháu lại thấy rợn người cả lên. Thỉnh thoảng cháu cũng hay bị thế. Cụ có vậy không? Hôm nay chẳng có nổi một việc nào mà cháu muốn làm cả. Cháu đã thử hết việc này đến việc khác, nhưng chẳng tài nào tập trung nổi vào thứ mình đang làm. Đôi khi cháu thích ngồi yên một chỗ chẳng làm gì cả; nhưng hôm nay đến việc đó cháu cũng chẳng buồn làm. Cháu nghĩ
rằng cháu thích được ai đó sai làm việc gì hơn. Giá mà bây giờ cháu có thể làm gì đó cho cụ—làm gì đó để giúp cụ——
– Ồ, cháu làm được chứ, Beth – Cụ Victoria đáp sau khi ngồi thẳng người cứng nhắc trong giây lát, đôi mắt chớp liên hồi. – Giúp cụ tháo chiếc áo cũ này ra đi. Cụ định may một chiếc khác giống hệt, và cần tháo nó ra để làm mẫu.
– Cụ tự may áo được ạ? – Beth ngạc nhiên hỏi.
Cụ Victoria mỉm cười. Đoạn cụ lấy xuống một chiếc áo đen cũ treo đằng sau cánh cửa và đưa cho Beth kèm theo một chiếc kéo sắc bén.
– Để cháu tháo phần thân áo cho, như thế sẽ đỡ hại mắt cụ hơn – Beth bảo. – Cháu nghĩ chiếc áo này đã phục vụ cụ hết công suất rồi đấy.
– Cụ không hiểu cách diễn đạt đó lắm đâu, Beth – Cụ Victoria nói.
– Cụ không hiểu thật ạ? – Beth vừa lúi húi dùng kéo cắt vừa vui vẻ đáp. – Harriet lúc nào cũng nói thế, khi cô ấy đã tận dụng sạch sành sanh mọi giá trị có thể vét được từ bất cứ thứ gì—ví dụ như khăn lau bụi hay giẻ lau bát đĩa ấy ạ. Có lần cháu cũng tháo một mảnh vải thế này cho mẹ, nhưng mẹ giải thích không đầu không cuối, thế là... tóm lại là cháu đã tháo lố tay, thế nên mẹ——
– Đừng gọi mẹ con là "cô ấy". "Cô ấy" là con mèo.
– Vâng, thế thì mẹ. Mẹ đánh cháu.
– Đừng có nói là mẹ đánh con.
– Cháu vừa gọi là mẹ mà.
– Ý cụ là đừng có kể chuyện mẹ đánh con. Chuyện đó nghe chẳng hay ho gì đâu.
– Làm thế cũng chẳng hay ho gì thưa cụ – Beth ra điều tra xét nói. – Và cháu vốn chẳng bao giờ nhắc đến chuyện đó; cháu không thích, cụ biết đấy. Nhưng bây giờ thì mẹ... mẹ không đánh cháu nữa—à thì thỉnh thoảng lúc quên mất thì mẹ vẫn đánh.
– À, thế ra con đã ngoan hơn rồi.
– Dạ không, không phải ngoan hơn—mà là to con hơn. Cụ biết đấy, nếu cháu đánh trả thì mẹ sẽ chẳng thích đâu.
– Beth! Beth! Con dám đánh cả mẹ cơ á!
– Nguy hiểm ở chỗ đó đấy ạ – Beth điềm tĩnh, từ tốn và thản nhiên đáp. – Có hôm mẹ làm cháu tức điên lên suýt chút nữa thì cháu đánh mẹ thật, và cháu đã nói thẳng với mẹ điều đó. Cháu đố cụ biết mặt mẹ lúc ấy trông thế nào đấy. Và kể từ dạo đó mẹ chẳng dám thượng cẳng chân hạ cẳng tay với cháu nữa—trừ những bận lỡ tay theo kiểu nửa vời, hoặc lúc quên mất, mà những lúc đấy thì tất nhiên không tính tiền. Nhưng cháu nghĩ bây giờ cháu hiểu tại sao ngày xưa mẹ lại hay đánh cháu rồi. Chính cháu hôm nọ cũng làm y chang như thế. Cháu đã đánh Sammy——
– Sammy nào thế? – Cụ Victoria vừa nói vừa liếc qua cặp kính lão.
– Sammy Lee chứ ai vào đây nữa ạ.
Cụ Victoria sực nhớ ra, cảm thấy mình nên nhân cơ hội này để dạy dỗ con bé,
nhưng lại lúng túng không biết nên mở lời thế nào. Điều cụ lo lắng hơn hết thảy là Beth phải chịu tâm sự thoải mái với mình, bởi nếu không biết hết những gì đang nung nấu trong đầu đứa trẻ, làm sao cụ có thể giúp nó được? Trẻ con thường ôm nỗi ấm ức không lối thoát chính là vì những chuyện chúng tuyệt đối không được phép nhắc đến.
– Cụ tưởng cháu không được phép giao du với Sammy Lee cơ mà – cuối cùng cụ cũng cất lời.
– Thì cháu có được phép đâu ạ – Beth thản nhiên đáp.
– Thế mà cháu vẫn quen cậu ta ư? – Cụ Victoria ngập ngừng ra điều trách cứ.
– Thưa Cụ Victoria, Chúa có vì Sammy mà chịu chết không ạ? – Beth hỏi.
– C... có – Cụ Victoria ngập ngừng, không phải vì nghi ngờ điều đó, mà vì cụ không biết Beth sẽ vin vào lý do ấy để nói gì tiếp theo.
– Vậy sao cháu lại không được chơi với cậu ấy? – Beth vặn lại.
– Ồ, v... vì Sammy sống không giống như một kẻ biết ơn Chúa.
– Nếu cậu ấy sống đúng thế thì có thành quý ôg được không ạ? – Beth hỏi.
– Được chứ – Cụ Victoria dứt khoát đáp.
Beth khựng tay kéo lại, ngước nhìn cụ như thể đang nhìn xuyên thấu qua người cụ để hướng ra thế giới mênh mông ngoài kia. Đoạn nó bĩu môi và lắc đầu.
– Lập luận ấy không ổn rồi – con bé phán. – Nếu một người cứ phải sống giống như Chúa mới thành quý ông được, thế thì Bác James là cái gì? Và nếu việc sống giống Chúa có thể biến một người thành quý ông, vậy sao chúng ta không đến thăm lão Job Fisher đi?
Cụ Victoria bắt đầu lo sợ rằng nhiệm vụ mình vừa gánh vác sẽ quá sức chịu đựng. – Thật khó, khó lắm thay – cụ lầm bầm.
– Thôi, bỏ qua chuyện đó đi ạ – Beth vừa nói vừa cặm cụi làm tiếp việc của mình. – Lớn lên cháu định viết sách về những chuyện đại loại thế. Mà nãy chúng ta đang nói dở chuyện gì nhỉ? À, chuyện đánh Sammy. Sau hôm đánh cậu ấy cháu cứ thấy cứt rứt trong lòng thế nào ấy, và cháu đã thề là dù cậu ta có chọc tức đến mấy đi nữa cháu cũng không bao giờ đánh cậu ấy nữa, và quả nhiên cháu giữ đúng lời hứa. Thề thốt vào nghe chừng dễ chịu hơn hẳn. Cảm giác như tay chân mình bị trói chặt lại vậy. Cháu rất muốn khuyên mẹ thử cách ấy xem sao, chỉ có điều mẹ thể nào cũng nổi khùng lên cho mà xem. Cụ nói lại với mẹ đi, thưa Cụ Victoria.
Cụ Victoria đáp lại điều gì đó nhưng tiếng cụ đã chìm nghỉm trong tiếng xe cộ rần rần ngoài phố, nối tiếp theo là tiếng bước chân rầm rộ và những tiếng rôm rả cười nói. Một chuyến tàu chở khách tham quan vừa cập bến, dòng người đang đổ xô vào thị trấn. Beth chạy ào ra cửa sổ tò mò ngắm nhìn.
– Lại đám khách du lịch đáng nguyền rủa nào rồi đây – con bé làu bàu. – Chúng phá hỏng cả mùa hè, lúc nhúc khắp mọi nơi.
– Beth, để làm vui lòng cụ, cụ mong cháu hãy thề thêm một câu nữa đi. Đừng nói từ "đáng nguyền rủa" nữa nhé.
Vâng, thưa Cụ Victoria. Anh Jim toàn dùng từ đấy thôi. Nhưng cháu biết hết mấy từ bậy bạ trong ngôn ngữ này sinh ra là dành cho đàn ông mà. Chắc là bởi họ chứa đựng toàn suy nghĩ đen tối và làm đủ thứ chuyện tồi tệ. Sau này cháu sẽ dùng từ "những vị khách du lịch phiền toái" vậy. – Nó quay người bước ra cửa. – Cháu đi lấy thứ này chốc lát thôi ạ. Cụ không được đi đâu đấy nhé? Cháu chỉ đi một lát rồi về, nhưng cụ phải ở nguyên đây khi cháu quay lại đấy. Cháu mà không thấy cụ ở đây là cháu nổi điên lên cho xem.
Nó sập cửa cái rầm rồi cắm cổ chạy biến xuống lầu.
Cụ Victoria thẫn thờ nhìn quanh căn phòng; nơi này dường như đã khoác lên một diện mạo khác hẳn trong cảm nhận của cụ. Những lời trò chuyện rôm rả của Beth đã sớm xua tan đi cái bóng ma chán chường, kéo cụ già ra khỏi những u uất của bản thân. Đứa trẻ luộm thuộm này! Nó bỏ dở đống đồ lặt vặt giữa sàn nhà, vứt chiếc kéo trên giường, làm lệch cả rèm cửa và xô ngã chiếc ghế. Tí nữa quay lên mà không chịu tháo đồ tiếp, thể nào cụ cũng phải bắt nó dọn dẹp ngăn nắp mới được.
Trong phòng có một chiếc ghế bành nhỏ xinh. Cụ Victoria thả người ngồi xuống đó, một sự tự thưởng hiếm hoi cho bản thân vào thời điểm này trong ngày, cụ đan tay vào nhau và nhắm đôi mắt già nua mỏi nhọc lại để cho chúng được nghỉ ngơi, trong khi gương mặt cụ ánh lên một nét bình yên thư thái hiếm hoi thật đẹp đẽ biết bao.
Khi cụ mở bừng mắt ra, Beth đang đặt một chiếc khay lên chiếc bàn nhỏ xíu ngay bên cạnh.
– Cháu nghĩ cụ vừa đánh một giấc chợp mắt phải không, thưa Cụ Đại-cô Victoria Bench? – con bé lém lỉnh nói. – Nào, mời cụ uống trà! Kèm theo cả bánh mì nướng bơ nữa này!!
– Ôi Beth! – cụ già kêu lên, gương mặt rạng rỡ hẳn lên. – Sao cháu lại... vào giờ này cơ chứ? Thôi được, vì chiều lòng cháu đấy. Ngon tuyệt cú mèo. Lại còn sảng khoái nữa chứ. Hả, lại thêm một miếng bánh mì nướng nữa ư? Cụ bắt buộc phải ăn nữa sao?
– Cụ phải ăn hết sạch đấy – Beth giục. – Cháu tự tay nướng cho cụ đấy. Cháu thích được làm mọi thứ cho cụ lắm, thưa Cụ Victoria. Cứ làm thế là trong người cháu lại thấy lâng lâng dễ chịu. Để cháu tháo nốt một xíu áo nữa thôi. Rồi cháu sẽ dọn dẹp gọn gàng.
– Cháu thật ngoan khi nghĩ được đến điều đó – Cụ Victoria khen ngợi. – Cụ cứ tưởng cháu sẽ bỏ quên mất chứ.
– Cụ tưởng thế thật á? – Beth cười khúc khích. – Lạ nhỉ! Nhưng cháu thích mọi thứ ngăn nắp cơ. Cháu hay dọn dẹp lắm.
– C—cụ đoán chắc Harriet hay dùng từ "dọn dẹp" phải không – cụ già nhỏ nhẹ nhận xét, không muốn tỏ ra ra oai phán xét trong khoảnh khắc thư giãn tuyệt vời này, nhưng vẫn cánh cánh bên lòng bổn phận của mình. Beth hiểu ý cụ ngay lập tức và mỉm cười.
– Cháu rất thích mỗi khi cụ sửa cho cháu những từ dùng sai – con bé nói; – và cháu cũng thích tìm hiểu cách nói năng của Harriet nữa chứ. Cháu mà không biết cách mọi người giao tiếp ngoài đời thì sao viết lách nổi.
– Thế cháu định viết cái gì cơ chứ? – Cụ Victoria vừa hỏi vừa nhón thêm một miếng bánh mì nướng bơ.
– Ồ, viết sách thôi ạ – Beth thản nhiên đáp.
– Thế thì hãy viết những điều gì nuôi dưỡng tâm hồn nhé, Beth – Cụ Victoria dặn dò. – Cố gắng làm sao cho mọi câu chữ con thốt ra đều bồi đắp cho tâm hồn người đọc. Và đừng bao giờ dùng bất kỳ từ ngữ nào mà con phải cảm thấy hổ thẹn khi nghe người ta đọc lớn lên.
– Ý cụ là giống như mấy thứ họ đọc trong nhà thờ ấy ạ? – Beth hỏi. – Cháu không nghĩ là mình có thể dùng nổi những từ kiểu đó đâu. Cứ mỗi lần thầy mục sư Richardson đọc sà sà đến mấy đoạn ấy là mặt cháu lại nóng bừng lên và cháu chỉ muốn ghé mắt ghét cay ghét đắng thầy ấy thôi. Nhưng cháu hứa với cụ, thưa Cụ Victoria, cháu sẽ không bao giờ viết ra thứ gì tệ hại hơn những gì có trong Kinh Thánh đâu. Có một ông tên là Ruskin viết văn rất cừ khơi, người ta đồn thế, và ông ấy học được cách viết đó chính là nhờ đọc Kinh Thánh. Mẹ ông ấy đã dạy ông ấy từ hồi còn bé xíu, y hệt như cách cụ đang dạy cháu vậy. Ngày nào cháu cũng đọc Kinh Thánh—nghiên cứu Kinh Thánh cả đấy. Cụ vẫn bảo đó là một cuốn sách thiêng liêng mà, phải không thưa Cụ Victoria? Riêng Harriet thì bảo đó là một cuốn sách dâm ô.
– Con bé nói gì cơ? – Cụ Victoria hoảng hốt thốt lên, ngồi bật thẳng người dậy. – Nó dám dùng cái từ quái quỷ gì thế hả?
– Ồ, cô ấy chỉ có ý nói mấy câu chuyện kiểu như Giô-sép và vợ Pô-ti-pha, Đa-vít và Bát-sê-ba, hay Su-san-na và các bô lão thôi mà.
– Ôi chúa ơi, con bé này! – Cụ Victoria thở không ra hơi.
– Vâng, thưa Cụ Victoria, mấy chuyện đó đều có tuốt trong Kinh Thánh cả mà, à trừ chuyện Su-san-na và các bô lão thì không có. Chuyện đấy nằm trong sách Ngụy Kinh.
Cụ Victoria trầm ngâm im lặng hồi lâu. Cuối cùng, cụ cất giọng trang nghiêm:
– Beth, cụ muốn con hứa với cụ một điều thật trang trọng, đó là suốt cuộc đời này, bất kể tương lai phía trước ra sao, bất kể con buộc phải học hỏi những gì, hãy luôn cầu nguyện Chúa Trời gìn giữ sự thanh bạch cho tâm hồn con.
– Thanh bạch là gì hả cụ? – Beth ngây thơ hỏi.
Cụ Victoria ngập ngừng: – Đó là một trạng thái tâm thần giúp chúng ta không bao giờ làm hay thốt ra bất cứ điều gì khiến bản thân phải hổ thẹn – cuối cùng cụ cũng đúc kết được.
– Nhưng cụ thể là những loại chuyện nào ạ? – Beth gặng hỏi.
Khổ nỗi Cụ Victoria lại chẳng đủ vốn liếng để giải thích ngọn ngành tình huống này. Cụ chớp mắt liên hồi, nhấp một ngụm trà, và đành phó mặc cho Beth tự mày mò tìm hiểu theo lệ thường.
– Chúng ta chỉ nên bàn về những chuyện tốt đẹp thôi con ạ – cụ lảng tránh.
– Dạ, cháu thì đời nào lại đi nói xấu người khác một cách cay nghiệt như Lady Benyon thỉnh thoảng vẫn làm – Beth lém lỉnh đáp lời.
– Nhưng con bé này, đó không phải là lời lẽ hay ho gì khi nhận xét về Lady Benyon đâu nhé.
– Không phải ạ? – Beth thốt lên, đoạn lầm bầm: – Ôi chúa ơi, mọi thứ trên đời mới rắc rối làm sao! – ý con bé muốn nói là mọi sự thật phức tạp.
– Thế cháu lấy ly trà này ở đâu ra thế, Beth? – Cụ Victoria đổi chủ đề. – Ngon lắm, cụ uống xong thấy khỏe hẳn cả người.
– Cháu đoán cụ đang cần gì đó – Beth đáp tỉnh bơ. – Mặt cụ lúc nấy cứ đần cả ra. Trạng thái đó báo hiệu là có người đang thèm thuồng thứ gì đấy. Cháu lấy trộm ly trà này trong tủ đựng đồ khô đấy. Ổ khóa của nó mục lắm rồi. Cứ lắc mạnh là nó tự động bung ra à.
– Nhưng mẹ cháu mà biết thì sao? - Cụ Victoria hốt hoảng.
– Ồ, mẹ chẳng bao giờ để ý đâu ạ. Hoặc nếu có thấy, mẹ sẽ tưởng tự tay mình quên khóa. Còn Harriet thỉnh thoảng cũng hay lấy trộm một ít. Cô ấy lấy vì cho rằng nhẽ ra mỗi tuần mẹ phải phát cho cô ấy một phần tư cân trà khô mới đúng, thế nên tính ra thì đấy không phải là ăn cắp. Còn cháu lấy cho cụ vì cụ phải trả tiền trọ để sống ở đây, thế nên cụ hoàn toàn có quyền được uống trà. Tất nhiên là cháu chẳng bao giờ tơ hào cho bản thân mình rồi. Nhưng mà cháu sợ mình không nên kể cho cụ nghe chuyện của Harriet thì phải. Cháu lỡ lời mất rồi, xin lỗi cụ nhé. Nó cứ tự trượt ra khỏi miệng cháu thôi. Cháu không phải kẻ mánh khóe đi dứt áo đi méc đâu nhé. Nhưng cháu đặt trọn niềm tin vào danh dự của cụ đấy, thưa Cụ Victoria. Nếu cụ đem chuyện này đi méc thì từ nay cháu cấm lòng tin tưởng cụ nữa đấy, đúng không nào?
Vừa nói, con bé vừa thoăn thoắt đứng phắt dậy, gấp gọn mảng vải đang tháo dở, nhặt chiếc ghế lên, chỉnh lại rèm cửa, dời chiếc khay và kê lại chiếc bàn về đúng vị trí cũ, miệng không quên lẩm bẩm: – Cháu mang mấy thứ này xuống lầu đây, rồi tranh thủ ra ngoài chạy nhảy tí cho dẻo chân.
Nó bỏ lại Cụ Victoria với vô vàn điều để ngẫm nghĩ. Thoáng qua sự cố tình cờ hé lộ về bản chất đồi bại của Harriet đã khiến cụ già được một phen chấn động. Mrs. Caldwell vẫn luôn tự mãn vì kiếm được một người đứng đắn, nết na như Harriet về canh chừng Beth trong nhà, thế mà giờ đây hóa ra mụ đàn bà ấy lại vô luân cả trong lối sống lẫn lời ăn tiếng nói, đúng là tuýp người tồi tệ nhất không đời nào được phép để một đứa trẻ mang cá tính mạnh mẽ như Beth kết giao thân thiết. Nhưng Cụ Victoria phải làm gì đây? Nếu cụ hé răng với Mrs. Caldwell, Beth sẽ chẳng bao giờ tha thứ cho cụ, và điều quan trọng cốt lõi là không được đánh mất niềm tin nơi Beth; nhưng nếu cụ làm ngơ, liệu có đi ngược lại với đạo lý làm người không? Dĩ nhiên, nếu Mrs. Caldwell thuộc một tuýp người khác, bổn phận của cụ đã rành mạch và dễ xử lý hơn nhiều; nhưng ngặt nỗi ngài ấy lại thế, Cụ Victoria đành tặc lưỡi quyết định chờ thời cơ vậy.
Ngày hôm sau, Beth tự giác quay lại để tháo nốt chỗ áo còn dang dở. Nó nằng nặc đòi cắt nghĩa cho bằng được từ "nuôi dưỡng tâm hồn" nghĩa là gì; và chỉ vỏn vẹn trong vòng mười phút, nó đã dồn Cụ Victoria vào một mớ hỗn độn đến mức cụ già chỉ biết ngồi im thin thít cúi đầu cầu xin Thiên Chúa ban ơn chỉ lối. Cuối cùng, cụ đứng phắt dậy, lôi từ trong một chiếc rương ra một gói nhỏ. Cụ buộc phải nhét đồ đạc vào mấy cái rương thế này vì trong phòng chẳng có lấy một chiếc tủ quần áo hay ngăn kéo nào cả.
– Này Beth – cụ cất tiếng. – Đây là chút trà và đường dành cho cháu. Cụ nghĩ việc cháu tự ý lục lọi tủ của mẹ mà không xin phép là không hay ho chút nào. Hành động đó chẳng khác gì thói trộm cắp vặt của bọn đầy tớ, không hề đàng hoàng chút nào đâu con ạ; thế nên hãy bỏ thói quen ấy đi, ngoan nào cô bé ngoan, rồi từ nay chúng ta sẽ cùng nhau pha trà thưởng thức ngay tại căn phòng này, hai bà cháu ta, bất cứ khi nào thèm. Cụ rất thích một tách trà ngon, uống vào sảng khoái tinh thần lắm, mà cháu lại là người pha trà khéo tay nữa chứ.
Sắc mặt Beth thay đổi biến chuyển liên hồi trong lúc Cụ Victoria luyên thuyên giãi bày, rồi nó thẫn thờ ngồi ngắm nghé chiếc lò sưởi trống hoác một hồi lâu; đoạn nó thốt lên: – Lúc nào cụ cũng biết cách dạy dỗ người khác lọt tai hết sức, thưa Cụ Victoria; đó là điểm cháu thích nhất ở cụ đấy. Cháu thề từ nay cạch đến già không bén mảng tới cái tủ đó nữa; và nếu cụ còn bắt gặp cháu dính dáng đến bất kỳ "thói tồi tệ của bọn đầy tớ" nào khác, cứ việc mắng thẳng mặt cháu không nương tay nhé.
Trái tim cụ già ấm áp hẳn lên. Chúa Trời đang chỉ đường cho cụ cách cảm hóa đứa trẻ này rồi.
Thế nhưng kỳ nghỉ hè sắp đến gần; cụ sẽ phải khăn gói rời đi để nhường chỗ cho đám con trai của chủ nhà về nghỉ; và cụ đâm ra lo sợ cảnh phải xa cách Beth vào thời điểm nhạy cảm này, e rằng con bé sẽ lại chứng nào tật nấy, quay trở về bản ngã cũ ngay khi vừa chớm hình thành những thói quen nữ tính tốt đẹp. Bởi Beth đã bắt đầu có thiện cảm với việc may vá, nhấm nháp trà chiều và những buổi chuyện trò tâm sự dài lê thê; con bé cảm thấy sung sướng ngập tràn khi được ai đó sai vặt, giúp đỡ và tỉ tê tâm sự. – Cháu quấn quýt cụ lắm đấy, thưa Cụ Victoria – có hôm nó thổ lộ; – ngay cả lúc cụ mắng nhiếc cháu cháu cũng thấy thích; nếu hai chúng ta được dọn ra ở riêng hoàn toàn với nhau, chắc chắn cháu sẽ lo toan chăm sóc cụ chu toàn mọi bề.
– Thế cháu có muốn theo chuyến đi nghỉ hè sắp tới của cụ không? – Cụ Victoria bỗng nảy ra một ý tưởng lóe sáng trong đầu.
– Ồ, đời nào cháu lại từ chối cơ chứ! – Beth reo lên. – Nhưng ngặt nỗi... tốn kém lắm cụ ạ!
– Cụ nghĩ mình có thể thu xếp được, nếu mẹ cháu không phản đối – Cụ Victoria vừa nói vừa gật gù chớp mắt, rồi lại gật đầu tính toán nhẩm tính.
– Cháu đoán thể nào mẹ cũng mừng húm lên vì tống cổ được cháu đi ấy chứ – Beth đầy hy vọng thốt lên.
Và dự đoán của con bé quả không trật đi đâu được.