Thực ra chính ánh nắng mặt trời, cùng với hơi ấm và ánh sáng hồng phúc, mới là thứ đầu tiên đánh thức cô bé bước vào cõi thức tỉnh; cho đến khoảnh khắc cô nhận ra những điều ấy với một sự ý thức mơ hồ, và qua đó là nhận thức về vạn vật bên ngoài bản thân, cô vốn dĩ chẳng khác nào một con sâu trắng không chân, hoàn toàn vô tri vô giác. Thế nhưng khoảnh khắc ấy đã lay gọi cô, đánh thức những phản ứng đầu tiên từ các giác quan trong luồng hơi ấm và niềm hạnh phúc ngập tràn mà cô vừa bừng tỉnh đón nhận, đồng thời kích thích tâm trí cô nỗ lực tìm tòi nguồn gốc của sự dễ chịu ấy. Cô không thể nhớ nổi bất kỳ hoàn cảnh nào liên quan đến lần thức tỉnh đầu tiên này. Tất cả những gì cô biết về nó chỉ là cảm giác ấm áp và sáng sủa — một cảm giác mà sau này cô bảo rằng cứ thỉnh thoảng lại hiện về trong tâm trí, và cô có thể gợi lại bất cứ lúc nào mình muốn.
Một số người có thể nhìn thấy trong lần thức tỉnh đầu tiên này một điềm báo trước rằng cô sinh ra để thuộc về ánh sáng và sống trong ánh sáng; và quả thực, thứ cô luôn khao khát chính là ánh sáng, dẫu đó là ánh ban ngày thực thụ; thế nhưng chẳng có điều gì cô hằng mong mỏi lại đến với cô theo hình hài mà cô tưởng tượng, và vì thế, khi cô cầu xin ánh nắng mặt trời thì nó lại được ban phát một cách hà tiện, khi định mệnh thường đẩy cô vào những chốn tối tăm; dẫu vậy, suốt quãng thời gian ấy, thứ ánh sáng soi rọi tâm hồn vẫn được ban ơn cho cô một cách vô biên.
Bước tiếp theo trong hành trình thức tỉnh của cô là một dạng tự ý thức. Cô đang nằm trên đùi vú nuôi ở ngoài trời, ngước nhìn bầu trời, và có ai đó đang cất lời: "Ôi, con bé xinh xắn làm sao!" Thế nhưng phải nhiều năm sau cô mới liên kết được câu nói ấy với chính mình, mặc dù lúc bấy giờ cô đã mỉm cười đáp lại giọng nói vừa cất lên. Rồi cô thấy mình đang đứng trên đôi chân nhỏ bé trong một khu vườn, di chuyển hết sức cẩn thận vì sợ ngã; và vạn vật xung quanh cô đều to lớn khổng lồ, từ Jane Nettles, người vú nuôi mà cô thường túm lấy tà áo mỗi khi muốn gây chú ý, cho đến khóm hoa tường vi nâu và hoa phi yến tím mà cô với tay mãi không tới để bẻ. Ở cuối khu vườn có một hàng rào thưa, qua đó cô có thể nhìn ra lối mòn băng qua cánh đồng, còn bên trái cô là một hàng rào dày, nơi một con chim hoét đã làm tổ ở một độ cao tít tắp trên đầu cô. Jane bế cô lên để nhìn vào tổ chim, và trong đó chẳng có gì cả; rồi Jane lại bế cô lên lần nữa, và ôi chao! có một quả trứng màu xanh ở đó; rồi Jane bế cô lên lần thứ ba, và quả trứng đã xuất hiện những đốm nâu. Sự huyền bí của quả trứng khiến cô kinh ngạc đến lặng người. Cô không tự hỏi vì sao nó lại ở đó, nhưng cô cảm thấy một sự ngạc nhiên thiêng liêng trước thực tế ấy, và sắc màu của nó đã mang lại một cảm giác thích thú, một niềm rung động thực sự chạy dọc khắp cơ thể. Đây là lần đầu tiên cô nhận thức được cái đẹp, và chính vẻ đẹp của màu sắc, chứ không phải hình dáng, đã đánh thức các giác quan của cô!
Suốt cuộc đời mình, cô luôn giữ một niềm vui sướng mãnh liệt và khả năng phân biệt tinh tế đối với các sắc màu, và dường như trong thâm tâm, cô chưa bao giờ quên tên của chúng.
Nhưng những đốm trên quả trứng ấy kìa. Cô chắc chắn rằng chúng xuất hiện giữa lần nhìn trộm thứ nhất và thứ hai của mình, điều đó cho thấy năng lực quan sát vốn trở nên vô cùng chuẩn xác sau này của cô, buổi đầu lại thiếu sót biết bao. Beth cũng bộc lộ những đặc tính khác liên quan đến các vết đốm ấy, theo cô suốt cả cuộc đời — một mặt là tật cứng đầu khăng khăng mình đúng ngay cả khi hoàn toàn sai; mặt khác là sự thiếu tin tưởng vào người khác.
Jane cất lời: "Con bé cưng, em có thấy những cái đốm lúc nãy không?"
"Đốm vừa mới mọc ra đấy chứ," Beth quả quyết.
Jane đáp: "Không đâu cưng ơi, đốm vẫn luôn ở đó mà."
Beth vẫn khăng khăng: "Đốm mới mọc ra cơ."
"Không phải đâu cưng. Đốm lúc nào cũng có sẵn ở đấy cả, chỉ là em không nhìn thấy thôi."
"Bây giờ đốm mới mọc ra cơ!" Beth dậm chân thình thịch, và rồi, vì Jane cứ lắc đầu, cô bé liền sụp xuống ngồi phịch trên đám sỏi, cất tiếng khóc ré lên khiến người cha phải bước ra. Ông búng cằm Jane. Jane khúc khích cười, rồi ra hiệu; và kìa, bà Caldwell đang đứng nhìn từ người này sang người khác.
Trong trí nhớ của Beth, có cảm tưởng như cô đã nhanh chóng thu nạp những trải nghiệm của giai đoạn đầu đời này. Mỗi sự việc cô nhớ được thoạt nhìn có vẻ tầm thường, nhưng ai có thể nói trước chúng mang ý nghĩa chỉ dấu đến mức nào? Trong những năm tháng đầu đời ấy, nếu có ai đó đủ sự sáng suốt để thấu hiểu, có lẽ họ đã tìm thấy những điềm báo về tất cả những gì cô có thể trở thành, có thể làm, và phải chịu đựng; và đó mới chính là thời điểm thích hợp để dạy dỗ cô. Do đó, đối với tôi, những ấn tượng ban đầu này còn thú vị hơn nhiều so với những gì xảy ra với cô trong quãng đời về sau, và tôi đã cẩn thận thu thập chúng với hy vọng tìm thấy manh mối dẫn đến những sự kiện tiếp theo. Trong một vài trường hợp, tôi có cảm tưởng rằng ấn tượng do một lời nhận xét hay sự cố tình cờ nào đó để lại trong tâm trí non nớt của cô đã tạo điều kiện cho cô làm được nhiều việc trong tương lai — những việc mà chắc chắn cô sẽ không bao giờ làm nếu thiếu đi những ảnh hưởng thuở thơ ấu ấy. Do đó, việc tỏ ra khách khí để xin lỗi vì đã kể chi tiết như vậy sẽ chỉ là một sự làm hàng. Không có gì là tầm thường hay vô nghĩa nếu nó góp phần soi rọi sự phát triển bí ẩn trong đời sống đạo đức và trí tuệ của chúng ta. Biết bao tâm hồn khốn khổ phải vật lộn trong những năm tháng về sau, hoài công vẫy vùng để cất cánh bằng một đôi cánh gãy, lẽ ra đã có thể tự mình vươn lên ngay từ đầu một cách thênh thang và nguyên vẹn, nếu tầm quan trọng của những chi tiết tưởng chừng nhỏ nhặt ấy trong quá trình phát triển được nhận thức đúng đắn. Có phải một tu sĩ dòng Tên đã từng nói thế này không nhỉ: "Hãy giao đứa trẻ cho tôi khi nó lên sáu; sau đó anh muốn làm gì với nó thì tùy." Đó chính là lúc để khắc sâu những nguyên tắc không thể phai mờ vào tâm trí. Trong giai đoạn đầu đời, nhân cách là một nụ hoa cần được nâng niu cẩn trọng; sang giai đoạn thứ hai, những cánh hoa rụng xuống, kết thành quả; lúc ấy quả còn cứng và chát chúa cho đến giai đoạn thứ ba, nếu mọi chuyện suôn sẻ, nó sẽ chín mọng trên cành, ngọt ngào và lành lặn — còn nếu trắc trở, nó sẽ rụng phịch xuống ngay lập tức và mục nát trên mặt đất.
Beth là một đứa trẻ ương bướng, luôn gây chiến với Jane. Đã có một trận đại chiến diễn ra xoay quanh chiếc mũ nhung đen to sụ mà Beth khăng khăng muốn đội vào một ngày nọ. Beth hét lên, đá thúng đụng nia, cào cấu và cắn xé, để rồi cuối cùng kiêu hãnh đội chiếc mũ bước ra ngoài, để rồi nhận ra mình đang đứng trơ trọi trên rìa của một thế giới xanh mướt điểm xuyết những khóm kim tước vàng rực. Một con đường đất rộng thênh thang, nóng nực và đầy bụi bặm kéo dài dằng dặc trước mắt cô; còn ở một khoảng cách vô tận trên cao là bầu trời xanh lấm tấm những đám mây trắng ngần chói lọi đến mức làm mắt cô đau nhức khi ngước nhìn. Cô dừng lại một lát để gào lên: "Chờ tôi với!" Thế nhưng Jane vẫn bước tiếp, chẳng mảy may đếm xỉa, và Beth lúp xúp lê bước theo sau, sụt sùi, đứt hơi, nghẹn thở vì bụi, thiêu đốt bởi cái nóng, khát khô cả cổ họng, mệt lả người — cô đã phải chịu đựng biết bao thống khổ! Trên cao, một con chim chiền chiện vô tâm cất tiếng hót mặc cho nỗi khốn khổ của cô; và từ đó về sau, cứ nghe thấy tiếng chiền chiện là cô lại nhớ ngay đến con đường trắng dài dằng dặc, cái nóng, bụi bặm và sự mệt mỏi. Cô giật phăng chiếc mũ nhung vứt đi, rồi lại cất lên tiếng kêu tuyệt vọng "Chờ tôi với!"; nhưng ngay giữa tiếng khóc ấy, cô nhìn thấy mấy bông hoa vàng nhỏ xíu mọc trên đám cỏ ven đường, liền sà ngay xuống đó một cách ngẫu hứng để hái chúng. Lúc ấy, Jane đã khuất dạng; và ngay khoảnh khắc Beth nhận ra sự thật ấy, cô cũng bàng hoàng nhận ra khoảng không gian xanh ngắt rộng lớn đến đáng sợ của bầu trời trên đầu, và ngồi đờ đẫn ngước nhìn với nỗi kinh hoàng tê tái. Đây là trải nghiệm đầu tiên của cô về sự cô độc, cảm giác kinh hoàng đầu tiên trước sự mênh mông.
Rồi những bông hoa giọt tuyết và hoa nghệ tây bung nở, bầu trời sầm lại, và cô ngồi trên sàn nhà trẻ, ngước nhìn với sự kinh ngạc thiêng liêng. Những bông tuyết bắt đầu rơi, thoạt đầu chỉ vài hạt, rồi dày đặc dần cho đến khi bầu trời ngập tràn tuyết trắng, và Jane liền bảo: "Người xứ Scotland đang vặt lông ngỗng kìa," và ngay lập tức Beth tưởng tượng ra cảnh những người xứ Scotland đang ngồi đâu đó trong khung cảnh mơ hồ, cuống cuồng vặt lông ngỗng và tung từng vốc lông lớn lên không trung; đó có lẽ là chuyến bay độc lập đầu tiên của trí tưởng tượng nơi cô.
Thật đáng kinh ngạc là trong những hồi ức này, ý niệm về thời gian lại mờ nhạt đến thế. Các mùa trong năm lẫn lộn vào nhau, cứ như thể mọi sự việc không diễn ra tuần tự mà lại song hành cùng lúc. Trời vẫn còn phủ tuyết khi cậu anh trai Jim cùng cô ra nhà giặt để làm bẫy bằng lông đuôi ngựa bắt chim. Chúng làm những vòng lọng thắt nút bằng lông ngựa rồi buộc vào các que củi, sau đó mang ra cắm xuống đất ở khu vườn phía bên ngoài cửa sổ nhà giặt, rắc vụn bánh mì lên rồi rón rén bò trở lại để rình. Đầu tiên là một con chim cổ đỏ bay đến không một tiếng động, đáp xuống đất với cái nghiêng đầu quen thuộc; nhưng lũ trẻ quá ư số sắng, trong cơn phấn khích chúng đã gây ra tiếng động khiến con chim sợ hãi bay vụt đi. Tiếp theo là một con chim sẻ, vừa thấy lũ trẻ vừa thấy vụn bánh mì, với bản tính tự tin vốn có của loài mình, liền rướn cổ luồn đầu qua giữa các thanh gỗ, mắp lấy miếng bánh mì to nhất và hiên ngang mang đi. Ngay sau đó, một con chim hoét bay xuống, vô tư nhảyót vào giữa bẫy. Chỉ trong chớp mắt, nó đã sập bẫy, và với một tiếng hò reo vui sướng tột độ, lũ trẻ lao ra để tóm lấy chiến lợi phẩm; nhưng khi chúng chạy đến nơi thì con chim hoét đã vùng vẫy đứt dây bẫy và tẩu thoát. Tức thì Beth vung một khúc gỗ ném về phía anh trai khiến đầu cậu bé rách toác máu chảy đầm đìa. Tiếng khóc của cậu đã kéo cả nhà ra ngoài, và Beth bị xách tai một trận nên thân — thời gian ấy lúc nào cô cũng bị xách tai như thế — rồi bị lôi thẳng vào phòng thay đồ của tía, bắt ngồi lên chiếc ghế nhỏ giữa phòng, nơi cô tự khuây khỏa bằng cách cất cao giọng hát vang —
Xung quanh thành Sebastopol,
Xung quanh vùng biển cả,
Mỗi lần một tiếng súng vang lên,
Là một tên Nga ngã gục.
Cô tự hỏi sao tía má lại cười khi họ bước vào để thả cô ra. Tuy nhiên, trước khi họ xuất hiện, người anh trai Jim — nạn nhân của cô — đã đến đứng nghếch đầu ở cửa với cái đầu được băng bó cẩn thận và thò đầu vào ngó; và cô biết rằng hai anh em đã hòa thuận trở lại, bởi vì cậu ta dùng quả lý gai chín bắn vun vút vào người cô ngang qua sàn nhà như thể chúng là những viên bi. Có một sự mâu thuẫn ở đây, khi mà tuyết rơi và quả lý gai chín lại không thể cùng xuất hiện trong một mùa. Dù vậy, rất có thể cô đã đánh rách đầu anh trai mình không chỉ một lần, và các sự việc đã bị lẫn lộn trong trí nhớ của cô.
Khi lũ trẻ ra bãi biển tắm, Beth nhất quyết không chịu để Jane nhúng nước nếu việc giãy giụa, cào cấu và gào thét có thể ngăn cản được điều đó. Nơi đây từng chứng kiến những cuộc chiến kinh hoàng giữa hai người, cho đến một hôm, người vú nuôi già người Scotland của nhà khác bước ra can thiệp, thuyết phục Beth cùng xuống nước với bà và chấp nhận để bà nhúng người ba lần. Beth ngoan ngoãn nghe lời như một chú cừu — thay vì phải chịu cảnh bị lôi xềnh xệch và ấn đầu xuống nước, chẳng có lấy một giây hồi sức giữa các lần ngụp lặn, suýt nghẹt thở vì cát lẫn nước biển, để rồi cuối cùng bị kéo lên trong trạng thái kiệt sức vì chống cự, và rõ ràng là chịu đựng nhiều tổn hại hơn là thu được lợi ích từ việc ngâm nước. Làn nước lạnh buốt dâng lên ngập người khiến Beth hụt hơi khi được người vú nuôi già dắt xuống, và cô bám chặt lấy tay bà, thở hổn hển cầu xin "Chờ đã!" trong lúc tự trấn an để dũng cảm đón nhận cú ngụp nước. Người vú đã hứa sẽ chờ cho đến khi Beth sẵn sàng, chính niềm tin của Beth vào lời hứa ấy đã tiếp cho cô dũng khí để dũng cảm vượt qua thử thách. Người vú nuôi già người Scotland chưa bao giờ lừa dối cô như Jane từng làm, và qua đó Beth học được rằng trên đời này vẫn có những người mà ta có thể tin cậy.
Có một hoàn cảnh đầy cay đắng gắn liền với những trận chiến trên bãi biển ấy. Beth lúc bấy giờ còn là một con bé quá đỗi nhỏ nhắn, người ta không cho rằng việc mặc đồ bơi cho cô là cần thiết, thế là cô bị lôi tuột xuống nước trong tình trạng trần truồng; và nỗi nhục nhã ê chề mà cô phải gánh chịu thật không sao tả xiết. Nhưng điều tồi tệ nhất là, sự xấu hổ ấy rồi cũng phai nhạt dần. Jim thường trêu chọc cô về chuyện đó và gọi cô là "con bé con", một từ ngữ lăng mạ khủng khiếp vào những ngày ấy, khi lũ con trai được dạy dỗ để coi mình là sinh vật bề trên. Beth lao vào cào cấu, đánh nhau với anh để trả đũa nhưng bị đánh nhừ tử; và thế là cô cởi sạch quần áo trong phòng trẻ, cứ thế trần như nhộng chạy tung tăng đi đi lại lại trước mặt tất cả mọi người, cốt để cho thấy cô chẳng thèm bận tâm mảy may.
Thật đáng kinh ngạc là gia đình lại chiếm một phần vô cùng nhỏ nhoi trong những hồi ức tuổi thơ của Beth. Cha cô rất ít khi quan tâm đến lũ trẻ. Ông vốn đau yếu, dễ cáu gắt và chỉ tìm cách tránh xa mọi phiền toái; việc làm sao để không mạo phạm đến ông chính là mục tiêu sống của tất cả mọi người trong nhà. Có lẽ ông chỉ xuất hiện khi Beth hư hỏng, và vì ký ức ấy chẳng mấy dễ chịu nên nó nhanh chóng bị gạt phăng đi. Cô nhớ có lần ông bước xuống lầu khi cô đang đứng ở sảnh vào một ngày vắng mẹ. Ông cầm trên tay một bức thư và hỏi cô có muốn gửi lời hỏi thăm đến má hay không. Tim cô như muốn nhảy tung lên; đối với cô, việc được hỏi đến là một vinh dự vô cùng lớn lao; và cô khao khát đến phát điên được gửi lời yêu thương đi; nhưng một sự ngượng ngùng đến nghẹt thở bỗng dội xuống khiến cô không thốt nổi một lời. Dù vậy, trên tay cô đang cầm một cuốn sách thánh ca nhỏ liền giơ ra cho cha. Không, thế thì không được. Ông không thể gửi cuốn sách đi, mà chỉ gửi tình cảm của cô thôi. Thế cô không yêu má sao? Yêu chứ, yêu biết nhường nào! Vậy mà chẳng một lời nào chịu thốt ra.
Suốt cả cuộc đời, cô luôn bị dằn vặt bởi chứng bất lực không thể cất lời trong những thời khắc quyết định. Cô thường có xu hướng biến thành câm lặng mỗi khi liên quan đến tình cảm, ngoại trừ đôi khi, trong những khoảnh khắc phấn khích tột độ; và trong cơn giận dữ, khi bị dồn vào chân tường. Cường độ cảm xúc mãnh liệt có lẽ đã khiến cô câm nín trong bất kỳ hoàn cảnh xúc động nào; nhưng không còn nghi ngờ gì nữa, sự lạnh lùng của những con người xung quanh trong giai đoạn dễ bị tác động ấy đã càng làm trầm trọng thêm khiếm khuyết đó. Thật không thể trốn chạy khỏi những ảnh hưởng kìm hãm của tuổi ấu thơ. Trong vô số hồi ức của Beth về những ngày tháng ấy, chẳng có nổi một lần nào cô được ôm ấp hay trao đi cử chỉ âu yếm, chẳng có lấy một biểu hiện dịu dàng nào; và vì thế cô chưa bao giờ quen thuộc với thứ ngôn ngữ tuyệt diệu của tình yêu, để rồi phải mất rất lâu mới học được rằng đó không phải là điều gì đáng hổ thẹn hay phải che giấu.
Vào buổi chiều hôm ấy, với một nỗ lực phi thường, cô đã lấy hết can đảm để đi xuống gặp cha. Cô quyết định phải gửi lời nhắn đến má; nhưng khi sự việc đến sát nút, cô lại một lần nữa không thể thốt nên lời về vấn đề đó. Má cô đã đi thăm họ hàng ở Anh. Beth tìm thấy cha ở phòng ăn, và lúc ấy có cả mấy người khác đang có mặt. Ông đang đứng bên chiếc tủ đựng chén đĩa, pha rượu whisky với nước, thế là thay vì gửi lời thăm hỏi má, Beth lại dõng dạc và hồn nhiên thốt lên: "Nếu bố uống whisky, bố lại say mèm cho xem."
Một cái tát giòn giã là phần thưởng cho câu nói đùa này. Beth tái mặt và lùi lại. Đó là nếm trải đầu tiên của cô về sự bất công ở đời. Đối với cô, uống rượu rồi say mèm chỉ đơn thuần là chuỗi nhân quả tất yếu, và cô không thể hiểu nổi tại sao mình lại bị tát và đuổi khỏi phòng một cách phũ phàng như thế chỉ vì đã thốt lên một sự thật hiển nhiên.
Beth từng có mặt trong rất nhiều cuộc tranh luận giữa tía và má, và cô rất quan tâm đến chúng, có lẽ phần lớn là vì hầu hết những gì họ nói đều là một ẩn số đối với cô. Cô tự hỏi tại sao cứ hễ nhắc đến "Bessie mặt trăng" là sắc mặt má cô lại trở nên khó chịu. Cả Jane Nettles nữa — mỗi khi má vắng nhà, tía lại hay đến trò chuyện với Jane, và họ cười nói rôm rả. Ông khen hàm răng trắng của Jane, và từ đó lũ trẻ thường bắt Jane phải nhe răng ra cho chúng xem.
Beth nói với má một ngày nọ: "Tía bảo răng Jane trắng đẹp lắm ạ," và cô không bao giờ quên cái lườm mà bà Caldwell ném về phía chồng mình. Ánh mắt ông sụp xuống trước cái lườm ấy.
Bà Caldwell thốt lên: "Cả người hầu nữa cơ đấy, Henry!", rồi bà bỏ đi khỏi phòng. Phải đến nhiều năm sau Beth mới hiểu hết ý nghĩa của những chuyện ấy, khi sự nghiệp của một người anh trai đã hé lộ manh mối. Nào thói nào nấy.
Chính sau sự kiện này, bà Caldwell đã lên đường sang Anh thăm họ hàng, dẫn theo hai đứa con. Hôm ấy là một ngày hè, Jane dẫn Beth lên Đồi Lâu Đài vào buổi sáng để ngắm chiếc tàu thủy chở má lướt ngang qua. Mặt biển lung linh sắc màu như bạc nung chảy, bầu trời cao vòi vọi không một gợn mây, và tại đường chân trời, nơi biển và trời hòa quyện vào nhau, người ta không tài nào phân định nổi ranh giới. Rất nhiều tàu thủy đi ngang qua phía ngoài khơi xa. Chúng trông nhỏ xíu, và Beth không nghĩ là trên những con tàu đó lại có đủ chỗ cho má, anh và em mình. Do đó, chúng chẳng thu hút cô mấy, vị cảnh sát đến trò chuyện với Jane cũng vậy. Thế nhưng Đồi Lâu Đài, con đường mòn uốn lượn mà cô vừa đi lên, thảm cỏ xanh rờn, những khóm mâm xôi, dương xỉ, những bức tường gạch đổ nát mà cô tựa người vào, sự hòa quyện giữa biển, trời và bờ đất, ánh sáng, màu sắc đã thu hút hoàn toàn tâm trí cô, kéo cô ra khỏi chính mình. Tâm hồn cô bừng nở, tung cánh bay xa, vươn những đôi cánh tâm linh để đón lấy và ôm ấp thiên nhiên tuyệt diệu mà cô cảm thấy mình là một phần trong đó. Đó là lần đầu tiên cô nhận ra mối thâm tình giữa mình và tự nhiên, một thoáng chạm đến sự vĩ đại, khoảnh khắc ngây ngất không bao giờ quên, là sự cựa quậy đầu tiên của năng lực sáng tạo trong cô, bởi trong niềm hân hoan tột độ, cô đã bật thốt lên một khúc ca nhỏ —
Tận cùng biên giới cõi Huyền Bí.
Cứ như thể niềm vui đang chơi đùa với cô, sử dụng cô như một thứ nhạc cụ thụ động để cất lên tiếng vang thành âm thanh. Bởi vì sao một đứa trẻ có thể biết đến một từ như "Huyền Bí" cơ chứ? Nó đến với cô như những điều ta từng biết rồi quên lãng — thực ra cả bài hát cũng vậy; nhưng cô giữ gìn nó như một báu vật thiêng liêng của riêng mình, chưa từng ghi chép lại hay kể cho ai nghe ngoài câu thơ ấy, dẫu nó vẫn ở lại với cô, vương vấn trên đôi môi và trong tim cô suốt quãng đời còn lại. Đó là một khoảnh khắc vĩ đại đối với Beth, thời điểm năng lực cao siêu của cô thức tỉnh lần đầu tiên. Khi nhìn lại quãng thời gian ấy trong những năm tháng về sau, cô tưởng chừng đã tìm thấy ở đó sự minh chứng cho một quan điểm mà cô hình thành sau này. Đối với cô, thiên tài suy cho cùng cũng chỉ là một từ khác để chỉ tâm hồn. Cô không thể tin rằng tất cả chúng ta đều có tâm hồn, hay chúng đều phát triển ngang nhau ngay cả ở những kẻ đã có được chúng. Beth lúc này là một đứa trẻ chưa tròn sáu tuổi, Jane Nettles là một phụ nữ độ tuổi đôi mươi, còn người cảnh sát — cô không rõ ông ấy bao nhiêu tuổi; thế nhưng cô lại là người duy nhất trong ba người rung cảm sâu sắc trước vẻ đẹp của khung cảnh tuyệt diệu trước mắt, hay cảm thấy bản thân ngập tràn trong vinh quang của khoảnh khắc đó.
Trong khi ấy, cái mà cha mẹ cô gọi là nền giáo dục đã chính thức bắt đầu. Cô cùng Mildred, người chị gái, đi học ở một trường bán trú. Hai chị em thường tự chạy ù ra phố với nhau mà chẳng cần vú nuôi đưa đón, và cảm giác tự do ấy thật ngọt ngào đối với Beth. Họ phải đi ngang qua khu chợ bày bán những củ khoai tây to bột, và cửa hàng của Mary Lynch — mụ là người bán rau, từng hay trò chuyện với bà Caldwell về lũ trẻ mỗi khi họ ghé qua, và thể nào một trong hai người cũng gọi họ là "những sinh linh tội nghiệp", để rồi sau đó lũ trẻ mang ra bàn tán với nhau. Mary Lynch là một người đàn bà to béo, mặt đỏ phừng phừng, và mỗi khi muốn miêu tả một ai đó mập mạp, lũ trẻ luôn miệng nói: "Béo như Mary Lynch." Có một ngôi nhà mà Beth phải đi qua trên đường đến trường đã để lại ấn tượng mạnh mẽ trong trí tưởng tượng của cô. Đó là một chốn u ám với bậc thềm rộng, mái hiên sâu, những ô cửa sổ vỡ vụn và cánh cửa dính đầy bùn đất, từ phía dưới khe cửa, cô lúc nào cũng thấp thỏm chờ mong một dòng máu mảnh mai rỉ ra chậm rãi. Bời vì một kẻ tên là Macgregor đã sát hại vợ mình ngay tại đó — dùng gậy đánh nát óc nạn nhân. Sau này trong đời, hễ nghe đến cái tên Macgregor là Beth lại rùng mình vì căm ghét. Quãng thời gian ở trường của cô phần lớn chìm đắm trong hình phạt biệt giam vì tội quậy phá. Với gương mặt trơ trơ chẳng khác gì loài khỉ, cô sẽ làm những trò nghịch ngợm quái quỷ nhất, và luôn thử nghiệm những ngón đòn tinh quái, chẳng hạn như lần cô giáo Deeble rời khỏi lớp chỉ một phút, nhưng rồi phải hớt hải chạy quay lại vì những tiếng thét chói tai; và phát hiện ra rằng trong vỏn vẹn một phút ngắn ngủi ấy, Beth đã xoay sở lật nhào một chiếc ghế dài có bốn đứa trẻ đang ngồi, ném toàn bộ sách vở của chúng ra ngoài cửa sổ và vẩy mực tung tóe khắp sàn nhà. Cô giáo Deeble lôi xềnh xệch cô xuống tầng dưới, tống vào một gian nhà bếp trống không và bắt ngồi lên chiếc ghế đẩu giữa phòng với cuốn sách vỡ lòng A B C trên tay. Thế nhưng Beth chẳng mảy quan tâm đến bảng chữ cái vào thời điểm đó, cô dùng cái ống bễ lò sưởi để săn lùng những con bọ hung thay vì học chữ. Tấm đá lò sưởi chính là pháp trường xử án. Khi bắt được một con bọ hung, cô sẽ dùng ống bễ thổi nó trượt đến đó rồi tiêu diệt ngay tại trận. Thuở nhỏ, cô chẳng hề cảm thấy sợ hãi bất kỳ sinh vật nào, thế nhưng khi trưởng thành, toàn bộ tính khí của cô đã thay đổi hoàn toàn về mặt này; và khi vô tình chạm trán một con bọ hung trên cầu thang, cô sẽ quay đầu tháo chạy bằng sạch chứ quyết không bước qua, để rồi sau đó sẽ cảm thấy buồn nôn và rùng mình ghê tởm suốt nhiều giờ liền nếu lỡ nghĩ về nó. Cô nhớ như in khoảnh khắc chính xác mà nỗi kinh hoàng ấy giáng xuống đời mình; chuyện xảy ra lúc cô lên mười. Một ngày nọ, cô bắt gặp một con bọ hung đang nằm ngửa, tưởng nó đã chết, cô bèn nhặt lên và cầm râu vung vẩy thì sinh vật ấy đột ngột quẫy mình vòng lại, quấn những chiếc chân có gai nhọn hoắt quanh ngón tay cô, tạo ra một cú sốc khiến cô ám ảnh mãi không nguôi.
Beth có lẽ chỉ học đến vần A B ab khi còn ở trường cô giáo Deeble; thế nhưng dẫu cô có lơ đễnh việc sách vở bao nhiêu, thì các giác quan khác của cô lại càng trở nên nhạy bén bấy nhiêu. Chính ở căn bếp trống trải dưới đó, cô lần đầu tiên cảm nhận được sức mê hoặc của âm nhạc. Bỗng có ai đó chơi đàn piano trên lầu và Beth đứng lặng người như bị thôi miên. Người chơi cứ lặp đi lặp lại một khúc nhạc, luyện tập đi luyện tập lại không ngừng. Beth nhớ nằm lòng từng nốt nhạc. Mãi về sau này, khi đang tập một số bản waltz của Chopin, cô tình cờ chạm trán một giai điệu vô cùng quen thuộc. Cô thừa biết mình đã từng nghe đi nghe lại nó rất nhiều lần, nhưng lại không tài nào nhớ nổi là từ khi nào hay ở đâu. Tuy nhiên, khi đang say sưa chơi bản nhạc ấy, cô chợt ngửi thấy mùi của bọ hung, và ngay lập tức cô như được kéo trở về căn bếp bỏ hoang ngày nào ở trường cô giáo Deeble, lắng nghe tiếng đàn luyện tập vọng xuống từ phía trên.
Mọi giác quan của Beth đều vô cùng nhạy bén, và ngay từ đầu, trí nhớ của cô đã tự trợ giúp bằng sự liên tưởng vô thức giữa những ý niệm khập khiễng. Ký ức của nhiều người thường được kích thích bởi khứu giác, nhưng việc vị giác gắn liền với quá khứ theo cách tương tự lại là một điều hiếm hoi hơn, và trường hợp của Beth chính là như vậy. Có rất nhiều hoàn cảnh được gợi nhắc lại thông qua hương vị của món ăn mà cô từng thưởng thức vào thời điểm chúng xảy ra. Ngày bé, lũ trẻ thường ăn trưa ngay ngoài vườn, và có lần miếng bánh bao táo mà Beth đang ăn đã trượt khỏi đĩa rơi xuống lối đi rải sỏi. Ai đó đã nhặt nó lên, phủi sạch rồi đặt trở lại đĩa cho cô, lấm lem đầy sỏi đá và sạn cát; và cảnh tượng miếng bánh bao táo nóng hổi từ đó về sau luôn khiến cô nhớ đến những viên sỏi và dâng trào cảm giác ghê tởm, đến mức cô không tài nào nuốt nổi nữa. Cô cũng từng có ác cảm lớn với bơ bánh mì trong một thời gian dài, nhưng rồi cũng vượt qua được. Thật là bất tiện nếu một đứa trẻ lại đi ghét cay ghét đắng món ăn chủ đạo của mình, và rất có thể cô đã bị ép phải vượt qua sự ác cảm đó, để rồi về sau lại đâm ra thích bơ bánh mì; thế nhưng dẫu vậy, nếu vô tình hoàn cảnh gây ra ác cảm ấy tái hiện trong tâm trí khi cô đang nhai một miếng bánh, cô vẫn buộc phải dừng lại. Sự cố khơi mào cho mối liên tưởng này xảy ra vào một buổi chiều khi tía má vắng nhà. Beth ở một mình trong phòng ăn, vừa ăn bơ bánh mì thì con mèo Towie bước vào phòng miệng ngậm một con chuột. Con chuột hãy còn sống, Towie thả cho nó chạy một đoạn rồi vồ lấy, tiếp đó bồi thêm một cái khều để ép nó chạy tiếp. Beth đang nằm sấp trên sàn nhà chăm chú theo dõi màn vờn bắt ấy, dĩ nhiên trong tâm trí cũng vô thức hóa thân thành một con mèo đang săn chuột. Cuối cùng, Towie bắt đầu ăn con chuột, bắt đầu từ phần đầu đã bị cắn nát bét. Beth vừa nhai miếng bơ bánh mì bắt chước theo, vừa nhìn thấy phần óc màu trắng của con chuột nhưng lúc ấy lại chẳng hề cảm thấy ghê tởm chút nào. Thế nhưng vào lần ăn bơ bánh mì tiếp theo, cô lại sực nhớ đến bộ não con chuột và cảm thấy buồn nôn; và kể từ đó về sau, sự liên tưởng ý niệm tương tự luôn chực chờ tái diễn trong đầu cô với cùng một kết cục cay đắng.
Thậm chí ngay cả lời miêu tả về bất kỳ thứ gì rùng rợn cũng tác động đến cô theo chiều hướng ấy. Một ngày nọ khi đã lớn hơn, má kể cho cô nghe trong bữa tối rằng sáng hôm ấy khi ra cầu tàu, bà đã tận mắt chứng kiến thi thể một người đàn ông bị biến đổi sắc thái và sưng phồng do ngâm nước lâu ngày, đang được một chiếc thuyền đánh cá kéo vào vũng cảng. Beth chăm chú lắng nghe và đặt câu hỏi với sự quan tâm tột độ như mọi lần. Lúc ấy cô đang húp món súp nêm rất đậm đà sốt cà chua cay, và câu chuyện chẳng hề làm suy suyển khẩu vị của cô chút nào; thế nhưng vào lần ăn sốt cà chua tiếp theo, và mãi mãi về sau, cô lại mường tượng ra cái xác chết sưng phồng, biến sắc đó và ngay lập tức cảm thấy buồn nôn. Thật kỳ lạ là tất cả những sự liên tưởng ý niệm này đều mang tính chất khó chịu. Cô chẳng có lấy một ký ức dễ chịu nào gắn liền với thức ăn cả.