Dinh thự St. Catherine, ngôi trường Hoàng gia chuyên đào tạo con gái các sĩ quan, vốn không được xây dựng với mục đích ấy mà chỉ được mua lại; bằng không, trông nó hẳn đã thô kệch chẳng kém gì vẻ ảm đạm khi phải sống ở bên trong. Dù vậy, hiện tại ngôi nhà trông rất diễm lệ, xung quanh là những bãi cỏ xanh tươi, cùng khung cảnh hướng ra dòng sông, cây cầu với những nhịp vòm cổ kính, và thị trấn xám xịt trải dài ngược lên sườn đồi cao ở phía xa.
Beth vẫn đứng ở bậc thềm trên cùng dưới mái hiên lớn, nơi mẹ cô vừa rời đi, ngẩn ngơ ngắm nhìn dòng sông — dòng sông đầu tiên mà cô từng tận mắt chứng kiến trong đời.
— Nào, nào em yêu, vào trong thôi! — một giọng người ở phía sau vang lên vẻ mất kiên nhẫn. — Em không được phép đứng ở đó đâu.
Beth quay người lại và nhìn thấy một người phụ nữ trung niên gầy gò, khô khan, với đôi mắt đen sắc sảo và tác phong sắc lạnh đang đứng ở ngưỡng cửa phía sau cô; đi cùng là một nữ giáo viên trông hiền hậu hơn, người vừa lên tiếng: — Đây là học sinh mới đấy, cô Bey ạ. Chắc hẳn con bé đang còn nhiều bỡ ngỡ.
— Không ạ, cháu chẳng bỡ ngỡ chút nào đâu, cảm ơn cô, — Beth đáp lại với vẻ thản nhiên vốn có. Vừa nói, cô vừa bắt gặp hai nữ sinh lớn tuổi đang đứng ở sảnh đưa mắt nhìn nhau mỉm cười, và cô tự hỏi bản thân vừa làm điều gì kỳ lạ chăng.
— Thế thì tốt nhất là trò nên vào đây ngay, — cô Bey cộc cằn đáp lời, — để tôi xem trò làm được những gì. Từ nay hãy nhớ rằng các nữ sinh không được phép lai vãng đến cửa này.
Vừa nói, cô vừa cất bước dẫn đường, và Beth lững thững bước theo cô băng qua
khu sảnh lớn, đi lên một cầu thang rộng nằm đối diện lối vào, rẽ phải qua một hành lang thênh thang, rồi lại rẽ phải lần nữa để vào một lớp học hẹp, và từ đó đi xuyên qua để vào một căn phòng sâu bên trong.
— Đây là phòng thứ năm và thứ sáu, — cô Bey điểm danh, — tương ứng với lớp năm và lớp sáu.
Phòng được kê những chiếc bàn dài trống trơn, ghế băng dài, ghế gỗ cứng, một chiếc tủ đựng đồ và một dãy các ngăn ô nhỏ. Cô Bey ngồi xuống đầu bàn ở phòng "lớp sáu", lưng quay về phía cửa sổ, và ra hiệu cho Beth ngồi vào chiếc ghế bên trái cô. Trên bàn bày sẵn vài cuốn sách, một chiếc bảng lớn, phấn viết bảng và một miếng bọt biển ẩm.
— Trò đã học đến phần số học nào rồi? — cô Bey bắt đầu hỏi.
— Cháu đã chật vật vượt qua bốn phép tính cơ bản ạ, — Beth đáp.
— Tự ra một bài toán cho mỗi phép tính đó rồi làm đi, — cô Bey cộc lốc bảo, lấy từ trong chiếc túi xách đeo bên tay ra một cuộn đan len, rồi cặm cụi đan với một vẻ quyết tâm như thể đang chạy đua với thời gian.
Beth cầm bảng và phấn lên bắt đầu làm; thế nhưng tiếng lách cách sắc bén của kim đan khiến cô phân tâm, và đầu óc cô thì cứ mãi bận quan sát cô Bey đến mức chẳng thể tập trung nổi vào các con bài toán.
Cô Bey ngồi đợi không một lời, nhưng Beth vẫn cảm nhận được đôi mắt sắc lạnh của cô thỉnh thoảng lại liếc nhìn mình, và cô thừa hiểu ý đồ ấy.
— Cháu đang cố gắng làm nhanh nhất có thể đây ạ, — cuối cùng cô cũng lên tiếng.
— Thế thì khi vào lớp, trò sẽ phải cố gắng nhanh hơn mức có thể đấy, — cô Bey nhận xét, — nếu như đây là tốc độ làm việc bình thường của trò.
Khi làm xong các bài toán, cô cầm lấy tấm bảng và liếc qua một lượt. — Trò làm sai toàn bộ, — cô nói; — nhưng ta thấy trò cũng biết cách giải đấy chứ. Giờ thì xóa bảng đi và làm bài chính tả.
Khi Beth đã sẵn sàng, cô cầm một cuốn sách lên và bắt đầu đọc to cho cô viết. Beth bỗng trở nên say mê với nội dung bài đọc đến mức quên mất cả việc chép chính tả, để rồi cuối cùng thốt lên: — Ôi, trước giờ cháu chưa từng biết điều đó đấy.
— Bây giờ trò đang làm bài chính tả đấy nhé, — cô Bey nghiêm nghị nhắc nhở.
— Vâng, thưa cô, xin cứ đọc tiếp đi ạ, — Beth vui vẻ đáp lại.
Tuy nhiên, cô Bey không đọc tiếp nữa; khi Beth ngẩng lên để xem có chuyện gì xảy ra, cô liền bắt gặp ánh mắt đang đăm đăm nhìn mình với hàng mày cau lại.
— Cho tôi hỏi tên của trò là gì? — cô Bey gặng hỏi.
— Beth Caldwell ạ.
— Vậy thì tôi xin phép được thông báo cho trò hay, tiểu thư Beth Caldwell, rằng câu "vâng, xin cứ đọc tiếp đi ạ" không phải là cách xưng hô đúng đắn với một hiệu trưởng của trường Hoàng gia chuyên đào tạo con gái các sĩ quan.
Cảm ơn cô đã chỉ bảo, — Beth đáp. — Cháu vốn chẳng rành mấy chuyện này. Cháu vẫn hay nói thế với mẹ cơ mà.
— Trò đã từng đi học ở trường nào bao giờ chưa? — cô Bey hỏi.
— Chưa ạ, — Beth trả lời.
— Ồ! — cô Bey thốt lên với một ngụ ý kỳ lạ. — Thế thì trò còn khối thứ phải học đấy.
— Cháu cũng nghĩ vậy, — Beth đáp. — Nhưng thưa cô, đó chính là mục đích cháu đến đây mà — để học hỏi. Đã đến lúc cháu phải bắt đầu rồi!
Cô dán đôi mắt to tròn của mình lên bức tường trống đối diện, trong ánh nhìn thoáng hiện một vẻ u buồn. Cô Bey nhận ra biểu cảm ấy và khẽ gật đầu vài lần, thế nhưng giọng điệu của cô khi cất lời lần nữa vẫn chẳng hề bớt phần độc đoán và nghiêm khắc.
— Làm tiếp đi em yêu, — cô nói. — Nếu tôi dành cho những người khác ngần ấy thời gian như trò đang ngốn, thì tối nay tôi chẳng thể kiểm tra nổi đám học sinh mới mất.
Beth hoàn thành nốt bài chính tả.
— Chữ nghĩa gì thế này! — cô Bey thốt lên. — Trò học viết cái kiểu quái quỷ gì mà thế hả?
— Cháu tự tập viết chữ nhỏ cho gọn ạ, — Beth đáp. — Làm thế mình sẽ viết được nhiều thứ hơn trên giấy.
— Thế thì có lẽ trò nên tự tập chính tả trước đã, — cô Bey đáp trả. — Có tới bốn lỗi chính tả trong đoạn này đấy.
Beth thản nhiên tung hứng cây bút chì trên ngón tay với vẻ dửng dưng. Trong thâm tâm, cô đang tự hỏi tại sao hiệu trưởng của một ngôi trường danh giá dành cho con gái các sĩ quan lại dùng từ "quái quỷ" (wherever) theo cái cách suồng sã của kẻ chợ đến vậy.
Buổi kiểm tra khép lại với vài câu hỏi về lịch sử và địa lý, và Beth đã trả lời đúng sai lẫn lộn.
— Tôi sẽ xếp trò vào lớp sáu, — cô Bey thông báo; — nhưng là xét theo vóc dáng của trò nhiều hơn là năng lực. Có một nữ sinh mảnh khảnh, vóc người nhỏ hơn trò nhiều, nhưng hiện đang ở lớp nhất đấy.
— Vậy thì cháu thà cứ cao lớn và khỏe mạnh ở lớp sáu này còn hơn, — Beth đáp lại. — Dù không bắt kịp em ấy đi chăng nữa, thì ít ra cháu cũng tận hưởng được nhiều niềm vui trong cuộc sống hơn, thế là đủ rồi.
Cô Bey lại đưa mắt nhìn cô học trò; nhưng cô ta có phần ngỡ ngàng trước sự lém lỉnh của Beth nên không kịp chấn chỉnh lại ngay lập tức, dẫu cho việc một nữ sinh dám đối đáp với giáo viên theo kiểu trò chuyện thân mật, chưa nói đến chuyện dám cãi lại, là một điều vô phép tắc và kỳ quặc chưa từng thấy.
Cô dẫn Beth đến phòng học lớn — nơi học sinh lớp bảy và lớp tám theo học, đồng thời là không gian sinh hoạt chung của học sinh lớp năm và lớp sáu vào giờ giải lao hay ôn bài, cũng là nơi cô Clifford dạy môn Kinh Thánh cho toàn trường.
Trong phòng có khá đông nữ sinh ở đủ mọi lứa tuổi, và tất cả đều đồng loạt ngẩng đầu lên nhìn.
— Đây là học sinh mới, — cô Bey hướng về phía các em mà nói, — tiểu thư Beth Caldwell. Các em hãy chỉ chỗ ngồi và hướng dẫn bạn ấy phải làm những gì nhé.
Vừa nói, cô vừa liếc quanh một lượt rồi bước ra khỏi phòng; cùng lúc đó, một nữ sinh nhỏ người, gầy gò với mái tóc ngắn đứng dậy từ chiếc bàn đang ngồi và tiến thẳng về phía Beth.
— Mình là lớp trưởng lớp năm đây, — cô bé lên tiếng. — Con mụ Bey vừa kiểm tra cậu à? Cậu bị xếp vào lớp mấy thế?
— Lớp sáu, — Beth đáp.
— Tớ cứ tưởng cậu phải được vào ít nhất là lớp ba chứ, — cô lớp trưởng lớp năm ra vẻ ngạc nhiên thốt lên, — cậu cao to thế cơ mà. Đây là mấy đứa cùng lớp sáu với cậu này — Jessie Baker, Ina Formby, Rosa Bird.
Mấy nữ sinh lớp sáu đang ngồi quanh một chiếc bàn tròn, trước mặt đặt những chiếc bàn viết nhỏ để viết thư. Một trong số họ kéo ghế mời Beth ngồi. Bọn họ vừa mới trở lại trường sau kỳ nghỉ và đang trải qua đủ mọi cung bậc nỗi nhớ nhà — có đứa đang sụt sùi khóc, số còn lại thì ủ rũ chán chường; thế nhưng họ vẫn niềm nở chào đón Beth như người một nhà, và tò mò đưa mắt ngắm nhìn cô.
— Cậu biết là hôm nay mình được viết thư riêng đấy chứ? — Rosa Bird quay sang nói với Beth.
— Thư riêng là gì thế? — Beth hỏi.
— Là thư gửi cho mẹ cậu ấy mà, thư không bị kiểm duyệt đâu. Cậu sẽ tự tay niêm phong nó lại. Còn thư công khai thì phải nộp mở cho cô Clifford đọc. Cứ cách một tuần cậu sẽ viết một lá thư công khai, rồi tuần tiếp theo là thư riêng. Ơ kìa! Amy Wynne đến kìa!
Một nữ sinh ngăm đen khoảng mười tám tuổi vừa bước vào từ cánh cửa ở cuối phòng, và được chào đón nồng nhiệt bằng những tràng pháo tay, rõ ràng là một người rất được lòng mọi người. Beth, người vẫn đang mang vẻ mặt dửng dưng điềm tĩnh, lạnh lùng quan sát, nhưng trong lòng cô thầm hạ quyết tâm có một ngày mình cũng sẽ được đón nhận nồng nhiệt như thế.
Hầu hết các nữ sinh trong phòng đều đứng bật dậy, Amy Wynne lần lượt ôm hôn từng người một, rồi tiến đến bắt tay Beth.
— Đám "con cái" của tôi đã về đủ chưa thế? — cô hỏi.
— Tớ không rõ nữa, — Rosa Bird vừa ngoái nhìn xung quanh vừa đáp. — Vẫn chưa có mặt đủ đâu cậu.
— Đó là một trong những "người mẹ" đấy, — Rosa giải thích với Beth khi Amy Wynne đã đi khuất. — Mấy chị lớp nhất chính là mẹ của chúng tớ. Cậu sẽ được đi dạo cùng mẹ trong vườn, ngồi chung với nhau vào những buổi nửa ngày nghỉ, và mấy chị ấy đối xử với cậu cực kỳ tốt luôn. Tớ khuyên cậu nếu được thì nên xin làm "con" của Amy Wynne ấy. — Câu nói của cô bị ngắt quãng bởi tiếng chuông reo vang dội ở ngoài sảnh. — Đến giờ ăn tối rồi đấy, — Rosa nói thêm. — Đi nào, tớ chỉ đường cho.
Phòng ăn lớn nằm ở tầng hầm phía dưới, ngay sát khu vực nhà bếp. Cô Clifford ăn tối ở căn phòng bên cạnh, hầu hạ xung quanh là các nữ thị vệ của cô (hai nữ sinh đứng đầu lớp nhất tại thời điểm đó) cùng phần lớn học sinh trong lớp ngoại trừ những em đứng ở
cuối bảng, những người bị giáng xuống ngồi ở bàn của lớp hai trong phòng ăn lớn. Ở đây, mỗi nhóm hai lớp sẽ có một chiếc bàn riêng, và ở hai đầu bàn sẽ có một giáo viên ngồi trên chiếc ghế tựa Windsor. Học sinh chẳng có gì để ngồi ngoài những chiếc băng ghế gỗ cứng ngắc không có tựa lưng. Cô Bey, quản gia Winch và cô giáo dạy nhạc trưởng — người mà bọn trẻ hay gọi một cách bất kính là "Lão Tom" — ngồi ở một chiếc bàn riêng; vào giờ ăn tối, họ vừa phải lo cắt thái thức ăn cho tất cả, vừa tranh thủ nhét chút ít bữa tối vào miệng giữa các khoảng trống công việc, một cách kiên nhẫn và ngốc nghếch đến mức chẳng màng gì đến dạ dày của chính mình. Bữa trà chiều gồm những đĩa bánh mì phết bơ dày cộp bày trên tất cả các bàn, và học sinh sẽ chuyền tay nhau đi phát ngay sau khi đọc kinh cầu nguyện. Mỗi lớp có một thau đường nâu lớn để cho vào trà, khiến thứ nước uống ấy mang một hương vị thô ráp. Chén trà đầu tiên hãy còn đỡ, chứ sang chén thứ hai thì chẳng khác nào nước sôi chế qua xác ấm trà. Phép tắc ở đây là không được uống quá hai chén. Khi học sinh muốn lấy chén thứ hai, các em sẽ đặt những miếng bánh mì nhỏ vào đĩa lót chén để nhận ra đồ của mình, rồi chuyền các chén trà lên phía trên cho giáo viên rót nước. Nếu cô học trò nào nghi ngờ chén trà được trả về không phải của mình, cô bé sẽ kiên quyết không thèm đụng đến. Khi bữa ăn kết thúc, một trong số các học sinh sẽ lấy thau đường, dùng muỗng nén chặt lớp đường bên trong xuống cho phẳng lì, tạo hình trang trí lên trên bề mặt rồi cất đi.
— Thế để làm gì vậy? — Beth hỏi.
— Để bọn tớ nhận ra đường của lớp mình chứ sao, — Rosa đáp. — Nhưng mà chẳng bao giờ nó dùng được lâu đâu.
— Thế khi hết rồi thì các cậu làm gì? — Beth hỏi.
— Thì đành nhịn chứ làm gì, — cô bé cộc lỏn đáp.
Cả phòng nhao lên nói chuyện cùng một lúc.
— Ồn ào quá nhỉ! — Beth thốt lên.
— Ngày mai sẽ yên tĩnh ngay thôi, — Rosa đáp. — Mấy chị lớp nhất được phép nói chuyện ở bàn trong phòng cô Clifford, nhưng chúng mình thì cấm tuyệt đối không được hé miệng nửa lời ở đây, ngoại trừ khi nói chuyện với giáo viên, và trong phòng ngủ cũng vậy một khi giờ làm việc đã bắt đầu. Cậu có thấy mụ béo ù ngồi ở bàn giáo viên kia không? Đó là Lão Tom, cô giáo dạy nhạc trưởng đấy. Mụ ta là một con mèo tham ăn! Mụ thích ăn uống lắm! Cứ nhìn cái cách mụ ta hau háu dòm ngó đồ ăn là biết, và mụ sẽ nổi khùng lên ngay nếu không được ăn đúng món mình thích. Lắm điều thấy phát bực! Hệt như đàn ông ấy; đó là lý do vì sao mụ được gọi là Lão Tom.
— Đâu phải vì mụ khó tính đâu! — Agnes Stewart, một nữ sinh cao ráo mảnh khảnh với mái tóc đen ngắn uốn lọn cùng đôi mắt màu xám lục đang ngồi đối diện với Beth, lên tiếng.
— Tớ dám cá là mụ ta thích thịt cừu.
— Ồ, mụ ta kinh tởm đủ đường ấy chứ! — cô nữ sinh ngồi cạnh thốt lên với vẻ mặt đầy ghê tởm.
Một vài nữ sinh thản nhiên ăn miếng bánh mì phết bơ dày cộp của mình, số khác thì nghẹn ngào vì khóc đến mức chẳng thể nuốt nổi trôi. Hầu hết những đứa đang sụt sùi đều là học sinh mới, và những học sinh cũ thì tỏ ra rất tử tế với các em; các giáo viên cũng vô cùng đồng cảm và cố gắng hết sức để an ủi họ.
Sau giờ trà, tất cả lại quay trở lại phòng học của mình. Beth bước đến đứng ở một trong những khung cửa sổ lớn hướng tầm mắt ra khuôn viên, dòng sông, cây cầu vòm cổ kính và những ngôi nhà xám xịt của thị trấn đang leo dần lên sườn đồi giữa những tán cây nhuốm màu thu. Tất cả các cửa sổ đều đóng kín, và cô bắt đầu cảm thấy ngột ngạt vì thiếu không khí trong lành, lại thêm phần nhức đầu bởi tiếng huyên náo của vô số giọng nói. Giá như cô có thể ra ngoài vườn nhỉ! Cánh cửa ở cuối phòng — lối dẫn sang phòng của lớp nhất và lớp hai — đang mở. Cô bước qua đó. Nhưng khi chưa đi được nửa phòng, một nữ sinh lớn tuổi đã cồng cằn lên tiếng: — Này! Cậu đang làm cái trò gì ở đây thế hả?
— Học sinh mới đấy, Inkie ạ, — một đứa khác chen vào.
— Thế thì càng sớm dạy cho nó biết điều đó ở đây là chuyện không việc gì phải bàn, — Inkie đáp trả.
Beth nghĩ cô ta thật vô phép, và cứ thế dửng dưng bước qua sảnh chờ.
— Hừm, đúng là trơ trẽn hết chỗ nói! — Inkie thốt lên.
— Này — cái cậu học sinh mới kia! Quay lại đây ngay lập tức, rồi đi vòng bằng lối khác cho tôi, để học lấy cái phép tắc làm người!
Beth quay phắt lại với đôi má đỏ bừng, trừng mắt nhìn cô ta một thoáng.
— Phép tắc của cậu cất đi nhé! — cô vừa nói vừa búng tay một cái đầy khiêu khích.
Amy Wynne đứng dậy khỏi chỗ ngồi và tiến về phía Beth. — Tiểu thư Caldwell, cô phải học lại ngay lập tức rằng ở đây cô không được phép ăn nói với các chị lớn tuổi như thế đâu, — cô nói.
— Vậy thì các chị lớn tuổi cũng nên học lại ngay lập tức rằng, — Beth nghênh mặt đáp, — họ không được phép ăn nói với tôi như cái con người tên Inkie vừa làm. Cô chẳng thể dạy tôi phép tắc bằng cách cưỡi cổ thô lỗ với tôi đâu; và nếu có bất kỳ đứa nào trong trường này dám hỗn láo với tôi lần nữa, tôi sẽ bạt tai nó đấy. Giờ thì tôi xin lỗi vì đã đi ngang qua phòng các người, nhưng đáng lẽ ra các người nên đóng cửa lại chứ.
Nói dứt lời, công khai quay lưng bước điềm tĩnh về phòng học lớn, rồi băng qua cánh cửa bên kia. Khi đi qua, cô nhận thấy một sự tĩnh lặng bất thường bao trùm lấy đám nữ sinh, và tất cả bọn họ đều đang tò mò nhìn cô chăm chú. Cô bước ra sảnh và đang đi ngang qua cửa phòng chờ thì bị cô Bey — người đang ngồi đằng sau đan len — gọi giật lại.
— Trò đang đi đâu thế, tiểu thư Caldwell? — cô hỏi với giọng sắc sảo.
— Lên lầu ạ, — Beth đáp.
— Trò trả lời cộc lốc quá đấy, tiểu thư Caldwell. Lẽ ra sẽ lịch sự hơn nếu trò gọi tên tôi kèm theo.
— Cháu xin lỗi cô Bey, — Beth đáp lại.
Cô Bey cúi đầu với một nụ cười nghiêm khắc để ghi nhận lời xin lỗi.
— Trò lên lầu có việc gì? — cô hỏi.
— Để ở một mình, — Beth đáp. — Cháu không chịu nổi cái sự ồn ào này.
— Trò buộc phải chịu đựng sự ồn ào ấy, — cô Bey nói. — Học sinh không được phép lên lầu nếu không có lý do thực sự chính đáng; và các em phải luôn xin phép — một cách lịch sự — từ giáo viên trực nhật. Tôi chính là giáo viên trực nhật lúc này đây. Nếu trò tự ý lên lầu mà không xin phép, tôi đã ghi sổ phạt trò rồi đấy.
Beth thèm thuồng nhìn ra cửa chính ngoài sảnh — nơi có những ô kính ở phần trên giúp cô có thể nhìn thấy dòng sông và những hàng cây. — Đúng là một cái nhà tù! — cô thốt lên.
Cô Bey vốn có bề dày kinh nghiệm quản lý học sinh, và tác phong sắc sảo của cô — chủ yếu được tôi luyện qua nỗ lực duy trì kỷ luật — phần nào che lấp đi bản tính nhân hậu bên trong.
— Nếu thích, trò có thể bê một cái ghế từ ngoài sảnh vào đây ngồi cạnh tôi, — cô nói với Beth.
— Cảm ơn cô, — Beth đáp. — Ở đây dễ chịu hơn đấy, — cô nói khi đã ngồi xuống. — Cháu trò chuyện với cô được chứ ạ?
— Được chứ, dĩ nhiên rồi, — cô Bey đáp.
Phía sau chỗ họ ngồi nhìn ra sảnh là một khu nhà kính lớn; bên trái họ là phòng học của lớp ba và lớp bốn, còn bên phải là phòng của lớp nhất và lớp hai; cửa của cả hai phòng đều mở rộng.
— Nãy giờ cô có nghe thấy cái vụ lộn xộn trong đó không? — Beth vừa nói vừa hất cằm về phía phòng lớp nhất và lớp hai.
— Tôi có nghe, — cô Bey đáp. — Nhưng trò không được dùng từ "lộn xộn", nghe chợ búa lắm.
— Vậy là "sự cố" nhé, — Beth đáp lời. — Nhưng cô nghĩ sao về chuyện đó?
Cô Bey trầm ngâm suy nghĩ. Câu hỏi theo cách đặt vấn đề của Beth quả thực không dễ trả lời cho cam.
— Tôi nghĩ cả hai em đều sai hoàn toàn, — cuối cùng cô cũng lên tiếng.
— Ôi chao, thế thì ít ra cũng công bằng đấy chứ, — Beth tỏ vẻ tán thưởng nhận xét. — Cháu không có ý định phá phách bất kỳ quy tắc nào của các cô một khi đã biết chúng là gì đâu, và cháu dám cá là suốt thời gian học ở đây, nếu có cách nào tránh được thì chẳng bao giờ cháu dính lấy một lỗi phạt nào; nhưng mà cháu đời nào chịu để cho ai đè đầu cưỡi cổ đâu nhé.
Cô Bey mím chặt môi và đan len một cách dứt khoát. Cô vốn đã quen với những đứa học trò hư đốn, nhưng ngay cả những đứa cá cá biệt nhất cũng phải kiềng nể giáo viên vài phần.
— Em yêu ạ, — sau một lát im lặng, cô lên tiếng, — tôi rất hoan nghênh những quyết tâm tốt đẹp của em; nhưng tôi phải đề nghị em không được dùng cụm từ "dám cá" hay nói về chuyện "bị đè đầu cưỡi cổ". Cả hai cách diễn đạt đó đều rõ ràng là không ra dáng tiểu thư chút nào. Tôi cũng phải nhắc em rằng ở trường học, giáo viên không đứng ngang hàng với học sinh; các em thấy đấy, chúng tôi là người nắm quyền quản lý.
— Cháu hiểu chứ, — Beth đáp. — Vừa rồi cháu nói chuyện với cô như cách một người phụ nữ nói chuyện với người phụ nữ khác thôi. Cháu sẽ không tái phạm nữa đâu, thưa cô Bey.
Cô Bey lại chần chừ thêm lần nữa với hàng mày cau lại để ngẫm nghĩ về lời tuyên bố mập mờ này; nhưng vì chẳng tài nào hiểu nổi ẩn ý bên trong, cô tiếp tục: — Đó là vấn đề kỷ luật. Nếu không có kỷ luật thép, một cơ sở quy mô thế này sẽ rơi vào cảnh hỗn loạn mất. Học sinh phải kính trọng giáo viên, và các em nhỏ tuổi phải tôn trọng các chị lớn. Rồi ai cũng sẽ trở thành học sinh lớn theo thời gian và sẽ được tôn trọng thôi.
— Vâng, còn cháu thì định bụng sẽ được tôn trọng từ đầu đến cuối luôn cơ, — Beth tuyên bố, nét mặt kiên định thể hiện rõ quyết tâm sắt đá.
Đúng tám giờ, cô Bey rung chiếc chuông tay lớn để gọi làm lễ cầu nguyện tối, và toàn bộ người trong nhà, bao gồm cả gia nhân, đều lũ lượt kéo nhau vào sảnh. Các nữ sinh ngồi theo từng lớp của mình, và khi tất cả đã vào đúng vị trí, cô Clifford xuất hiện cùng các nữ thị vệ, bước lên bục đọc sách và dùng một giọng đọc truyền cảm, cung kính để thực hiện nghi lễ ngắn. Lòng Beth dịu lại khi lắng nghe và cô cũng hòa giọng theo bằng tất cả tấm lòng ở đoạn cuối.
Khi buổi cầu nguyện kết thúc và người hầu đã lui xuống dưới bếp, một trong các nữ thị vệ liền đặt một chiếc ghế tựa dưới mái vòm trước sảnh chờ dành cho cô Clifford; bà từ bục đọc bước ra đó rồi ngồi xuống. Sau đó, đám nữ sinh lớp nhất lần lượt đứng dậy rời khỏi chỗ ngồi theo hàng dọc, khi đi ngang qua đều bước đến chỗ cô Clifford, đón lấy bàn tay bà đưa ra và nhún gối chào chúc ngủ ngon. Các lớp khác lần lượt nối đuôi theo đúng trật tự ấy. Cô Clifford dành vài lời thăm hỏi cho một số em và nở nụ cười với tất cả mọi người. Đến lượt Beth, cô nhún gối chào một cách lóng ngóng bắt chước theo các bạn. Cô Clifford giữ lấy tay cô một thoáng, nhìn thẳng vào khuôn mặt cô đầy soi mói; đoạn mỉm cười và buông tay cho cô đi. Beth cảm thấy đằng sau nụ cười ấy ẩn chứa một suy nghĩ đặc biệt nào đó, và cô thầm tự hỏi đó là gì. Cô Clifford luôn xem việc nắm rõ tính cách, tâm trạng, thể chất và năng lực của từng người trong số tám mươi nữ sinh dưới quyền là trách nhiệm của mình, đồng thời luôn tinh tế quan sát mọi sự đổi thay dù là nhỏ nhất ở các em. Đạonhúc gối chúc ngủ ngon, vốn là một nghi lễ trang nghiêm và ấn tượng, tạo cho bà cơ hội kiểm tra từng nữ sinh mỗi ngày, và chẳng có mấy thứ qua mắt được bà. Nếu một nữ sinh trông có vẻ bất hạnh, kiệt sức, lao lực quá độ hoặc có vấn đề gì về sức khỏe, cô Clifford sẽ cho gọi em ấy lên vào sáng hôm sau để tìm hiểu ngọn ngành; tùy thuộc vào tình trạng thực tế, em ấy sẽ bị quở trách, được an tẩu, được tẩm bổ thêm, được uống thuốc bổ, hoặc được ngủ nướng thêm một tiếng vào buổi sáng.
Những nữ sinh ở một số phòng ngủ nhất định được phép thức thêm một tiếng sau giờ cầu nguyện và ăn tối với bánh mì khô cùng nước lọc; sau khi nhún gối chào xong, họ rẽ trái để quay về phòng học, còn những người khác rẽ phải để lên lầu. Beth nằm trong số nhóm thứ hai này. Cô ở phòng số 6. Trong phòng kê mấy chiếc giường đơn, bên cạnh mỗi giường là một bàn rửa mặt và một
chiếc rương đựng quần áo. Sàn nhà không trải thảm. Những tấm rèm trắng được treo trên các thanh sắt có thể kéo vòng quanh giường và không gian bên cạnh, nhờ vậy mỗi nữ sinh đều có được sự riêng tư tuyệt đối khi thay quần áo. Các tấm rèm đều được kéo gọn sang một bên để lấy không gian thoáng đãng khi mọi thứ đã xong xuôi, nhưng tuyệt đối không ai được tự ý kéo rèm của mình nếu chưa được sự cho phép của bạn giường bên cạnh. Khi chuông reo, tất cả cùng quỳ xuống để dành mười phút cầu nguyện riêng tư vào mỗi tối và sáng, chuông sẽ reo lần nữa khi hết giờ. Buổi sáng trước khi rời phòng, các nữ sinh phải lật đệm giường lên để thông gió. Họ có một tiếng học bài trước bữa sáng, rồi đến giờ cầu nguyện. Sau giờ cầu nguyện, các lớp trưởng đứng dậy từ hàng ghế dưới bục đọc sách, lần lượt báo cáo xem có ai nói chuyện trong phòng ngủ hay không. Bữa sáng của học sinh gồm bánh mì phết bơ dày và trà, kèm theo một lượng thịt xông khói rán không đủ cho các giáo viên. Ăn sáng xong, các em lại lên lầu để gấp chăn gối dọn dẹp giường trong một khoảng thời gian quy định; rồi tất cả — trừ vài em bị giữ lại học nhạc — đều được ra vườn đi dạo nửa tiếng. Sáng hôm ấy, Beth cũng phải ra ngoài. Trời đang hứng nắng, những giọt sương mai lấp lánh trên thảm cỏ và cành cây, bầu không khí đượm hương vị mùa thu nhưng vẫn tươi mát, ngọt lành, và những chú chim hót líu lo vui tai. Ngay khi bước ra ngoài, Beth cảm giác mình hệt như một sinh vật được tự do, cô vung tay hô lên một tiếng thật lớn đầy sảng khoái sau quãng thời gian bị kìm kẹp trong nhà, rồi chạy ào ra bãi cỏ rộng thênh thang trước cửa nhà với tốc độ nhanh nhất có thể.
— Quay lại, quay lại ngay, học sinh mới kia! — tiếng cô giáo dạy tiếng Pháp — Mademoiselle Duval, giáo viên trực nhật — hét lên. — Trò không được phép bước lên bãi cỏ, cũng không được chạy nhảy theo cái kiểu thiếu nết na đó.
— Cháu xin lỗi, — Beth nói. — Cháu không biết.
Cô đành bước sang lối đi lát sỏi nhìn ra dòng sông, và bắt đầu lững thững đi dạo lên xuống với vẻ điềm tĩnh, ngắm nhìn dòng nước.
— Tiểu thư! — cô giáo tiếng Pháp lại réo lên thé thé, — tránh xa chỗ đó ra mau! Các học sinh không được phép đi dạo trên con đường đó đâu.
— Ôi trời! — Beth thốt lên. — Thế cháu được phép đi đâu cơ chứ?
— Cứ đi đến chỗ nào mà trò thấy những học sinh khác đang đi ấy, — Mademoiselle cộc cằn đáp.
Vì không được lòng học sinh, cô giáo tiếng Pháp đành thui thủi đi lang thang một mình. Những giáo viên nổi tiếng luôn có vài em học sinh quấn quýt bên tay khi ra vườn và ngồi cạnh họ trong giờ trực trong nhà; thế nhưng Mademoiselle thì hiếm khi có nổi một đứa hầu cận, và chưa từng có đứa nào thực sự nể trọng cô. Bọn trẻ cho rằng cô là kẻ giả dối, mà sự giả dối lại là thứ không bao giờ được dung thứ trong ngôi trường này. Ngược lại, cô Bey được tin tưởng là đứng ngoài mọi thói giả dối và nhờ thế mà được yêu mến, kính trọng bất chấp ngoại hình góc cạnh,
tác phong sắc sảo, sự thật rành rành là cô không sinh ra trong gia đình quyền quý, cùng lời đồn đoán rằng bố cô từng mở cửa hàng buôn bán. Bọn trẻ có những tiêu chuẩn đánh giá rất đơn giản về tính cách và xuất thân. Ở các trường nữ sinh, người ta chú ý đến tác phong thanh lịch của nhau nhiều hơn là ở trường nam sinh — thật đáng tiếc cho những ai sau này phải sống chung với đám con trai ấy. Nếu một nữ sinh uống nước khi miệng đang ngậm đầy thức ăn, nhai nhồm nhoàm phát ra tiếng động, dùng mũi muỗng thay vì cạnh muỗng để múc đồ ăn, hoặc cắn trực tiếp vào ổ bánh mì thay vì bẻ nhỏ ra trong bữa tối, em ấy sẽ bị đánh giá là "vô tích sự ở nhà", ngụ ý rằng gia đình mang nền tảng xã hội chẳng ra gì, nói thẳng ra là bình dân thô tục; còn nếu em không hoàn toàn chân thật, thành khẩn, hoặc thốt ra những lời lẽ suồng sã, thiếu tế nhị, em sẽ bị gọi một cách khinh bỉ là "gái cảng", có nghĩa là kẻ có tâm tính thấp kém, tác phong đáng chê trách, thuộc nhóm hư hỏng ở nhà và hạ thấp bản thân hệt như mấy mụ đàn bà lăng loàn nơi doanh trại — những từ ngữ có ý nghĩa gần như tương đương. Giữa các nữ sinh lớn tuổi, chẳng có chút vỏ bọc ngây thơ giả tạo nào được dựng lên, nhưng đồng thời cũng không hề tồn tại bất kỳ ngôn từ hay hành vi bất nhã nào. Một số chủ đề nhất định bị cấm kỵ, và nếu vô tình có đứa nhắc đến, nó sẽ lập tức bị bắt phải im miệng; nếu nó còn cố tình tái phạm, nó sẽ bị đóng mác ngay là "gái cảng" và bị gạt ra bên lề. Hậu quả của tiêu chuẩn đạo đức cao ngất ngưởng ấy chính là một bầu không khí văn hóa cực kỳ lành mạnh bao trùm toàn trường.
Beth rẽ vào đại lộ trồng cây đoạn, nơi cô bắt gặp từng nhóm nữ sinh đang đi dạo thành hàng dài, tay khoác tay nhau tình cảm. Chẳng ai đoái hoài gì đến cô cho đến khi cô bước ra đường xe chạy và chạm mặt Amy Wynne cùng đám "đứa con" của cô ấy. Amy buông tay hai đứa mà cô đang khoác vai, sai bọn trẻ đi trước rồi dừng lại trò chuyện với Beth.
— Cậu không có "mẹ" à? — cô hỏi.
— Tớ có một người ở nhà chứ, — Beth bất giác đáp lại với giọng lạnh lùng.
— Nhưng cậu biết phong tục ở đây rồi mà, — Amy tiếp lời. — Các chị lớn sẽ là mẹ của mấy đứa nhỏ.
— Tớ biết chứ, — Beth đáp, — nhưng tớ không cần mẹ. Tớ ghét cái cảm giác suy nghĩ của mình bị ngắt quãng bởi một đám nhóc đi thành hàng rồi cứ luyên tha luyên thuyên với nhau lắm.
— Tớ định mở lời... — Amy bắt đầu, — nhưng dĩ nhiên, nếu cậu là kẻ độc lập tự chủ đến thế, thì có lẽ nhã ý đó chỉ là một sự phiền toái mà thôi.
— Ồ không đâu! — Beth chân thành cảm thấy hối hận vì thái độ cộc cằn của mình. — Cậu có lòng tốt đấy chứ, và nếu chỉ riêng cậu thì tớ đã rất sẵn lòng rồi, nhưng tớ không thể nào chịu nổi những đứa khác.
— Vậy thì tớ hy vọng cậu sẽ không cảm thấy cô đơn nhé, — Amy đáp rồi bước nhanh theo đám trẻ.
— Cô đơn thì chắc chắn là phải chịu rồi, — Beth lầm bầm với một nỗi linh cảm bất an chợt dâng trào.
Khi các nữ sinh quay vào nhà, Beth được triệu tập đến phòng nhạc lớn. "Lão Tom" đang có mặt ở đó cùng bác sĩ Centry — người ghé qua đây hai lần
mỗi tuần để nghe các em chơi đàn. Trong phòng bày tới mười hai cây đàn piano — mười cây đàn đứng và hai cây đại dương cầm, chưa kể chiếc đại dương cầm riêng của Lão Tom — tất cả đều đã cũ kỹ, cứng nhắc và phát ra thứ âm thanh khô khốc mang âm hưởng kim loại; và mười hai nữ sinh cùng lúc đập phím cành cạch trên những chiếc đàn ấy với cùng một bản nhạc; thế nhưng chỉ cần một đứa đánh sai, Lão Tom sẽ lập tức phát hiện ra ngay và biết chính xác đó là đứa nào.
— Trò có biết chút âm nhạc nào không? — mụ hỏi Beth bằng một giọng cục cằn mang âm sắc Scotland nặng nề.
— Cháu biết một chút ạ, — Beth đáp.
— Cụ thể là gì nào? — Lão Tom tiếp tục truy vấn, đưa mắt nhìn Beth hệt như một phạm nhân đang chuẩn bị hầu tòa.
— Vài bản của Chopin ạ, — Beth đáp. — Cháu thích nhạc của ông ấy nhất.
Lão Tom nhướng mày đầy vẻ hoài nghi. — Ngồi xuống đây và chơi một tác phẩm của ông ta cho tôi nghe xem nào — ngồi ở đây, ngay chiếc đàn của tôi đây này, — mụ vừa nói vừa mở nắp đàn ra.
Thế nhưng lần này Beth lại cảm thấy chùn bước, một phần vì thái độ khó ưa của mụ già trông vô cùng đáng sợ với thân hình cục mịch và giọng điệu gắt gỏng, nhưng cũng bởi vì sự hoài nghi của Lão Tom về năng lực của cô — mà cô có thể cảm nhận rõ — đang làm lung lay sự tự tin vốn có. Dù vậy, cô vẫn bước đến ngồi xuống trước cây đàn piano và đánh thử vài nốt; để rồi ngay sau đó, sự bình tĩnh của cô hoàn toàn bay biến.
— Cháu không chơi được đâu, — cô nói. — Cháu đang hồi hộp quá.
— Hừm! — Lão Tom gầm gừ. — Ta thừa biết cái bản nhạc Chopin của trò sẽ thế này mà! Đi ra kia học mấy bài luyện ngón với bọn trẻ trong lớp cô Tait đi.
Dựa theo báo cáo của Lão Tom, cô Tait liền xếp Beth vào một trong các lớp sơ cấp và để cô tập luyện cùng nhóm học sinh mới bắt đầu. Khi cô giáo vừa bước đi, Beth liếc nhìn qua mấy bản tập luyện rồi bắt đầu đánh lướt phím với một tốc độ nhanh đến mức chẳng ai trong lớp có thể đuổi kịp. Cô Tait hớt hãi quay trở lại.
— Ai mà đánh nhanh thế hả? — cô lên tiếng hỏi. — Có phải em không, tiểu thư Caldwell?
— Vâng ạ, — Beth đáp.
— Thế thì em phải chuyển lên lớp cao hơn thôi, — cô Tait tuyên bố.
Thế nhưng chuyện y hệt lại lặp lại ở mọi lớp học cho đến khi Beth vượt qua tất cả các lớp hệt như đang bước lên từng bậc thang để leo thẳng vào lớp nhất của Lão Tom. Chiếc đàn piano của cô ở lớp nhất — vào những buổi học mà cả lớp có mặt đông đủ và cô không có quyền lựa chọn — là một nhạc cụ già cỗi, cứng nhắc, thường bị mọi người né tránh vì nó được kê gần cái bàn mà Lão Tom hay ngồi (khi mụ không đi lại quanh phòng) trong giờ học. Buổi đầu tiên Beth vào nhận chỗ, các nữ sinh khác mới bắt đầu lục đục kéo vào và Lão Tom chưa có mặt trong phòng. Khắp nơi vang lên thứ âm thanh mà Lão Tom hay gọi là "tiếng hành hạ đàn". Sáng hôm đó lớp sẽ học một bài mới, và mỗi đứa vừa ngồi vào ghế đã bắt đầu tò mò thử trước khiến căn phòng ngập tràn những đoạn nhạc chắp vá khác nhau. Tuy nhiên, tất cả đều khựng lại và ngẩng đầu lên khi Beth xuất hiện.
— Đó là đàn của cậu đấy, — nữ sinh đứng đầu lớp nói.
— Hy vọng là cậu sẽ thích nó nhé! — một đứa khác mỉa mai thêm vào.
— Ơ, nhưng tớ lại rất vui vì được ở đây ấy chứ! — Beth vừa nói vừa đánh dứt khoát vài hợp âm mạnh mẽ. — Giờ thì tớ thấy mình hệt như Chopin rồi, — và cô cao hứng trổ tài biểu diễn một trong những bản waltz rực rỡ nhất của nhà soạn nhạc này.
Lão Tom đã bước vào phòng lúc cô đang nói, nhưng Beth không hề nhìn thấy mụ. Lão Tom kiên nhẫn đứng đợi cho đến khi cô đánh xong.
— Ồ, ra là bây giờ trò thấy mình giống Chopin lắm rồi cơ đấy, tiểu thư Caldwell, — mụ mỉa mai. — Và có vẻ như trò cũng chẳng ngượng ngùng gì khi giả vờ sợ sệt để gây chú ý với người khác nhỉ. Ta sẽ ghi nhớ điều này.
Lão Tom dạy học bằng một chuỗi những lời nhạo báng và lăng mạ. Nếu một đứa học trò nghèo khó, mụ không bao giờ quên nhắc nhở nó về thực tế phũ phàng ấy. "Nhưng mà nói cho cùng, chúng mày toàn là đám ăn mày cả thôi", chính là câu cửa miệng ưa thích của mụ mỗi khi bọn trẻ vấp váp ở những đoạn nhạc khó. Hầu hết các nữ sinh đều co ro sợ hãi trước những lời lăng mạ của mụ, thế nhưng Beth lại nhìn thẳng vào mặt mụ trong lần chạm trán thứ hai này, và đến lần thứ ba thì tinh thần cô trỗi dậy mạnh mẽ để đứng lên tranh cãi tay đôi. Lão Tom cố gắng quát tháo để lấn át cô, nhưng Beth đứng phắt dậy khỏi ghế và đề nghị hai cô trò cùng đến gặp cô Clifford để phân xử phải quấy. Ngay lập tức Lão Tom phải dịu giọng xuống, và kể từ khoảnh khắc đó, mối quan hệ giữa mụ và Beth đã trở nên vô cùng hòa hảo.
Beth vốn có một trí nhớ âm nhạc tuyệt vời khi bước chân vào ngôi trường này, thế nhưng cô đã đánh mất nó hoàn toàn trong suốt thời gian học ở đây, cùng với sự tinh tế của những đầu ngón tay; tất cả đều bị hủy hoại — theo suy đoán của cô — bởi hệ thống luyện tập tập thể quá đông người, khiến cô chẳng thể cảm nhận được giai điệu mình đang chơi hay thổi hồn vào đó bất kỳ dấu ấn cá nhân nào.
Vào cái ngày khai giảng đầu tiên ấy, Beth phải di chuyển từ phòng nhạc sang tiết học tiếng Anh đầu tiên ở lớp sáu. Tất cả các nữ sinh đều ngồi quanh chiếc bàn dài và hẹp, cô giáo Smallwood ngồi ở đầu bàn, lưng quay về phía cửa sổ. Bài học ngày hôm đó là về cuốn "Guy" — một tập hợp các câu hỏi và đáp án mà ngay cả học sinh lớp nhất cũng dùng, chỉ là họ học tiến xa hơn trong sách mà thôi. William kẻ Chinh phạt là ai? Ông ta đặt chân đến đây khi nào? Ông ta đã làm gì khi vừa cập bến? Cứ thế tiếp diễn. Beth, ngồi ở cuối lớp bên tay phải cô Smallwood, đang chiếm một vị trí vô cùng thuận lợi để tự mình đặt câu hỏi. Cô hoàn toàn có thể tường thuật lại toàn bộ lịch sử về William kẻ Chinh phạt bằng chính ngôn từ của mình chỉ sau một lần đọc qua; thế nhưng các câu trả lời lại bắt buộc phải được học thuộc lòng và lặp lại chính xác từng chữ trong sách, và trong cuộc vật lộn để nhớ từ cho thật chuẩn nhằm bắt kịp tiến độ của lớp, ý nghĩa thực sự của những gì cô đang nói bỗng trôi tuột đi mất. Đó chính xác là phương pháp của mẹ cô, và Beth cảm thấy hụt hẫng vì bản thân vẫn hằng mong đợi một điều gì đó mới mẻ hơn. Những viên thuốc bọc đường tri thức nhỏ nhoi ấy chỉ làm cô thêm phần cáu kỉnh; điều cô cần là một lượng kiến thức đủ rộng để có thể nắm bắt toàn bộ bức tranh tổng thể.
— Học thuộc lòng mấy mẩu chuyện vụn vặt này về William kẻ Chinh phạt rồi trận chiến Hastings và đủ thứ khác thì có ích gì hả cô Smallwood? — có lần cô thốt lên.
— Đó là một phần trong chương trình giáo dục của em, Beth ạ, — cô Smallwood điềm đạm đáp.
— Cháu biết chứ, — Beth cằn nhằn, — nhưng chẳng lẽ người ta không thể đọc về nó rồi tiến bộ nhanh hơn một chút hay sao? Cháu muốn biết rốt cuộc ông ta đã làm gì khi đặt chân đến đây cơ.
— Ôi trời, đứa trẻ ngốc nghếch này, sao em lại ngớ ngẩn thế nhỉ? Chẳng phải em vừa nói ông ta đã đánh trận chiến Hastings đó sao.
— Vâng, nhưng trận chiến Hastings đã mang lại kết quả gì chứ? — Beth vẫn ngoan cố bám trụ, cố gắng dùng hết sức để diễn đạt ý mình bằng một nỗ lực vô vọng.
— Thôi nào Beth, em thật là ngốc đấy! — cô Smallwood bực dọc đáp lời, và toàn bộ đám học sinh đồng loạt cười nhe nhởn tỏ ý đồng tình. Thế nhưng người ngốc nghếch ở đây hoàn toàn không phải là Beth. Bản thân cô Smallwood cũng chẳng hề nhận được nền giáo dục nào khá khẩm hơn ngoài thứ học vấn tầm thường được bày bán nhan nhản thời bấy giờ cho các nữ sinh bởi một nửa nhân loại luôn tự vỗ ngực kiêu hãnh nắm giữ cái gọi là "ý thức công lý vượt trội", và nó chẳng thể đưa cô đi xa hơn việc thấu hiểu bất kỳ hệ quả toàn diện nào từ trận chiến Hastings ngoài triết lý đơn giản trích từ cuốn sách của Guy. Hầu hết các nữ sinh tại trường Hoàng gia đều sẽ phải tự bươn chải kiếm sống bằng đôi bàn tay của mình, và nghề dạy học gần như là con đường duy nhất rộng mở trước mắt họ, thế nhưng cái học vấn mà họ nhận được — vốn chỉ vỏn vẹn những kiến thức vỡ lòng nghèo nàn — lại là một sự sỉ nhục đối với mặt bằng trí thông minh cao ngất ngưởng sẵn có trong họ. Họ chẳng được dạy đến nơi đến chốn bất kỳ điều gì, ngay cả ngôn ngữ của chính mình, để rồi mãi mãi bị kìm hãm đến cuối đời chỉ vì thiếu đi một nền tảng ngữ pháp vững chắc. Khi bạn phát hiện ra cách dùng từ của một người phụ nữ có vấn đề, đừng bao giờ mắng nhiếc cô ấy kém thông minh, mà hãy trút giận lên những kẻ từng nắm quyền cai quản cô ấy thời thơ ấu — những kẻ từng nghĩ rằng bất kỳ thứ giáo dục chắp vá nào cũng đủ tốt cho một đứa con gái. Ngay cả các giáo viên ở St. Catherine — có người khi viết thư phúc đáp thiệp mời còn dùng câu: "I shall have much pleasure in accepting" (tôi sẽ rất vui lòng khi nhận lời — một câu viết sai ngữ pháp căn bản). Bọn trẻ có thể ở trường đến tám năm trời, nhưng rốt cuộc vẫn chẳng được dạy đủ tiếng Pháp để có thể đọc hay nói cho chuẩn xác. Âm nhạc của họ là một sự tra tấn với đôi tai, còn những bức tranh thì chói mắt người nhìn. Lịch sử được truyền thụ cho họ chỉ dưới dạng những nét phác thảo rời rạc về các vị vua chúa cùng quan lại, hé lộ rất ít hoặc hoàn toàn mù tịt về tầm ảnh hưởng của họ đối với thời đại đang sống, đồng thời phớt lờ hoàn toàn đời sống của dân chúng — những người chỉ xuất hiện chớp nhoáng như một tấm phông nền cho vài tình tiết giật gân trong cuộc đời của một nhân vật đầy tính hình tượng; và mọi môn học khác đều được giảng dạy theo cái cách hời hợt nông cạn tương tự — ngoại trừ tôn giáo. Thế nhưng, thực tế là nền giáo dục tôn giáo vào thời điểm Beth theo học lại vô cùng xuất sắc, đó chỉ là một sự tình cờ bắt nguồn từ chính phẩm chất và năng lực của cô Clifford, và do đó chẳng có chút công trạng nào thuộc về ban quản trị nhà trường — những kẻ hoàn toàn mù tịt về việc bà sở hữu năng lực chuyên môn xuất chúng đến thế trong lĩnh vực đó
khi quyết định cất nhắc bà lên vị trí Nữ Hiệu trưởng. Bà là một phụ nữ có tư tưởng cao cả, thuộc phái Phúc âm bảo thủ (Low Church), sở hữu ý chí sắt đá cùng lòng sùng đạo đáng noi gương, và tinh thần của bà đã len lỏi thấm nhuần vào từng ngóc ngách trong trường. Bà trực tiếp đứng lớp dạy môn Kinh Thánh dưới dạng những bài diễn thuyết xoay quanh đạo lý làm người; và nhờ sở hữu khả năng biến các chủ đề khô khan trở nên thú vị cùng niềm tin vững chắc có sức thuyết phục mạnh mẽ, cả học sinh lẫn giáo viên đều thu nhận được rất nhiều điều bổ ích từ bài giảng của bà. Nhiều người trong số họ đã trở nên vô cùng sùng đạo dưới sự dìu dắt của bà, và phần lớn đều trải qua những giai đoạn giác ngộ tâm linh sâu sắc; đồng thời hiếm có ai rời khỏi ngôi trường này mà trong lòng không nung nấu ít nhất là những khát khao hướng về sự chính trực và danh dự — những phẩm chất mà qua thời gian và trải nghiệm sẽ dần kết tinh thành nguyên tắc sống vững vàng.
Beth vẫn chứng nào tật nấy, kiên trì lang thang một mình trong khu vườn. Cô cực kỳ yêu thích việc cứ quẩn quanh bên đài phun nước lớn — nơi có chiếc bồn chứa nước rộng và sâu, nơi đàn cá vàng tung tăng bơi lội và những đóa súng nở hoa rực rỡ. Cô thường hay đến đó ngẩn ngơ dựa người vào thành bồn, dán mắt xuống làn nước trong vắt, hoặc khi đài phun nước hoạt động, cô sẽ chầm chậm nán lại gần bên, say sưa tận hưởng âm thanh róc rách, tiếng nước bắn tung tóe cùng khúc ca rì rào của nó.
Một trong những khung cửa sổ phòng khách của cô Clifford nhìn thẳng xuống góc vườn này, và Beth đã có đôi lần bắt gặp bà cụ đứng lặng lẽ bên cửa sổ, thế nhưng cô chưa từng mảy may nghĩ rằng bà đang âm thầm quan sát mình. Tuy nhiên, vào một ngày nọ, cô Clifford phái một nữ thị vệ đến gọi cô vào; và Beth bước vào phòng, trong đầu thầm tự hỏi bản thân vừa phạm lỗi gì, thế nhưng vẻ mặt vẫn giữ nguyên sự dửng dưng điềm tĩnh — bộ dạng quen thuộc của cô.
Cô Clifford ra hiệu cho nữ thị vệ lui ra. Bà đang ngồi trên chiếc ghế bành đặc trưng của mình, còn Beth đứng thẳng người đối diện.
— Em yêu của ta, — bà cất lời hỏi Beth, — tại sao em lúc nào cũng thui thủi một mình thế? Bọn trẻ không đối xử tốt với em à?
— Ồ có chứ ạ, cảm ơn cô, — Beth đáp, — các bạn ấy đối xử với cháu hoàn toàn bình thường.
— Thế thì tại sao em cứ mãi thui thủi một mình?
— Vì cháu thích thế hơn ạ.
— Em có chắc rằng, — cô Clifford tiếp lời, — không phải vì lý do nào khác mà những đứa trẻ khác đang cố tình tránh xa em chứ?
— Có một bạn từng ngỏ ý muốn làm "mẹ" của cháu, — Beth đáp, — nhưng cháu không mặn mà lắm.
— Nhưng em không thể nào mãi sống hạnh phúc trong cảnh cô độc như thế được, — cô Clifford nhận xét.
Beth im lặng.
Cô Clifford đăm đăm nhìn cô bé một lúc lâu, đoạn khẽ lắc đầu.
— Nếu cô muốn, cháu sẽ làm thế này vậy, thưa cô Clifford, — sau một thoáng ngẫm nghĩ, Beth lên tiếng. — Cháu sẽ tự lập ra một gia đình cho riêng mình.
Cô Clifford mỉm cười. — À! Ta thấy em bắt đầu có tham vọng rồi đấy, — bà nói, — nhưng em yêu ạ, một nữ sinh lớp sáu thì không thể trông đợi có được tầm ảnh hưởng lớn đến thế đâu.
— Đó không phải là tham vọng đâu ạ, — Beth đáp, — vì cháu chẳng thấy nó có chút vinh dự gì sất, chỉ thấy phiền phức hết chỗ nói. Dù vậy, cháu vẫn sẽ làm để chứng minh cho cô thấy rằng không phải cháu bị mọi người xa lánh; và cũng để làm vui lòng cô, vì cô không thích việc cháu cứ đi lang thang một mình.
Chỉ một hai tuần sau đó, Beth đã xuất hiện ngoài khu vườn với sáu nữ sinh cá biệt nhất trường đang bám dính lấy cô, hoàn toàn bị mê hoặc bởi thứ ngôn ngữ đối thoại kỳ lạ đầy lôi cuốn của cô.
Cô Clifford lại cho người gọi cô lên. — Ta rất tiếc khi phải nhìn thấy em kết giao với nhóm đối tượng đó đấy, — bà nói. — Mấy đứa học sinh đó đều lớn tuổi hơn em, và chúng sẽ lôi kéo em vào những thói hư tật xấu mất thôi.
— Thưa cô Clifford, hoàn toàn ngược lại mới đúng ạ, — Beth đáp lời. — Cháu sẽ kìm kẹp không cho bọn chúng làm càn đâu. Bằng chứng là tuần này chẳng có đứa nào dính lấy một lỗi phạt nào cả đấy thôi..
Lần này, cô Clifford cho gọi cô Smallwood — giáo viên chủ nhiệm lớp sáu — lên. — Cô nghĩ thế nào về con bé Beth Caldwell? — bà hỏi.
— Tôi chẳng thể tài nào nắm bắt nổi nó nữa, — cô Smallwood đáp. — Tôi nghĩ con bé có cố gắng, nhưng dường như nó hoàn toàn không thể theo kịp tiến độ của các học sinh khác. Nó rất hiếm khi thuộc bài hay làm đúng trọn vẹn một bài toán. Đôi khi tôi tự hỏi có lẽ nó nên được đẩy thẳng lên lớp tám. Thế nhưng thỉnh thoảng, con bé lại thể hiện ra một thứ hiểu biết vượt xa tuổi tác của mình; không phải kiến thức sách vở trên lớp, mà là sự hiểu đời và hiểu biết rộng về sách vở ngoài kia.
— Thế còn các bài luận của nó thì sao?
— Tôi cũng chẳng biết phải nghĩ thế nào nữa; chúng quá xuất sắc. Nhưng con bé cứ khẳng định chắc nịch rằng tất cả đều là do nó tự nghĩ ra trong đầu đấy chứ.
— Tính khí của nó thế nào?
— Khó hiểu hệt như mọi thứ khác thuộc về nó vậy. Không phải là kiểu thiếu thân thiện đâu, nhưng thỉnh thoảng lại hay cáu kỉnh, và có những ngày nó chìm nghỉm trong sự chán chường sâu sắc, nhưng cũng có lúc lại phấn khích tột độ.
— À ra thế! — cô Clifford thốt lên rồi chìm vào trầm ngâm trong chốc lát. — Thôi được, hãy kiên nhẫn với con bé nhé, — cuối cùng bà nói. — Nếu nó không sở hữu một năng lực xuất chúng nào đó, thì ta đúng là kẻ mù tịt trong việc nhìn người; nhưng rõ ràng là con bé chưa quen với nề nếp trường lớp, và đang phải oằn mình chống chọi với guồng quay kỷ luật, gò bó sau quãng thời gian được thả rông tự do bay nhảy. Đáng ra nó phải được gửi đến đây từ nhiều năm trước mới đúng.