Chuyện Của Beth

Lượt đọc: 455 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 3

❊ ❊ ❊

Toàn bộ con người Beth lúc bấy giờ, nếu không phải là đôi mắt, thì chính là đôi tai, còn bộ óc thì bận rộn chẳng khác nào chú sóc mùa thu, mải miết tích lũy những quan sát và ghi nhận biết bao ấn tượng. Đừng bao giờ phớt lờ việc một đứa trẻ có hiểu hay không. Nó có thể chưa hiểu ngay lúc ấy, nhưng rồi sẽ khắc ghi tất cả — có lẽ thậm chí còn sâu đậm hơn, chính vì nó chưa hiểu; và sự tò mò sẽ giúp nó giải mã vấn đề. Beth từng làm những trò hài hước vào thời điểm đó, nhưng cô bé chẳng hề có khiếu hài hước; cô bé chỉ đang thử nghiệm mà thôi. Đôi mắt to tròn nhìn ra từ một gương mặt điềm tĩnh đến trang nghiêm; chẳng ai ngờ được rằng chiếc mặt nạ dửng dưng ấy lại ẩn giấu một khả năng tiếp thu phi thường, và bởi vì bảng chữ cái chẳng thu hút nổi cô bé, họ liền có cái nhìn kém cỏi về trí tuệ của cậu nhóc. Sự thật là cô bé chẳng có chút hứng thú nào với con chữ hay con số. Những cuốn sách của tự nhiên và cuộc đời đang trải rộng trước mắt, và cô bé đang nghiền ngẫm nội dung của chúng một cách thấu đáo hơn bất cứ ai thời bấy giờ có thể giảng giải cho cô nghe. Còn về toán học, ngay khi người cha bắt đầu cho cô bé một xu mỗi tuần làm tiền tiêu vặt, cô bé đã phát hiện ra rằng trong đó có hai đồng nửa xu, và thế là quá đủ để cô bé nắm bắt. Cô bé cũng nhanh chóng nắm vững hệ thống ghi sổ nợ và có, bởi vì khi nhận ra mình có một nguồn thu nhập đều đặn, lại vượt qua được nỗi sợ ban đầu khi bước vào cửa hàng để hỏi mua mọi thứ, cô bé liền lâm vào cảnh nợ nần. Cô bé nhận được đồng xu vào thứ Bảy, liền vội vã tiêu sạch vào kẹo bánh, nhưng đến thứ Hai thì lại thèm thuồng, và cơn thèm khát ấy bức bách đến mức khi cô Deeble sai xuống căn bếp trống trải vào buổi chiều, cô bé chẳng còn chút hào hứng nào để thổi bọ hung nữa, mà bắt đầu đảo mắt tìm kiếm thứ gì khác để khuây khỏa.

Vì đang là mùa hè, cửa sổ mở toang, dù hơi tầm với của cô bé. Tuy nhiên, bằng chiếc ghế đẩu, cô bé cũng xoay sở trèo được lên bệ cửa, và ngay trước mắt là biển cả, còn phía dưới là đường phố — một khoảng hụt khá cao nếu cô bé dừng lại để suy nghĩ; nhưng Beth toàn nhảy xuống trước rồi mới tính sau, chỉ đến khi đáp thịch xuống đất và ngước lên nhìn xem chuyện gì vừa xảy ra với mình, cô bé mới nhận ra độ cao ấy, ngạc nhiên trước tiếng động thình thịch làm chấn động cả dạ dày và khiến đôi chân nhói đau. Dù vậy, cô bé lập tức tự đứng dậy và khập khiễng bước đi, chẳng màng đến vết đau, bởi cảm giác được ra ngoài một mình mà không đội mũ mới tuyệt diệu làm sao. Khi đi đến chỗ Mary Lynch, cô bé đã hóa thân thành Jane Nettles đang đi làm việc vặt, một màn đóng vai giúp cô bé hiên ngang bước vào cửa hàng đầy tự nhiên.

"Cháu chào cô," cô bé mở lời. "Cô bán cho cháu nửa xu kẹo lê, và nửa xu kẹo mâm xôi nhé, cô Mary Lynch. Cháu sẽ trả tiền vào thứ Bảy ạ."

"Sao cháu lại đi ra ngoài một mình mà không đội mũ thế này?" Mary Lynch vừa nói vừa mỉm cười rạng rỡ nhìn cô bé. "Cô e rằng cháu là một cô nhóc nghịch ngợm đấy."

"Cháu không hư đâu," Beth đáp. "Đây là tiền của cháu mà." Mary Lynch phì cười, hào phóng đong kẹo cho cô bé, lại còn cho thêm mấy quả anh đào; và cũng phải công nhận là Beth rất sòng phẳng, món tiền đã được trả đầy đủ chẳng chút tiếc nuối, hệt như một người mẹ thực thụ vào khoảnh khắc ấy, tỏ ra vô cùng nhẹ nhõm vì đã thanh toán xong món nợ — điều đó cho thấy rằng, dẫu ở độ tuổi này, Beth bằng cách nào đó đã sớm nhận thức được những rắc rối về tiền bạc, đồng thời cô bé cũng học được cách đọc vị nét mặt người khác từ rất lâu trước khi biết đọc sách.

Cô bé lủi thủi đi bộ về nhà, tay cầm gói kẹo nhưng không hề ăn, bởi lúc này cô bé đang là một quý cô chuẩn bị mở tiệc và phải chờ đợi khách khứa đến dự. Cô bé không bước vào bằng cửa trước vì những lý do hiển nhiên, mà đi lối ngách — nơi có chiếc máng xối bằng gỗ lộ thiên chạy từ nhà xuống đường ở một độ cao vừa tầm. Khu nhà giặt được phủ kín bởi những đóa hồng trắng ngọt ngào, tỏa hương thơm ngát trong buổi chiều hè. Beth giấu kẹo vào khóm hoa hồng, rồi tựa lưng vào tường, vùi mũi vào một bông hoa đầy yêu thương. Mấy người hầu đang ở trong nhà giặt; cô bé nghe thấy họ trò chuyện, toàn là chuyện anh ấy nói thế này và cô ấy nói thế nọ. Chẳng mấy chốc, một dòng nước bẩn từ máng xối tuôn xối xả xuống, hòa lẫn mùi xà phòng khó chịu với hương hoa thơm ngát. Beth bứt vài cánh từ bông hoa đang ngửi, thả chúng lên dòng nước xà phòng, rồi rảo bước dọc theo hành lang bên cạnh, cho đến khi chúng biến mất vào cống thoát nước ngoài phố. Niêm vui ấy qua đi, cô bé lang thang ra vườn. Beth vốn luôn có mối quan hệ cực kỳ tốt đẹp với muôn thú và được chúng đối xử bằng một sự tin tưởng đặc biệt. Chú mèo Towie đã mất tích một thời gian, nhưng giờ đây, trong niềm vui khôn tả của Beth, chú bỗng xuất hiện từ xó xỉnh nào chẳng rõ, kêu gừ gừ thật to và cọ sát vào đôi chân trần của cô bé. Ánh nắng đổ xuống tràn trề, cảm giác lớp lông ấm áp của chú mèo lướt qua đôi tất thật tuyệt vời làm sao. Beth cố nhấc bổng chú lên tay, nhưng chú mèo vùng vẫy thoát ra, bắt đầu chạy đi chạy lại giữa cô bé và một khoảng hở trên hàng rào, cho đến khi Beth hiểu rằng chú muốn cô theo qua đó sang khu vườn bên cạnh. Beth liền làm theo, và chú mèo dẫn cô đến một chiếc tổ nhỏ ấm áp, nơi chú mèo hé lộ một chú mèo con đen nhánh trong niềm vui sướng tột độ của Beth. Cô bé nhôm chú mèo lên, theo sau là mèo mẹ, rồi hớt hải chạy ùa vào nhà trong cơn phấn khích đến nghẹt thở, vừa chạy vừa la toáng lên khoe tin vui. Beth liền bị tóm ngay lập tức. Tại sao lại lai vãng ở nhà trong khi đáng lẽ phải ở trường? Lại còn không đội mũ nữa chứ! Beth chẳng có lời nào để giải minh oan, liền bị tống thẳng lên nhà trẻ và nhốt ở đó suốt cả ngày hôm sau. Cô bé đứng thẫn thờ bên cửa sổ hầu hết thời gian, hóa thân thành một nàng công chúa bị giam cầm trong lâu đài của phù thủy, ngóng chờ hoàng tử cổ tích đến giải cứu và sẵn tiện bắt ruồi.

Bầu trời sầm lại, một phát đại bác vang lên. Cha của Beth có liên quan đến việc bắn đại bác, và cô bé liên kết tiếng nổ này với màn đêm đang buông xuống, với những câu chuyện về Thiên Chúa trừng phạt những kẻ ác bằng sấm chớp vì tội lỗi của chúng, cùng với sự hư hỏng của chính mình, để rồi dâng lên một nỗi kính sợ sâu sắc. Chẳng mấy chốc, một cậu bé được khiêng dọc qua đường trên một chiếc cáng. Gương mặt cậu ta trông vàng vợt hốc hác dưới lớp vải ga. Cậu bé nằm ngửa, đầu đội một chiếc mũ len nhỏ — thứ vốn chỉ dùng khi ra đường chứ chẳng ai đội trên giường bệnh cả. Cậu ngước lên mỉm cười với Beth khi họ khiêng ngang qua khung cửa sổ, và cô bé vươn đôi tay về phía cậu với một niềm thương cảm vô bờ bến. Cô bé biết cậu bé sắp chết. Cả gia đình ấy đều chết hết, hoặc vướng phải những bi kịch kinh hoàng nào đó. Jane Nettles bảo rằng có một lời nguyền giáng xuống họ, và Beth chẳng bao giờ nghĩ đến họ mà không thấy rợn tóc gáy. Cả hai người chị của cậu bé đều qua đời, và một người còn gặp phải tai họa khủng khiếp, bởi người ta đã đào cô lên, và khi mở nỗ quan tài ra thì cái xác đã nhũn ra như thạch đủ mọi màu sắc sặc sỡ như cầu vồng, theo lời kể của Jane Nettles. Beth tin rằng mình từng có mặt trong buổi lễ đó, tại một nghĩa trang cỏ mọc um tùm bên bức tường của ngôi nhà thờ cổ, nơi có những bậc thềm dẫn xuống một căn hầm mộ. Những viên đá lát thềm phủ đầy rêu phong, và ánh nắng đang rọi chiếu. Có một nhóm người đứng quây quần xung quanh với gương mặt tái nhợt, lạnh lùng và trang nghiêm, rồi chẳng mấy chốc thứ gì đó được khiêng lên, tất cả đều chen chúc tiến lại để nhìn cho rõ. Beth không thể thấy đó là vật gì vì bị người lớn che khuất, và chẳng bao giờ biết chắc bức tranh ấy có thực sự do trí tưởng tượng của mình vẽ nên hay không; nhưng vì những ấn tượng trong giai đoạn này của cuộc đời cô bé luôn có một nền tảng thực tế nào đó, nên rất có thể cô thực sự đã có mặt trong buổi khai quật ấy, sát cánh cùng cô nàng Jane Nettles hiếu kỳ và bền bỉ.

Đối diện với cửa sổ nhà trẻ, bên kia đường, là cửa hàng thịt, nơi người hàng xóm bày biện lò mổ ngay trước hiên. Khi chiều muộn, hắn ta bê ra một tấm ván đặt lên giá đỡ, rồi dắt một con cừu tới, nhấc bổng nó lên bằng bốn chân và đặt ngửa trên tấm ván, trói chặt chân lại rồi cứa cổ. Beth quan sát toàn bộ quá trình với vẻ chăm chú nghiêm nghị nhưng chẳng hề có cảm giác nào khác. Cô bé đã quen với cảnh tượng ấy suốt cả cuộc đời.

Chẳng mấy chốc cha mẹ Beth cùng nhau ra ngoài, và thế là cô bé lén lút lẻn xuống tầng dưới, ra khu nhà giặt để tìm gói kẹo giấu trong khóm hoa hồng trắng. Mildred và Jim đang học bài trong phòng ăn, cô bé liền xông sầm vào khoe kẹo; nhưng Mildred đang cáu bẳn, liền quát lên:

"Đừng làm ồn nữa Beth, đầu chị đau lắm."

Hôm sau là Chủ nhật. Beth nhận ra điều đó nhờ chiếc mũ trùm đầu màu đen to sụ từng chiếm một phần lớn trong ký ức tuổi thơ. Cô bé có cảm giác loáng thoáng rằng mình từng nhìn thấy chính mình đội chiếc mũ ấy, tung tăng đến nhà thờ, trông tựa như một cô bé trong tranh của Kate Greenaway với cái đầu to mất cân đối so với phần còn lại của cơ thể, mang lại cảm giác vô cùng mãn nguyện — tuy nhiên, đó không hẳn là một hồi ức mà là một trải nghiệm được lặp đi lặp lại mãi, bởi những chiếc áo hay chiếc mũ xinh xắn luôn mang lại cho cô niềm vui thích.

Trong nhà thờ, cô bé ngồi trong một ô ghế vuông lớn ở một bên lối đi, và bên kia là một ô ghế y hệt, nơi có một thiếu nữ mà Beth đinh ninh chính là tiểu thư Augusta Noble trong câu chuyện Gia đình Fairchild. Augusta Noble vô cùng điệu đà, và đã bị thiêu chết vì kiễng chân đứng trước lò sưởi để ngắm mình trong chiếc váy mới qua tấm gương trên lò sưởi. Beth cho rằng đó là một cái kết thích đáng và chẳng hề thương hại cô ta chút nào — có lẽ bởi vì sau đó cô ta vẫn tiếp tục đến nhà thờ đều đặn như thường lệ.

Sau buổi lễ, họ trèo lên Đồi Castle; và kìa những mảng đá xám hiện lên nền trời xanh ngắt, thảm cỏ và cây cối xanh mướt nổi bật trên sắc xám, những đám mây cuồn cuộn trắng lóa treo lơ lửng trên mặt biển phẳng lặng như gương; và chính vì vẻ đẹp choáng ngợp ấy, Beth bỗng bật khóc nức nở.

"Đứa bé này bị làm sao thế nhỉ?" người cha thiếu kiên nhẫn thốt lên. "Thật kỳ lạ là người ta có thể nuôi dạy con cái tử tế, Caroline, còn em thì chẳng bao giờ quản nổi con mình."

"Con bị cái quái gì thế hả, cái con bé phiền toái này?" Bà Caldwell thét lên, vừa nói vừa xốc mạnh cánh tay Beth. Cô bé càng khóc tợn hơn. "Nhìn kìa," người mẹ vừa nói vừa chỉ tay ra một vũng nước nhỏ do thủy triều để lại trên bờ biển khi nước rút, nơi lũ trẻ thường lội bì bõm ngang đầu gối hoặc tắm táp vào những ngày sóng quá lớn không thể ra biển; "nhìn kìa, cái hồ nước kìa, cái vũng tròn xoe sáng lấp lánh đằng kia kìa. Và nhìn xuống dưới kia xem, gần lâu đài ấy — gò đất xanh to lớn đó chính là mộ người khổng lồ. Khi người khổng lồ qua đời, người ta đã chôn hắn ở đó, và hắn to lớn đến mức chiếm trọn chiều dài ngần ấy khi nằm xuống lòng đất."

"Thế lúc hắn đứng lên thì vươn tới tận đâu hả mẹ?" Beth hứng khởi hỏi ngay.

“À, lúc hắn ngồi xuống đây, mẹ đoán hắn có thể dùng chính ngôi mộ của mình làm ghế gác chân, còn khi đứng lên thì ngó đầu qua cả Lâu đài."

Beth, với đôi mắt to thao láo và đôi má đẫm lệ, hình dung ra cảnh hắn làm cả hai điều đó, và từ ngày hôm đó không còn bị những giọt nước mắt đè nặng bởi niềm vui sướng trước cái đẹp nữa; thế nhưng cô bé vẫn luôn dễ rơi vào những cơn xúc động dữ dội ấy, hệ quả của một cảm giác sung sướng tột độ vốn mong manh như nỗi đau. Thế nên, ngay từ đầu, cô bé đã vô cùng nhạy cảm với những tác động từ bên ngoài, và chính lúc này trí nhớ của cô đã tích lũy những ấn tượng có giá trị vô giá cho mai sau, bởi chẳng bao giờ cô được sống giữa một khung cảnh thiên nhiên nào tương tự thế nữa.

Lũ trẻ có quyền tự do đi lại trong khuôn viên dinh thự của một quý tộc nào đó mà chúng gọi là The Walks. Nơi đây có những triền hoa, những lối đi rợp bóng hoa mười giờ, dòng suối nhỏ và những cổ thụ to lớn có những hốc cây đọng nước. Beth gọi những hốc nước ấy là giếng tiên, rồi thọc ngón tay vào xem chúng sâu đến nhường nào, và trong đó toàn lá khô mục; chính tại nơi đây, trong một dịp đáng nhớ, cô bé đã tìm thấy chiếc lá hóa thạch đầu tiên của mình và nói với Jane Nettles rằng trước đó cô thực sự không hề biết trên đời lại có những thứ như vậy. Có lần một tổ ong bắp cày lủng lẳng bám trên cành cây, và chúng gặp một thanh niên đang ôm mặt bước ra. Anh ta dừng lại kể cho Jane Nettles nghe chuyện mình bị đốt thế nào, còn lũ trẻ thì tò mò lân la đến ngắm cái tổ mà chẳng mỏng ngó ngàng gì. Nó xám xịt và mong manh như tơ nhện dệt thành từng lớp. Beth đóng vai một hướng đạo sinh da đỏ đang thám thup từ sau thân cây bên cạnh; rồi cô bé dùng gậy khua khoắng phá tổ nhưng chẳng đợi xem chúng đầu hàng ra sao.

Vào mùa, chúng lượm hạt dẻ ngựa dưới gốc cây, dùng đá đập vỡ lớp vỏ gai xanh xồm xoàm để ngắm nghía niềm vui khi lộ ra thứ quả bên trong sáng bóng, trơn láng, nâu sẫm hoặc lốm đốm; ngoài ra, khi mặt đất vương đầy lá ẩm ướt, chúng còn bứt những quả óc chó ẩn mình trong đám cỏ dài rối rắm, rồi nhuộm bẩn ngón tay khi bóc lớp vỏ ngoài — thứ vỏ khi nứt ra có màu xanh bột và thơm dịu; thế nhưng bản thân hạt óc chó bên trong lúc cầm lên lại luôn bé tí hon một cách đáng ngạc nhiên. Đôi khi dọc các lối đi người ta lại đặt những miếng gan màu đỏ gụ trông thật ghê rợn trên cọc. Jane Nettles bảo rằng chúng được dùng để bẫy chó vì chúng hay chạy vào dẫm nát hoa. Beth tự hỏi tại sao người ta có thể ăn gan được nếu nó độc hại với loài chó, và từ đó cẩn trọng không bao giờ chạm tay vào nữa. Hầu hết lũ trẻ sẽ gặng hỏi cho ra nhẽ lý do từ người vú em, nhưng Jane Nettles chẳng hề dễ dãi chút nào, và Beth chẳng bao giờ có thể mở miệng đặt câu hỏi với bất kỳ ai có thái độ hắt hủi hoặc chế nhạo sự dốt nát của mình. Có những con người thiếu sự đồng cảm luôn biết cách khiến trẻ em cảm thấy xấu hổ vì sự thiếu hiểu biết của mình, và thà chịu tiếng bị chê cười còn hơn, một đứa trẻ nhạy cảm sẽ chọn cách làm vờ như đã biết. Beth cực kỳ nhạy cảm về mặt này, và vì thế đôi khi trong cuộc sống sau này, cô bé lại rơi vào cảnh mù tịt về những thứ mà những kẻ tầm thường khác đã học được ngay từ thuở ấu thơ chỉ bằng một câu hỏi.

Đó quả thực là những ngày tháng tươi đẹp đối với Beth, nhưng sức hút của chúng bắt nguồn từ sự vật nhiều hơn là con người — từ một cảnh sắc hay hương thơm của thiên nhiên, mùi cỏh mới cắt bay ra từ cỗ xe ngựa mà chúng phải nép người nhường đường trong con hẻm nhỏ, bóng hình triền đất cao phía bên kia đường — triền cỏ cao chót vót phủ đầy cây cối, chủ yếu là hạt dẻ, đang rực rỡ dưới ánh mặt trời; những hàng rào táo gai nơi chúng thường hái những nụ xanh múp míp mà lũ trẻ gọi là "bánh mì phết bơ" rồi ăn ngấu nghiến; và cả một hàng rào trắc bá diệp trong khu vườn nhà, một bức tường xanh kiên cố mà qua trí tưởng tượng của Beth, ẩn chứa biết bao điều kỳ diệu phía sau. Những loài hoa của thuở ban đầu ấy là hoa nghệ tây, hoa giọt tuyết, hoa hồng trắng, một loài hoa vàng nhỏ xíu mà chúng gọi là ngón tay tiểu thư, hoa cẩm chướng biển và hoa mười giờ — đặc biệt là hoa mười giờ. Trong những buổi dạo chơi, Jane Nettles thường dạy cô bé bài đồng dao kỳ lạ:

"Cầu Luân Đôn sập rồi,

Grand, cậu bé Dee nhỏ nói,

Cầu Luân Đôn sập rồi,

Hỡi nàng thiếu nữ ơi."

Và thế là bài đồng dao, khóm hoa mười giờ mọc giữa những hòn non bộ, hồ nước nhân tạo, chiếc cầu mộc mạc, những chiếc lá nguyệt quế sáng bóng, miếng gan màu đỏ gụ, bầu không khí ấm áp, ngập tràn ánh sáng và ngọt ngào ấy đã hòa quyện vào nhau thành một ký ức thật êm đềm.

Tuy nhiên, như đã thể hiện, con người cũng từng bước vào tiềm thức của cô bé, nhưng với mức độ mang lại niềm vui ít chắc chắn hơn, thế nên cô ít khi nhớ đến họ, bởi thói quen của cô luôn là xua đuổi những suy nghĩ khó chịu nếu có thể. Một ngày nọ, cô bé mang theo cái xẻng và chiếc hộp bánh quy bằng thiếc cũ ra vườn. Cô đặt chiếc hộp xuống đất bên cạnh, mở nắp ra và bắt đầu cuốc đất. Chẳng mấy chốc, chú mèo con rên rỉ lân la tiến lại rồi nhảy tót vào hộp. Beth lập tức đậy nắp lại, và chú mèo con bỗng hóa thành một cái xác cần phải được đem chôn. Cô bé hối hả đào huyệt, bỏ chiếc hộp xuống và lấp đất lên. Vừa lúc vừa dứt tay, một giọng trầm đục vang lên: "Mày đang làm cái quái gì thế hả cái con nhóc quỷ sứ kia?" và kìa lão Krangle tay làm vườn đang lườm cô bé qua hàng rào. "Đào nó lên ngay lập tức cho tao," lão bảo, và Beth giật mình thót tim, đào bới còn nhanh hơn lúc chôn. Chú mèo con chỉ bị lấp lỏng lẻo nên không đến nỗi nào, nhưng có chút đất lọt vào mắt khiến nó đau nhức suốt mấy ngày sau. Mọi người tự hỏi điều gì đã làm nó bị thương, còn Beth thì đưa mắt nhìn ngườii này qua kẻ nọ, chăm chú lắng nghe những phỏng đoán của họ về sự việc. Thế nhưng cô bé chẳng hé răng nửa lời, và lão Krangle cũng im lặng, tạo nên một sự đồng lõa ngầm vô cùng ăn ý giữa hai người. Lão Krangle bị ung thư môi, và Beth bị cấm hôn lão vì sợ lây bệnh. Lão cũng có một khu vườn riêng, một con nuôi và những củ khoai tây luộc nhỏ xíu trong căn lều của mình. Người anh trai của bác sĩ đã qua đời vì căn bệnh ung thư, và Beth đinh ninh rằng chắc ông ta đã hư hỏng nên mới đi hôn lão Krangle, dù cô tự hỏi tại sao ông ta lại thích thú làm thế khi cằm lão Krangle lởm chởm đầy râu cứng. Vị bác sĩ thường xuyên đến thăm cha. Ông hay bàn về Kinh Thánh, và khi ấy lũ trẻ bị đuổi ra khỏi phòng. Có lần Beth nấp dưới gầm bàn để nghe lén xem họ nói gì. Toàn là chuyện về Chúa, người mà dường như vị bác sĩ chẳng mấy ưa thích. Ông có một cục thịt thừa ở chóp mũi, và Beth đã cười nhạo điểm ấy, để rồi như một hình phạt mà cô từng tin sái cổ, chóp mũi của chính cô cũng mọc lên một cục u nhỏ xíu. Tâm trí cô bé bị ám ảnh nặng nề bởi vị bác sĩ và gia đình ông. Trước đây ông sống chung với anh trai và em gái, nhưng giờ thì sống một mình, và theo lời Jane Nettles thì trong một căn phòng nọ có bày biện lông thú, lụa là, sa tanh cùng ren vóc thượng hạng trên giường, tất cả đều đang bị sâu bọ gặm nhấm và tàn phá vì chẳng có ai chăm nom. Thật là tiếc nuối xiết bao, nhưng chúng là của ai cơ chứ? Nữ chủ nhân đang ở nơi nào?

Bridget thường hay lên nhà trẻ khi lũ trẻ đã chợp mắt để trò chuyện với Jane Nettles và ngắm cảnh qua khung cửa sổ. Những cuộc lê la buôn chuyện ở nhà trẻ ấy là nguồn cơn gây phiền nhiễu lớn cho Beth vào lúc lẽ ra cô bé phải dỗ giấc ngủ cho êm. Chẳng có mảy may cuộc trò chuyện nào đáng sợ hơn cái câu chuyện rùng rợn về việc cô gái nọ bị đào mồ cuốc mả đọng lại trong trí nhớ của cô, thế nên có lẽ mấy người hầu cũng biết điều tiết chế khi hạ giọng thì thầm — điều họ vẫn hay làm; nhưng những buổi thì thầm to nhỏ ấy lại khiến cô bứt rứt, cáu bẳn và rước lấy một mệnh lệnh sắc lạnh bắt phải đi ngủ, để rồi cô bé thường ngỗ ngược đáp trả: "Con sẽ ngủ nếu cô đố con một câu đố." Một trong những câu đố ấy là: "Giữa hai thanh củi, giữa hai hòn đá, giữa hai xương ống chân của hai ông già. Đố là cái gì?" Câu trả lời dường như có liên quan đến nghĩa trang, nhưng Beth chẳng tài nào nhớ nổi.

Vào những buổi tối ấy, cô bé thường phải chịu đựng một cực hình nhỏ bé ngay trong chiếc nôi xinh xắn của mình, thứ mà cô gọi là "hơi xộc lên mũi" — một cảm giác nóng hừng hực, khô rát, chắc hẳn là hệ quả của căn phòng ngột ngạt và trạng thái sốt sực do cô trằn trọc cào cấu khi bị bắt thức quá giờ ngủ quen thuộc. Thỉnh thoảng cô bé bỗng bật dậy khỏi giường, cất tiếng khóc ré lên. Khi ấy Jane Nettles sẽ thô bạo ấn cô bé ngối thụp xuống gối, đe dọa sẽ mách mẹ nếu cô không chịu ngoan ngoãn ngay lập tức. Thỉnh thoảng mẹ nghe thấy tiếng khóc, tự động bước lên, xốc mạnh vai cô rồi mắng mỏ. Thế rồi Beth sẽ nằm im thin thít, nức nở thầm lặng và khốn khổ theo cách mà chỉ một đứa trẻ cô độc, không ai thấu hiểu và chẳng hé răng than vãn mới có thể thấu. Chẳng một ai có lấy một chút mường tượng về những gì cô bé phải chịu đựng. Những lỗi lầm của cô được ghi nhớ để trừng phạt, nhưng sự dịu dàng ẩn giấu bên trong thì chẳng bao giờ được mảy may nghi ngờ. Có lần vị bác sĩ già đã thốt lên: "Đó là một đứa trẻ vô cùng nhạy cảm, dễ xúc động và có hệ thần kinh căng như dây đàn; các vị phải thật nhẹ nhàng với nó," và cả hai bậc phụ huynh đã trân trân nhìn ông. Bản thân họ vốn là những con người thực tế đến mức khô khan, mang quan niệm rằng những thứ nhảm nhí như sự nhạy cảm thần kinh cần phải được roi vọt uốn nắn cho văng khỏi người một đứa trẻ.

Vào bữa trưa nọ, Beth nhìn thấy những sinh vật nhỏ bé đang lúc nhúc bò trên miếng phô mai được dọn trên đĩa của mình, liền thốt lên một tiếng kêu đầy ghê tởm.

"Đó chỉ là con mạt thôi mà, con nhóc ngốc nghếch này," cha cô nói, rồi trước nỗi kinh hoàng tột độ của cô bé, ông cầm miếng phô mai lên và ăn ngấu nghiến. "Nhìn con bé kìa Caroline!" ông thốt lên, "nó tái mét mặt đi rồi kìa."

Beth đã vắt óc suy nghĩ suốt một thời gian dài sau đó để tìm hiểu xem cảm giác tái mét mặt là như thế nào.

[Pg 26]

Những hạt mầm mê tín dị đoan đã được gieo rắc vào tâm trí cô bé trong khoảng thời gian này, để rồi sau đó đâm chồi nảy lộc. Cô bé tìm thấy một chiếc nhẫn cưới trong miếng bánh Giáng sinh đầu tiên của mình, và được bảo rằng cô sẽ là người đầu tiên trong nhóm kết hôn, điều đó khiến cô cảm thấy mình vô cùng quan trọng.

Vốn là một đứa trẻ vô cùng nhạy cảm, Beth mang nặng tâm lý lo lắng đến mức ám ảnh cho cảm xúc của người khác, sẵn sàng phạm vào những tội lỗi giả dối không chút đắn đo trong nỗ lực để che chở cho họ. Cô và Mildred đang đứng sẵn sàng chỉnh tề trong bộ đồ diện để đi thăm hỏi cùng mẹ. Beth đội chiếc mũ trùm đầu to sụ và cảm thấy vô cùng hạnh phúc; Mildred cũng đang ở trạng thái phấn khích tột độ. Chị ấy bảo hơi thở của Beth thoang thoảng mùi dâu tây, và muốn biết hơi thở của chính mình có mùi gì.

"Mùi mâm xôi," Beth đáp ngay lập tức. Sự thật không phải vậy, nhưng Beth cảm thấy người ta đang kỳ vọng điều gì đó tương tự từ mình, thế nên cô bé đã hùa theo để chiều lòng. Khi họ đến nơi, họ được dẫn vào một căn phòng rộng thênh thang và lang thang khắp nơi. Beth lỡ làm lệch mấy chiếc gối, lòng dấy lên nỗi hoảng hốt tột cùng, cứ đinh ninh rằng giây tiếp theo mình sẽ bị tóm lấy và xốc ngược; nhưng cô bé nhanh chóng quên đi nỗi sợ khi tiến lại gần nữ chủ nhân, để rồi vô cùng kinh ngạc khi phát hiện ra đối phương đang cặm cụi thêu những chú khỉ đen trên nền vải xám bằng len. Cô bé kinh ngạc nhận ra rằng người ta có thể làm được một tác phẩm tuyệt diệu nhường ấy, và muốn được học ngay lập tức; nhưng người mẹ đã khiến cô phải xấu hổ vì cái ý nghĩ ngớ ngẩn rằng mình có thể làm được, cái đồ nhóc con ngốc nghếch. Họ ở lại dùng bữa tối, và Beth đã khóc lóc giận dữ vì người hầu đã rót sốt trắng lên món cá của cô mà chẳng thèm hỏi ý kiến. Miếng cá khi ấy chính là một hòn đảo, còn Beth là vùng biển đói khát, đang ngấu nghiến nó từng chút một. Dĩ nhiên nếu bạn phủ sốt trắng lên thì nó sẽ biến thành một chiếc bàn trải khăn trắng, hoặc thứ gì đó đại loại thế mà bạn chẳng thể ăn nổi, thế là món cá coi như hỏng bét. Cô bé lại vướng vào một rắc rối khác liên quan đến phòng khách của cô Deeble, vốn nằm ở tầng trên hướng ra vịnh, và bạn chỉ có thể nhìn thấy mặt nước qua cửa sổ, thế nên trên tường có treo những bức tranh màu nước. Người mẹ mỉm cười cố gắng giải thích, nhưng Beth vẫn dậm chân bướng bỉnh giữ nguyên quan điểm: chính mặt nước đã sinh ra những bức tranh màu nước.

Trên đường về nhà, Beth tìm thấy một niềm vui mới trong đời. Nhà máy xay đã bị thiêu rụi, và họ đến ngắm nhìn đống tro tàn âm ỉ, lần đầu tiên Beth ngửi thấy mùi khói lửa. Gia đình người thợ xay đã mất sạch nhà cửa do hỏa hoạn và đang tá túc trong một túp lều. Một cậu con trai nhỏ có những ngón tay co quắp lại vì lửa. Lòng trắc ẩn của Beth bừng tỉnh. Cô bé ngập tràn sự phấn khích đồng cảm, khao khát được làm điều gì đó cho ai chiếc. Vợ người thợ xay đang nằm trên một chiếc nệm trải dưới sàn. Chị ta có một đứa con nhỏ, mới sinh, một sinh vật đỏ hỏn mập mạp. Bà Caldwell cho mấy đứa trẻ khác ăn bánh mì pha sữa, và Beth ngỏ ý muốn dạy chúng học chữ.

Bà Caldwell cười nhạo cô: "Con mà đòi dạy chúng học chữ ư!" bà thốt lên. "Lo mà học cho tử tế chữ của chính mình trước đi đã." Mildred cũng hùa vào chế giễu. Beth lủi thủi thu mình lại, mặt đỏ bừng vì xấu hổ khi bị hạ thấp trong mắt tất cả mọi người. Cô bé vốn thiếu tự tôn và rất cần được khích lệ. Lời khen ngợi đơn thuần mang lại cho cô sự tự tin; nhưng người mẹ chưa bao giờ ban phát cho cô một lời khen. Bà nuôi nấng tất cả những đứa con của mình theo cùng một khuôn mẫu, bất chấp tính cách khác biệt của từng đứa. Việc khen ngợi khiến Mildred sinh kiêu căng, và vì thế Beth không được phép khen ngợi; để rồi người mẹ cứ thế bóp nghẹt sự phát triển tinh thần của cô bé lần này đến lần khác thay vì giúp cô vun đắp. "Con có cố làm thế cũng chẳng ích gì đâu Beth, con không làm được đâu," bà thường nói thế, ngay cả khi Beth có thể làm một cách dễ dàng nếu chỉ cần nhận được một lời khẳng định chắc nịch rằng cô làm được.

Đêm hôm sau trận hỏa hoạn, Beth có một giấc mơ kỳ lạ để lại ấn tượng sâu đậm trong cô. Đảo Dorman là một vùng đất xanh ngát, phẳng lì như mặt bàn và phủ đầy lớp cỏ ngắn mọc ven biển. Khi thủy triều lên, nó bị bao bọc bởi nước, nhưng lúc triều rút, nó tựa trên những ghềnh đá xám xịt, gồ ghề hệt như chiếc nắp hộp tì lên thành hộp. Giữa sắc xám của đá và sắc xanh của cỏ là một vành đai hoa cẩm chướng biển. Đêm ấy, cô mơ thấy mình đang ở dưới lòng đảo Dorman, đó là một hang động trống trải rộng lớn, không quá cao, được thắp sáng bởi những ngọn đuốc trên tay người. Có rất nhiều người, và tất cả đều là thành viên trong gia đình cô, là tổ tiên trong trang phục thời đại của họ, là những họ hàng xa — vô số gương mặt lạ hoắc mà cô chưa từng nghe tên; bên cạnh cả cha mẹ, anh chị em ruột thịt của cô. Cô biết mình đang ở dưới đảo Dorman, nhưng cô cũng biết nơi đó giống hệt khoảng không gian tối tăm dưới sân khấu kịch. Khi cô bước vào, phần còn lại của gia đình đã tề tựu đông đủ; nhưng chẳng ai nói với ai câu nào, những cánh cửa cứ liên tục mở ra rồi khép lại, và mọi người dường như tan biến đi, cho đến khi chỉ còn lại ba bốn người và họ cũng đang chuẩn bị rời đi. Cô nhìn thấy lớp sơn bóng trên khung cửa và làn khói đuốc khi họ tự mở cửa ra ngoài. Rồi tất cả đã đi khuất, để lại cô đơn độc giữa căn hang ngập ngụa khói. Cô tuyệt vọng vùng vẫy đuổi theo, những cánh cửa đã đóng sập, khói ngộp thở đang bao trùm lấy cô, và trong nỗi thống khổ của nỗ lực trốn thoát cuối cùng, cô bừng tỉnh.

Những năm tháng sau này, khi Beth bắt đầu suy ngẫm, cô vẫn thường tự hỏi làm thế nào mà mình lại biết những con người đó là tổ tiên của mình, và nơi ấy lại giống với bất kỳ góc nào của một nhà hát kịch. Vào thời điểm đó, cô chưa từng nghe đến hai từ "tổ tiên" hay "nhà hát". Đó có phải là ký ức không? Hay có một năng lực nhận thức hoàn hảo nào đó vượt lên trên cả trí tuệ — một năng lực tiềm ẩn trong toàn nhân loại, rồi sẽ có lúc thuộc về họ; nhưng hiện tại, chỉ một vài sinh thể hiếm hoi mới được ban phuộc trọn vẹn. Beth từng có cảm giác mình đã đến rất gần một thứ gì đó trong thuở ấu thơ hơn bất kỳ khoảnh khắc nào sau này — gần hơn với việc thấu hiểu những gì cây cối đang thì thầm — ý nghĩa của tiếng rì rầm, thứ âm thanh bao trùm vang lên không dứt khi mọi vật chìm trong tĩnh mịch như màn đêm; gần hơn với "bí ẩn" của buổi chiều hôm trên Đồi Castle, khi cô lần đầu cảm nhận được sự gắn kết với tự nhiên và cất tiếng hát ca. Đó có thể là ký ức di truyền, sự hiểu biết về vạn vật được truyền lại cho cô qua tổ tiên cùng với dung mạo, đức hạnh và thói hư tật xấu của họ; nhưng dù sao đi nữa, bản thân cô vẫn đinh ninh rằng mình sở hữu một năng lực nào đó trong thời thơ ấu mà dần mai một đi khi các năng lực trí tuệ phát triển. Cô nhận thức được rằng các giác quan đã chen vào giữa cô và một niềm hạnh phúc huyền bí nào đó không thuộc về giác quan, mà thuộc về tâm linh. Vẫn vương vấn lại thứ dường như là ký ức về một trạng thái đi trước thời kỳ này, một trạng thái chẳng ngôn từ nào diễn tả nổi, không thể gói gọn trong con chữ hay làm cho tường minh đối với những ai không có ký ức ấy; nhưng một số người sẽ thấu hiểu chỉ qua một lời gợi nhắc. Suốt cả cuộc đời mình, Beth vẫn giữ gìn một nửa nhận thức về cái thứ ẩn số ấy — thứ cứ trượt khỏi tầm với của cô — thứ mà cô càng lớn càng trôi dạt ra xa — một thứ khải thị nào đó mở ra những chân trời mới mẻ trước mắt; nhưng là phong cảnh hay tư duy, cô chẳng thể định hình. Chỉ là, khi khoảnh khắc ấy chạm đến, vạn vật xung quanh cô trở nên vô tận; và cô được vút lên cao — vút lên giữa một cõi bình yên bao la nơi cô lướt đi chẳng tốn mảy may sức lực nào mà nhân loại từng biết; cô chỉ vừa nghĩ đến là đã hiện diện ở đó, trong khi cõi người thuhẹp lại nhỏ nhoi đến tầm thường phía dưới.

Cô còn mang một tầm nhìn kỳ lạ khác chẳng bao giờ phai mờ. Về mặt lý trí, cô tin đó chỉ là một giấc mơ, nhưng năng lực tiềm ẩn sâu kín bên trong luôn khẳng định đó là một ký ức. Cô đang ở cùng một đám đông lớn trong một không gian rỗng tuếch khôn tả, trống hoác chẳng có nổi một món đồ đạc bởi chẳng cần đến chúng; và rồi vào không gian ấy ập đến một cơn chấn động lớn, ánh sáng rực rỡ cùng làn khói bốc lên mà không hề có chút hơi nóng hay cảm giác ngột ngạt. Rồi cô bỗng thui thủi một mình, tìm đường hướng tới một khe hở; trầy trật vùng vẫy bằng nỗi đau tâm linh để vượt qua nó; và khi tìm thấy lối thoát, cô lao vút qua, bừng tỉnh giữa cõi đời này. Cô tỉnh giấc với một cảm giác hoang hoác tột cùng đè nặng trong tâm can, cùng ý thức về việc vừa băng qua một không gian vô tận với tốc độ vô tận trong một khoảng khắc mà tâm trí phàm trần chẳng thể đong đếm.

Suốt cả cuộc đời, mỗi khi nắm giữ được năng lực thâm sâu ấy và cảm nhận bằng thứ phương thức đó — vốn chỉ xuất hiện trong những khoảng ngắt quãng chập chờn, chắc chắn là do những bất lợi về hoàn cảnh và môi trường xung quanh — cô trở nên điềm tĩnh, mạnh mẽ và đầy tự tin. Cô nhìn cuộc đời như thể từ trên cao nhìn xuống, bao quát nó cả trong từng chi tiết lẫn tổng thể. Nhưng khi chỉ có thể dựa vào lý trí phàm trần, mọi thứ bỗng trở nên vô định, và cô lại trở nên yếu đuối, dao động rồi phụ thuộc. Thế nên cô hiện lên như một sự pha trộn kỳ lạ giữa yếu đuối và mạnh mẽ, can đảm và hèn nhát, niềm tin và sự hoài nghi; và những gì cô sắp làm phụ thuộc rất lớn vào những kỳ vọng dành cho cô, hoặc bầu ảnh hưởng mà cô đang chịu đựng, cùng với những bộc phát bất ngờ mà chẳng một ai, kể cả chính cô, có thể lường trước được.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.