Chuyện Của Beth

Lượt đọc: 455 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 23

❊ ❊ ❊

Rainharbour vẫn chưa bị những du khách mùa hè bỏ lại hoàn toàn, dù lúc bấy giờ đã là cuối mùa thu khi Beth và dì Victoria trở về. Mùa nghỉ dưỡng năm ấy thật là tuyệt đẹp nên mọi người cứ nấn ná mãi ở lại, chẳng muốn rời xa sự trong lành của biển cả và nét phóng khoáng miền bờ bãi để trở về với những bận rộn ngột ngạt trong nhà cùng những khuôn phép gò bó của đời sống thị thành.

Vào ngày đặt chân đến nơi, Beth ngơ ngác nhìn quanh. Bản thân cô đã trải qua biết bao thay đổi lớn lao kể từ ngày rời đi, khiến cô không khỏi ngạc nhiên khi thấy những con đường vẫn y nguyên như cũ; thế mà, dù chẳng có gì thay đổi, chúng lại trông khác xưa. Cứ như thể tiêu cự trong mắt cô đã được điều chỉnh lại để biến những chừng mực quen thuộc thành lạ lẫm, đồng thời đảo lộn góc nhìn về vạn vật; điều đó mang lại cho nơi chốn ấy một vẻ gì đó mới mẻ, tựa như vừa được quét dọn, trưng bày và sắp xếp ngăn nắp như một thị trấn đồ chơi. Thế nhưng, những con người mà họ đi ngang qua thì hoàn toàn không thay đổi chút nào, và điều này đối với Beth lại càng kỳ lạ hơn nữa. Họ vẫn ở đó suốt bao lâu nay, vẫn đi lại như thói quen thường nhật, vẫn mặc những bộ quần áo ấy, suy nghĩ những điều suy nghĩ ấy; họ chẳng hề có thêm trải nghiệm mới nào, và tệ hơn là, họ chẳng hề mảy may hay biết về những gì cô đã trải qua, thậm chí còn tỏ ra hoàn toàn dửng dưng. Với Beth, người đang đứng trước thềm cuộc đời với bao niềm háo hức thiết tha cho mọi thứ, khao khát được thấu hiểu và sẵn sàng sẻ chia, thì hình ảnh về những con người chỉ biết nghĩ cho bản thân với trái tim khô héo ấy thật kinh khủng; nó mang lại cho cô cảm giác mình là sinh vật duy nhất còn biết cảm nhận giữa một thế giới những cỗ máy vô tri được vận hành bằng lò xo.

Bernadine và mẹ đã ra ga đón họ, nhưng Beth mải mê ngắm nghía xung quanh, thu nhận những ấn tượng mới đến nỗi chẳng có lấy một lời để nói với hai người. Bà Caldwell coi đây lại là một biểu hiện nữa của sự thiếu chu đáo tình cảm, nhưng dì Victoria lại làu bàu rằng đó chẳng qua chỉ là sự phấn khích tự nhiên mà thôi.

Việc đầu tiên Beth làm sau khi chào hỏi Harriet, người đang đứng

mỉm cười ở cửa, là chạy tót lên lầu vào phòng ngủ của mẹ để giải quyết cho xong thắc mắc rằng từ cửa sổ có thể nhìn thấy bao nhiêu phần của khu vườn; rồi cô lại lao vội lên gác mái, cuống cuồng kéo một chiếc hòm lớn đến ngay dưới ô cửa trời, và trèo lên đó để ngắm biển. Đó là khoảng nhìn duy nhất có thể thu vào tầm mắt từ ngôi nhà, chỉ là một góc nhỏ nơi làn nước vỗ vào những vách đá trắng uốn lượn theo một khúc cua của vịnh. Beth bật tung ô cửa trời, đắm chìm ngắm nhìn, rồi hít một hơi thật sâu đầy thỏa mãn. Biển! Biển kìa! Ngay cả khoảnh khắc nhìn thấy ấy cũng mang lại sự sảng khoái tựa như một ngụm nước mát lạnh dài cho kẻ đang kiệt sức vì oi bức và khát cháy cổ họng.

Trong thời gian đi vắng, Beth từng hạ rất nhiều quyết tâm tốt đẹp về cách cư xử khi trở về. Dì Victoria đã trò chuyện với cô rất nghiêm túc về vấn đề này. Beth vốn dĩ có thể ngoan ngoãn nếu cô muốn: con bé đã làm tất cả những gì dì mong đợi ở nó; tại sao nó lại không thể làm được những điều mẹ nó kỳ vọng cơ chứ? Beth đã hứa sẽ làm được; và cô vốn dĩ đang bắt đầu thực hiện lời hứa đó một cách vô cùng trung thành bằng cách trở nên phiền toái nhất có thể, đó cũng là tất cả những gì mẹ cô từng kỳ vọng ở cô. Dù suy nghĩ có phải là những thực thể có sức mạnh tạo ra hệ quả hay không, thì quả thực vẫn luôn có những con người đáp lại kỳ vọng một cách dễ dàng đến chết người, và Beth chính là một trong số đó. Cuối cùng thì cô cũng sẽ chống cự bằng toàn bộ cá tính của mình, nhưng vào thời điểm này, cô hành động chẳng khác nào một nhạc cụ bị chi phối bởi tâm trí của những người xung quanh. Sự nhạy cảm kỳ lạ này sau này đã được cô tận dụng trong đời sống sau này, dùng nó như chiếc chìa khóa để thấu hiểu tính cách con người; cô chỉ cần buông lỏng bản thân, là sẽ thấy mình vô tình phản chiếu lại những kẻ mà cô trò chuyện cùng; và không phải phản chiếu theo cách họ thể hiện ra bên ngoài, mà chính xác là con người thật trong sâu thẳm nội tâm họ. Thuở nhỏ, cô vô tình minh họa lại chính xác những suy nghĩ mà mọi người ngầm nghĩ về cô. Dì Victoria tin tưởng và đặt trọn niềm tin nơi cô, và khi họ ở bên nhau một mình, Beth đáp lại cái nhìn thiện cảm ấy của dì; còn bà Caldwell thì luôn chờ đợi cô chỉ là một nỗi bực dọc, và chưa từng phải thất vọng. Khi Beth ở chung một nhà với cả dì lẫn mẹ, cô thay đổi khôn lường, phản chiếu lại kỳ vọng nào mạnh mẽ nhất vào khoảnh khắc đó. Buổi chiều hôm ấy, dì Victoria mệt mỏi sau chuyến đi dài và chẳng hề nghĩ ngợi gì về Beth; nhưng bà Caldwell thì bận rộn mường tượng trong đầu mọi phiền toái mà bà sẽ phải gánh chịu giờ đây khi Beth đã quay về; và Beth, đang đứng trên chiếc hòm dưới ô cửa trời trên gác mái với cái đầu nhô ra ngoài, dán chặt mắt nhìn ra hướng biển, bỗng bị một luồng thôi thúc bất chợt tóm lấy – điều hoàn toàn khớp với kỳ vọng của mẹ cô. Ngay ngày đầu tiên ấy lẽ ra cô nên ở trong nhà, dỡ hành lý, bày biện những món đồ thêu thắt đẹp đẽ của mình, chuẩn bị sẵn sàng cho bữa tối đúng giờ và chứng minh tình cảm với mẹ cùng em gái bằng cách cư xử thật dễ chịu với họ; thế nhưng thay vì thế, cô lại rón rén lẻ xuống lầu, tẩu thoát qua cánh cổng sau và mãi đến tận khuya khi bữa tối đã qua lâu lắm rồi mới trở về.

Tuy nhiên, cô chẳng hề tận dụng chuyến đi dạo ấy để vui vẻ. Nỗi nhớ nhà đã bay biến, nhưng sự u uất lại quay trở lại theo một hình thức khác khi màn đêm buông xuống. Cô vẫn mang cái cảm giác kỳ lạ rằng mình là sinh vật sống duy nhất giữa một thế giới những hình nhân được điều khiển bằng cơ chế máy móc. Cô đứng trên đỉnh bậc thang dẫn xuống cầu tàu, nơi các thủy thủ thường la cà trong những lúc rảnh rỗi, và được những người quen chào đón bằng những nụ cười nhận diện chậm rãi; nhưng cô chẳng có lấy một lời để nói với bất kỳ ai trong số họ.

Thủy triều đang rút, để lại một số con thuyền trong cảng nằm nghiêng ngả sang một bên; những chiếc thuyền đánh cá nhỏ và thuyền giải trí mắc cạn trên lớp bùn lầy; một kẻ đi mót sò đang lội bì bõm dưới đó với ống quần xắn lên trên đầu gối, đôi chân trần bám đầy bùn dày đặc trông như thể hắn đang đi một đôi bốt đen. Beth tiến đến mép cầu tàu, đứng ngắm nhìn hắn suốt vài phút. Cô đang quay mặt về hướng tây, nhưng mặt trời đã lặn quá thấp nên không còn làm chói mắt cô nữa. Phía bên phải cô, những ngôi nhà mái đỏ chi chít chen chúc đổ xuống bến tàu một cách lộn xộn. Lưới đánh cá được phơi thòng xuống từ một vài khung cửa sổ. Lác đác đó đây dưới cảng, những cánh buồm nâu sẫm đã được giương lên trên một vài chiếc thuyền đánh cá để phơi khô. Có vài chiếc du thuyền đang thả neo, và Beth chăm chú nhìn chúng, hy vọng tìm thấy chiếc Seagull của Bá tước Bartahlinsky trong số đó. Nó không có ở đó; nhưng chẳng mấy chốc cô nhận ra có ai đó đang đứng cạnh mình, và khi ngước lên, cô nhận ra Black Gard, người hầu cận tín cận của vị Bá tước. Anh ta ăn mặc giống những ngư dân với chiếc quần màu xám tro và chiếc áo len xanh đậm, nhưng thay vì đội mũ trùm đi biển, anh ta lại đội một chiếc mũ vải màu xanh có thêu tên của chiếc du thuyền trên đó.

"Chủ nhân của anh đã trở về chưa?" cô hỏi.

"Thưa cô, chưa ạ," anh ta đáp. "Ngài ấy vẫn còn ở nước ngoài. Tuy nhiên, ngài ấy sẽ về kịp mùa săn bắn."

"Tôi ngờ đấy," Beth nói, tỏ vẻ bực bội trước cái từ "ở nước ngoài" mơ hồ kia, thứ đã cuốn hút ông ta đi mất phần lớn thời gian trong năm. Nói xong, cô quay lưng lại với Gard và ánh hoàng hôn, thẩn thơ bước lên các vách đá. Cô vừa ngửi thấy một thứ mùi ngai ngái bốc lên từ lớp bùn dưới cảng và muốn tránh xa nó, nhưng ngặt nỗi thứ mùi ấy cứ đeo bám theo cô mãi. Nó gợi cho cô nhớ đến điều gì đó—không, không phải thế. Thứ mà cô đang miệt mài tìm kiếm trong tâm trí không phải là cách gọi tên nó, mà là cách diễn đạt nó. Cô cảm thấy có một công thức nào đó dành cho nó đang ở ngay trong tầm với, nhưng một lúc lâu sau cô vẫn không tài nào nhớ lại được. Rồi cô bỏ cuộc, và ngay sau đó, cô chợt lẩm bẩm với chính mình—

"... mùi của sự chết chóc

Xộc lên từ những lùm cây ngát hương thơm ấy,

Và con người, vật tế thần của con người,

Hòa lẫn thứ ô uế của mình vào từng hơi thở

Được cuốn bay lên từ những đóa hoa vô tội."

Cô không hề tìm kiếm bất kỳ ý nghĩa huyền bí nào trong những câu thơ đó, chúng cũng chẳng mang lại ý nghĩa đặc biệt gì đối với cô; thế nhưng chúng lại đeo bám cô suốt phần thời gian còn lại trong ngày, ám ảnh cô giữa những suy nghĩ khác, và cứ áp đặt vào tâm trí cô với sự đeo bám khó chịu hệt như một giai điệu dễ bắt tai.

Trên các vách đá, cô dừng chân để phóng tầm mắt nhìn quanh. Đó là một khung cảnh hoang vắng. Thủy triều lúc này đã rút xa đến mức trông có vẻ như trong vịnh cát nhiều hơn là nước biển. Làn nước mang màu xám đục của đá lửa, với những viền trắng xóa nơi sóng vỡ bờ. Bầu trời thấp, phẳng lặng và tối sầm; nơi nó chạm mặt nước là một dải mây dày đặc, từ đó thỉnh thoảng lại có những tia chớp mùa hè, bị ánh ban ngày làm mờ đi, xé ngang đường chân trời. Bầu không khí trong vắt một cách kỳ lạ, khiến những vật ở xa trông gần hơn bình thường. Mũi đất che chở ở phía bên trái tạo nên vịnh nổi bật với màu trắng sáng cùng chùm cây xanh mướt tương phản với biển và trời u ám; trong khi ở phía bên phía phải, chiếc cầu tàu đá xám cổ kính vốn khép lại tầm nhìn về hướng đó cùng những ngôi nhà mái đỏ của thị trấn chen chúc đổ xuống chân nó, lại phô bày những chi tiết về thiết kế và kiến trúc vốn không thể nhìn thấy bằng mắt thường từ vị trí Beth đang đứng. Trong vịnh không có lấy một con tàu hay chiếc thuyền nào; chỉ có vài chiếc thuyền đánh cá với những cánh buồm nâu đỏ rũ rượi áp vào cột buồm, đang tròng cành lười biếng ở cửa cảng chờ thủy triều lên để đưa chúng trôi vào. Beth nghe thấy tiếng những người đàn ông trên thuyền thỉnh thoảng gọi với nhau vài câu, và chốc chốc lại có người cất lên một khúc ca cục mịch, nhưng sự cố gắng ấy thiếu sức sống và chẳng kéo dài lâu.

Bỏ lại cảng biển phía sau, Beth tiếp tục rảo bước về phía mũi đất. Chẳng mấy chốc, cô nhận ra phía trước mình là dáng vẻ trang nghiêm và đầy vẻ bi ai của một cụ già, một linh mục Công giáo La Mã, Cha xứ Hunter – người đã hy sinh mọi sự thoải mái trần tục hay cơ hội thăng tiến để đến chăm sóc cho những cư dân chài lưới nghèo khổ bị bỏ quên dọc bờ biển, phần lớn trong số họ đều là tín đồ Công giáo La Mã. Ông sống cuộc đời của một vị thánh giữa bọn họ, sống trong cảnh nghèo khổ cùng cực vì giáo đoàn của ông toàn những người nghèo nhất, ngoại trừ một phu nhân trong vùng – người đã kết hôn với một gã đàn ông có những thói hư tật xấu tốn kém đến mức chẳng còn lại bao nhiêu để giúp vợ làm từ thiện. Tuy nhiên, bà vẫn xoay xở quyên góp đủ tiền thuê căn phòng trên tầng cao nhất của hội trường công cộng để làm nhà nguyện, nhờ đó duy trì ngọn lửa lập lòè của tôn giáo lâu đời tại nơi này; nhưng đó là một cuộc chiến đấu vô cùng cam go. Người ta thực ra vẫn thì thầm rằng có nhiều tầng lớp quý tộc trong vùng có cảm tình với người Công giáo hơn người ta tưởng, và đã ra tay giúp đỡ họ nếu không vì nỗi sợ tai tiếng – thực ra họ vẫn giúp, khi họ dám làm thế; nhưng chẳng ai ngoài đạo giáo biết rõ những lời đồn đại này đúng đến mức nào, và những người dân chài thì trung thành giữ kín miệng.

Việc Beth khi lớn lên bị thu hút bởi sự huyền bí bao quanh người Công giáo La Mã và khao khát muốn thấu hiểu nỗi kinh hoàng mà những người theo phái Tin Lành dành cho họ là điều hết sức tự nhiên. Bản thân cô hiểu về họ nhiều hơn bất kỳ ai mà cô từng nghe thấy thốt ra những lời phán xét cay nghiệt về họ, và cô chẳng thấy có điều gì đáng trách ở họ cả. Dành cho vị linh mục già, cô mang một sự tôn kính lớn lao. Cô chưa từng nói chuyện với ông, nhưng luôn cảm thấy bị thu hút mãnh liệt bởi ông; và giờ đây, khi cô đuổi kịp ông, sự thôi thúc trong cô là luồn tay mình vào tay ông, một phần không phải vì bản thân cô, mà là để bày tỏ sự đồng cảm với ông, khi ông trông thật cô độc và đầy đau khổ với bước chân chậm chạp cùng tấm lưng còng; và thật nhân hậu với gương mặt điềm tĩnh tuyệt đẹp.

Khi đến gần, chìm đắm trong suy nghĩ riêng, cô đăm đăm ngước nhìn ông.

"Có chuyện gì thế con?" ông hỏi với một nụ cười hiền hậu. "Ta có thể giúp gì cho con?"

Beth đáp: "Con đang suy ngẫm về vẻ đẹp của sự thánh thiện," rồi bước tiếp.

Cụ già dõi theo bóng cô, ngạc nhiên đến mức chốc lát không nói nên lời, và đến khi ông định thần lại thì cô đã rẽ ngoặt qua một góc khuất tầm mắt.

Sau khi Beth về nhà tối hôm đó và hứng chịu trọn vẹn những lời quở trách từ mẹ vì hành vi ích kỷ của mình, cô rón rén lên lầu vào phòng của dì Victoria và bắt gặp cụ bà đang ngồi với cuốn Kinh thánh dày cộp trên đùi, trông vô cùng buồn bã và nghiêm nghị.

"Beth," dì nghiêm khắc hỏi, "cháu đã ăn gì chưa? Đã qua rất lâu giờ ăn tối của cháu rồi, và các thiếu nữ không nên nhịn đói quá lâu đâu."

"Con sẽ xuống ăn chút gì đó, thưa dì Victoria," Beth ngoan ngoãn đáp, bị khuất phục bởi lòng tốt của dì. "Con quên mất."

Cô xuống phòng chứa thức ăn, tìm thấy một ít bánh nướng lạnh, liền mang ra nhà bếp ăn mà chẳng hề thấy ngon miệng.

Cái nóng thật ngột ngạt. Mọi cửa ra vào và cửa sổ đều mở toang nhưng chẳng có lấy một ngọn gió, và bất cứ nơi nào Beth đặt chân đến, cô đều bị ám ảnh bởi thứ mùi ngai ngái mà cô từng ngửi thấy bốc lên từ lớp bùn dưới cảng, cùng những câu thơ hình như cách nào đó lý giải cho thứ mùi ấy:—

"... mùi của sự chết chóc

Xộc lên từ những lùm cây ngát hương thơm ấy,

Và con người, vật tế thần của con người,

Hòa lẫn thứ ô uế của mình vào từng hơi thở

Được cuốn bay lên từ những đóa hoa vô tội."

Khi đã ăn hết mức có thể, cô quay lại phòng dì Victoria.

"Chúng ta đọc thánh kinh nhé dì?" cô nói.

"Được chứ, cháu yêu," cụ bà đáp. "Dì đợi cháu lâu lắm rồi đấy, Beth."

"Thưa dì Victoria, con rất xin lỗi," Beth phân bua. "Con không để ý."

"À, Beth," cụ bà thở dài buồn bã, "bao giờ cháu mới thôi lấy cớ đó đây? Cháu lúc nào cũng chìm đắm trong suy nghĩ, nhưng toàn là những hoang tưởng ngớ ngẩn của riêng cháu. Khi nào cháu mới học được cách nghĩ cho người khác?"

"Con luôn cố gắng mà," Beth thành thật đáp; nhưng biết làm sao khi những "hoang tưởng ngớ ngẩn" cứ ù ù kéo đến bất chấp ý muốn của con, khiến mọi điều con cần phải ghi nhớ đều trôi tuột đi?

"Hãy cầu nguyện," dì Victoria nghiêm nghị đáp. "Cầu nguyện nhào nặn nên một đời sống; và những đời sống đẹp đẽ nhất chính là những đời sống được nhào nặn qua lời cầu nguyện. Cầu nguyện có tính sáng tạo; nó chuyển hóa ý định thành hành động, và khiến chúng ta buộc phải trở thành và làm được nhiều hơn những gì có thể đạt được bằng bất kỳ phươngént nào khác."

Một khoảng im lặng ngắn ngủi trôi qua, rồi dì Victoria bắt đầu đọc bài thánh thi. Được nghe dì đọc là một niềm hạnh phúc lớn đối với Beth, giọng dì vang lên thật truyền cảm; và chính từ dì mà Beth đã tiếp thu được kỹ năng đọc ấy, điều sau này đã làm nên tên tuổi cho cô. Theo quy tắc, họ đọc đối đáp từng câu thánh thi cùng nhau, và Beth thường rất chăm chú; thế nhưng tối hôm đó, trước khi bài đọc kết thúc, sự chú ý của cô bỗng bị phân tán bởi một tiếng tích tắc lớn; và từ cuối cùng vừa thốt ra thì cô đã giật mình kêu lên, đảo mắt nhìn quanh—"Dì Victoria, tiếng gì lách cách thế ạ? Con chẳng thấy cái đồng hồ nào cả."

Cụ bà điềm tĩnh ngước lên, nhưng gương mặt bà tái ngợt. "Thế ra cháu cũng nghe thấy tiếng đó sao?" bà đáp. "Nó kêu suốt cả ngày nay rồi đấy."

Tim Beth như ngừng đập trong giây lát, và bất chấp cái nóng oi bức, da thịt cô nổi gai ốc cứ như thể bề mặt cơ thể vừa bất ngờ bị xịt một lớp nước lạnh. "Con bọ tử thần!" cô thốt lên.

Tiếng tích tắc khựng lại một thoáng như để đáp lời, rồi lại vang lên. Một điềm gở kinh hoàng tóm lấy Beth.

“Ôi, không—không phải thế chứ!” cô kêu lên trong nỗi rùng mình; rồi ngay lập tức, cô quỳ sụp xuống bên cạnh dì Victoria, vòng tay ôm lấy dì và òa khóc nức nở trong một cơn bão nước mắt.

“Beth, Beth, đứa cháu ngoan của dì,” cụ bà hoảng hốt kêu lên, “kiểm soát bản thân lại nào. Chỉ là một con côn trùng nhỏ xíu trong gỗ thôi mà. Nó chẳng có ý nghĩa gì đâu.”

“Nó có ý nghĩa đấy ạ,” Beth nghẹn ngào ngắt lời; “Con biết—lúc nào con cũng biết. Mùi của cái chết cứ quẩn quanh con suốt cả buổi chiều nay, nhưng con không hiểu, dẫu cho những câu thơ ấy cứ văng vẳng bên miệng con. Khi mọi thứ chẳng có ý nghĩa gì, chúng sẽ không làm cho con cảm thấy kỳ lạ—chúng chẳng để lại ấn tượng gì đâu. Chín lần liên tiếp con có thể nhìn thấy một con quạ đơn độc, hoặc làm đổ muối, hay ngồi ăn mười ba người trên bàn, và cười trừ trước mọi điều mê tín nhảm nhí; thế thì điềm báo đó không dành cho con; nhưng đến lần thứ mười, có thứ gì đó sẽ ập đến với con, và con sẽ chẳng còn cười nổi nữa; hãy cảnh giác và đề phòng khi ấy! Thỉnh thoảng con cảm thấy như thể mình đang lắng nghe, nhưng không phải bằng đôi tai, và đang chờ đợi những sự kiện xảy ra mà con biết trước, nhưng không phải bằng lý trí; và con luôn cố gắng thấu hiểu khi thấy mình đang lắng nghe bằng một giác quan không phải đôi tai, và chắc chắn điều gì đó sẽ xảy ra; và cũng thế khi con đang chờ đợi những sự kiện diễn ra mà con biết trước, nhưng không phải bằng lý trí; chúng thực sự xảy ra. Chỉ là phần lớn thời gian con biết có điều gì đó sắp đến, nhưng không thể nói rõ đó là gì. Để có thể nói chính xác, con phải giữ bản thân ở một tư thế nhất định—không phải thể xác con đâu nhé, mà là chính bản thân con—giữ mình trong trạng thái lơ lửng, hoặc tạm ngưng một thứ gì đó trong con, chặn đứng một thứ gì đó, gạt sang bên một thứ gì đó—con không thể diễn tả thành lời; không phải lúc nào con cũng làm được; nhưng khi làm được, thì con biết.”

“Ai dạy cháu điều này thế?” dì Victoria hỏi, như thể đang vô cùng sửng sốt.

“Ôi, chẳng có ai dạy con cả,” Beth đáp. “Con tự thấy mình làm thế thôi. Rồi con cố gắng để ý xem người ta làm thế nào. Con muốn có thể tự làm điều đó bất cứ khi nào mình thích. Và cảm giác ấy hệt như có hai cánh cơ, và một cánh phải đóng lại thì con mới có thể nhìn ra từ cánh cửa kia—cánh cửa là mũi, mắt và tai của con; khi cái đó đóng lại, thì con mới biết; con nhìn ra từ cánh cửa kia. Dì có bao giờ thấy mọi thứ đến với mình như thế không, thưa dì Victoria?”

Cụ bà đã nắm lấy bàn tay Beth, xoa nhẹ và nhìn cô đầy vẻ nghiêm trọng. “Không,” bà lắc đầu đáp, “không, mọi thứ không đến với dì như thế. Nhưng dẫu cho bản thân dì chỉ có một bộ các giác quan, tầm nhìn của dì cũng không bị giới hạn đến mức không thể thấu hiểu khả năng tồn tại của một điều gì đó vượt ra ngoài giới hạn ấy. Có những ghi chép bằng văn bản về những con người thời cổ đại chắc hẳn từng sở hữu một thứ năng lực nào đó—một giác quan xa hơn như cháu miêu tả. Có thể nó vẫn tiềm ẩn trong toàn bộ nhân loại, chỉ đang chờ đợi những điều kiện thuận lợi để phát triển, và một vài sinh linh hiếm hoi đã có được nó từ trước. Chúng ta là những sinh thể phức tạp—xác thịt, tâm hồn và tinh thần, theo lời các vị thánh; và có cả sức mạnh tâm linh nữa. Beth, hãy nắm lấy những gì cháu cảm nhận được ở bản thân, nâng niu nó, vun đắp cho nó, sống cái đời sống cần thiết để phát triển nó; bởi hãy tin rằng đó là một món quà vĩ đại—thậm chí có thể là một món quà thiêng liêng.”

Khi cụ bà dứt lời, Beth ngẩng đầu lên và nhìn quanh, cứ như vừa tỉnh giấc sau một giấc ngủ dài. “Lúc nãy chúng ta đang nói về chuyện gì nhỉ?” con bé thốt lên. “À, con nhớ rồi—con bọ tử thần. Nó ngừng kêu rồi.”

Những cơn bão phân điểm năm đó đến sớm và vô cùng dữ dội. Những con sóng lớn cuốn trôi dải cát bạc từng là niềm say mê của khách du lịch mùa hè, để lộ ra những dặm bùn sét khi thủy triều rút làm tăng thêm vẻ hoang vu của khung cảnh. Vịnh đầy rẫy những con tàu phải tránh bão, tất cả đều quay mũi về hướng gió, thu gọn buồm và căng mình níu giữ neo. Có những ngày các tàu hơi nước phải chạy hết công suất về phía trước mới giữ được vị trí neo đậu; và khi đó những chiếc thuyền buồm lớn sẽ kéo lê mỏ neo và trôi dạt, trôi dạt một cách bất lực về phía bờ, để rồi hoặc phải tháo chạy trước gió bão nếu có thể, hoặc phó mặc vận may cho việc mắc cạn nếu nước cạn, hoặc bị đập tan tành vào vách đá nếu thủy triều đang lên. Đã bao nhiêu lần Beth đứng giữa đám đông ngư dân dõi theo, chờ đợi, cầu nguyện; toàn bộ con người cô dồn hết vào một đoàn thủy thủ bất hạnh nào đó đang cố hướng vào cảng nhưng gần như chắc chắn sẽ bị cuốn trôi qua mất. Có một sợi xích chạy dọc giữa cầu tàu vào mùa đông để ngăn người ta bị sóng cuốn trôi, và cô từng đứng bám chặt vào đó, chứng kiến một con tàu lớn với tấm buồm rách tơi tả phấp phới trên chiếc cột buồm gãy bị gió thổi dạt thẳng vào đầu cầu tàu, va đập mạnh đến mức làm văng cả những khối đá granite lớn như thể chúng chỉ là những chiếc bánh xốp; và khi nó va đập, những thủy thủ xấu số trên boong cất lên những tiếng thét kinh hoàng, để rồi những người trên cầu tàu gào thét đáp lại. Rồi một khoảng lặng bao trùm. Beth nín thở chẳng nghe thấy gì; nhưng cô nhìn thấy con tàu trôi tuột ra sau, lùi mãi—xuống giữa những ngọn sóng cao như núi, thứ chơi đùa với nó một hoặc hai lần, hất tung nó lên rồi hút nó xuống, lại tung nó lên, rồi bất ngờ nuốt chửng lấy nó. Trên mặt nước sau đó chỉ còn lại những sợi thừng, cột buồm, và những vật đen đúa nhấp nhô như phao chai, nhưng cô thừa biết đó là những con người đang quằn quại trong cơn đau đớn tột cùng; và cô thấy mình đang hét lên cổ vũ, giục họ bám chặt lấy, cứu trợ đang đến đây—thuyền cứu sinh! thuyền cứu sinh! Cô cũng hòa mình vào tiếng nấc nghẹn ngào vì xúc động, và những tiếng reo hò nhẹ nhõm khi nó quay trở lại với đầy đủ thủy thủ đoàn, cùng năm kẻ khốn khổ được cứu sống—chỉ năm người trong số mười lăm người, nhưng dẫu sao thì——

“Ngợi khen Chúa thay,” vị linh mục già cất lời, “vì những ai được Ngài đón nhận vào cõi vinh quang; và ngợi khen danh thánh Ngài vì những ai được Ngài rủ lòng cho phép sống tiếp.”

Beth, đứng cạnh ông, nghe rõ những lời ấy, và đầy kinh ngạc khi đối chiếu ông với Mục sư Richardson – kẻ vẫn thủ thế trong nhà cùng người vợ thứ tư trong bổng lộc béo bở của mình, kiếm lời cắt cổ từ trường học và phớt lờ cả giáo xứ, trong khi một người già nua yếu ớt như Cha xứ Hunter lại luôn sát cánh cùng giáo dân của mình bất cứ lúc nào, chẳng màng đến bản thân, chịu đựng gian khổ, bất chấp hiểm nguy, một người đàn ông giữa muôn người bất chấp tuổi tác và sức yếu nhờ vào tình yêu thương bao la.

Cái đói nghèo lại bóp nghẹt gia đình Caldwell một lần nữa vào mùa đông năm ấy. Beth, đang ở tuổi lớn nhanh như thổi, trở nên mụ mẫm vì sự kham khổ thái quá; cô cố gắng nhịn bớt phần ăn của mình, làm sao để trông như bớt đi được một cái miệng ăn trong nhà, và sự thiếu thốn ấy đã vắt kiệt sức lực của cô; năng lượng của cô suy giảm; mỗi khi ra ngoài, cô thấy khó khăn vô cùng để lê bước về nhà, và cái tinh thần liều lĩnh bừng bừng vốn từng thể hiện qua những trò nghịch ngợm bỗng chốc lụi tàn. Cô vẫn đi săn trộm theo nguyên tắc để kiếm lợi cho gia đình; nhưng sự tự tin bình thản sinh ra từ một thứ chắc chắn ngấm ngầm trong tâm hồn – thứ điềm báo trước cho sự thành công, nếu không muốn nói là sức mạnh buộc nó phải thành công – đã không còn nữa; và cứ như thể chính những nỗi hoài nghi của cô khi giăng bẫy đã giải thoát cho lũ thú khỏi sự mê hoặc lẽ ra phải dụ dỗ chúng, khiến cô chẳng bắt được là bao. Thời tiết cũng vô cùng khắc nghiệt; mọi người trong nhà, kể cả Beth, đều ít nhiều đổ bệnh vì cảm lạnh và ho, còn dì Victoria thì chịu đựng nặng nề nhất; nhưng không ai trong số họ kêu ca lấy một tiếng, thậm chí chẳng dám than với chính mình; họ cứ thế cắn răng chịu đựng. Dù sao đi nữa, họ vẫn thấu hiểu và xót xa cho nhau.

“Mẹ ơi, mẹ có nghĩ dì Victoria nên đốt lò sưởi trong phòng không ạ?” Beth hỏi vào một ngày nọ.

“Mẹ cũng nghĩ thế, con yêu ạ,” bà Caldwell đáp một cách cộc cằn; “nhưng mẹ không có tiền mua củi, và dì cũng chẳng khá giả gì hơn.”

“Ước gì con biết điều đó sớm hơn,” Beth nói. “Con đã chẳng để dì tốn tiền đưa con đi chơi vào mùa hè, để rồi tiêu sạch tiền của mà chẳng được tích sự gì.”

“Con mới ngoan ngoãn và biết ơn làm sao!” mẹ cô thốt lên.

Beth hậm hực bước ra khỏi phòng.

Tuyết đã đọng dày mấy thước trên mặt đất và vẫn đang rơi nặng hạt. Beth mặc đồ vào rồi ron rén trốn ra ngoài, ý định của cô là đi nhặt củi đốt lò cho cụ bà; nhưng sau một hồi lê bước mệt mỏi, cô đành quay về tay không, ướt sũng, rã rời và chán nản. Những cành củi nằm sâu dưới lớp tuyết dày; chẳng tài nào kiếm nổi một mẩu.

“Lạy Chúa!” Beth cầu nguyện khi bước đi xiêu vẹo trên đường về nhà, ngước gương mặt hốc hác lên bầu trời u ám, “Lạy Chúa, xin hãy cứu dì Victoria khỏi mọi sự đớn đau. Xin đừng để dì phải chịu cái lạnh, lạy Chúa nhân từ, xin đừng để dì phải cảm thấy lạnh lẽo.”

Bản thân dì Victoria thì vô cùng kiên cường. Sáng nào dì cũng xuống ăn sáng, ngồi cứng nhắc ở phía cuối bàn cách xa lò sưởi – chỗ ngồi quen thuộc của dì, ăn rất ít, nói cũng chẳng bao nhiêu, nhưng luôn lắng nghe chăm chú khi người khác trò chuyện. Beth dõi theo dì, chăm sóc dì, và thức trắng đêm trằn trọc vì buồn rầu khi chẳng còn gì có thể làm cho dì hơn nữa.

Đặc biệt có một đêm giông bão, Beth không tài nào chợp mắt được. Một cơn cuồng phong dữ dội đang gầm thét. Nó ập đến bằng những trận cuồng phong kinh hoàng làm rung chuyển cả ngôi nhà, khiến khung cửa sổ lách cách và vách gỗ kêu cót kít; rồi dịu dần, nhường chỗ cho một khoảng lặng tương đối, bị phá vỡ bởi những âm thanh kỳ lạ, huyền bí mà Beth phải căng tai lắng nghe với sự chú ý tột độ, nhưng hoàn toàn không tài nào lý giải nổi. Có lúc nghe như thể có những lớp áo choàng lê thê quét qua bậc cầu thang hẹp, những tấm vải dạ dày cộp tạo ra thứ âm thanh mờ đục dịu êm, nhưng lại chẳng hề có tiếng bước chân của ai đang đi. Rồi lại vẳng lên những tiếng thầm thì nghẹn ngào, tiếng xì xào hệt như có người đang trò chuyện vừa háo hức vừa

thận trọng. Rồi tiếp đó là những bước chân nặng nề, rõ mồn một nhưng chậm rãi, theo sau là tiếng lê lết xào xạc của những đôi giày kéo lê, giống như có ai đang khiêng một vật nặng cồng kềnh và vấp váp vì nó. Nhưng rồi, trước khi Beth kịp định hình ý nghĩa của những tiếng động ấy, cơn gió giật lại tràn về, giằng xé dây thần kinh của cô, làm rung lách cách những khung cửa sổ, khiến các cánh cửa kêu cót kít; rồi lại lịm dần, nhường chỗ cho những âm thanh kỳ bí hơn, nhưng mang một sắc thái khác.

“Giá mà có thêm thời gian—giá mà chúng kéo dài đủ lâu, thì mình đã biết—mình đã hiểu rồi,” Beth nghĩ thầm, ngập tràn trong nỗi linh cảm bất an. Cô không hề sợ hãi, chỉ là vô cùng phấn khích. Có điều gì đó sắp đến, điều gì đó sắp xảy ra, và đây chính là những lời cảnh báo, cô chắc chắn điều đó. Cứ như thể cô đang nhạy cảm với một bầu không khí bao trùm lấy một sự kiện và trở nên hiển hiện đối với những ai liên quan nếu họ sở hữu đúng khí chất để tiếp nhận ấn tượng ấy.

Khi ngọn gió lớn quật vào ngôi nhà, đánh bạt đi những âm thanh kỳ lạ khiến Beth bối rối, nó giải tỏa sự chú ý căng thẳng của cô, mang lại hiệu ứng tĩnh lặng sau chuỗi tiếng ồn. Trong một khoảng lặng hiếm hoi ấy, cô tự hỏi liệu mẹ và Bernadine ở chiếc giường bên cạnh đã ngủ chưa.

“Mẹ ơi,” cô khẽ gọi, “mẹ ơi!” Không có hồi âm. Cơn gió lốc lại lặng đi. Rồi Beth nghe thấy tiếng ai đó ho sù sụ.

“Mẹ ơi,” cô gọi lại lần nữa, “mẹ ơi!”

“Có chuyện gì thế?” bà Caldwell thức giấc giật mình đáp lại.

“Dì Victoria đang ho ạ.”

“Ồ, con yêu, mẹ rất tiếc, nhưng mẹ chẳng giúp gì được; và chuyện đó chưa đủ lớn để đánh thức mẹ dậy đâu,” bà Caldwell đáp. Bà lại vùi đầu chợp mắt tiếp, và cơn cuồng phong vẫn gào thét bên ngoài; nhưng Beth vẫn thức, chống cùi chỏ nằm đó, không hẳn là lắng nghe mà đang căng toàn bộ sự chú ý của mình vào bóng tối để cố gắng nhận thức bằng giác quan sâu xa hơn những gì vượt quá giới hạn của các giác quan thông thường.

“Mẹ ơi!” cô lại thốt lên lần nữa, “Dì Victoria đang rên rỉ kìa.”

“Nào Beth, vớ vẩn vừa thôi,” bà Caldwell càu nhàu. “Làm sao con có thể nghe thấy nếu dì bị như thế chứ.”

Lại một khoảng lặng ngắn ngủi nữa trôi qua, rồi Beth bật dậy khỏi giường, vừa vùng chạy vừa kêu lên: “Mẹ ơi, dì Victoria đang gọi con.”

“Beth,” bà Caldwell trở mình, cất giọng nghiêm khắc, “vào giường ngay lập tức, nằm xuống và ngủ đi. Chính cơn cuồng phong này đang làm con thần hồn nát thần tính đấy. Kéo chăn trùm kín đầu vào, thế là con chẳng còn nghe thấy gì nữa.”

Beth đã vội vã khoác lên người thứ đầu tiên vớ được trong bóng tối, một chiếc áo choàng tắm bằng dạ dày dặn của mẹ, trong lúc bà đang nói. “Con sẽ tự mình đi xem sao,” cô đáp lại.

“Ờ, tùy con,” bà Caldwell nói. “Sẽ không phải là con nếu như không làm xáo tung cả nhà lên vì mấy trò tưởng tượng của mình. Đến khi con đánh thức dì dậy và phá hỏng giấc ngủ của dì ấy vô ích, giống như con đã làm hỏng giấc ngủ của mẹ, thì lúc đó con mới vừa lòng.”

Beth mở cửa, bước xuống khoảng không tối mịt mù chẳng mảy mang theo một tia sáng nhỏ nhoi nào. Cô phải bước xuống vài bậc thềm rồi lại trèo lên mấy bậc nữa mới tới được phòng của dì Victoria; và ngay từ bước chân đầu tiên, cô có cảm giác như mình đang lướt đi trong một không gian hoàn toàn mới, không phải di chuyển theo ý muốn bản thân mà được nâng đỡ một cách đầy vững chãi, chẳng cần nhìn cũng chẳng cần dò đường; và khi đi, cô nhận ra chiếc áo choàng dày dài thượt mà cô đang mặc cũng phát ra thứ âm thanh mờ đục dịu êm hệt như những gì cô từng nghe thấy, và tuyệt nhiên không có tiếng bước chân nào vang lên.

Cô bước vào phòng dì Victoria mà không gõ cửa. Beth chợt nhận ra căn phòng lạnh ngắt đến tê tái. Một ngọn nến đang cháy trên chiếc bàn nhỏ cạnh giường. Cụ bà đang ngồi, được kê chống đỡ một cách bất tiện bởi hai chiếc gối mỏng và một chiếc đệm lót chân. Bà đang thở một cách khó khăn, và chẳng hề tỏ ra ngạc nhiên khi thấy Beth bước vào. Đôi môi bà đang mấp máy, và Beth có thể nhận ra bà đang lầm bầm điều gì đó, nhưng không thể phân biệt được từ nào cho đến khi cô đến sát bên, lúc đó cô nghe rõ bà lặp đi lặp lại câu: “Hãy an ủi, hãy an ủi dân Ta.”

“Dì Victoria, dì bị ốm ạ?” Beth hỏi. Cụ bà nhìn cô bằng đôi mắt mờ đục, rồi chìa tay ra về phía cô. Beth nắm lấy tay dì. Nó lạnh ngắt như đá.

“Con sẽ nhóm lò sưởi,” Beth quả quyết nói, “và con sẽ pha cho dì chút trà để dịu cơn ho. Dì không phiền nếu con mượn ngọn nến một lát để xuống nhà lấy đồ chứ?”

Lúc này Beth đã trở nên vô cùng tháo vát. Ảo ảnh và giấc mơ đã qua đi, cô đã hoàn toàn tỉnh táo trở lại, sử dụng đôi mắt và cần đến ánh nến. Trước khi xuống lầu, cô lấy thêm gối từ phòng trống và kê cho dì Victoria ngồi thoải mái hơn. Sau đó cô bắt tay vào nhóm lò, chẳng mấy chốc ấm nước đã sôi sục. Khi căn phòng dần ấm lên, dì Victoria tỉnh lại đôi chút, nở nụ cười nhìn Beth lần đầu tiên với sự nhận biết hoàn toàn. Beth đã pha trà và đang đút cho dì từng thìa một.

“Nó có ngon không dì?” cô hỏi.

“Tuyệt vời lắm cháu,” cụ bà đáp.

Cơn bão quật vào mặt bên kia của ngôi nhà, nên ở phía trước này tương đối yên tĩnh; hơn nữa, gió cũng đang dịu dần khi trời gần sáng. Beth đặt tách trà xuống khi dì Victoria đã uống được chút ít, rồi ngồi bên mép giường, nắm lấy bàn tay cụ bà và đăm đăm nhìn dì; và khi dõi theo, cô thấy một sự biến đổi kỳ lạ

bao trùm lấy dì. Màn đêm đang phai dần trên bầu trời và ánh sáng đang lụi tàn trên gương mặt dì Victoria. Beth chưa từng chứng kiến cảnh tượng nào thế này bao giờ, vậy mà cô không hề mảy may hoài nghi về những gì sắp sửa xảy ra. Cô đã linh cảm điều đó suốt bao ngày qua; có cảm giác như cô đã biết nó từ muôn thuở.

“Con đi gọi mẹ nhé?” cuối cùng cô cất lời hỏi.

Cụ bà lắc đầu.

Beth cảm thấy tê dại kỳ lạ. Cô nghĩ đến việc đánh thức Harriet đi gọi bác sĩ, nhưng chân tay không tài nào cử động nổi. Mọi cảm giác đều ngưng trệ trừ cảm giác chờ đợi. Điều này kéo dài một lúc, rồi một cục nghẹn bắt đầu dâng lên cổ họng, khiến cô phải nuốt ngược vào trong nhiều lần.

“Cô bé tội nghiệp,” dì Victoria lẩm bẩm, nhìn cô bằng ánh mắt hiền từ. Trái tim Beth tan chảy. “Ôi, con phải làm sao đây ạ?” cô nức nở, “dì đã đối xử với con quá tốt. Dì đã dạy con mọi điều hay lẽ phải con biết, vậy mà con chẳng làm được gì cho dì—chẳng làm gì ngoài việc gây phiền toái. Nhưng con yêu dì lắm, dì Victoria; ở lại đi, xin hãy ở lại. Con muốn làm mọi thứ mà dì thích.”

Cụ bà khẽ siết nhẹ tay cô, rồi dồn chút sức lực cuối cùng để cất lời. “Phù hộ cho cháu, Beth, đứa cháu yêu của dì,” bà khó nhọc thốt lên. “Hãy yên lòng; cháu đã giúp dì nhiều hơn cháu tưởng. Trong cơn khốn cùng đau đớn, dì đã không bị bỏ rơi trong cô độc. Cháu cũng vậy thôi. Nguyện xin Chúa ban phước và gìn giữ cháu luôn mãi. Amen.”

Đầu bà gục xuống ngực. Bà chìm sâu vào giường như thể trọng lượng cơ thể bỗng chốc tăng lên.

Lúc này bình minh u ám đã ló dạng, và nhờ ánh sáng ấy, Beth nhìn thấy bóng tối của tử thần đang từ từ bò lên gương mặt thanh tú của người bệnh.

“Dì Victoria,” cô hụt hơi thở hổn hển, tựa như kẻ đang vội vã truyền đi một thông điệp trước khi quá muộn, “con đọc câu ‘Hãy ngẩng đầu lên, hỡi các cửa vạn cổ?’ nhé. Đó là điều đầu tiên dì dạy con mà.”

Cụ bà không nói thêm lời nào nữa, nhưng Beth nhận ra dì đã hiểu. Một nụ cười phớt nhẹ, nét biểu cảm mãn nguyện hiện lên trên khuôn mặt dì rồi đọng lại mãi ở đó. Beth, cảm nhận trọn vẹn sự trang nghiêm của khoảnh khắc ấy, bước xuống giường và đứng cạnh đó, vẫn nắm chặt bàn tay nhân hậu sẽ chẳng bao giờ còn âu yếm hay giúp đỡ cô được nữa, như thể cô có thể giữ người thân yêu ở lại bên mình bằng cách níu kéo thật chặt.

“Ai sẽ được lên núi của Chúa? Hay ai sẽ được đứng trong nơi thánh của Ngài?” cô cất lời, giọng vang lên với một âm hưởng kỳ lạ. “Đó là kẻ có bàn tay sạch, có tấm lòng thanh khiết; kẻ không hướng linh hồn mình về điều hư ảo; cũng không thề thom lừa lọc. Người ấy sẽ nhận được phước lành từ Chúa, và sự công chính từ Thiên Chúa cứu độ mình. Hãy ngẩng đầu lên, hỡi các cửa; và hãy vươn cao lên, hỡi những cánh cổng vạn cổ, để Vua vinh quang

sẽ bước vào.” Giọng Beth nghẹn ngào tại đây, nhưng với một nỗ lực lớn lao, cô tha thiết cất lời lần nữa: “Hãy ngẩng đầu lên, hỡi các cửa; hãy vươn cao lên, hỡi những cánh cổng vạn cổ——”

Đến đó cô khựng lại, bởi ngay theo những từ ấy, cụ bà nhân hậu, dịu hiền đã trút tiếng thở dài nhẹ nhõm như sự giải thoát, bước ra khỏi cõi đời đau khổ này, vượt qua ranh giới thời gian để bước vào cõi vĩnh hằng vô biên.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.