Beth vốn có bản tính ngăn nắp, và ở trường, cô đã thấu hiểu sự cần thiết của nó. Cô không hề có ý định bỏ dở việc học khi về nhà; ngược lại, cô quyết tâm làm việc chăm chỉ hơn bao giờ hết. Cô Ella đã dạy cô cách sống từ tốn, không vội vã cũng chẳng lười biếng, mà phải kiên trì tiến bước. Cô luôn khẳng định rằng muốn làm việc gì cho tốt thì phải làm một cách đều đặn, và Beth, tuân thủ theo lời dạy ấy, đã vạch ra thời gian biểu cho cả ngày để tận dụng nó một cách tối đa. Cô thức dậy từ lúc bảy giờ, mở rộng cửa sổ, tung chăn ra để thoáng giường, tắm rửa, chải tóc; không để bất cứ thứ gì bừa bộn trong phòng; đọc sách thánh kinh, làm các bài đọc và bài học; ăn sáng, dọn giường, học tiếng Pháp, ra ngoài tập thể dục, may vá, và đọc sách—tất cả đều theo một trình tự y hệt mỗi ngày. Cô cũng đặc biệt chú ý đến bề ngoài của mình, đó là một trong những nguyên tắc của mẹ cô mà cũng được cô Blackburne dặn dò kỹ lưỡng nhất.
Ở cả hai ngôi trường của cô, hôn nhân là tham vọng lớn nhất của hầu hết các thiếu nữ. Tại St Catherine's, nó đồng nghĩa với một lối thoát khỏi nhiều gian khổ; đối với các nữ sinh của cô Blackburne, nó mang lại cơ hội có địa vị tốt hơn, cùng nhiều tiền tài và sự xa hoa. Không khí ở trường Royal Service có phần nhã nhặn hơn, và các cô gái cũng kín đáo hơn khi bàn về chủ đề này so với ở trường cô Blackburne—nơi học sinh chẳng hề thanh cao gì, bàn tán về cơ hội của mình một cách hết sức suồng sã, nếu không muốn nói là thô tục; nhưng ở cả hai nơi, ngoại hình đẹp được coi là phương tiện tốt nhất, nếu không muốn nói là duy nhất, để đạt được mục đích. Tiền bạc và tài năng có thể hữu ích, nhưng diện mạo mới là thứ đảm bảo chắc chắn nhất; và Beth tự nhiên cũng bị ấn tượng bởi quan niệm này giống như những người khác. Tuy nhiên, hôn nhân còn lâu mới là mục đích rõ ràng trong cuộc đời cô; thực tế là đến nay cô chẳng có mục đích rõ ràng nào cả. Cô vẫn luôn tâm niệm sẽ làm một điều gì đó, hoặc đúng hơn là trở thành một ai đó; nhưng ngoài điều đó ra thì cô chưa định hình được gì thêm.
Cô Blackburne đã đặc biệt chú trọng đến việc rèn luyện giọng nói, và chính từ cô ấy, Beth đã học được cách uốn núc giọng mình trở nên trầm ấm, điều chỉnh âm lượng sao cho sự ngọt ngào và quyến rũ tự nhiên của nó được tôn lên gấp bội. Có khá nhiều ý kiến trái chiều về nhan sắc của cô. Cô luôn sở hữu một vẻ đẹp gây ấn tượng mạnh, nhưng mặt này hay mặt khác, trang phục có thể làm thay đổi cô rất nhiều, và tâm trạng của cô còn làm thay đổi nhiều hơn nữa. Những ai gặp cô trong một dịp nào đó sẽ vô cùng ngưỡng mộ, nhưng sang lần gặp tiếp theo lại tự hỏi vì sao lúc trước mình lại thấy cô trông ưa nhìn. Cô có thứ sức hút kỳ lạ khiến người ta không thể ngớt dõi theo, và cá tính của cô luôn gây được sự tò mò cho những bộ óc thông minh dù họ có yêu mến cô hay không; nhưng cô chỉ thực sự đạt đến đỉnh cao về trí tuệ, phong thái và nhan sắc khi nguồn năng lực thất thường của cô trỗi dậy; khi ấy quả thực cô tỏa sáng với một vẻ đẹp kỳ lạ, thứ ánh sáng cảm nhận được bằng trực giác hơn là bằng mắt, và hoàn toàn không thể diễn tả bằng lời. Vào những khoảnh khắc như vậy, vẻ đẹp thể xác thuần túy của những người phụ nữ khác đứng cạnh cô bỗng lu mờ và không ai còn màng đến nữa. Dù vậy, phải đến khi trưởng thành hẳn, phong thái của cô mới thực sự thấm nhuần thứ chất tinh tế khó tả gọi là sự quyến rũ—kết quả của một tâm hồn rộng lượng, bao dung và lòng nhân hậu. Cứ như thể cô chưa hoàn toàn sở hữu con người thật của mình cho đến khi trải qua vô số những trạng thái tồn tại khác vốn phổ biến ở con người. Do đó, trong giai đoạn đầu đời, cô mang một vẻ mâu thuẫn kỳ lạ: lúc thì dửng dưng lờ đờ, lúc lại tràn trề năng lượng và nhiệt huyết, lúc lại thay đổi đủ thứ sở thích.
Ban đầu, sau khi rời ghế nhà trường, điều hiển nhiên là sự tự kỷ luật đôi khi vô cùng phiền toái, và có những chi tiết cô đã trốn tránh; nhưng điều đó không kéo dài lâu, bởi khoảng thời gian đáng lẽ phải dành cho những công việc quen thuộc bỗng trở nên nặng nề đối với cô, và khi bỏ bê chúng, cô cảm thấy bất mãn với bản thân hơn là được nhẹ nhõm. Thế rồi dần dần, những thói quen được hình thành, và sau này trong cuộc đời, cô nhận ra chúng là chỗ dựa vô giá trong lúc hoạn nạn,
những chiếc mỏ neo ngăn cô không bị trôi dạt theo chiều gió, điều chắc chắn đã xảy ra nếu không nhờ có chúng níu giữ. Về phần một vài thói quen thất thường của cô, dĩ nhiên không thể sửa đổi hoàn toàn, nhưng chúng dần trở thành một phần công việc hằng ngày hơn là sự cản trở. Chẳng hạn, cô đã ngắm không biết bao nhiêu lần cảnh mặt trời mọc, say sưa tận hưởng vẻ đẹp và sự kỳ diệu của khoảnh khắc ấy với tâm hồn phơi phới; nhưng tâm hồn vừa cất tiếng hát hòa nhịp cùng vẻ huy hoàng của buổi bình minh mùa hè, cùng sắc màu, sự tươi mới và hương thơm ấy, đến giữa trưa lại đắm chìm với nguồn năng lượng tương đương vào cuốn sách cô đang nghiền ngẫm. Nhờ vậy, thay vì mất mát đi thứ gì, ngày hôm đó cô lại thu hoạch thêm được một lần ngắm bình minh.
Khi rời trường học, Beth mang một sự tinh tế đến mức câu nệ. Cô thường đọc lướt qua thật nhanh những từ ngữ và đoạn văn ghê tởm trong Kinh Thánh, sách của Shakespeare, hay bất kỳ cuốn sách nào khác mà cô đang đọc. Có những từ cô thậm chí còn không thèm phát âm thầm trong đầu, bởi tâm hồn nhạy cảm của cô vô cùng ghê tởm trước những ý nghĩ đồi bại và buồn nôn trước cách diễn đạt ấy. Thế nhưng, bất chấp điều đó, cô vẫn kiên nhẫn nghiền ngẫm mọi cuốn sách có tiếng tăm mà cô có thể tìm được, và nhờ cách này, cô đã đọc rất nhiều tác phẩm vốn không thường dành cho các thiếu nữ, đồng thời làm quen với một số thực tế cuộc sống vốn không được cho là chất liệu cấu thành tâm hồn. Tuy nhiên, cô chẳng hề bị ảnh hưởng xấu. Tâm hồn đang tự định hình cho một mục đích cao cả, một tâm hồn đang lớn lên, thường tìm kiếm nhiều hơn mức cần thiết cho sự nuôi dưỡng của nó trong hành trình tìm kiếm dưỡng chất, nhưng lại gạt bỏ mọi thứ không cần thiết hoặc có hại, giống như những sinh vật dưới nước vô tri loại bỏ bất kỳ chất không thích hợp nào mà chúng thu lượm cùng với thức ăn của mình.
Chưa đầy vài ngày sau khi về nhà, Beth phát hiện ra mẹ mình đã kết giao với một người quen mới, người thường xuyên lui tới nhà như một vị khách thân thiết. Ông ghé qua vào đúng ngày cô đến sau bữa tối, và được mẹ cô giới thiệu với Beth là "bác sĩ". Beth bật cười rạng rỡ, vì cô nhận ra đó chính là người quen cũ trên những mỏ đá ngày nào, vị bác sĩ trong câu chuyện lãng mạn về Hector của cô. Và hóa ra ông thực sự là một bác sĩ; quả là một sự trùng hợp kỳ lạ! Ngồi trong phòng khách nhỏ, cô nhận thấy ông lực lưỡng hơn cô từng tưởng tượng, nhưng ngoài điểm đó ra thì ông vẫn y như ấn tượng ban đầu của cô: nổi bật nhờ sắc diện; nước da trắng hồng vốn vô cùng trong trẻo đối với một người đàn ông, cùng ánh mắt xám xanh nhạt tạo nên sự tương phản kỳ lạ với mái tóc đen nhánh. Cô lại một lần nữa nhận ra rằng biểu cảm trên khuôn mặt ông khi cười trông không mấy dễ chịu, bởi hàm răng quá thưa; và cô cũng nghĩ rằng đôi bàn tay được tạo hình đẹp đẽ của ông sẽ trông đẹp hơn nếu chúng không trắng đến mức chói mắt.
"Nhưng chúng ta đã từng gặp nhau rồi mà," ông thốt lên khi Beth thừa nhận lời giới thiệu. "Cô chính là tiểu thư mà tôi từng giúp trên mỏ đá hôm nọ, tính ra cũng khá lâu rồi đấy, khi cô còn là một cô bé."
"Em nhớ chứ," Beth đáp, nhận ra rằng ông tự nhận là đã giúp cô trong dịp đó, đồng thời cũng nhớ rõ rằng chính cô là người đã từ chối sự giúp đỡ của ông.
"Sao con không hề kể với mẹ, Beth?" mẹ cô trách móc.
"Thực sự thì chẳng có gì để kể cả," ông đáp lời, nhanh chóng giải cứu tình thế.
"Đó quả là một ngày kỳ lạ!" Beth nhận xét. "Bác có để ý thấy biển không? Đó là kiểu biển có thể khiến người ta ao ước được làm một con cua để sống dưới đó. Dù cua không phải là loài vật mà cháu đặc biệt muốn làm. Thỉnh thoảng cháu lại khao khát được làm một con mèo. Có thể xù lông lên và khè ra thì thật là thỏa mãn biết bao. Có những cảm xúc mà chẳng cách nào diễn tả được ngoài cách đó. Và rồi còn có thể gừ gừ nữa chứ! Cháu nghĩ tiếng gừ gừ là âm thanh duy nhất trong tự nhiên diễn tả được sự thoải mái và mãn nguyện hoàn hảo."
"Beth, đừng nói nhảm nữa," mẹ cô sốt ruột mắng.
"Ồ, xét cho cùng thì đó không hẳn là nói nhảm đâu," vị bác sĩ xen vào. "Đó chỉ là những lời trò chuyện vui vẻ, và thế thì rất tốt. Cô Beth sẽ làm tâm trạng của bác phấn chấn lên ngay thôi, nếu tôi không đoán nhầm." Ông vừa nói vừa trầm ngâm quan sát Beth, như cách người ta ngắm nhìn một diễn viên với con mắt phê bình, rõ ràng là đang ghi nhận từng cử chỉ của cô mà không hề bộc lộ cảm xúc.
Bà Caldwell thở dài nặng nề. "Bác sĩ thật sự rất tốt bụng, Beth ạ," bà nói. "Ông ấy cứ đến đây hoài, và làm được nhiều việc để vực dậy tinh thần cho mẹ hơn bất kỳ ai."
"Ôi trời, bà Caldwell, bà nói quá lên rồi đấy," ông cười trừ phản đối. "Nhưng đó là nguyên tắc của tôi rồi, bà biết đấy, cứ phải vui vẻ. Tôi luôn bảo rằng dù chuyện gì xảy ra thì cứ vui lên đã. Có khóc múc sữa đổ cũng chẳng ích gì!"
"Lòng vui tươi hớn hở suốt ngày,
Dạ sầu muộn chưa đi dặm đã rã rời,"
Beth tuôn ra một lèo trôi chảy, và vị bác sĩ lại đưa mắt đánh giá cô.
"Hay đấy chứ," ông nói, hệt như chưa từng nghe qua bao giờ; "và đúng ý tôi tăm tắp đấy. Đừng để tinh thần chùng xuống——"
"Bởi vì có rất nhiều cô gái, như tôi biết rõ,
Đang ngóng chờ cô ở trong thị trấn,"
Beth kết luận, tâm trạng phấn khích hẳn lên.
"Beth!" mẹ cô lên tiếng quở trách, nhưng nở nụ cười.
"Điều tồi tệ là, những kẻ đi săn lùng lại chẳng phải là những người có ngoại hình ưa nhìn," vị bác sĩ nhận xét, cũng đang mỉm cười.
"Nhưng họ lại là những người có tiền," Beth đáp trả. "Cháu tự hỏi tại sao những cô gái kém sắc thường lại hay có tiền. Chắc là cái bản tính ham kiếm tiền đã bộc lộ ra thành sự xấu xí ở nhánh phái nữ."
Trà được dọn lên, nhưng Beth từ chối dùng. Vị bác sĩ cố gắng thuyết phục cô.
"Cô nên đổi ý đi thì hơn," ông nói. "Phụ nữ có đặc quyền thay đổi ý kiến mà."
"Cháu biết chứ," Beth đáp. "Phụ nữ có đặc quyền được cư xử ngốc nghếch. Đó hầu như là đặc quyền duy nhất mà đàn ông cho phép họ. Bản thân cháu thì khinh miệt điều đó. Ở trường, chúng cháu được cảnh cáo phải luôn kiên quyết một khi đã nói 'Không, cảm ơn ạ'. Cô Ella thường bảo rằng những ai để bản thân bị thuyết phục quá đà rồi thay đổi ý kiến sẽ đánh mất khả năng tự chủ và cuối cùng trở thành kẻ buông thả."
"À, nghe thế lại làm tôi nhớ đến người mẹ kính yêu tội nghiệp của mình," vị bác sĩ nói. "Chẳng có người phụ nữ nào tốt đẹp và trước sau như một hơn bà. Một khi bà đã nói điều gì thì đố ai lay chuyển nổi. Bà là một người mẹ tuyệt vời đối với tôi! Tôi luôn là đứa con trai cưng của bà. Nhưng cũng như bao chàng trai trẻ khác, tôi e rằng mình đã không trân trọng bà cho đúng mực cho đến khi mất đi bà."
"Dù sao đi nữa, tôi chắc chắn anh đã làm tròn bổn phận của một người con ngoan," bà Caldwell chân thành nhận xét.
Đôi mắt vị bác sĩ ánh lên vẻ xúc động.
Khi ông ra về, bà Caldwell bắt đầu bàn tán về ông.
"Ông ấy thực sự rất vui vẻ," bà nói, "lúc nào cũng làm tinh thần mẹ phấn chấn lên; và mẹ tin chắc ông ấy là người tốt bụng và tử tế. Con có thấy mắt ông ấy rưng rưng khi nhắc đến mẹ mình không? Ông ấy cũng bảnh bao nữa chứ, con có nghĩ vậy không? Nước da đẹp làm sao! Lại luôn ăn mặc rất lịch sự. Phu nhân Benyon ngưỡng mộ ông ấy lắm đấy. Mà ông ấy giao du với ai cũng được hết, thậm chí cả bác James! Con nghĩ thế nào về ông ấy, Beth?"
"Con thấy trông ông ta gọn gàng đến mức kiểu cách, mà đối với đàn ông thì thế là câu nệ tiểu tiết," Beth đáp.
Mẹ cô liền trấn an: "À, đó là vì con chưa quen với những người đàn ông ăn mặc lịch sự đấy thôi. Ở Rainharbour này con hiếm khi thấy được người nào như vậy lắm."
Beth bèn đáp: "Gần đây con vừa ở Luân Đôn về cơ mà."
Bà Caldwell bực dọc mở lời: "Beth, tính con sao mà giống hệt như vậy! Con không bao giờ bỏ được cái thói quen đáp trả thế à? Lúc nào con cũng thích cãi lại, ở tuổi của con thì ngạo mạn quá đấy. Mẹ cứ hi vọng ở trường họ sẽ sửa cho con cái thói đó; thế mà vừa về đến nhà là con lại chứng nào tật nấy ngay."
Beth vui vẻ đáp: "Thôi được, thưa mẹ, thà là làm mẹ buồn lòng còn hơn, từ nay con sẽ cố gắng hết sức ngậm miệng lại bất cứ khi nào con không thể nói những điều mẹ muốn nghe. Con về nhà là để làm chỗ dựa tinh thần cho mẹ, và nếu con không thể vừa làm chỗ dựa vừa được bộc lộ chính mình, thì chà, con đành chịu cảnh ngậm tăm vậy."
Bà Caldwell cáu kỉnh kêu lên: "Này nhé, con lại thế nữa rồi, Beth. Ăn nói thế có nghe được không?"
Beth nhìn mẹ rồi mỉm cười đầy ẩn ý. Đoạn cô trầm ngâm suy nghĩ. Rồi nét mặt cô dãn ra.
"Mẹ ơi," cô nói, "tóc mẹ bạc đi nhiều rồi đấy; nhưng con nghĩ chưa bao giờ mình thấy mẹ trông đẹp thế này. Da mẹ đẹp làm sao, lại rất ít nếp nhăn, và hàm răng đều đặn quá! Hồi trẻ chắc mẹ phải là một thiếu nữ kiều diễm lắm đây!"
Bà Caldwell mỉm cười hài lòng, và bước lên giường đi ngủ với tâm trạng cực kỳ phấn khởi. Khi cởi đồ đi ngủ, bà bảo với Bernadine rằng bà thấy Beth đã tiến bộ lên rất nhiều.
Nhưng bản thân Beth thì trằn trọc suốt đêm hôm đó; trở mình thao thức, cảm thấy chẳng chút thỏa mãn với chính mình hay với bất kỳ ai khác.
Sáng hôm sau, cô thức dậy từ sớm và vạch ra kế hoạch cho cuộc đời mình.