“Chẳng bày tỏ vẻ mặt này và những nét ấy ư,
Xảo quyệt của loài rắn, và tội lỗi kẻ sa ngã?”
Crabbe.
Buổi sáng tháng Mười lạnh lẽo, buốt giá đã đến; không phải cái buổi sáng tháng Mười ở vùng nông thôn với những làn sương mỏng manh, bạc màu tan dần dưới ánh nắng ban mai làm rực lên mọi sắc màu lộng lẫy, mà là buổi sáng tháng Mười theo kiểu Milton, nơi làn sương bạc ấy thực chất là những màn sương mù đặc quánh, và mặt trời chỉ có thể soi rọi những con đường xám xịt, dài dằng dặc khi nó thực sự phá vỡ lớp sương để chiếu ánh hào quang. Margaret đi lại uể oải, phụ giúp Dixon dọn dẹp nhà cửa. Đôi mắt cô liên tục nhòa đi vì lệ, nhưng cô chẳng có thời gian để mặc cho mình khóc lóc thỏa thuê. Cha và anh trai đều phải trông cậy vào cô; trong lúc họ chìm đắm trong niềm đau, cô buộc phải làm việc, phải lên kế hoạch, phải suy tính. Ngay cả những việc chuẩn bị cần thiết cho tang lễ dường như cũng đổ dồn lên đôi vai cô.
Khi ngọn lửa cháy bập bùng, rực sáng — khi mọi thứ cho bữa sáng đã sẵn sàng, và ấm trà đang reo vang, Margaret né tránh nhìn quanh căn phòng một lần cuối trước khi đi gọi ông Hale và Frederick. Cô muốn mọi thứ trông tươi vui nhất có thể; thế nhưng, khi mọi chuyện đã được bày biện như vậy, sự tương phản giữa khung cảnh ấy với những suy nghĩ trong lòng lại khiến cô bật khóc nức nở. Cô đang quỳ gối bên chiếc ghế dài, giấu khuôn mặt vào những chiếc gối tựa để không ai nghe thấy tiếng khóc của mình, thì bị Dixon chạm nhẹ vào vai.
“Nào, cô tiểu thư Margaret — nào, cô chủ thân mến của tôi! Cô không được phép gục ngã, nếu không tất cả chúng ta sẽ ra sao? Trong cái nhà này chẳng còn ai khác đủ tỉnh táo để sai bảo bất cứ việc gì, mà công việc thì quá đỗi bộn bề. Nào là ai sẽ lo liệu đám tang; ai sẽ đến dự; rồi tổ chức ở đâu; tất cả đều phải định đoạt: và Cậu chủ Frederick thì cứ ngây dại ra vì khóc lác, còn cha thì vốn chẳng thạo việc quyết đoán; khổ thân cụ, cứ đi lại quanh nhà như người mất hồn ấy. Mọi chuyện tồi tệ lắm rồi, thưa cô, tôi biết chứ; nhưng cái chết là định mệnh của tất cả chúng ta; và cô cũng thật may mắn vì đến tận bây giờ mới phải mất đi người thân.”
Có lẽ vậy. Nhưng nỗi mất mát này đối với cô lại mang một sắc thái riêng biệt; chẳng thể đem ra so sánh với bất kỳ biến cố nào khác trên đời. Margaret chẳng tìm thấy chút an ủi nào từ lời nói của Dixon, nhưng sự dịu dàng hiếm hoi trong thái độ của người đầy tớ già cỗi lại chạm đến tận đáy lòng cô; và, phần lớn vì muốn tỏ7 lòng biết ơn hơn là bất kỳ lý do nào khác, cô gượng đứng dậy, mỉm cười đáp lại cái nhìn lo lắng của Dixon; rồi đi báo cho cha và anh trai biết rằng bữa sáng đã sẵn sàng.
Ông Hale bước vào — như đang trong giấc mộng, hay đúng hơn là với những chuyển động vô thức của kẻ mộng du, kẻ mà đôi mắt và tâm trí đang hướng về những chốn xa xôi chứ không phải thực tại. Frederick bước vào đầy nhanh nhẹn với một vẻ vui buồn lẫn lộn gượng gạo, siết chặt tay cô, nhìn vào mắt cô rồi bật khóc nghẹn ngào. Suốt bữa ăn, cô phải cố gắng nghĩ ra những chuyện cỏn con để trò chuyện nhằm ngăn không cho tâm trí những người đồng hành chìm đắm quá sâu vào bữa ăn cuối cùng mà họ từng quỳ quẩn bên nhau, khi mà người ta cứ mãi căng tai lắng nghe từng tiếng động hay tín hiệu phát ra từ căn phòng bệnh.
Sau bữa sáng, cô quyết định bàn với cha về tang lễ. Ông lắc đầu, đồng ý với mọi điều cô đề xuất, dẫu cho nhiều ý kiến của cô mâu thuẫn hoàn toàn với nhau. Margaret chẳng thu được quyết định dứt khoát nào từ ông; và đang uể oải bước khỏi phòng để bàn bạc thêm với Dixon thì ông Hale ra hiệu gọi cô quay lại bên cạnh.
“Hãy hỏi ông Bell,” ông cất giọng trầm đục.
“Ông Bell ư?” cô thốt lên, có phần ngạc nhiên. “Ông Bell ở Oxford ạ?”
“Ông Bell,” ông nhắc lại. “Đúng thế. Ông ấy từng là phù rể trong đám cưới của ta.”
Margaret hiểu được mối liên hệ ấy.
“Con sẽ viết thư ngay hôm nay,” cô đáp. Ông lại chìm vào trạng thái thờ thẫn. Suốt cả buổi sáng, cô quần quật làm việc, khao khát được nghỉ ngơi nhưng lại bị cuốn vào vòng xoáy liên miên của những công việc tang gia sầu thảm.
Đến chiều tối, Dixon bảo cô rằng:
“Tôi đã làm rồi đấy, thưa cô. Tôi thực sự lo cho ông chủ, sợ cụ sẽ bị đột quỵ vì đau buồn. Cụ đã ở bên bà chủ cả ngày hôm nay; và khi tôi áp tai nghe ngóng ngoài cửa, tôi nghe cụ cứ luyên thuyên trò chuyện mãi, trò chuyện với bà ấy cứ như thể bà ấy hãy còn sống. Khi tôi bước vào thì cụ lại lặng thím đi, nhưng bộ dạng cứ ngẩn ngơ như kẻ mất trí. Thế là tôi tự nhủ, cụ cần phải được vực dậy; và dẫu có bị sốc đôi chút lúc đầu, thì có lẽ điều đó sẽ tốt hơn cho cụ về sau. Thế nên tôi đã đến thưa với cụ rằng tôi thấy không an toàn khi Cậu chủ Frederick cứ ở lại đây. Và thực tình tôi nghĩ vậy. Mới hôm thứ Ba vừa rồi, khi tôi ra ngoài, tôi đã chạm trán một kẻ người Southampton — người đồng hương đầu tiên tôi gặp kể từ khi đến Milton; tụi họ hình như chẳng mấy khi bén mảng lên miền đất này. Chà, đó chính là cậu Leonards trẻ, con trai của lão tháp vải Leonards, một kẻ đàng điếm hư hỏng nhất trần đời — kẻ từng hành hạ cha mình suýt chết rồi bỏ trốn theo nghiệp thủy thủ. Tôi chưa bao giờ ưa nổi hắn. Tôi biết hắn từng ở trên chiến hạm Orion cùng thời gian với Frederick, dù tôi không nhớ rõ hắn có nhúng tay vào vụ nổi loạn hay không.”
“Hắn có nhận ra cô không?” Margaret sốt sắng hỏi.
“À, đó mới là điều tệ hại nhất. Tôi tin chắc hắn đã chẳng thể nhận ra tôi nếu tôi không quá ngốc nghếch đến mức thốt lên tên hắn. Hắn là người Southampton ở một nơi xứ lạ quê người, bằng không thì chẳng đời nào tôi lại đi thân thiết nhận họ hàng với một tên vô lại, ghê tởm ấy. Hắn bảo: ‘Cô Dixon đấy ư? Ai mà ngờ lại gặp cô ở đây nhỉ? Nhưng có lẽ tôi nhầm, hay cô không còn là cô Dixon nữa rồi?’ Thế là tôi bảo hắn rằng tôi vẫn giữ danh hiệu thiếu nữ chưa chồng, dẫu rằng nếu tôi không quá kén cá chọn canh thì cơ hội kết hôn của tôi đã khối người dạm hỏi. Hắn đủ lịch sự để đáp: ‘Nhìn cô thế này thì tôi không thể nghi ngờ được.’ Nhưng tôi đời nào lại để bị lừa phỉnh bởi những lời ong bướm từ một kẻ như hắn, và tôi đã nói thẳng vào mặt hắn như thế; rồi để trả đũa, tôi hỏi thăm về cha hắn (người mà tôi thừa biết đã tống cổ hắn ra khỏi nhà), cứ như thể họ là đôi bạn thắm thiết nhất trên đời. Thế rồi, để chọc tức tôi — vì cô thấy đấy, chúng tôi bắt đầu nổi giận với nhau dù ngoài mặt vẫn giả vờ lịch sự — hắn quay sang hỏi thăm Cậu chủ Frederick, và bới móc xem cậu ấy vướng vào rắc rối tày trời thế nào (cứ như thể những rắc rối của Cậu chủ Frederick có thể tẩy trắng cho George Leonards, hay làm cho hắn bớt đi vẻ nhơ nhớp, đen tối đi được ấy), rồi hắn lớn tiếng rằng Frederick sẽ bị treo cổ vì tội phản loạn nếu bị tóm cổ, và một trăm bảng tiền thưởng đã được treo để bắt giữ cậu ấy, cùng với việc cậu ấy là nỗi nhục nhã của dòng họ — tất cả chỉ để chọc tức tôi thôi, thưa cô, vì trước đây tôi từng giúp lão ông Leonards mắng cho George một trận tơi bời ở Southampton mà. Thế nên tôi đáp rằng có những gia đình khác mà tôi quen biết, họ có nhiều lý do hơn để phải đỏ mặt vì con trai mình, và phải biết ơn nếu chúng có thể tự kiếm sống lương thiện ở xa quê hương. Hắn liền cãi lại, đúng cái điệu bộ hỗn láo của hắn, rằng hắn đang giữ một chức vụ quan trọng, và nếu tôi biết chàng thanh niên nào lỡ lầm sa ngã vào con đường tội lỗi mà muốn hoàn lương, hắn sẵn sàng bảo bọc. Hắn ta cơ đấy! Chà, hắn thì có mà làm hư hỏng cả một vị thánh. Đã nhiều năm rồi tôi không thấy khó chịu đến thế kể từ hôm đứng nói chuyện với hắn. Tôi chỉ muốn khóc vì không thể mắng cho hắn bẽ mặt hơn, bởi hắn cứ đứng cườin cợt vào mặt tôi, cứ như thể hắn tưởng mọi lời mỉa mai của tôi là thật lòng; còn tôi thì chẳng thể thấy hắn bận tâm chút nào đến lời tôi nói, trong khi tôi thì tức điên lên vì những lời lẽ của hắn.”
“Nhưng cô đâu có nói gì với hắn về chúng ta — về Frederick chứ?”
“Còn lâu nhé,” Dixon đáp. “Hắn đời nào có lòng tốt hỏi tôi đang trọ ở đâu; và dẫu hắn có hỏi thì tôi cũng chẳng đời nào hé răng. Tôi cũng chẳng buồn hỏi cái chức vụ quý hóa của hắn là gì. Hắn đang đợi xe buýt, và vừa lúc đó xe tới nên hắn leo lên. Nhưng để chọc tức tôi đến phút chót, trước khi bước lên xe, hắn còn quay đầu lại và bảo: ‘Nếu cô giúp tôi tóm gọn Trung úy Hale, cô Dixon ạ, chúng ta sẽ chia đôi tiền thưởng đấy. Tôi chắc cô rất muốn làm đối tác với tôi phải không nào? Đừng ngại ngùng mà hãy nói đồng ý đi.’ Và hắn nhảy lên xe buýt, để lại cái bộ mặt gớm ghiếc cười nham nhở với vẻ đắc thắng vì đã kịp nói câu cuối cùng để chọc tức tôi.”
Những lời kể của Dixon khiến Margaret vô cùng bứt rứt, khó chịu.
“Cô đã nói với Frederick chưa?” cô hỏi.
“Chưa,” Dixon đáp. “Tôi thấy bất an trong lòng khi biết tên Leonards tệ hại đó đang có mặt ở thị trấn; nhưng có quá nhiều chuyện khác phải bận tâm nên tôi không nghĩ ngợi nhiều nữa. Thế nhưng khi thấy ông chủ ngồi thẫn thờ, đôi mắt đờ đẫn và đượm buồn, tôi nghĩ việc bắt ông phải bận tâm đến Cậu chủ Frederick đang phải trốn tránh có lẽ sẽ vực dậy tinh thần của cụ, và tội nghiệp thay, cậu ấy phải rời đi trước khi ông Bell đến.”
“Ôi, con chẳng sợ ông Bell; nhưng con thực sự lo lắng về tên Leonards này. Con phải nói cho Frederick biết. Trông lão Leonards thế nào hả cô?”
“Một tên mặt mũi trông gian xảo lắm, thưa cô. Bộ mai nheo trông thật chướng mắt — đỏ lòe đỏ loẹt. Dù hắn lớn giọng khoe khoang có vị trí quan trọng, nhưng lại mặc đồ vải thô trông chẳng khác nào một gã thợ thuyền.”
Rõ ràng là Frederick phải rời đi. Lại ra đi vào lúc anh vừa tìm lại được vị thế trọn vẹn trong gia đình, hứa hẹn trở thành chỗ dựa vững chắc cho cha và em gái. Đi sao đành khi những lo lắng cho người mẹ còn sống và nỗi tiếc thương người đã khuất dường như gắn kết anh với những người thân thuộc qua nỗi đau chung về những người đã ra đi. Đúng lúc Margaret đang nghĩ ngải mông lung ấy bên lò sưởi phòng khách — khi người cha vẫn đang bồn chồn, bất an dưới áp lực của mối lo sợ vừa nhen nhóm mà ông chưa từng thốt lời — thì Frederick bước vào, ánh hào quang trên gương mặt đã phai nhạt, nhưng sự dữ dội cùng cực của nỗi đau buồn đã qua đi. Anh tiến đến bên Margaret và đặt một nụ hôn lên trán cô.
“Trông em phờ phạc quá, Margaret!” anh khẽ nói. “Em cứ mãi nghĩ cho tất cả mọi người, mà chẳng ai chịu nghĩ cho em cả. Hãy nằm xuống chiếc ghế dài này đi — chẳng có việc gì cho em làm lúc này đâu.”
“Đó mới chính là điều tồi tệ nhất,” Margaret thì thầm với giọng buồn bã. Dẫu vậy cô vẫn vâng lời bước đến nằm xuống, và người anh trai lấy khăn choàng phủ lên đôi chân cô rồi ngồi bệt xuống sàn ngay bên cạnh; hai người bắt đầu trò chuyện bằng giọng thì thầm nhỏ nhẹ.
Margaret kể cho anh nghe tất cả những gì Dixon đã tường thuật về cuộc gặp gỡ với tên Leonards trẻ tuổi. Đôi môi Frederick mím chặt lại cùng một tiếng thở dài ngao ngán.
“Anh chỉ muốn một phen đối mặt cho ra ngô ra khoai với tên tiểu tử đó. Trên tàu chưa từng có một tên thủy thủ nào tồi tệ hơn hắn — mà cũng chẳng có nổi một con người khốn nạn hơn thế. Anh thề với em, Margaret — em có biết rõ đầu đuôi câu chuyện không?”
“Vâng, mẹ đã kể cho em nghe rồi.”
“Chà, khi tất cả những tên thủy thủ chân chính đều cảm thấy căm phẫn vị thuyền trưởng của chúng ta, thì tên này lại đi nịnh bợ cốt để lấy lòng — phỉ nhược thay! Thế mà nghĩ sao hắn lại dám có mặt ở đây chứ! Ồ, nếu hắn mảy may hay biết anh đang ở trong bán kính hai mươi dặm quanh hắn, hắn sẽ lùng sục anh bằng được để thanh toán mọi ân oán cũ. Anh thà để bất cứ ai cuỗm mất khoản tiền thưởng trăm bảng mà họ nghĩ cái đầu anh đáng giá còn hơn là rơi vào tay tên khốn đó. Thật tiếc là mụ Dixon già tội nghiệp lại chẳng chịu nghe lời để bán đứng anh, nhằm kiếm chút tiền lo cho tuổi già xế bóng!”
“Ôi, Frederick, im đi! Đừng nói những điều dại dột ấy nữa.”
Ông Hale bước đến gần họ với vẻ bồn chồn và run rẩy. Ông đã vô tình nghe được những lời họ nói. Ông nắm lấy bàn tay Frederick trong cả hai bàn tay mình:
“Con trai ta, con buộc phải đi thôi. Mọi chuyện thật tồi tệ — nhưng cha hiểu con phải rời đi. Con đã làm tất cả những gì có thể — con đã là nguồn an ủi lớn lao cho mẹ.”
“Ôi, thưa cha, anh ấy nhất thiết phải đi sao?” Margaret thốt lên, bất giác chống lại chính niềm tin mãnh liệt trong lòng về sự cần thiết ấy.
“Anh thề đấy, anh chỉ muốn đường đường chính chính đứng ra đối mặt và chịu tòa. Giá mà anh có thể thu thập đủ nhân chứng! Anh không sao chịu nổi cảnh phải sống dưới quyền lực của một kẻ đê tiện như tên Leonards. Trong hoàn cảnh khác — có lẽ anh đã tận hưởng chuyến viếng thăm lén lút này: nó mang đầy đủ sự quyến rũ mà phụ nữ Pháp từng gán cho những thứ lạc thú bị cấm đoán.”
“Một trong những ký ức thuở nhỏ mà em nhớ rõ nhất,” Margaret cất lời, “chính là việc anh từng vướng vào một rắc rối tày đình vì tội trộm táo đấy, Fred. Vườn nhà mình thừa thãi táo — những cành cây oằn nặng quả; nhưng ai đó đã rót vào tai anh rằng trái cây ăn cắp bao giờ cũng ngọt ngào nhất, và anh đã áp dụng nguyên văn câu nói ấy để rồi tót đi trộm cắp. Tánh tình của anh từ dạo ấy đến giờ xem ra chẳng thay đổi là bao.”
“Đúng thế — em phải đi thôi,” ông Hale lặp lại, đáp lại câu hỏi mà Margaret đã cất lên từ lúc trước. Tâm trí ông chỉ bận tâm đến một nỗi niềm duy nhất, và việc phải theo dõi mạch suy nghĩ ngoằn ngoèo của các con quả là một sự gắng sức — một sự gắng sức mà ông chẳng màng bận tâm thực hiện.
Margaret và Frederick nhìn nhau. Sự thấu cảm chớp nhoáng ấy sẽ chẳng còn thuộc về họ nữa nếu anh rời đi. Có những điều được truyền tải qua ánh mắt mà ngôn từ chẳng thể diễn đạt nổi. Cả hai cùng chìm đắm trong dòng suy nghĩ ấy cho đến khi nó tan biến vào nỗi buồn man mác. Frederick là người đầu tiên xua đi tâm trạng ấy:
“Em có biết không, Margaret, chiều nay suýt chút nữa anh đã dọa cho cả Dixon lẫn anh được một phen hú vía. Anh đang ở trong phòng ngủ; anh nghe tiếng chuông cửa chính, nhưng nghĩ rằng người bấm chuông chắc đã xong việc và rời đi từ đời thuở nào rồi; thế là anh định bước ra hành lang, nhưng vừa mở cửa phòng ra thì anh thấy Dixon đang đi xuống lầu; và mụ ta cau mày, đá giò lái tống anh quay trở lại chỗ trốn. Anh vẫn hé cửa và nghe thấy lời nhắn gửi đến một người đàn ông nào đó đang ở trong phòng làm việc của cha, rồi sau đó người ấy rời đi. Đó có thể là ai nhỉ? Mấy gã nhân viên cửa hiệu chăng?”
“Rất có thể,” Margaret đáp với giọng dửng dưng. “Có một gã đàn ông thấp người ghé qua để nhận đơn đặt hàng lúc hai giờ.”
“Nhưng người này không thấp bé chút nào — một tên vạm vỡ, lực lưỡng; và lúc hắn ở đây thì đã qua bốn giờ rồi.”
“Đó là ông Thornton,” ông Hale lên tiếng. Họ mừng rỡ vì đã kéo được ông vào câu chuyện.
“Ông Thornton ạ!” Margaret ngạc nhiên thốt lên. “Em cứ nghĩ ——”
“Nào, em gái nhỏ, em nghĩ gì thế?” Frederick hỏi khi cô bỏ lửng câu nói.
“Ồ, chỉ là,” cô đỏ bừng mặt, nhìn thẳng vào anh, “em cứ tưởng anh định nói đến một người thuộc tầng lớp khác, không phải một quý ông; ai đó đến để chạy vặt thôi.”
“Hắn trông có vẻ giống thể loại người đó,” Frederick thờ ơ đáp. “Anh cứ tưởng hắn là nhân viên cửa hiệu, hóa ra lại là một chủ xưởng.”
Margaret im lặng. Cô chợt nhớ lại thuở ban đầu, khi chưa hiểu rõ con người ấy, cô cũng từng nói và nghĩ về ông ta hệt như cách Frederick vừa làm. Đó chỉ là ấn tượng tự nhiên xuất hiện trong tâm trí anh, vậy mà cô vẫn cảm thấy hơi khó chịu. Cô không muốn cất lời; cô muốn cho Frederick hiểu ông Thornton là người thế nào — nhưng cổ họng cô cứ nghẹn lại.
Ông Hale tiếp lời. “Cha nghĩ cậu ta đến để ngỏ ý giúp đỡ bất cứ việc gì trong khả năng. Nhưng cha đã không gặp cậu ta. Cha bảo Dixon hỏi xem cậu ta có muốn gặp con không — cha nghĩ mình đã bảo mụ tìm con để con ra tiếp cậu ta. Cha cũng chẳng nhớ mình đã nói gì nữa.”
“Cậu ta là một người quen dễ chịu phải không, thưa cha?” Frederick cất lời tung bóng để bất cứ ai cũng có thể đón lấy.
“Một người bạn vô cùng tốt bụng,” Margaret đáp khi cha cô giữ im lặng.
Frederick lặng đi một lúc. Cuối cùng anh cất lời:
“Margaret, thật đau lòng khi nghĩ rằng anh sẽ chẳng bao giờ có cơ hội gửi lời cảm ơn đến những người đã đối xử tử tế với em. Vòng các mối quan hệ của em và anh đành phải rẽ sang hai ngả. Trừ phi, anh bất chấp rủi ro ra tòa án quân sự, hoặc trừ phi em và cha chịu cùng anh sang Tây Ban Nha.” Anh thả lơ lửng câu nói cuối như một cách dò dẫm; rồi bất ngờ liều mình bước tới. “Em không biết anh khao khát điều đó nhường nào đâu. Anh đang có một vị trí tốt — và cơ hội thăng tiến còn lớn hơn,” anh tiếp lời, đôi má ửng đỏ như một thiếu nữ. “Cô gái Dolores Barbour mà anh từng kể với em đấy, Margaret — chỉ ước gì em biết được cô ấy; anh chắc chắn em sẽ quý — không, từ ‘thích’ quá nghèo nàn — em sẽ yêu mến cô ấy, thưa cha, nếu cha gặp cô ấy. Cô ấy chưa tròn mười tám tuổi; nhưng nếu năm sau cô ấy vẫn giữ nguyên ý định đó, cô ấy sẽ là vợ của anh. Cha của Dolores không cho phép chúng con gọi đó là đính hôn. Nhưng nếu hai người chịu sang đó, cha sẽ tìm thấy những người bạn ở khắp mọi nơi, bên cạnh Dolores. Hãy nghĩ về điều đó đi, cha. Margaret, hãy đứng về phía anh đi.”
“Không — ta không còn đủ sức để di dời đi đâu nữa,” ông Hale đáp. “Một lần chuyển dời đã cướp đi người vợ hiền của ta. Sẽ chẳng còn cuộc di dời nào trong cõi đời này nữa. Bà ấy sẽ ở lại đây; và ta cũng sẽ ở lại đây cho đến hết quãng đời mà Thượng đế đã định đoạt.”
“Ôi, Frederick,” Margaret nói, “hãy kể cho chúng em nghe nhiều hơn về cô ấy đi. Em chưa từng nghĩ đến chuyện này; nhưng em mừng quá. Anh sẽ có người để yêu thương và chăm sóc ở mãi đằng ấy. Kể cho tụi em nghe hết đi anh.”
“Trước hết, cô ấy là người theo đạo Thiên Chúa La Mã. Đó là sự phản đối duy nhất mà anh đã lường trước. Nhưng sự thay đổi quan điểm của cha — thôi nào Margaret, đừng thở dài.”
Margaret có lý do để thở dài thêm lần nữa trước khi cuộc trò chuyện kết thúc. Bản thân Frederick thực chất cũng là người theo đạo Thiên Chúa La Mã, dẫu anh chưa chính thức tuyên bố. Hóa ra, đó chính là lý do vì sao sự đồng cảm của anh trước nỗi thống khổ tột cùng của cô khi cha từ bỏ giáo hội lại được thể hiện quá ư nhạt nhòa trong những bức thư. Cô từng nghĩ đó chỉ là sự vô tâm của một gã thủy thủ; nhưng sự thật là ngay từ lúc ấy, chính anh cũng đã có xu hướng từ bỏ thứ tôn giáo mà mình từng chịu phép rửa tội, chỉ có điều quan điểm của anh lại đi theo hướng hoàn toàn trái ngược với cha mình. Tình yêu đã tác động nhường nào đến sự thay đổi ấy đến cả Frederick cũng chẳng thể cắt nghĩa nổi. Cuối cùng, Margaret đành từ bỏ việc bàn luận về khía cạnh này; và quay trở lại thực tế của câu chuyện đính hôn, cô bắt đầu nhìn nhận nó dưới một lăng kính hoàn toàn mới.
“Nhưng vì lợi ích của cô ấy, Fred, anh nhất định phải cố gắng minh oan cho những lời buộc tội phóng đại nhắm vào anh, dẫu cho cáo buộc nổi loạn kia có là sự thật đi chăng nữa. Nếu có một phiên tòa quân sự được triệu tập, và anh tìm được các nhân chứng của mình, ít nhất anh cũng có thể chứng minh rằng hành vi kháng lệnh bề trên là vì quyền hạn ấy đã bị lạm dụng một cách bất xứng.”
Ông Hale vực lại tinh thần để lắng nghe câu trả lời của con trai.
“Trước hết, hỡi Margaret, ai sẽ là kẻ đi lùng sục các nhân chứng giúp anh? Tất cả bọn họ đều là thủy thủ, đã bị thuyên chuyển sang các chiến hạm khác, trừ những kẻ mà lời khai chẳng có mấy trọng lượng bởi chúng đã nhúng tay hoặc đồng lõa trong vụ việc đó. Tiếp đến, cho phép anh nói cho em hay, em chẳng hiểu gì về một tòa án quân sự cả, em cứ ngây thơ xem nó là nơi công lý được thực thi, thay vì nhìn nhận bản chất thực sự của nó — một nơi mà quyền lực chiếm tới chín phần mười trên bàn cân, còn nhân chứng chỉ đóng góp một phần mười ít ỏi còn lại. Trong những trường hợp như thế, ngay cả nhân chứng cũng khó lòng thoát khỏi việc bị chi phối bởi uy quyền.”
“Nhưng chẳng lẽ không đáng để thử xem có bao nhiêu nhân chứng có thể được tìm ra và đứng về phía anh sao? Hiện tại, tất cả những ai từng quen biết đều đinh ninh anh có tội mà chẳng mảy may có một lời bào chữa nào. Anh chưa từng cố gắng tự biện hộ, và chúng ta cũng chẳng bao giờ biết phải tìm kiếm những bằng chứng minh oan cho anh ở đâu. Giờ đây, vì lợi ích của cô Barbour, hãy làm cho hành động của mình trở nên minh bạch nhất có thể trước mắt thế giới. Cô ấy có thể không bận tâm; em tin chắc cô ấy đặt trọn niềm tin nơi anh hệt như tất cả chúng ta; nhưng anh không thể để cô ấy kết thân với một kẻ đang mang trọng tội mà không cho thế giới thấy rõ thực trạng lập trường của anh. Anh đã kháng lệnh — điều đó là sai trái; nhưng nếu cứ đứng nhìn dửng dưng không một tiếng nói hay hành động nào trong lúc quyền lực bị lạm dụng một cách tàn bạo, thì lại càng tồi tệ hơn gấp bội. Thiên hạ biết anh đã làm gì; nhưng họ lại chẳng rõ những động cơ đã nâng tầm hành động ấy vượt lên trên một tội ác để trở thành sự bảo vệ anh dũng dành cho kẻ yếu thế. Vì Dolores, họ buộc phải biết điều đó.”
“Nhưng bằng cách nào anh có thể bắt họ phải thấu hiểu đây? Anh chẳng đủ tin tưởng vào sự trong sạch và công minh của những kẻ sẽ ngồi ghế phó án để mà tự nộp mình cho tòa án quân sự, ngay cả khi anh có thể huy động cả một hàng ngũ nhân chứng nói lời thật lòng. Anh đâu thể thuê người rao mõ đi khắp các ngõ ngách để lớn tiếng hô hào cái điều mà em rất đỗi hào hứng gọi là chủ nghĩa anh hùng của anh cơ chứ. Chẳng ai thèm đọc một tập tiểu thuyết tự biện hộ được phát hành quá muộn màng sau sự kiện ấy, dẫu cho anh có cho xuất bản đi chăng nữa.”
“Anh có chịu tham vấn ý kiến một luật sư về cơ hội được tha bổng của mình không?” Margaret ngẩng đầu lên hỏi, đôi má bừng đỏ.
“Trước tiên anh phải tóm cho bằng được vị luật sư ấy, nhìn ngắm tận mặt xem hắn ra sao, có hợp ý anh hay không đã, rồi mới dám biến hắn thành kẻ tâm phúc chứ. Khối gã luật sư nghèo kiết xác sẵn sàng bẻ cong lương tâm để nghĩ rằng chúng có thể dễ dàng đút túi một trăm bảng bằng cách làm một việc tốt — đó là giao nộp anh, một tên tội phạm, cho công lý đấy.”
“Đừng có vớ vẩn nữa, Frederick! — vì em biết một vị luật sư mà em hoàn toàn có thể đặt trọn niềm tin về danh dự; một người rất tài năng trong nghề mà thiên hạ hết lời ca tụng; và em nghĩ anh ấy sẽ không ngại nhọc nhằn vì bất kỳ ai trong số họ hàng của Dì Shaw. Chính là ông Henry Lennox đó, thưa cha.”
“Cha nghĩ đó là một ý hay,” ông Hale lên tiếng. “Nhưng đừng đề xuất bất cứ điều gì níu chân Frederick ở lại nước Anh. Đừng làm thế, vì hương hồn người mẹ quá cố.”
“Anh có thể đến London bằng chuyến tàu đêm,” Margaret tiếp lời, sự nhiệt huyết bùng lên trong kế hoạch của cô. “E rằng ngày mai anh ấy phải đi rồi, thưa cha,” cô dịu dàng nói; “chúng ta đã ấn định thời gian đó rồi, vì ông Bell và cả kẻ quen biết khó chịu của Dixon nữa.”
“Phải; ngày mai anh phải đi,” Frederick quả quyết.
Ông Hale rên rỉ. “Cha không đành lòng rời xa con, thế mà cứ để con ở lại đây thì lòng cha lại thấp hòm lo âu đến khổ sở.”
“Vậy thì,” Margaret nói, “hãy lắng nghe kế hoạch của em. Anh ấy đến London vào sáng thứ Sáu. Em sẽ — cha có thể — không! Tốt hơn là đưa cho anh ấy một bức thư tay gửi ông Lennox. Anh sẽ tìm thấy anh ấy tại văn phòng ở khu luật viện Temple.”
“Anh sẽ viết ra một danh sách tất cả những cái tên trên chiến hạm Orion mà anh còn nhớ. Anh có thể gửi lại cho ông ta để nhờ lùng sục bọn họ. Hắn là chồng của em gái Edith phải không nhỉ? Anh nhớ em từng nhắc đến hắn trong thư mà. Anh vẫn còn tiền ở chỗ Barbour. Anh có thể thanh toán một khoản kha khá nếu có dù chỉ một tia hy vọng thành công. Số tiền đó, thưa cha thân mến, vốn dĩ con định dùng cho mục đích khác; thế nên con sẽ chỉ xem như mình vay mượn từ cha và Margaret thôi.”
“Đừng làm thế,” Margaret ngăn lại. “Nếu anh làm vậy thì anh sẽ chẳng dám mạo hiểm nữa đâu. Mà thực ra cũng chẳng có gì là mạo hiểm cả; chỉ là rất đáng để thử. Anh có thể lên đường từ London cũng thuận tiện hệt như từ Liverpool chứ gì?”
“Tất nhiên rồi, cô nàng ngốc nghếch ạ. Bất cứ nơi nào anh cảm nhận được làn nước dập dềnh dưới mạn thuyền, nơi ấy chính là mái nhà của anh. Anh sẽ túm lấy một chiếc tàu bè nào đó để tẩu thoát, cứ yên tâm đi. Anh sẽ chẳng dại gì mà tá túc lại London quá hai mươi tư ngày đâu, một bên là xa cách các em, và bên kia là xa cách một người nào đó.”
Margaret lấy làm thoải mái đôi chút khi Frederick nảy sinh ý định đứng ghé qua vai cô để kiểm tra lúc cô đang viết thư cho ông Lennox. Nếu không vì bị ép phải viết một mạch dứt khoát và súc tích như thế, có lẽ cô đã ngập ngừng trước bao từ ngữ, bối rối không biết chọn lựa biểu đạt nào cho thỏa đáng giữa cái thế ngượng ngùng của người chủ động nối lại mối dây liên lạc mà đoạn kết trước đó vốn chẳng mấy tốt đẹp gì cho cả đôi bên. Dẫu sao đi nữa, bức thư cũng đã được cầm đi trước cả khi cô kịp đọc lại một lượt, rồi được cất cẩn thận vào chiếc ví da, từ đó rơi ra một lọn tóc đen dài khiến đôi mắt Frederick bừng lên vẻ viên mãn, rạng rỡ.
“Giờ thì em muốn ngắm lọn tóc ấy lắm phải không nào?” anh trêu chọc. “Không! Em buộc phải chờ đến khi được gặp tận mặt cô ấy. Cô ấy hoàn mỹ đến mức chẳng thể được định hình qua những mảnh ghép vụn vặt. Chẳng một viên gạch tầm thường nào có thể đại diện cho cả một công trình cung điện của anh.”
