“Khi thấy cảnh ấy, lòng mẹ liền

Lo âu khôn tả, chẳng yên bề nào.”

Spenser.

Margaret vừa đi khỏi chưa đầy năm phút thì ông Thornton bước vào, gương mặt rực lên vẻ hớn hở.

“Tôi không thể đến sớm hơn: ông giám thị cứ mải—— Cô ấy đâu rồi?” Ông đưa mắt nhìn quanh phòng ăn, rồi nhìn mẹ mình với ánh mắt gần như hung hăng, bởi bà đang thong thả sắp xếp lại đống đồ đạc bị xáo trộn và không đáp lời ngay. “Cô Hale đâu rồi ạ?” ông gặng hỏi.

“Về nhà rồi,” bà đáp gọn lỏn.

“Về nhà rồi sao!”

“Đúng vậy. Con bé đã đỡ hơn nhiều. Thực ra, mẹ không nghĩ là nó bị thương nặng đến thế; chỉ là một số kẻ hay ngất xỉu vì mấy chuyện cỏn con.”

“Tôi tiếc là cô ấy đã về,” ông vừa bồn chồn rảo bước vừa nói. “Chắc chắn cô ấy chưa đủ sức để đi.”

“Nó bảo là đi được; và ông Lowe cũng bảo thế. Chính tay mẹ đã đi mời ông ấy.”

“Cảm ơn mẹ.” Ông khựng lại, hơi chìa tay ra định bắt tay mẹ như một lời cảm ơn. Nhưng bà chẳng màng để ý đến cử chỉ ấy.

“Con tính sao với đám người Ireland của con rồi?”

“Con đã cho người đưa họ tới quán Dragon để ăn một bữa ra trò, những kẻ khốn khổ ạ. Rồi may sao con bắt gặp cha Grady, và con đã mời ngài vào nói chuyện với họ, khuyên nhủ họ đừng có bỏ đi cả đám như thế. Margaret về nhà bằng cách nào vậy mẹ? Chắc chắn cô ấy không thể đi bộ nổi.”

“Nó đi xe ngựa. Mọi thứ đều được lo liệu tươm tất, từ cả việc trả tiền xe. Chúng ta hãy nói chuyện khác đi. Con bé đó đã gây ra đủ rắc rối rồi.”

“Con chẳng biết mình sẽ ra sao nếu không có cô ấy.”

“Con đã trở nên bất tài đến mức phải để một đứa con gái ra tay bảo vệ sao?” Bà Thornton hỏi với giọng đầy khinh miệt.

Mặt ông đỏ bừng lên. “Không có nhiều cô gái dám hứng chịu những đòn roi vốn giáng vào tôi;—mà chúng còn giáng xuống với toàn bộ sự căm hận nữa là đằng khác.”

“Một đứa con gái đang yêu sẽ làm được khối việc,” bà Thornton đáp ngắn gọn.

“Mẹ!” Ông bước tới một bước; đứng khựng lại; ngực phập phồng vì giận dữ.

Bà hơi giật mình trước nỗ lực rõ rệt mà con trai đang bỏ ra để giữ bình tĩnh. Bà không chắc về bản chất những cảm xúc mà mình vừa khơi gợi. Thứ duy nhất rõ ràng chính là mức độ dữ dội của chúng. Đó là giận dữ ư? Đôi mắt ông ánh lên, vóc dáng như cao lớn hơn, hơi thở dồn dập và nặng nhọc. Đó là sự pha trộn giữa niềm vui, cơn giận, sự kiêu hãnh, nỗi ngạc nhiên vui mừng, và cả mối hoài nghi đang nghẹn ngào; nhưng bà chẳng thể đọc vị được nó. Dẫu vậy, nó vẫn khiến bà bất an — giống như sự hiện diện của mọi thứ tình cảm mãnh liệt mà nguyên nhân chưa được hiểu thấu hay đồng cảm trọn vẹn luôn gây ra hiệu ứng này. Bà tiến về phía tủ đựng chén đĩa, mở một ngăn kéo, lấy ra chiếc giẻ lau mà bà vẫn cất ở đó để dùng khi cần thiết. Bà vừa nhìn thấy một giọt nước hoa eau de Cologne trên tay vịn ghế sofa được đánh bóng, và theo bản năng, bà muốn lau sạch nó đi. Nhưng bà cố quay lưng về phía con trai lâu hơn mức cần thiết; và khi lên tiếng, giọng bà nghe có vẻ lạ lẫm và gượng gạo.

“Chắc con đã tiến hành vài biện pháp đối phó với đám bạo loạn rồi chứ? Con không còn lo sợ bạo lực bùng phát nữa phải không? Cảnh sát đâu rồi? Lúc cần thì chẳng bao giờ thấy bóng dáng!”

“Trái lại, con đã thấy ba, bốn tên trong số họ khi cổng trường sập xuống, đang vật lộn và vung vẩy dùi cui trông rất ra trò; và còn nhiều kẻ khác chạyùa đến đúng lúc khoảng sân đang được dọn sạch. Lẽ ra con đã có thể giao nợ một vài tên trong số đó cho cảnh sát rồi, nếu lúc ấy con tỉnh táo hơn. Nhưng sẽ không có khó khăn gì đâu, rất nhiều người có thể nhận dạng được bọn chúng.”

“Nhưng liệu tối nay chúng có quay lại không?”

“Con đang định tính toán việc bố trí một lực lượng canh gác đầy đủ cho cơ ngơi này. Con đã hẹn gặp đại trưởng quan Hanbury tại đồn cảnh sát sau nửa tiếng nữa.”

“Con phải uống chút trà đã chứ.”

“Trà ư! Vâng, chắc con phải uống thôi. Đã sáu giờ rưỡi rồi, và con có thể phải ra ngoài một thời gian. Mẹ đừng thức chờ con nhé.”

“Con tưởng mẹ sẽ đi ngủ trước khi thấy con bình an vô sự chắc?”

“Thôi được, có lẽ là không.” Ông chần chừ trong giây lát. “Nhưng nếu còn thời gian, con sẽ ghé qua Crampton sau khi đã sắp xếp xong với cảnh sát và gặp Hamper với Clarkson.” Ánh mắt họ chạm nhau; họ nhìn chằm chằm đối phương suốt một phút. Rồi bà hỏi:

“Sao con lại phải vòng qua Crampton làm gì?”

“Để hỏi thăm cô Hale.”

“Mẹ sẽ cho người sang. Bảo Williams mang chiếc đệm nước mà con bé đến hỏi mượn đi. Nó sẽ dò hỏi tình hình con bé thế nào.”

“Con phải tự mình đi.”

“Không chỉ để hỏi thăm cô Hale đấy chứ?”

“Không, không chỉ vì chuyện đó. Con muốn cảm ơn cô ấy vì cách cô ấy đứng ra che chở giữa con và đám đông.”

“Cái gì xui khiến con lao xuống đó cơ chứ? Khác nào dâng đầu vào hang hùm!”

Ông liếc xéo mẹ một cái; nhận ra bà không hề hay biết những gì đã diễn ra giữa mình và Margaret trong phòng khách: liền đáp lại bằng một câu hỏi khác:

“Mẹ có sợ nếu bị bỏ lại một mình cho đến khi con điều động được vài cảnh sát về đây không, hay chúng ta nên sai Williams đi gọi họ ngay bây giờ, để họ có mặt lúc chúng ta uống trà xong? Không còn thời gian để chần chừ đâu. Con phải đi trong vòng mười lăm phút nữa.”

Bà Thornton rời khỏi phòng. Các gia nhân lấy làm ngấy nhiên trước những chỉ thị của bà, vốn dĩ thường rạch ròi và kiên quyết, nay bỗng trở nên bối rối và mập mờ. Ông Thornton ở lại phòng ăn, cố dồn óc suy nghĩ về công việc phải giải quyết ở đồn cảnh sát, nhưng tâm trí thực chất lại đang hướng về Margaret. Mọi thứ dường như mờ ảo và mơ hồ phía trước—phía sau—ngoài cái chạm từ đôi vòng tay cô ôm lấy cổ mình — cái ôm mềm mại đầy lưu luyến khiến sắc mặt tối sầm của ông cứ lúc ẩn lúc hiện mỗi khi nghĩ tới.

Buổi uống trà hẳn đã vô cùng tĩnh lặng, nếu không có những lời miêu tả bất tận của Fanny về cảm xúc của chính con bé; nào là nó đã hoảng sợ ra sao — rồi tưởng rằng đám đông đã giải tán — rồi lại cảm thấy buồn nôn, ngất xỉu và run rẩy ở từng thớ thịt.

“Thôi, thế là đủ rồi,” anh trai nó đứng bật dậy khỏi bàn, nói. “Thực tế thế là quá đủ đối với tôi rồi.” Ông chuẩn bị rời khỏi phòng thì mẹ đưa tay giữ cánh tay ông lại.

“Con sẽ quay lại đây trước khi sang nhà họ Hale chứ?” Bà hỏi với giọng trầm buồn, đầy lo lắng.

“Con bé này thừa biết mấy chuyện trong lòng,” Fanny thầm nhủ.

“Sao cơ ạ? Chẳng lẽ đã quá muộn để làm phiền họ sao?”

“John, hãy quay về với mẹ chỉ trong tối nay thôi. Đã muộn cho nhà bà Hale rồi. Nhưng không phải vì điều đó. Ngày mai, con sẽ—— Hãy quay về tối nay, John nhé!” Bà rất hiếm khi nài nỉ con trai — bà quá kiêu hãnh để làm thế; nhưng một khi đã cầu xin thì chưa bao giờ bà bị từ chối.

“Con sẽ quay thẳng về đây sau khi giải quyết xong công việc. Mẹ chắc chắn sẽ hỏi thăm họ chứ?—thăm cô ấy chứ?”

Bà Thornton tuyệt nhiên không phải là một người bạn trò chuyện cởi mở của Fanny, và cũng chẳng phải là một thính giả kiên nhẫn khi con trai vắng nhà. Nhưng ngay khi ông trở về, mắt và tai bà lại tinh anh hẳn lên để quan sát và lắng nghe mọi chi tiết mà ông có thể cung cấp về những bước đi ông đã thực hiện nhằm bảo vệ bản thân cùng những người ông chọn phó thác, khỏi bất kỳ sự tái diễn nào của những hành vi bạo ngược ban ngày. Ông nhìn thấy rõ mục tiêu của mình. Sự trừng phạt và đau khổ là hệ quả tất yếu dành cho những kẻ đã nhúng tay vào vụ bạo loạn. Tất cả những gì cần thiết, để tài sản được bảo vệ, và để ý chí của người chủ sở hữu đạt được mục đích, dứt khoát và sắc bén như lưỡi gươm.

“Mẹ! Mẹ có biết ngày mai con sẽ phải nói gì với cô Hale không?”

Câu hỏi thốt lên đột ngột giữa một khoảng lặng mà ở đó, ít nhất là bà, đã quên bẵng đi sự tồn tại của Margaret.

Bà ngước nhìn con.

“Rồi! Mẹ biết chứ. Con khó lòng mà hành xử khác đi được.”

“Hành xử khác đi! Con không hiểu ý mẹ.”

“Ý mẹ là, sau khi để cảm xúc lấn át bản thân đến mức ấy, mẹ cho rằng con bị ràng buộc bởi danh dự—”

“Bị ràng buộc bởi danh dự,” ông mỉa mai nhắc lại. “Con e rằng danh dự chẳng dính dáng gì đến chuyện này ở đây cả. ‘Cảm xúc lấn át cô ấy!’ Ý mẹ muốn nói cảm xúc nào cơ chứ?”

“Thôi nào John, chẳng việc gì phải nổi giận cả. Chẳng phải con bé đã lao đến và ôm chặt lấy con để cứu con khỏi hiểm nguy đó sao?”

“Đúng thế!” Ông đáp. “Nhưng mẹ ơi,” ông nói tiếp, khựng lại giữa bước đi và đứng chắn ngay trước mặt bà. “Con không dám hy vọng. Chưa bao giờ con nhát gan đến thế; nhưng con không thể tin một sinh linh như thế lại có thể để tâm đến con.”

“Đừng có ngốc nghếch thế, John. Một sinh linh như thế! Chà, nghe con nói thì cứ tưởng con bé là con gái của một vị công tước không bằng. Và mẹ tự hỏi con còn mong đợi bằng chứng nào nữa về việc con bé quan tâm đến con? Mẹ có thể tin rằng con bé đã phải vật lộn với lối nhìn nhận mọi việc theo kiểu quý tộc của mình; nhưng mẹ lại càng quý con bé hơn vì cuối cùng nó cũng nhìn nhận vấn đề một cách thấu đáo. Đó là một lời khen lớn đấy chứ,” bà Thornton chậm rãi mỉm cười, trong khi khóe mắt ngấn lệ; “vì sau đêm nay, vị trí của mẹ chỉ đứng thứ nhì thôi. Chính vì muốn có con cho riêng mình, hoàn toàn cho riêng mình trong vài tiếng đồng hồ nữa, nên mẹ mới nài nỉ con đừng đi cho đến tận ngày mai.”

“Mẹ yêu dấu của con!” (Tình yêu suy cho cùng vẫn ích kỷ, và ngay lập tức ông lại quay về với những hy vọng và nỗi sợ của chính mình theo cách phủ lên trái tim bà Thornton một chiếc bóng lạnh lẽo đang lan rộng.) “Nhưng con biết cô ấy chẳng màng gì đến con đâu. Con sẽ đặt mình dưới chân cô ấy — con buộc phải làm thế. Dù chỉ là một cơ hội trong số hàng ngàn, hay hàng triệu — con cũng sẽ làm.”

“Đừng sợ!” Bà mẹ nói, cố nén lại nỗi tủi nhục cá nhân trước sự thờ ơ của con trai đối với bộc lộ hiếm hoi của tình mẫu tử — nén lại nỗi đau ghen tị vạch trần cường độ của thứ tình yêu bị phớt lờ. “Đừng sợ,” bà lạnh lùng nói. “Xét về tình yêu, có lẽ con bé xứng đáng với con. Chắc chắn nó đã phải tốn rất nhiều nỗ lực mới vượt qua được lòng tự kiêu của mình. Đừng sợ, John,” bà nói, hôn tạm biệt con chúc ngủ ngon. Rồi bà chậm rãi, uy nghi bước ra khỏi phòng. Nhưng vừa về đến phòng mình, bà liền khóa trái cửa lại và ngồi xuống để rơi những giọt nước mắt hiếm hoi trong đời.

Margaret bước vào phòng (nơi cha và mẹ cô vẫn đang ngồi thì thầm trò chuyện), sắc diện tái nhợt và trắng bệch. Cô tiến sát lại gần họ trước khi dám mở lời.

“Bà Thornton sẽ sai người mang đệm nước sang đấy ạ, thưa mẹ.”

“Trời ơi, trông con mệt mỏi làm sao! Trời có oi bức lắm không, Margaret?”

“Rất oi bức, thưa mẹ, và đường phố thì khá lộn xộn vì vụ đình công.”

Sắc hồng trên má Margaret bỗng bừng lên sống động và rực rỡ như thuở nào; nhưng rồi nó lại vụt tắt ngay lập tức.

“Bessy Higgins vừa có lời nhắn gọi con sang kìa,” bà Hale nói. “Nhưng mẹ chắc chắn là con trông mệt mỏi quá rồi.”

“Vâng!” Margaret đáp. “Con mệt lắm, con không đi được đâu.”

Cô hoàn toàn im lặng và run rẩy trong lúc pha trà. Cô thầm tạ ơn vì cha cô đang mải chăm sóc mẹ đến mức chẳng mờm nhạt chú ý gì đến vẻ ngoài của cô. Ngay cả sau khi mẹ đã lên giường đi ngủ, ông vẫn không chịu rời xa bà mà nhận nhiệm vụ đọc sách cho vợ nghe đến khi chìm vào giấc ngủ. Margaret chỉ có một mình.

“Bây giờ mình sẽ ngẫm lại nó — bây giờ mình sẽ nhớ lại tất cả. Lúc nãy mình không tài nào làm nổi — mình không dám.” Cô ngồi lặng thẫn trên ghế, hai tay đan vào nhau đặt trên đầu gối, môi mím chặt, ánh mắt đờ đẫn như kẻ đang nhìn thấy một ảo ảnh. Cô hít một hơi thật sâu.

“Mình, kẻ căm ghét những màn kịch tính — mình, kẻ từng khinh bỉ những ai bày tỏ cảm xúc — từng cho rằng họ thiếu khả năng tự chủ — vậy mà lại lao xuống và buông mình vào giữa chốn hỗn chiến hệt như một đứa ngốc lãng mạn! Mình có làm được tích sự gì không? Chắc bọn họ cũng tự giải tán mà chẳng cần đến mình ấy chứ.” Nhưng ý nghĩ này lại vượt quá tầm phán đoán lý trí — và khả năng phán đoán nhạy bén của cô nhận ra điều đó chỉ trong chớp mắt. “Không, có lẽ họ đã không làm thế. Mình đã làm được chút việc hữu ích. Nhưng cái quái gì đã xúi giục mình đi bảo vệ cái con người ấy cứ như thể hắn là một đứa trẻ bất lực cơ chứ! A!” Cô siết chặt hai bàn tay lại, “bảo sao đám người đó lại nghĩ là mình đang yêu hắn, sau khi đã tự chuốc lấy sự nhục nhã bằng cái cách đó. Mình mà lại đi yêu — lại còn yêu hắn nữa chứ!” Đôi má tái nhợt của cô bỗng chốc bùng cháy như lửa; cô lấy hai tay che kín mặt. Khi buông tay ra, lòng bàn tay cô đã ướ đẫm những giọt nước mắt cay đắng.

“Ôi, sao mình lại rơi xuống vũng bùn sâu thế này để họ phải thốt ra những lời đó về mình! Mình đã chẳng thể dũng cảm nhường ấy vì bất kỳ ai khác, đơn giản chỉ vì hắn hoàn toàn dửng dưng đối với mình — nếu như, thực ra mình không hề căm ghét hắn. Chính điều đó càng khiến mình lo lắng hơn về việc phải có sự công bằng từ cả hai phía; và mình nhìn thấy rõ thế nào là công bằng. Thật bất công,” cô phẫn uất thốt lên, “khi hắn đứng đó — được che chở, chờ đợi quân lính đến tóm gọn những kẻ khốn khổ phát cuồng ấy như sập bẫy — mà chẳng thèm nhúc nhích một ngón tay để đưa họ về với lý trí. Và còn tồi tệ hơn cả sự bất công khi bọn họ lao vào tấn công hắn như đã đe dọa. Tôi sẽ lại làm thế lần nữa, mặc kệ ai muốn nói gì về tôi thì nói. Nếu tôi ngăn được dù chỉ một cú đấm, một hành động tàn nhẫn đầy căm phẫn nào đó có lẽ đã xảy ra, thì tôi đã làm trọn bổn phận của một người phụ nữ. Mặc xác họ lăng mạ lòng kiêu hãnh trinh trắng của tôi thế nào đi nữa — tôi vẫn bước đi thanh bạch trước mặt Chúa Trời!”

Cô ngước nhìn lên, và một sự bình yên cao quý dường như lan tỏa xuống xoa dịu gương mặt cô, cho đến khi nó “tĩnh lặng hơn cả cẩm thạch được tạc đẽo.”

Dixon bước vào:

“Thưa cô Margaret, chiếc đệm nước từ nhà bà Thornton đã được mang tới đây rồi ạ. Sợ là đã quá muộn cho tối nay, vì mợ chủ gần như đã chìm vào giấc ngủ rồi: nhưng ngày mai dùng thì vừa vặn lắm thưa cô.”

“Đúng thế,” Margaret nói. “Cô nhớ gửi lời cảm ơn chân thành nhất giúp tôi nhé.”

Dixon nán lại một lát.

“Thưa cô Margaret, người giao hàng bảo phải hỏi thật kỹ xem tình hình cô thế nào. Chắc là ổng muốn hỏi thăm mợ chủ; nhưng ổng dặn đi dặn lại những lời cuối là phải hỏi xem cô Hale thế nào cơ ạ.”

“Tôi ư!” Margaret ngẩng cao đầu. “Tôi hoàn toàn khỏe mạnh. Hãy bảo hắn là tôi khỏe mạnh bình thường.” Nhưng làn da của cô lại tái mét chết chóc chẳng khác nào chiếc khăn tay; và đầu cô thì đau như búa bổ.

Ông Hale lúc này mới bước vào. Ông vừa rời khỏi người vợ đang ngủ say; và như Margaret thấy, ông muốn được khuây khỏa và hứng thú bởi điều gì đó mà cô sẽ kể cho mình nghe. Với sự kiên nhẫn dịu dàng, cô cắn răng chịu đựng cơn đau mà chẳng thốt ra nửa lời phàn nàn — đồng thời lục tìm vô số chủ đề nhỏ nhặt để trò chuyện — ngoại trừ vụ bạo loạn, thứ mà cô tuyệt nhiên không hề nhắc đến một lần. Nghĩ đến nó thôi cũng đủ khiến cô phát ốm.

“Chúc ngủ ngon, Margaret. Cha có linh cảm đêm nay mình sẽ ngủ rất ngon, còn con thì trông thật nhợt nhạt vì thức khuya chăm sóc mẹ đấy. Cha sẽ gọi Dixon nếu mẹ con cần gì. Con hãy đi ngủ và ngủ say như chết đi; vì cha chắc chắn con rất cần điều đó, tội nghiệp con gái của cha!”

“Chúc cha ngủ ngon ạ!”

Cô buông lỏng sắc mặt — để nụ cười giả tạo nhạt phai — để đôi mắt trĩu nặng nỗi đau âm ỉ. Cô thả lỏng ý chí vốn phải gồng mình gánh vác nhiệm vụ nặng nề nãy giờ. Cho đến tận sáng mai, cô có quyền được cảm thấy mệt mỏi và ốm yếu.

Cô nằm xuống và bất động hoàn toàn. Cử động dẫu chỉ một cánh tay, bàn chân, hay thậm chí một ngón tay thôi cũng vượt quá khả năng sai khiến của ý chí hay cơ bắp. Cô mệt mỏi đến mức đờ đẫn, tưởng chừng như mình chẳng hề chợp mắt nổi một giây; những suy nghĩ sốt sược cứ dập dờn vượt qua ranh giới giữa tỉnh và mê, giữ nguyên vẹn cái thực tại khốn khổ của chúng. Cô không thể ở một mình, trong cái vỏ bọc kiệt quệ và bất lực ấy — một đám đông gương mặt ngước lên nhìn cô, không mang theo sự giận dữ dữ dội hay hiểm họa cá nhân nào, mà là một nỗi hổ thẹn sâu sắc vì bản thân lại trở thành tâm điểm chú ý của tất cả mọi người — một nỗi tủi nhục nhói buốt đến mức cô chỉ ao ước được vùi mình xuống lòng đất để trốn tránh, vậy mà vẫn chẳng thể nào thoát khỏi ánh mắt soi mói trừng trừng của biết bao nhiêu con người.