“Bạn của tôi ơi, bạn của cha tôi!

Tôi không thể rời xa người!

Tôi chưa từng bày tỏ, người chưa từng hay biết,

Rằng người thân thiết với tôi nhường nào.”

Anon.

Những bữa tiệc tối do bà Lennox tổ chức thường diễn ra theo công thức này: bạn bè của bà đóng góp sắc đẹp, Đại úy Lennox mang sự hiểu biết nhẹ nhàng về các vấn đề thời sự, còn ông Henry Lennox cùng những gương mặt đầy triển vọng xuất hiện với tư cách bạn bè của anh đã mang lại sự hóm hỉnh, sự thông minh cùng kiến thức uyên bác, sắc sảo — những thứ mà họ biết cách vận dụng một cách khéo léo sao cho không ra vẻ bề trên hay làm gián đoạn nhịp điệu dồn dập của câu chuyện.

Những buổi tiệc tối ấy thật thú vị; thế nhưng ngay tại đây, sự bất mãn của Margaret lại tìm đến cô. Mọi tài năng, mọi cảm xúc, mọi học thức; phải, thậm chí cả mọi khu hướng vươn tới đức hạnh, đều bị tận dụng làm củi cho pháo hoa; ngọn lửa thầm kín và thiêng liêng cứ thế tự thiêu rụi trong những tia sáng lấp lánh và tiếng nổ lép bép. Họ bàn về nghệ thuật theo một cách thuần túy cảm tính, chỉ chú trọng đến bề nổi thay vì tự cho phép mình học hỏi những bài học mà nghệ thuật mang lại. Họ tự khích lệ bản thân lên đến cao trào về những đề tài lớn lao khi ở giữa đám đông, để rồi chẳng bao giờ mảy may nghĩ tới chúng khi ở một mình; họ phung phí năng lực cảm thụ của mình vào một dòng chảy chỉ toàn những từ ngữ hoa mỹ phù hợp. Một hôm, sau khi các quý ông đã bước lên phòng khách, ông Lennox tiến lại gần Margaret và cất lời với cô — gần như là những lời tự nguyện đầu tiên mà anh dành cho cô kể từ khi cô trở lại sinh sống tại phố Harley.

— Trông cô có vẻ không bằng lòng với những gì Shirley nói trong bữa tối.

— Không ư? Chắc mặt tôi biểu cảm lắm nhỉ — Margaret đáp.

— Xưa nay vẫn vậy. Nó vẫn giữ cái thói quen biết nói lên suy nghĩ đấy thôi.

— Tôi không thích — Margaret vội vã tiếp lời — cách anh ta biện hộ cho những điều mà anh ta biết là sai trái — sai trái một cách rành rành — ngay cả trong trò đùa.

— Nhưng điều đó rất thông minh mà. Từng từ đều rất đắt giá! Em có nhớ những mỹ từ ấy không?

— Có.

— Và hẳn em muốn nói thêm rằng em khinh thường chúng. Xin cứ tự nhiên, dù anh ta là bạn tôi.

— Kìa! Đúng là cái giọng điệu đó ở anh, cái giọng... — cô ngập ngừng dừng lại.

Anh lắng nghe trong chốc lát để xem cô có nói hết câu không; nhưng cô chỉ đỏ bừng mặt rồi quay đi; tuy nhiên, trước khi cô kịp làm điều đó, cô nghe anh nói với một chất giọng rất khẽ và rành mạch:

— Nếu giọng điệu hay cách suy nghĩ của anh là điều em không thích, liệu em có công bằng mà nói cho anh biết điều đó, và qua đó cho anh cơ hội học cách làm em vừa lòng hay không.

Suốt mấy tuần lễ ấy, chẳng có chút tin tức nào về việc ông Bell sẽ đến Milton. Ông từng nhắc đến chuyện đó ở Helstone như một chuyến đi mà ông có thể phải thực hiện chỉ trong một thời gian rất ngắn sau đó; nhưng hẳn ông đã giải quyết công việc của mình qua thư từ. Margaret thầm nghĩ, tính đến lúc này, và cô biết rằng nếu có thể, ông sẽ né tránh việc đặt chân đến một nơi mà ông vốn không thích, hơn thế nữa, ông sẽ chẳng mảy may thấu hiểu tầm quan trọng thầm kín mà cô gắn liền với lời giải thích vốn chỉ có thể được tỏ tường qua lời ăn tiếng nói. Cô thừa biết ông sẽ cảm thấy việc đó là cần thiết phải làm; nhưng dù là mùa hạ, mùa thu hay mùa đông thì cũng chẳng mấy khác biệt. Bây giờ đã là tháng Tám, và chẳng hề có chút đoái hoài nào tới chuyến đi Tây Ban Nha mà ông từng ám chỉ với Edith, thế nên Margaret đành cố gắng tự nguôi ngoai trước sự phai tàn của ảo tưởng ấy.

Thế nhưng vào một buổi sáng, cô nhận được bức thư báo rằng tuần tới ông định lên thành phố; ông muốn gặp cô để bàn về một dự định đang ấp ủ trong đầu; hơn thế nữa, ông dự định sẽ tự thưởng cho mình một chút dịch vụ y tế, bởi ông đã bắt đầu suy nghĩ ngả theo quan điểm của cô rằng sẽ dễ chịu hơn biết bao nếu nghĩ rằng sức khỏe của mình có vấn đề thay vì bản thân mình, mỗi khi ông thấy mình dễ cáu kỉnh và bực bội. Xuyên suốt bức thư phảng phất một giọng điệu vui vẻ đến gượng gạo, như Margaret nhận ra sau đó; nhưng vào thời điểm ấy, sự chú ý của cô hoàn toàn bị cuốn vào những lời than thở của Edith.

— Lên thành phố ư! Ôi trời! Mà tớ thì kiệt sức vì cái nóng đến mức chẳng tin nổi mình còn đủ sức để dự thêm một bữa tiệc tối nào nữa. Hơn nữa, mọi người đều đã đi vắng cả rồi, chỉ còn lại mỗi vợ chồng cái đám ngốc nghếch chúng mình là chưa chốt được sẽ đi đâu về đâu. Chẳng có ai ở đây để tiếp đón ông ấy cả.

— Tớ dám chắc ông ấy thà đến ăn tối cùng chúng ta một mình còn hơn là với những vị khách xa lạ dễ chịu nhất mà cậu có thể tìm kiếm. Hơn nữa, nếu sức khỏe không tốt thì ông ấy cũng chẳng thiết tha gì những lời mời mọc. Tớ rất mừng vì cuối cùng ông ấy cũng chịu thừa nhận điều đó. Tớ đã chắc mẩm là ông ấy đang ốm qua toàn bộ giọng điệu trong những lá thư, thế mà hễ tớ gặng hỏi là ông ấy nhất quyết không đáp, và tớ lại chẳng có một người thứ ba nào để có thể dò la tin tức.

— Ồ! Ông ấy chắc không quá ốm đâu, bằng không thì đã chẳng nghĩ đến chuyện đi Tây Ban Nha.

— Ông ấy có nhắc gì đến Tây Ban Nha đâu.

— Không! Nhưng kế hoạch sắp được đề xuất đó rõ ràng là liên quan đến chuyện ấy. Mà cậu có thực sự muốn đi trong cái thời tiết thế này không?

— Ồ, trời sẽ mát mẻ lên mỗi ngày thôi. Phải chứ! Hãy nghĩ đến điều đó xem. Tớ chỉ sợ rằng mình đã suy nghĩ và ao ước quá nhiều — theo cái cách bướng bỉnh, mãnh liệt dễ chuốc lấy thất vọng — hoặc không thì cũng được toại nguyện đến từng câu chữ, trong khi về mặt tinh thần thì chẳng mang lại chút niềm vui nào.

— Nhưng làm thế là mê tín đấy, Margaret à, tớ chắc chắn thế.

— Không, tớ không nghĩ vậy. Chỉ là nó phải cảnh báo tớ, và kìm hãm tớ lại trước việc buông xuôi theo những ham muốn nồng nhiệt ấy. Nó tựa như câu nói: “Hãy cho tôi những đứa con, bằng không tôi phải chết.” Tớ sợ rằng tiếng kêu cứu của mình chính là: “Hãy để tôi đến Cadiz, bằng không tôi phải chết.”

— Margaret thân yêu của tớ ơi! Cậu sẽ bị thuyết phục để ở lại đó mất thôi; và rồi khi ấy tớ biết tính sao đây? Ôi! Tớ ước gì mình có thể tìm được ai đó ở đây cho cậu kết hôn, để tớ có thể yên tâm về cậu!

— Tôi sẽ không bao giờ kết hôn cả.

— Thật là vớ vẩn, vớ vẩn hết chỗ nói! Này nhé, như Sholto vẫn nói, cậu chính là sức hút của cái nhà này, đến mức anh ấy biết rõ có rất nhiều người sẵn lòng ghé thăm nơi đây vào năm tới chỉ vì cậu đấy.

Margaret kiêu hãnh ngẩng cao đầu. — Cậu có biết không, Edith, đôi khi tớ nghĩ rằng quãng đời ở Corfu đã dạy cho cậu... —

— Gì nào?

— Thêm một chút thô tục thì phải.

Edith bắt đầu nức nở thảm thiết, và kịch liệt tuyên bố rằng Margaret đã đánh mất mọi tình cảm dành cho cô, không còn coi cô là bạn bè nữa; điều đó khiến Margaret đâm ra nghĩ rằng mình đã thốt ra những lời quá cay nghiệt chỉ để giải tỏa niềm kiêu hãnh bị tổn thương của bản thân, và kết cục là cô phải làm nô lệ cho Edith trong suốt thời gian còn lại của ngày hôm đó; trong khi tiểu thư nọ, vì quá đỗi tủi thân, nằm dài như một nạn nhân trên ghế sô-pha, thỉnh thoảng lại thở dài sườn sượt cho đến khi chìm vào giấc ngủ.

Ông Bell thậm chí vẫn không xuất hiện vào ngày mà ông đã hoãn chuyến thăm lần thứ hai. Sáng hôm sau, một bức thư từ Wallis — người hầu của ông — được gửi đến, thông báo rằng mấy ngày nay chủ nhân không cảm thấy khỏe, đó chính là lý do thực sự khiến ông phải hoãn chuyến đi; và ngay vào thời điểm lẽ ra ông phải lên đường đi London, ông đã bị một cơn đột quỵ quật ngã; Wallis còn cho biết thêm, theo ý kiến của các y bác sĩ thì ngài không thể qua khỏi đêm nay; và nhiều khả năng là khi cô tiểu thư Hale nhận được bức thư này thì người chủ tội nghiệp của cô đã không còn trên cõi đời nữa.

Margaret nhận được bức thư này vào giờ ăn sáng, và cô tái xanh cả mặt khi đọc nó; rồi lặng lẽ đặt bức thư vào tay Edith, cô bước ra khỏi phòng.

Edith vô cùng bàng hoàng khi đọc nó, và khóc lóc theo một cách nức nở, sợ hãi, trẻ con, khiến chồng cô hết sức bận lòng. Bà Shaw dùng bữa sáng trong phòng riêng, và nhiệm vụ xoa dịu người vợ trước ngưỡng cửa của cái chết — thứ mà cô dường như lần đầu tiên trong đời phải đối mặt trực diện — đành đè nặng lên vai anh. Trước mắt họ là một người lẽ ra sẽ dùng bữa tối cùng họ hôm nay, thế mà giờ đây lại đang nằm đó bất động giữa ranh giới sự sống và cái chết! Phải mất một lúc lâu Edith mới nhớ đến Margaret. Đoạn, cô vùng đứng dậy và đuổi theo cô ấy lên lầu về phòng. Dixon đang thu dọn vài món đồ trang điểm, còn Margaret thì đang cuống quýt đội mũ, nước mắt đầm đìa và tay run lẩy bẩy đến mức suýt chẳng thể thắt nổi dây mũ.

— Ôi, Margaret thân yêu! Thật là kinh khủng! Cậu đang làm gì thế? Cậu định đi đâu à? Sholto sẽ đánh điện tín hoặc làm bất cứ điều gì cậu muốn.

— Tớ đi Oxford. Nửa tiếng nữa có chuyến tàu. Dixon đã ngỏ ý đi cùng tớ, nhưng tớ đi một mình cũng được. Tớ phải gặp lại ông ấy. Hơn nữa, nhỡ ông ấy khá hơn thì sao, và cần người chăm sóc. Ông ấy đối xử với tớ như cha ruột. Đừng cản tớ, Edith.

— Nhưng tớ buộc phải cản. Mẹ sẽ không vừa lòng chút nào đâu. Lại đây hỏi ý kiến mẹ đã, Margaret à. Cậu còn chẳng biết mình đang đi đâu nữa. Tớ sẽ chẳng bận tâm nếu ông ấy có nhà riêng; đằng này lại ở trong phòng của một Fellow! Lại đây gặp mẹ đi, rồi hãy xin phép trước khi đi. Mất chưa đầy một phút đâu.

Margaret nhượng bộ, và lỡ mất chuyến tàu. Giữa lúc sự việc xảy ra quá đường đột, bà Shaw trở nên hoảng loạn và lên cơn cuồng loạn, cứ thế thời gian quý giá trôi vèo qua. Nhưng vẫn còn một chuyến tàu nữa sau đó vài tiếng; và sau vô số những cuộc tranh luận về phép tắc và sự phải trái, người ta đi đến quyết định rằng Đại úy Lennox sẽ đi cùng Margaret, bởi điều duy nhất mà cô kiên định chính là quyết định phải đi cho bằng được — dù có đi một mình hay không — bằng chuyến tàu kế tiếp, mặc cho người ta có bàn tán ra vào thế nào về sự phải trái của hành động ấy. Người bạn của cha cô, người bạn của chính cô, đang nằm bên bờ vực thẳm của cái chết; và ý nghĩ đó ập đến với cô mạnh mẽ đến mức chính cô cũng phải ngạc nhiên trước sự kiên quyết khi cô đòi lại phần nào quyền tự chủ trong hành động của mình; và năm phút trước giờ tàu chạy, cô thấy mình đang ngồi trong một toa tàu đối diện với Đại úy Lennox. Đối với cô, việc mình đã đi bao giờ cũng là một niềm an ủi, dẫu cho có đến nơi thì cũng chỉ kịp nghe tin ông đã vĩnh viễn ra đi trong đêm. Cô đã tận mắt nhìn thấy những căn phòng mà ông từng sinh sống, và mãi về sau, trong ký ức của mình, cô luôn gắn kết những gian phòng ấy một cách sâu đậm nhất với hình ảnh người cha kính yêu và người bạn duy nhất hết mực thương yêu, trung thủy của ông.

Trước lúc khởi hành, họ đã hứa với Edith rằng nếu mọi chuyện kết thúc đúng như điều họ hằng lo sợ, họ sẽ quay về kịp bữa tối; thế nên cái nhìn lưu luyến kéo dài quanh căn phòng nơi cha cô từng qua đời đành phải khép lại, và cô đành gửi lời chào từ biệt lặng lẽ đến gương mặt hiền từ của vị giáo sư già — người từng bao nhiêu lần bước ra với những lời lẽ ấm áp cùng những câu nói bông đùa, hóm hỉnh.

Đại úy Lennox đã ngủ thiếp đi trong suốt chặng đường về nhà; còn Margaret có thể thỏa thuê khóc lóc, ngẫm ngợi về năm tháng định mệnh này cùng tất cả những nỗi đau thương mà nó mang lại cho cô. Nỗi mất mát này vừa dứt thì nỗi mất mát khác lại ập tới — không phải để khỏa lấp niềm thương tiếc dành cho người đi trước, mà để khơi lại những vết thương và cảm xúc vốn chưa lành miệng. Thế nhưng, trước âm thanh của những giọng nói dịu dàng từ người dì và Edith, trước niềm vui sướng của bé Sholto khi thấy cô trở về, và trước khung cảnh những căn phòng sáng rực ánh đèn cùng người chủ nhân của chúng — xinh đẹp trong nét xanh xao cùng nỗi quan tâm đầy thiết tha, sầu muộn — Margaret bỗng bừng tỉnh khỏi cơn mê sảng nặng nề ngập tràn sự tuyệt vọng mang màu sắc mê tín, và bắt đầu cảm thấy rằng ngay cả xung quanh mình, niềm vui và sự hoan hỉ vẫn có thể nảy nở. Cô đã được nhường lại chỗ ngồi trên ghế sô-pha của Edith; bé Sholto được dạy cách bưng tách trà của dì Margaret mang đến thật cẩn thận; và cho đến lúc bước lên lầu để thay đồ, cô đã có thể thưa lên lời cảm tạ Thiên Chúa vì đã chừa cho người bạn già kính yêu của cô một cơn bạo bệnh dài ngày hoặc đau đớn.