“Và về nhà, về nhà, về nhà,

Nhà ơi, rất đỗi mong về.”

Phải nhờ đến lớp giấy dán tường sáng sủa trong các căn phòng, họ mới thấy đỡ chướng tai gai mắt khi ở Milton. Nhưng chừng đó hãy còn thiếu—thiếu rất nhiều thứ chẳng tài nào kiếm được. Những màn sương mù vàng đục đặc quánh của tháng Mười-một đã kéo đến; và khi bà Hale đặt chân đến ngôi nhà mới của mình, cảnh tượng vùng đồng bằng dưới thung lũng, vốn được ôm trọn bởi khúc uốn lượn của dòng sông, đã bị che khuất hoàn toàn.

Margaret và Dixon đã làm việc suốt hai ngày để khui thùng và sắp xếp, thế nhưng mọi thứ bên trong ngôi nhà vẫn bề bộn ngổn ngang. Bên ngoài, làn sương mù dày đặc trườn sát tận những ô cửa sổ, len lỏi qua từng cánh cửa mở để rồi ùa vào nhà thành những cuồng sương trắng ngầu đục ngầu đầy ngột ngạt và khó chịu.

— Ôi, Margaret! Chúng ta sẽ phải sống ở đây sao? — Bà Hale cất lời với vẻ chán nản tột độ.

Trái tim Margaret như vang lên âm điệu u ám từ câu hỏi ấy. Cô phải cố gắng lắm mới dằn lòng lại để đáp rằng: — Ổn mà mẹ, sương mù ở Luân Đôn đôi khi còn tệ hơn nhiều chứ!

— Nhưng hồi ấy con biết sau màn sương đó là cả Luân Đôn và bạn bè. Còn ở đây—chà! Chúng ta thật cô lập. Ôi Dixon, đây là cái xứ sở gì thế này!

— Thưa bà, quả thật cháu chắc chắn nơi này chẳng mấy chốc sẽ lấy mạng bà cho xem, và khi ấy thì cháu biết ai sẽ—khoan đã! Thưa cô Hale, vật đó nặng lắm, cô không nhấc nổi đâu.

— Không sao đâu, cảm ơn cô, Dixon — Margaret lạnh lùng đáp. — Việc tốt nhất chúng ta có thể làm cho mẹ lúc này là chuẩn bị thậtm chu đáo phòng của mẹ để người đi nghỉ, còn tôi sẽ đi lấy cho mẹ một tách cà phê.

Ông Hale cũng đang chán nản chẳng kém, và ông cũng tìm đến Margaret để mong nhận được sự đồng cảm.

— Margaret, cha thực sự tin rằng nơi này không tốt cho sức khỏe. Lỡ như sức khỏe của mẹ con hoặc của con bị ảnh hưởng thì sao. Ước gì cha đã chọn một chốn thôn quê nào đó ở xứ Wales; nơi này thật khủng khiếp — ông vừa nói vừa bước đến bên cửa sổ.

Chẳng có lời an ủi nào có thể xoa dịu lúc này. Họ đã định cư ở Milton, và đành phải chịu đựng khói bụi cùng sương mù trong một thời gian; quả thực, mọi khía cạnh khác của cuộc sống dường như cũng bị chặn đứng bởi một lớp sương mù hoàn cảnh dày đặc không kém. Ngay từ ngày hôm trước, ông Hale đã phải bàng hoàng tính toán lại xem chi phí cho chuyến chuyển nhà và hai tuần ở Heston tốn kém đến nhường nào, và ông nhận ra nó đã ngốn gần hết số tiền mặt ít ỏi mà ông tích cóp. Không thể khác được! Họ đang ở đây, và buộc phải ở lại đây.

Đêm xuống, khi nhận thức rõ thực tại ấy, Margaret cảm thấy chỉ muốn ngồi thẫn thờ trong tuyệt vọng. Làn không khí đặc quánh khói bụi bao trùm lấy phòng ngủ của cô—căn phòng nằm ở phần nhà lồi dài và hẹp phía sau nhà. Cửa sổ nằm ở bên hông phần nhà hình chữ nhật ấy, nhìn thẳng ra bức tường trơ trọi của một khối nhà lồi tương tự nằm cách đó chưa đầy mười thước. Nó ẩn hiện qua màn sương như một bức tường thành lớn chặn đứng mọi niềm hy vọng. Bên trong phòng, mọi thứ vẫn đang ngổn ngang. Mọi nỗ lực của họ đều dồn vào việc tạo sự thoải mái cho căn phòng của mẹ. Margaret ngồi xuống một chiếc thùng gỗ, và tấm thẻ ghi chỉ dẫn dán trên đó chợt gợi cho cô nhớ đến Helstone—Helstone tươi đẹp và thân thương! Cô chìm đắm trong những suy nghĩ não nề; nhưng rồi cuối cùng cô quyết định gạt thực tại sang một bên, và chợt nhớ ra mình vẫn còn một bức thư của Edith mà cô chỉ mới đọc dở trong buổi sáng bận rộn. Bức thư kể về việc họ đến Corfu; chuyến hải trình dọc Địa Trung Hải—những buổi khiêu vũ và âm nhạc trên tàu; một cuộc đời tươi vui mới mẻ đang mở ra trước mắt Edith; ngôi nhà của cô với chiếc ban công giàn hoa và tầm nhìn hướng ra những vách đá trắng cùng làn nước biển xanh thẳm.

Edith viết trôi chảy và gãy gọn, dẫu chưa hẳn là sinh động. Cô không chỉ nắm bắt được những nét nổi bật và đặc trưng của cảnh sắc, mà còn liệt kê đủ thứ chi tiết vụn vặt để Margaret có thể tự hình dung ra bức tranh ấy. Đại úy Lennox và một sĩ quan vừa mới cưới khác cùng chung sống trong một căn biệt thự nằm vắt vẻo trên những vách đá hiểm trở tuyệt đẹp nhô ra biển. Những ngày tháng ở đó, dù năm đã muộn, dường như đều trôi qua bên những chuyến dạo thuyền hay dã ngoại trên cạn; mọi hoạt động ngoài trời đều hướng đến niềm vui và sự hoan hỉ, cuộc đời Edith tựa như bầu trời xanh thẳm bao la phía trên kia—tự do—hoàn toàn tự do không một vết gợn hay áng mây mù. Chồng cô phải tham gia các buổi tập trận, còn cô, người vợ sĩ quan giỏi âm nhạc nhất ở đó, phải chép lại những giai điệu mới và thịnh hành từ các bản nhạc Anh mới nhất để phục vụ cho người quản nhạc; đó dường như là những nhiệm vụ gai góc và nặng nhọc nhất của họ. Cô bày tỏ niềm hy vọng tha thiết rằng, nếu trung đoàn tiếp tục ở lại Corfu thêm một năm nữa, Margaret có thể sang thăm và ở lại với cô lâu dài. Cô hỏi Margaret có còn nhớ ngày này năm ngoái khi cô, Edith, viết thư—rằng trời đã mưa suốt cả ngày ở phố Harley ra sao; rằng cô đã kiên quyết không chịu mặc chiếc váy mới để đến dự một buổi tiệc tối tẻ nhạt, sợ rằng nó sẽ bị ướt sũng và vấy bẩn trên đường ra xe thế nào; và chính tại bữa tiệc tối định mệnh ấy, họ đã lần đầu gặp Đại úy Lennox ra sao.

Vâng! Margaret nhớ rất rõ. Edith và bà Shaw đã đi dự tiệc. Margaret chỉ nhập tiệc vào buổi tối. Ký ức về sự xa hoa sung túc trong mọi sự sắp đặt, vẻ uy nghi đường bệ của đồ đạc, quy mô của ngôi nhà, sự thanh bình và nhàn nhã đến vô tư của những vị khách—tất cả hiện lên rõ mồn một trước mắt cô, tạo nên một sự tương phản kỳ lạ với hiện tại. Vũng nước phẳng lặng của cuộc đời cũ ấy đã khép lại, chẳng còn để lại một dấu vết nào cho thấy họ đã từng ở đó. Những bữa tiệc quen thuộc, những chuyến thăm viếng, những buổi tối khiêu vũ vẫn đang diễn ra, cứ thế diễn ra mãi mãi, dẫu cho Dì Shaw và Edith không còn ở đó nữa; và bản thân cô, hiển nhiên lại càng ít được nhớ đến hơn. Cô hoài nghi liệu có ai trong số những người quen cũ ấy còn nhớ đến mình hay không, ngoại trừ Henry Lennox. Cô biết rằng anh cũng sẽ cố gắng quên cô đi, vì nỗi đau mà cô đã gây ra cho anh. Cô từng nghe anh nhiều lần lớn tiếng khoe khoang về khả năng gạt phăng mọi suy nghĩ khó chịu ra khỏi tâm trí mình. Rồi cô lại ngẫm sâu hơn về những điều đã có thể xảy ra. Giả sử cô từng động lòng trước anh với tư cách người yêu, và đã chấp nhận anh, để rồi sự thay đổi trong quan điểm của cha cô cùng địa vị suy suyển theo đó xảy ra, thì cô chắc chắn rằng ông Lennox sẽ không tài nào đón nhận nổi điều ấy. Xét theo một khía cạnh nào đó, đó là một nỗi nhục nhã cay đắng đối với cô; nhưng cô vẫn có thể kiên nhẫn chịu đựng, bởi cô thấu hiểu sự thanh bạch trong mục đích của cha mình, và điều đó tiếp thêm cho cô sức mạnh để dung thứ cho những lầm lỗi của ông, dẫu trong đánh giá của cô, chúng vô cùng nghiêm trọng và nặng nề. Thế nhưng, thực tế là người đời sẽ đánh giá thấp kém cha cô, theo cái nhìn vơ đũa cả nắm đầy thô lỗ của họ, hẳn sẽ khiến ông Lennox cảm thấy áp lực và gai mắt. Khi hình dung lại những gì có thể đã xảy ra, cô dần cảm thấy biết ơn những gì đang hiện hữu. Họ đã rơi xuống đáy vực rồi; mọi thứ không thể tồi tệ hơn được nữa. Sự bàng hoàng của Edith và nỗi thất vọng của Dì Shaw sẽ phải được đối mặt một cách dũng cảm khi thư từ của họ tới nơi. Thế rồi Margaret đứng dậy, thong thả bắt đầu cởi đồ, tận hưởng cảm giác thư thái khi được thong thả hành động, dẫu đã muộn, sau bao tất bật vội vã trong ngày. Cô chìm vào giấc ngủ, mang theo niềm hy vọng về một tia sáng nào đó, dù là từ bên trong hay bên ngoài. Nhưng nếu cô biết trước rằng sẽ còn lâu lắm ánh sáng ấy mới xuất hiện, hẳn trái tim cô đã chìm xuống tận đáy vực. Thời điểm trong năm nay vô cùng bất lợi cho cả sức khỏe lẫn tinh thần. Mẹ cô đã mắc một trận cảm lạnh nặng, và bản thân Dixon rõ ràng cũng không được khỏe, mặc dù Margaret chẳng thể làm gì xúc phạm Dixon hơn là cố gắng giúp đỡ hay chăm sóc bà. Họ chẳng thể tìm nổi một cô gái nào để phụ giúp việc nhà; tất cả đều đầu quân cho các nhà máy; ít nhất thì những người đến ứng tuyển đều bị Dixon mắng cho một trận tơi bời vì dám nghĩ rằng hạng người như họ lại có thể được tin tưởng để làm việc trong một gia đình gia giáo. Thế là họ đành phải thuê một lao công làm việc hầu như thường trực. Margaret rất muốn nhắn gọi Charlotte tới; nhưng bên cạnh việc cô bé ấy là một người hầu giỏi hơn mức họ có thể trả lương lúc này, khoảng cách địa lý cũng quá xa xôi.

Ông Hale đã tìm được vài học trò, do ông Bell giới thiệu, hoặc nhờ sự tác động trực tiếp của ông Thornton. Hầu hết bọn họ đều đang ở độ tuổi mà nhiều thiếu niên vẫn còn ngồi trên ghế nhà trường, nhưng theo quan niệm thịnh hành và có vẻ rất có cơ sở tại Milton, để biến một thiếu niên thành một nhà buôn giỏi, cậu ta phải được uốn nắn từ khi còn trẻ, và phải làm quen với nhịp sống của nhà máy, văn phòng hay kho xưởng. Nếu một cậu bé được gửi đến các trường Đại học Scotland, cậu ta sẽ trở về với tâm lý không thích nghi được với các hoạt động thương mại; lại càng không thể nói đến chuyện gửi đi Oxford hay Cambridge, nơi sinh viên không thể nhập học cho đến khi tròn mười tám tuổi? Thế nên, hầu hết các chủ xưởng đều giao cho con trai họ công việc từ năm mười bốn hoặc mười lăm tuổi, không thương tiếc cắt tỉa mọi mầm mống hướng về văn chương hay sự tu dưỡng tinh thần cao đẹp, với hy vọng dồn toàn bộ sức mạnh và sinh khí của cây đời ấy vào thương trường. Dù vậy, vẫn có một số ít bậc cha mẹ khôn ngoan hơn; và một số người đủ minh triết để nhận ra những thiếu sót của bản thân và tìm cách khắc phục chúng. Thậm chí, còn có một vài người không còn trẻ, mà đang ở độ tuổi sung sức của cuộc đời, mang trong mình sự khôn ngoan cứng cỏi để thừa nhận sự dốt nát của chính mình, và muộn màng học hỏi những gì đáng lẽ họ phải học từ thủa thiếu thời. Ông Thornton có lẽ là học trò lớn tuổi nhất của ông Hale. Ông cũng chắc chắn là người được cưng chiều nhất. Ông Hale đã thành thói quen thường xuyên trích dẫn ý kiến của ông Thornton với sự kính trọng lớn đến mức nó trở thành một trò đùa nhỏ trong gia đình rằng không biết khoảng thời gian nào trong giờ học cố định được dành cho việc học hành thực sự, khi mà phần lớn thời gian dường như đã trôi qua trong những cuộc trò chuyện.

Margaret phần nào khuyến khích cách nhìn nhận nhẹ nhàng và vui vẻ này về mối quan hệ giữa cha cô và ông Thornton, bởi cô cảm thấy mẹ mình đang có xu hướng nhìn nhận tình bạn mới này của chồng bằng ánh mắt ghen tị. Chừng nào thời gian của ông còn bầy biện hoàn toàn bên sách vở và giáo dân như ở Helstone, bà dường như chẳng bận tâm mấy đến việc có gặp ông nhiều hay không; thế nhưng giờ đây, khi ông luôn háo hức chờ đợi mỗi lần gặp gỡ ông Thornton, bà lại tỏ ra tổn thương và khó chịu, tựa như thể ông lần đầu tiên ghẻ lạnh sự đồng hành của mình. Những lời khen quá đà của ông Hale cũng mang lại hiệu ứng quen thuộc đối với người nghe; họ có xu hướng hơi nổi loạn khi nghe người ta cứ mãi gọi Aristides là người Công Chính.

Sau hơn hai mươi năm sống một cuộc đời yên ả tại nhà xứ vùng quê, ông Hale cảm thấy lóa mắt trước nguồn năng lượng chinh phục những khó khăn to lớn một cách dễ dàng; sức mạnh của máy móc ở Milton, sức mạnh của con người Milton, đã gây ấn tượng mạnh với ông bằng một cảm giác vĩ đại mà ông thuận theo mà không buồn tìm hiểu chi tiết về cách thức vận hành của nó. Thế nhưng Margaret ít khi ra ngoài để tiếp xúc với máy móc và con người nơi đây; cô ít chứng kiến sức mạnh dưới tác động đại trà của nó hơn, và tình cờ thay, cô lại phải tiếp xúc với một hoặc hai trong số những con người—những kẻ, trong mọi chính sách tác động đến đông đảo quần chúng—phải chịu đựng những tổn thương sâu sắc vì lợi ích của số đông. Câu hỏi luôn đặt ra là: liệu mọi thứ đã được làm để giảm thiểu tối đa nỗi đau của những ngoại lệ ấy hay chưa? Hay trong khúc khải hoàn của đoàn người đông đúc, những kẻ bất lực đã bị dẫm đạp lên, thay vì được nhẹ nhàng nâng sang một bên lề đường của kẻ chiến thắng mà họ chẳng có lấy một chút quyền lực để đồng hành trên chặng đường tiến bước?

Phần việc của Margaret là phải đi tìm một người hầu gái đến phụ giúp Dixon—người ban đầu đã nhận trách nhiệm tự mình tìm đúng người phù hợp để làm mọi công việc nặng nhọc trong nhà. Thế nhưng những tiêu chuẩn của Dixon về một cô gái tháo vát lại bắt nguồn từ ký ức về những nữ sinh ngoan ngoãn lớn tuổi ở trường Helstone, những người cảm thấy vô cùng tự hào khi được phép đến nhà xứ vào những dịp bận rộn, và dành cho bà Dixon tất cả sự kính trọng—thậm chí còn mang theo nỗi sợ hãi nhiều hơn—như khi họ đối mặt với ông bà Hale. Dixon không hề vô tình trước sự kính sợ đầy tôn kính dành cho mình ấy; bà cũng chẳng lấy làm ghét bỏ nó; điều đó vuốt ve sự tự tôn của bà chẳng khác gì cách vua Louis XIV được các cận thần nịnh bợ bằng cách che mắt trước ánh sáng chói lọi từ sự hiện diện của nhà vua. Thế nhưng, nếu không vì tình yêu thương và lòng trung thành sâu sắc dành cho bà Hale, bà đã chẳng tài nào chịu nổi cái cách thô lỗ và tự tung tự tác mà tất cả những cô gái Milton đến ứng tuyển người hầu đáp lại những câu hỏi của bà về phẩm chất của họ. Thậm chí họ còn đi xa đến mức chất vấn ngược lại bà; khi họ mang trong mình những mối hoài nghi và sợ hãi riêng về khả năng tài chính của một gia đình sống trong ngôi nhà trị giá ba mươi bảng một năm, vậy mà vẫn làm cao và nuôi tới hai người hầu, trong đó có một người lại vô cùng hách dịch và quyền uy. Ông Hale không còn được nhìn nhận như vị Mục sư của Helstone nữa, mà như một kẻ chỉ biết chi tiêu theo một hạn mức nhất định. Margaret cảm thấy mệt mỏi và mất kiên nhẫn trước những câu chuyện mà Dixon cứ liên tục mang đến kể cho bà Hale nghe về thái độ của những kẻ tự nhận muốn làm người hầu ấy. Không phải là Margaret không bị ghê tởm bởi cung cách thô lỗ, thiếu lịch sự của những con người này; không phải là cô không lùi bước với niềm kiêu hãnh đài hói trước sự vồn vã suồng sã của họ, và vô cùng phẫn nộ trước sự tò mò không che đậy của họ về phương tiện cũng như địa vị của bất kỳ gia đình nào sống ở Milton mà lại không dính líu đến buôn bán. Thế nhưng, càng cảm thấy sự xấc láo ấy xúc phạm bao nhiêu, Margaret càng có xu hướng im lặng bấy nhiêu; và dù sao đi nữa, nếu cô tự mình đứng ra hỏi han tìm người hầu, cô có thể giúp mẹ mình tránh được việc phải nghe lại toàn bộ những sự thất vọng cùng những nỗi bực dọc tưởng tượng hoặc có thật ấy.

Do đó, Margaret đã lùng sục khắp các hàng thịt lẫn hàng tạp hóa để tìm kiếm một cô gái hoàn hảo; và cứ mỗi tuần trôi qua, những hy vọng và kỳ vọng của cô lại vơi dần khi cô nhận ra sự khó khăn trong việc tìm kiếm bất kỳ ai ở một thị trấn công nghiệp lại không thích mức lương hậu hớn cùng sự độc lập lớn lao hơn khi làm việc trong nhà máy. Đó thực sự là một thử thách đối với Margaret khi phải một mình bước ra ngoài chốn náo nhiệt xô bồ này. Những quan niệm của bà Shaw về phép tắc cùng sự phụ thuộc bất lực của bà vào người khác từng luôn khiến bà khăng khăng đòi phải có một người hầu nam đi theo Edith và Margaret mỗi khi họ bước ra khỏi phố Harley hoặc vùng lân cận. Những giới hạn mà quy tắc của người dì áp đặt lên sự độc lập của Margaret từng vấp phải sự kháng cự ngầm vào thời điểm đó; và cô càng tận hưởng gấp bội những chuyến dạo bước cũng như thám hiểm tự do giữa chốn rừng xanh nhờ vào sự tương phản mà chúng mang lại. Cô từng bước đi ở đó với những bước chân phóng khoáng, không sợ hãi, đôi khi bứt phá thành một tiếng chạy nếu đang vội vàng, và thỉnh thoảng lại chìm vào sự tĩnh lặng tuyệt đối khi đứng lắng nghe hoặc ngắm nhìn bất kỳ sinh vật hoang dã nào đang cất tiếng hót trong những vòm lá xanh thẳm, hay lấp ló đôi mắt tinh anh sáng ngời từ những bụi cây thấp hoặc đám gác tía đan xen. Thật là một thử thách khi phải bước xuống từ những chuyển động hay sự tĩnh lặng mang đậm tính bản năng ấy, chỉ được dẫn dắt bởi ý muốn ngọt ngào của bản thân, để hòa vào nhịp điệu đều đặn và khuôn phép cần có trên những con phố. Thế nhưng cô đã có thể tự cười chính mình vì đã bận tâm đến sự thay đổi ấy, nếu như nó không đi kèm với một nỗi phiền toái nghiêm trọng hơn.

Khu vực thị trấn nơi Crampton tọa lạc đặc biệt là tuyến đường qua lại của công nhân nhà máy. Ở những con phố phía sau quanh họ có rất nhiều nhà máy, từ đó tuôn ra những dòng người đàn ông và phụ nữ hai hoặc ba lần một ngày. Cho đến khi Margaret nắm được thời điểm họ ra vào, cô đã rất xui xẻo khi liên tục chạm mặt họ. Họ ào ạt lao tới với gương mặt táo bạo, không sợ hãi, cùng những tiếng cười đùa và trêu chọc lớn tiếng, đặc biệt nhắm vào tất cả những ai có vẻ đứng trên họ về mặt thứ bậc hay địa vị. Âm thanh từ những giọng nói không kiêng dè của họ, cùng sự bất chấp mọi quy tắc lịch sự thông thường trên đường phố, thoạt đầu khiến Margaret hơi sợ hãi. Những cô gái với sự bộc trực thô kệch nhưng không hề ác ý thường bình luận về trang phục của cô, thậm chí chạm vào khăn choàng hoặc váy của cô để kiểm tra chất liệu chính xác; thậm chí, một hai lần cô còn bị hỏi những câu hỏi liên quan đến một món đồ nào đó mà họ vô cùng ngưỡng mộ. Sự tin tưởng ngây thơ vào lòng đồng cảm nữ tính của cô đối với niềm yêu thích thời trang cũng như sự tử tế của cô lớn đến mức, ngay khi hiểu ra vấn đề, cô đã vui vẻ đáp lại những thắc mắc ấy, và mỉm cười đáp lại những lời nhận xét của họ. Cô không bận tâm đến việc chạm mặt bất kỳ nhóm cô gái nào, dù họ có lớn tiếng và ồn ào đến đâu đi nữa. Thế nhưng ngược lại, cô vừa e sợ vừa nổi đóa trước những công nhân nam—những kẻ không bình luận về trang phục mà lại bàn tán về diện mạo của cô một cách cởi mở và không chút sợ hãi. Bản thân cô, người từ trước đến nay vẫn luôn cảm thấy ngay cả một lời nhận xét tinh tế nhất về ngoại hình của mình cũng là một sự xấc láo, nay lại phải chịu đựng sự ngưỡng mộ không che đậy từ những gã đàn ông bộc trực này. Thế nhưng chính sự bộc trực ấy lại minh chứng cho việc họ hoàn toàn không có ý định làm tổn thương sự nhạy cảm của cô, điều mà cô đã có thể nhận ra nếu cô bớt sợ hãi trước cảnh tượng hỗn độn ấy. Sự hoảng sợ của cô bỗng lóe lên một tia phẫn nộ khiến gương mặt cô đỏ bừng lên như lửa cháy, và đôi mắt đen rực lên ngọn lửa khi cô nghe thấy những lời bàn tán của bọn họ. Dù vậy, vẫn có những câu nói khác của họ, khi cô đã trở về sự an toàn tĩnh lặng của tổ ấm, lại khiến cô vừa buồn cười vừa bực mình.

Chẳng hạn như có một ngày, sau khi cô bước qua một nhóm đàn ông, vài người trong số đó đã dành cho cô lời tán tỉnh chẳng mấy xa lạ là ước gì cô là người yêu của họ, một kẻ nán lại phía sau liền bồi thêm rằng: — Gương mặt xinh đẹp của cô gái ơi, làm cho ngày mới trông tươi sáng hơn đấy. Và vào một ngày khác, khi cô đang vô thức mỉm cười trước một suy nghĩ thoáng qua trong đầu, cô được một nam công nhân trung niên ăn mặc nghèo khổ cất lời: — Cô có cười cũng phải thôi, cô nương ạ; khối kẻ phải thèm thuồng được sở hữu gương mặt xinh đẹp nhường ấy đấy. Gã đàn ông này trông khắc khổ đến mức Margaret không kìm được mà nở một nụ cười đáp lại, cảm thấy vui mừng vì diện mạo của mình, dẫu thế nào đi chăng nữa, lại có khả năng khơi gợi lên một suy nghĩ dễ chịu. Gã dường như hiểu được ánh mắt thừa nhận của cô, và một sự công nhận thầm lặng đã được thiết lập giữa họ mỗi khi những ngã rẽ trong ngày đưa họ lướt qua cuộc đời nhau. Họ chưa từng trao đổi với nhau một lời nào; chẳng có gì ngoài lời tán tỉnh đầu tiên ấy; thế nhưng bằng cách nào đó, Margaret lại nhìn gã đàn ông này với nhiều sự quan tâm hơn bất kỳ ai khác ở Milton. Một vài lần vào ngày Chủ nhật, cô bắt gặp hắn đang đi dạo cùng một cô gái, rõ ràng là con gái hắn, và nếu có thể, trông cô bé còn ốm yếu hơn cả cha mình.

Một ngày nọ, Margaret và cha đã đi đến tận những cánh đồng nằm quanh thị trấn; đó là đầu mùa xuân, và cô đã hái một ít hoa dại ven đường và bờ mương—những loài hoa violet dại, hoa cúc dại nhỏ và những loài tương tự—với một nỗi niềm tiếc nuối thầm kín trong tim dành cho sự trù phú ngọt ngào của miền Nam. Cha cô đã để cô lại để vào Milton có chút việc; và trên đường về nhà, cô đã gặp lại những người bạn nghèo khó của mình. Cô bé nhìn chằm chằm vào những bông hoa đầy thèm thuồng, và theo một thôi thúc bất chợt, Margaret liền đưa chúng cho cô. Đôi mắt xanh nhạt của cô bé bừng sáng khi đón lấy chúng, và người cha đã thay lời con gái cất tiếng.

— Cảm ơn cô nhé. Con bé Bessy sẽ quý những bông hoa này lắm đấy; chắc chắn là thế; và tôi cũng rất cảm kích tấm lòng của cô. Hẳn cô không phải người xứ này, phải không?

— Vâng! — Margaret vừa đáp vừa hơi thở dài. — Tôi đến từ miền Nam—từ Hampshire — cô tiếp tục, hơi e dè sợ làm tổn thương đến sự tự ái về học thức của ông nếu cô dùng một cái tên mà ông không tài nào hiểu nổi.

— Nơi đó chắc là nằm ngoài Luân Đôn nhỉ? Còn tôi thì đến từ vùng Burnley, cách đây tận bốn mươi dặm về phía Bắc. Thế nhưng cô thấy đấy, Nam và Bắc cuối cùng cũng gặp nhau và kết thành bạn bè ở cái chốn khói lửa đông đúc này rồi đây.

Margaret đã bước chậm lại để đi sóng đôi cùng hai cha con, khi mà những bước chân của họ phải nương theo sự yếu ớt của cô con gái. Cô bấy giờ cất lời với cô bé, và trong âm điệu giọng nói của cô ẩn chứa một niềm thương cảm dịu dàng chạm thẳng đến trái tim người cha.

— Tôi e là sức khỏe của em không được tốt lắm.

— Vâng — cô bé đáp — và chưa bao giờ tốt cả.

— Mùa xuân đang đến rồi — Margaret cất lời, như thể muốn gợi lên những suy nghĩ dễ chịu và đầy hy vọng.

— Dù là xuân hay hạ thì cũng chẳng thể làm tôi khá lên đâu — cô bé điềm tĩnh đáp.

Margaret ngước nhìn người cha, hầu như đang mong đợi sự phản đối nào đó từ ông, hay ít nhất là một lời nhận xét có thể làm dịu bớt sự tuyệt vọng cùng cực của con gái. Thế nhưng thay vào đó, ông lại bồi thêm—

— Tôi e là con bé nói thật đấy cô ạ. Tôi e là nó đã nhiễm bệnh lao phổi nặng quá rồi.

— Tôi rồi sẽ đến một mùa xuân nơi tôi sắp về, ở đó có hoa cỏ, hoa bất tử, và cả những xiêm y tỏa sáng nữa.

— Tội nghiệp con bé, tội nghiệp con bé! — Người cha nhỏ giọng nói. — Ta chẳng chắc chắn lắm về điều đó đâu; nhưng nếu nó đem lại cho con sự an ủi, thì cứ thế đi con, tội nghiệp con bé. Tội nghiệp cha quá! Chẳng mấy chốc nữa đâu.

Margaret bàng hoàng trước những lời của ông—bàng hoàng nhưng không hề ghê tởm; ngược lại, cô cảm thấy bị thu hút và tò mò nhiều hơn.

— Hai người sống ở đâu thế? Tôi nghĩ chúng ta hẳn là hàng xóm, bởi ta gặp nhau trên con đường này hoài.

— Chúng tôi ở số 9 phố Frances, rẽ trái ở ngã rẽ thứ hai sau khi qua quán Rồng Vàng.

— Thế còn tên hai người? Tôi không thể quên điều đó được.

— Tôi chẳng có gì phải hổ thẹn với cái tên của mình cả. Tôi là Nicholas Higgins. Con bé tên là Bessy Higgins. Mà cô hỏi làm gì thế?

Margaret ngạc nhiên trước câu hỏi cuối cùng này, bởi ở Helstone, sau những lời hỏi han mà cô từng đưa ra, người ta sẽ mặc nhiên hiểu rằng cô có ý định đến thăm bất kỳ người hàng nghìn nghèo khó nào mà cô đã hỏi tên và chỗ ở.

— Tôi tưởng—ý tôi là tôi muốn đến thăm hai người. — Cô bấy giờ chợt cảm thấy hơi ngượng ngùng khi ngỏ ý ghé thăm mà chẳng có lý do gì ngoài một sự quan tâm thiện chí dành cho một người xa lạ. Mọi thứ bỗng chốc mang hình hài của một sự xấc láo từ phía cô; và cô cũng đọc được ý nghĩa đó trong ánh mắt của người đàn ông.

— Tôi vốn chẳng thích la cà người lạ trong nhà cho lắm. — Thế nhưng đoạn, khi dịu giọng lại vì thấy gương mặt cô bừng lên sắc đỏ, ông nói tiếp — Cô có thể coi như một người từ phương xa đến, và có lẽ chẳng quen biết mấy ai ở đây, vả lại cô còn đem hoa từ chính tay mình tặng cho con bé nhà tôi;—cô muốn đến thì cứ đến.

Margaret vừa thấy buồn cười vừa thấy cụt hứng trước câu trả lời này. Cô không chắc mình có nên đến một nơi mà sự cho phép được ban phát giống như một đặc ân hay không. Thế nhưng khi họ đi đến khúc rẽ vào phố Frances, cô bé dừng lại một lát và nói:

— Cô đừng quên là phải đến thăm chúng cháu đấy nhé.

— Thôi nào, thôi nào — người cha sốt ruột cất lời — con bé sẽ đến mà. Giờ thì nó đang làm cao một chút vì nghĩ rằng cha lẽ ra nên ăn nói lịch sự hơn; nhưng nó sẽ nghĩ lại và đến thôi. Tôi đọc cái gương mặt kiêu kỳ xinh đẹp của cô ấy như đọc sách ấy mà. Đi nào Bess, chuông nhà máy reo kìa.

Margaret bước về nhà, trong lòng không khỏi ngạc nhiên về những người bạn mới của mình và mỉm cười trước sự tinh tường của người đàn ông thấu thấu tâm can những gì vừa diễn ra trong đầu cô. Kể từ ngày hôm đó, Milton trở thành một vùng đất tươi sáng hơn trong mắt cô. Đó không phải vì những ngày xuân dài đầy nắng và lạnh lẽo, cũng chẳng phải vì thời gian đang dần dung hòa cô với thị trấn nơi cô cư ngụ. Mà chính là vì ở nơi đây, cô đã tìm thấy một mối liên kết tình người sâu sắc.