“Sự trả thù có lẽ nắm phần thắng;
Kỷ luật bừng tỉnh cất cao tiếng nói đòi công lý,
Và những hạm đội tổn thương thúc giục luật lệ đã vỡ đôi.”
Byron.
Margaret bắt đầu tự hỏi liệu tất cả mọi lời ngỏ ý đều bất ngờ trước đó,—và đầy dằn vặt vào thời điểm chúng xảy ra, hệt như hai lời tỏ tình mà cô từng nhận được. Một sự so sánh vô tình giữa ông Lennox và ông Thornton chợt bùng lên trong tâm trí cô. Cô từng lấy làm tiếc vì những hoàn cảnh nào đó đã vô tình khơi gợi một biểu cảm vượt quá giới hạn tình bạn từ Henry Lennox. Nỗi hối tiếc ấy chính là cảm xúc chủ đạo trong lần đầu tiên cô nhận được một lời cầu hôn. Khi ấy, cô không hề cảm thấy choáng váng—không bị tác động mạnh mẽ như lúc này, khi những âm vang từ giọng nói ông Thornton vẫn vương vấn đâu đây trong căn phòng. Trong trường hợp của Lennox, anh dường như chỉ thoáng bước qua ranh giới giữa tình bạn và tình yêu; và ngay khoảnh khắc tiếp theo, anh hối hận về điều đó gần như nhiều bằng cô, dẫu là vì những lý do khác nhau. Còn với ông Thornton, theo những gì Margaret biết, chẳng hề có khoảng thời gian tình bạn nào đứng xen vào giữa. Mối giao thiệp giữa họ là một chuỗi những sự đối địch liên tục. Quan điểm của họ va chạm vào nhau; và quả thực, cô chưa bao giờ nhận thấy ông quan tâm đến những suy nghĩ của cô với tư cách là một cá nhân độc lập. Chừng nào chúng còn thách thức bản lĩnh kiên cường tựa đá cùng sức mạnh đam mê của ông, ông dường như lại hất phăng chúng đi bằng vẻ khinh miệt, cho đến khi cô cảm thấy mệt mỏi vì phải đưa ra những lời phản kháng vô ích; và giờ đây, ông đã đến, theo cái cách đầy kỳ lạ, cuồng nhiệt và bạo liệt ấy, để bày tỏ tình yêu của mình! Bởi vì, dẫu cho thoạt đầu cô từng nghĩ rằng lời tỏ tình của ông bị ép buộc và thúc đẩy bởi lòng trắc ẩn cay đắng trước việc cô tự bộc lộ bản thân—điều mà ông, cũng như những người khác, có thể hiểu lầm—thế nhưng, ngay cả trước khi ông rời khỏi phòng,—và chắc chắn là chưa đầy năm phút sau đó, một niềm xác tín rõ ràng đã bừng sáng trong cô, rực rỡ soi rọi tâm trí cô, rằng ông thực sự yêu cô; rằng ông từng yêu cô; và rằng ông sẽ mãi yêu cô. Và cô co rúm lại, rùng mình tựa như đang rơi vào bùa chú của một thế lực lớn lao nào đó, một thế lực hoàn toàn trái ngược với toàn bộ quãng đời trước đây của cô. Cô lủi thủi bước đi, trốn chạy khỏi hình bóng của ông. Nhưng điều đó vô ích biết bao. Xin mượn lại một câu thơ trong bản dịch Tasso của Fairfax để diễn tả nó—
“Hình bóng kiên định của chàng lang thang qua suy nghĩ nàng.”
Cô càng thêm ghét ông vì ông đã khuất phục được ý chí thầm kín của cô. Sao ông dám nói rằng mình vẫn sẽ yêu cô, dẫu cho cô có hất hủi ông đầy khinh miệt? Cô ước gì lúc ấy mình đã nói nhiều hơn—đã nói những lời mạnh mẽ hơn. Những lời lẽ sắc sảo, dứt khoát cứ thế ùn ùn kéo vào tâm trí cô, giờ đây khi mọi chuyện đã quá muộn để thốt lên. Ấn tượng sâu sắc mà cuộc gặp gỡ ấy để lại giống như cảm giác kinh hãi trong một giấc mơ; thứ cảm giác không chịu rời khỏi căn phòng ngay cả khi chúng ta đã tỉnh giấc, dụi đôi mắt, và gượng nở một nụ cười cứng nhắc trên bờ môi. Nó ở đó—ở đó, đang co ro và lẩm bẩm, với đôi mắt trợn ngược ghê rợn, ở một góc phòng nào đó, lắng tai nghe xem chúng ta có dám hé môi thán khí về sự hiện diện của nó với bất kỳ ai hay không. Và chúng ta chẳng dám đâu; những kẻ hèn nhát tội nghiệp là thế!
Và thế là cô rùng mình lùi bước trước lời đe dọa về một tình yêu bền bỉ của ông. Ý ông là gì chứ? Chẳng lẽ cô không đủ sức làm ông chùn bước ư? Cô sẽ cho ông thấy. Việc đe dọa cô như thế là một hành động quá sức ngạo mạn đối với một người đàn ông. Phải chăng ông dựa vào cái ngày hôm qua khốn khổ ấy? Nếu cần thiết, ngày mai cô cũng sẽ làm thế—dù đó chỉ là một kẻ ăn mày tàn tật, một cách sẵn lòng và vui vẻ,—nhưng đối với ông, cô cũng sẽ hành động dũng cảm y như thế, dẫu cho những suy diễn của ông hay lớp bùn lạnh lẽo của sự vô lễ đàn bà có ra sao đi nữa. Cô làm thế đơn giản vì đó là điều đúng đắn, thuần khiết và chân thật nhằm cứu lấy những gì cô có thể cứu; thậm chí là cố gắng để cứu lấy. “Hãy làm điều phải làm, mặc cho bão táp mưa sa.”
Cho đến lúc ấy, cô vẫn chưa hề nhúc nhích khỏi nơi ông vừa rời đi; chẳng có hoàn cảnh bên ngoài nào đánh thức cô khỏi trạng thái xuất thần chìm đắm trong dòng suy nghĩ do những lời cuối cùng của ông tạo ra, cùng ánh mắt đong đầy sự kiên định và đam mê sâu sắc, thứ ánh mắt rực lửa từng khiến cô phải hạ mi đầu hàng trước chúng. Cô bước tới bên cửa sổ, đẩy tung nó ra để xua đi bầu không khí ngột ngạt đang bủa vây xung quanh. Sau đó, cô đi ra mở cửa phòng, với một sự thôi thúc đầy bồng bột muốn rũ bỏ ký ức về giờ phút vừa qua giữa bầu bạn của những người khác hoặc qua các hoạt động bận rộn. Thế nhưng, tất cả đều chìm trong sự tĩnh lặng sâu lắng giữa trưa hè của một ngôi nhà, nơi một bệnh nhân đang tranh thủ chợp mắt trong giấc ngủ chẳng thể đem lại sự sảng khoái, thứ giấc ngủ bị tước đoạt khỏi những giờ phút ban đêm. Margaret không muốn ở một mình. Cô nên làm gì đây? “Đương nhiên là đến thăm Bessy Higgins rồi,” cô thầm nghĩ, khi ký ức về lời nhắn gửi từ tối hôm qua chợt lóe lên trong đầu. Và cô lập tức lên đường.
Khi đến nơi, cô thấy Bessy đang nằm trên chiếc ghế dài được kê sát vào lò sưởi, dẫu cho thời tiết hôm nay oi bức và ngột ngạt. Cô bé nằm rũ rượi, phẳng lì, như thể đang kiệt sức nghỉ ngơi sau một cơn đau quằn quại. Margaret thầm chắc rằng cô bé cần phải được hít thở thoải mái hơn, điều mà một tư thế ngồi ngẩng cao hơn sẽ đem lại; và chẳng nói một lời, cô đỡ Bessy dậy, sắp xếp lại gối sao cho cô bé cảm thấy dễ chịu hơn, dẫu vẫn còn rất phờ phạc.
“Em cứ ngỡ mình chẳng còn được gặp lại chị nữa,” cuối cùng cô bé cất lời, ánh mắt đượm buồn đăm đăm nhìn vào mặt Margaret.
“Chị sợ là em đã mệt hơn rất nhiều. Nhưng hôm qua chị không thể tới được, mẹ chị ốm nặng quá—vì nhiều lý do lắm,” Margaret đỏ mặt đáp.
“Chắc là chị nghĩ em đã vượt quá giới hạn khi sai Mary đến gọi chị. Nhưng những cuộc cãi vã và tiếng la hét ấy vừa xé nát tâm can em ra thành từng mảnh, và lúc cha đi, em đã nghĩ rằng: Ồ, giá mà mình có thể nghe được giọng nói của cô ấy, đọc cho mình nghe những lời hòa bình và hứa hẹn, thì em có thể xuôi tay chìm vào sự tĩnh lặng và yên nghỉ của Chúa, hệt như một đứa trẻ được ru ngủ bởi khúc hát ru của người mẹ.”
“Bây giờ chị đọc cho em nghe một chương nhé?”
“Vâng, đọc đi chị! Có lẽ ban đầu em chẳng tài nào tập trung nổi vào ý nghĩa đâu; mọi thứ cứ có vẻ xa xôi thế nào ấy—nhưng khi chị đọc đến những từ em yêu thích—đến những đoạn kinh an ủi—em sẽ cảm thấy chúng văng vẳng bên tai, và như thể đang thấm sâu vào từng huyết quản của em vậy.”
Margaret bắt đầu đọc. Bessy trằn trọc xoay chuyển người qua lại. Nếu có cố gắng tập trung dù chỉ một phút, thì dường như ngay khoảnh khắc tiếp theo, cô bé lại bị cơn bứt rứt nhân đôi hành hạ đến co giật. Cuối cùng, cô bé thốt lên: “Đừng đọc nữa chị ạ. Chẳng ích gì đâu. Tấm lòng em lúc nào cũng đang phạm thượng khi cứ mãi suy nghĩ giận dữ về những chuyện chẳng thể cứu vãn nổi.—Chắc là chị có nghe về cuộc bạo loạn ngày hôm qua ở Marlborough Mills rồi chứ? Xưởng dệt của nhà Thornton ấy mà.”
“Cha em không có ở đó phải không?” Margaret hỏi, gương mặt đỏ bừng lên.
“Không đời nào. Ông thà cụt cả tay phải còn hơn để chuyện đó xảy ra. Chính điều đó đang làm em phiền muộn đấy. Tâm trạng ông hiện giờ suy sụp hoàn toàn rồi. Nói với ông rằng lũ ngốc thì lúc nào cũng vượt rào cũng chẳng ích gì đâu. Chị chưa bao giờ thấy một người đàn ông nào lại nản lòng đến thế.”
“Nhưng tại sao chứ?” Margaret hỏi. “Chị không hiểu.”
“Ồ, chị thấy đấy, ông là ủy viên trong cuộc đình công đặc biệt này. Công đoàn đã cử ông vì, dẫu cho nói ra thì không phải phép, ông được coi là một kẻ sâu sắc và trung thành đến xương tủy. Ông và những ủy viên khác đã vạch ra kế hoạch. Họ phải đồng tâm hiệp lực qua mọi gian khó; phần lớn mọi người suy nghĩ thế nào, những người khác phải suy nghĩ theo thế, dù họ có muốn hay không. Và trên hết, tuyệt đối không được đi ngược lại luật pháp của đất nước. Mọi người sẽ ủng hộ họ nếu thấy họ đấu tranh và chịu đói khát trong sự kiên nhẫn lặng thầm; nhưng một khi đã có bất kỳ tiếng động tranh chấp và chiến đấu nào—ngay cả với lũ tay sai phá đình công—thì mọi chuyện coi như chấm hết, như họ đã rút ra kinh nghiệm từ rất nhiều, rất nhiều lần trước đây. Họ sẽ tìm cách nói chuyện với đám tay sai, ngon ngọt khuyên rủ chúng, lý lẽ với chúng, và có lẽ là cảnh cáo chúng rời đi; nhưng dù chuyện gì xảy ra đi nữa, Ủy ban vẫn yêu cầu tất cả các thành viên Công đoàn hãy nằm xuống và chết, nếu cần thiết, mà không được tung ra một cú đấm nào; và khi đó họ tin chắc rằng mình sẽ giành được sự ủng hộ của công chúng. Thêm vào đó, Ủy ban biết rằng yêu cầu của họ là chính đáng, và họ không muốn biến điều đúng đắn ấy thành một mớ hỗn độn nhập nhèm với cái sai, đến mức người ta chẳng thể phân biệt nổi, cũng giống như em chẳng thể tách rời thứ bột thuốc ra khỏi phần thạch mà chị đã cho em để khuấy chung vậy; thạch thì nhiều hơn hẳn, nhưng vị của thuốc thì ngấm vào trong từng ngót nghét. Về chuyện này thì em đã kể cho chị nghe dài dòng rồi đấy, nhưng em mệt lả đi mất thôi. Chị hãy tự suy ngẫm xem, đối với cha mà nói, việc toàn bộ công sức của ông đổ sông đổ biển sẽ ra sao, lại còn bị phá hỏng bởi một kẻ ngốc nghếch như Boucher, kẻ cứ nhất thiết phải làm trái lệnh Ủy ban, và phá nát cuộc đình công chẳng khác nào một kẻ phản bội Judas. Chà! Thế mà tối qua cha đã cho hắn một trận tơi bời! Ông còn đi xa đến mức tuyên bố sẽ đến cảnh sát để chỉ điểm nơi bọn chúng có thể tìm thấy kẻ cầm đầu cuộc bạo loạn; ông sẽ giao nộp kẻ đó cho các chủ xưởng dệt muốn xử trí thế nào thì tùy. Ông muốn cho thiên hạ thấy rằng những thủ lĩnh thực sự của cuộc đình công không phải là kiểu người như Boucher, mà là những con người điềm tĩnh, chu đáo; những thợ lành nghề và những công dân tốt, những người tôn trọng luật pháp và công lý, những người sẽ gìn giữ trật tự; những người chỉ muốn mức lương chính đáng của mình, và dẫu có phải chịu đói khát thì cũng quyết không chịu làm việc cho đến khi đòi lại được chúng; nhưng tuyệt đối không bao giờ làm tổn hại đến tài sản hay sinh mạng con người. Bởi vì,” cô bé hạ thấp giọng xuống, “người ta đồn rằng Boucher đã ném một hòn đá vào em gái của Thornton, suýt chút nữa thì giết chết cô ấy.”
“Đâu có thật,” Margaret nói. “Không phải Boucher ném hòn đá đó”—mặt cô lúc đỏ bừng, lúc lại tái mét.
“Thế ra hôm đó chị cũng có mặt ở đấy à?” Bessy hỏi với giọng điệu nhọc nhằn: bởi quả thực, cô bé vừa nói vừa phải ngắt quãng rất nhiều lần, như thể việc thốt lên từng lời đối với cô bé là một điều vô cùng khó khăn.
“Ừ. Đừng bận tâm chuyện đó. Kể tiếp đi em. Chỉ là không phải Boucher ném hòn đá đó thôi. Nhưng hắn đã đáp lại cha em thế nào?”
“Hắn chẳng thốt nên lời nào. Hắn run lẩy bẩy vì cơn thịnh nộ đã cạn kiệt, đến mức em chẳng dám nhìn vào hắn nữa. Em nghe thấy tiếng thở gấp của hắn, và có lúc em cứ tưởng hắn đang nức nở. Nhưng khi cha bảo sẽ giao nộp hắn cho cảnh sát, hắn thét lên một tiếng thật lớn, dùng tay nắm chặt đấm vào mặt cha, rồi chuồn mất nhanh như chớp. Ban đầu cha choáng váng vì cú đấm ấy, mặc cho Boucher lúc đó đang yếu sức vì giận dữ và vì đói lả. Ông ngồi thừ ra một lúc, lấy tay che mắt lại; rồi lảo đảo đi về phía cửa. Em chẳng biết mình lấy đâu ra sức mạnh nữa, nhưng em đã lao mình lên chiếc ghế dài và níu chặt lấy ông. ‘Cha ơi, cha!’ em thối lên. ‘Cha đừng bao giờ đi chỉ điểm cái con người đói khát tội nghiệp ấy. Con sẽ không bao giờ buông tay cha ra cho đến khi cha nói là cha không làm thế.’ ‘Đừng có ngốc nghếch nữa,’ ông nói, ‘lời nói thì bao giờ cũng dễ thốt ra hơn hành động đối với phần lớn đàn ông. Cha chưa hề nghĩ đến chuyện báo cảnh sát về hắn; dẫu cho có Chúa chứng giám, hắn thực sự đáng đời lắm chứ, và cha chẳng buồn phiền gì nếu có kẻ khác làm hộ cái việc dơ bẩn ấy và tống cổ hắn vào tù. Nhưng giờ thì hắn đã dám đánh cha, cha lại càng không thể làm thế được nữa, vì như vậy chẳng khác nào mượn tay người khác để giải quyết ân oán cá nhân của mình. Nhưng nếu có ngày nào hắn bình phục khỏi cơn đói kém này, và có lại sức lực tốt nhất, hắn và cha sẽ đấu tay đôi một trận ra trò, dùng cả giày mà nện nhau nữa, và khi đó cha sẽ cho hắn biết tay.’ Và thế là cha hất văng em ra—bởi quả thực lúc đó em đã quá yếu ớt và lả đi, gương mặt ông trắng bệch như đất sét ở những chỗ không dính máu, nhìn vào khiến em phát bệnh. Và em chẳng biết mình đã ngủ thiếp đi, hay tỉnh táo, hay rơi vào trạng thái ngất lịm cho đến khi Mary bước vào; và em đã bảo con bé đón chị tới đây. Giờ thì chị đừng nói gì nữa, hãy đọc tiếp chương sách đi thôi. Tâm trí em đã nhẹ nhõm hơn nhiều sau khi trút bỏ được những điều đó; nhưng em muốn những suy nghĩ về thế giới xa xôi ngoài kia cuốn đi cái dư vị mệt mỏi này khỏi miệng em. Đừng đọc chương sách giảng đạo nhé, hãy đọc chương nào kể chuyện ấy; trong đó có những bức tranh mà em có thể nhìn thấy khi nhắm mắt lại. Hãy đọc về Trời Mới và Đất Mới; và biết đâu em sẽ quên đi chuyện này.”
Margaret đọc bằng giọng nói dịu dàng, trầm ấm của mình. Dẫu cho Bessy đang nhắm nghiền mắt, cô bé vẫn chăm chú lắng nghe, bởi những giọt nước mắt đang đọng lại trĩu nặng trên hàng mi. Cuối cùng cô bé đã thiếp đi; với những cái giật mình thỉnh thoảng và những lời lẩm bẩm van xin. Margaret đắp chăn cho cô bé rồi rời đi, bởi cô mang trong lòng một nỗi lo lắng mơ hồ rằng ở nhà có thể đang cần đến mình, và dẫu cho đến tận lúc này, việc bỏ mặc cô gái đang hấp hối quả thực là một hành động nhẫn tâm.
Bà Hale đang ở phòng khách khi con gái trở về. Hôm nay là một trong những ngày sức khỏe của bà tốt hơn, và bà không ngớt lời ca ngợi chiếc đệm nước. Nó đem lại cảm giác giống hệt những chiếc giường tại dinh thự của Sir John Beresford hơn bất kỳ chiếc giường nào bà từng nằm kể từ đó đến nay. Bà chẳng hiểu tại sao, nhưng dường như người ta đã đánh mất nghệ thuật chế tạo những loại đệm giống như hồi bà còn trẻ. Cứ nghĩ thì thấy nó đơn giản lắm chứ bộ; người ta vẫn kiếm được loại lông vũ y như thế, vậy mà chẳng hiểu sao, mãi cho đến tận đêm qua, bà mới lại được trải nghiệm một giấc ngủ say sưa và sảng khoái thực sự.
Ông Hale gợi ý rằng một phần ưu điểm của những chiếc đệm lông vũ thời xưa có lẽ nên được quy cho sự năng động của tuổi trẻ, thứ tạo nên sự hào hứng cho giấc ngủ; thế nhưng ý nghĩ này lại không được vợ ông đón nhận một cách mấy thiện cảm.
“Không đâu, thưa ông Hale, chính là nhờ những chiếc giường ở nhà Sir John đấy. Này Margaret, con còn trẻ chán, và ban ngày còn đi lại suốt; mấy chiếc giường ngoài đó có thoải mái không hả con? Mẹ xin hỏi con đấy. Khi nằm xuống, chúng có đem lại cho con cảm giác thư thái hoàn toàn không; hay là con cứ trằn trọc xoay chuyển, hoài công tìm kiếm một tư thế thoải mái, rồi sáng hôm sau thức dậy với cơ thể mệt mỏi y như lúc chuẩn bị lên giường?”
Margaret phì cười. “Thú thật với mẹ là con chẳng bao giờ để ý đến chiếc giường của mình ra sao cả. Ban đêm con buồn ngủ đến mức cứ đặt lưng xuống đâu là con gục ngay lập tức. Thế nên con e mình không phải là một nhân chứng đủ thẩm quyền rồi. Nhưng mà mẹ biết đấy, con chưa từng có cơ hội thử qua giường của Sir John Beresford. Con chưa bao giờ đặt chân đến Oxenham cả.”
“Con chưa từng đến đó ư? Ồ, không! Chắc chắn rồi. Mẹ nhớ là mẹ chỉ dẫn theo bé Fred đáng thương của chúng ta thôi. Sau khi kết hôn, mẹ chỉ đến Oxenham có một lần duy nhất—để dự đám cưới của Dì Shaw nhà con; và hồi đó bé Fred tội nghiệp vẫn còn là một đứa trẻ sơ sinh. Và mẹ biết Dixon không thích phải đổi việc từ hầu gái sang làm vú em, và mẹ sợ rằng nếu cứ đưa cô ấy đến gần chốn cũ cùng những người quen thuộc của cô ấy, cô ấy sẽ đòi rời bỏ mẹ. Thế nhưng đứa bé tội nghiệp lại đổ bệnh ở Oxenham vì mọc răng; và cộng thêm việc mẹ phải dành phần lớn thời gian ở bên Anna ngay trước lễ cưới của nó, bản thân mẹ lúc ấy cũng chẳng khỏe mạnh gì, nên Dixon phải chăm sóc thằng bé nhiều hơn bao giờ hết; điều đó khiến cô ấy vô cùng yêu quý nó, và cô ấy rất hãnh diện mỗi khi nó nguầy quậy từ chối tất cả mọi người và chỉ bám lấy cô ấy, đến mức mẹ tin rằng cô ấy chưa từng nghĩ đến chuyện bỏ mẹ mà đi nữa; dẫu cho công việc đó khác xa với những gì cô ấy từng quen thuộc. Fred tội nghiệp! Ai ai cũng yêu quý thằng bé. Nó sinh ra đã có sẵn món quà là khả năng chinh phục trái tim người khác. Điều đó khiến mẹ có ấn tượng vô cùng tồi tệ về Đại úy Reid khi biết rằng ông ta không ưa đứa con trai bé bỏng quý giá của mẹ. Mẹ nghĩ đó là bằng chứng chắc chắn cho thấy ông ta có một trái tim độc ác. À kìa! Cha tội nghiệp của con đâu rồi, Margaret. Ông ấy vừa rời khỏi phòng rồi. Ông ấy không chịu nổi khi nghe ai nhắc đến Fred.”
“Con rất thích nghe chuyện về em ấy, thưa mẹ. Mẹ cứ kể cho con bất cứ điều gì mẹ muốn đi; mẹ không bao giờ kể quá nhiều đâu. Mẹ hãy kể cho con nghe hồi bé em ấy trông như thế nào đi.”
“Này Margaret, con đừng có buồn nhé, nhưng hồi nhỏ nó xinh xắn hơn con nhiều. Mẹ còn nhớ, khi lần đầu tiên nhìn thấy con trong vòng tay Dixon, mẹ đã thốt lên rằng: ‘Ôi chao, trông con bé xấu xí làm sao!’ Và cô ấy đã đáp lại rằng: ‘Đâu phải đứa trẻ nào cũng giống Cậu chủ Fred đâu, ơn Chúa!’ Ôi chao! Mẹ nhớ rõ làm sao. Hồi đó mẹ có thể ôm Fred trong vòng tay từng phút từng giây trong ngày, và chiếc nôi của nó được kê sát ngay cạnh giường mẹ; còn bây giờ, bây giờ—Margaret—mẹ chẳng biết con trai mẹ đang ở đâu, và đôi khi mẹ nghĩ rằng mình sẽ chẳng bao giờ được gặp lại nó nữa.”
Margaret kéo một chiếc ghế nhỏ ngồi xuống bên chiếc ghế dài của mẹ, nhẹ nhàng nắm lấy bàn tay bà, âu yếm vuốt ve và hôn lên đó như để an ủi. Bà Hale khóc nức nở không kìm chế được. Cuối cùng, bà ngồi thẳng cứng đờ người trên chiếc ghế dài, quay sang nhìn con gái, và cất lời với nỗi thổn thức đẫm nước mắt, mang một vẻ nghiêm nghị gần như thiêng liêng: “Margaret, nếu mẹ có thể khỏe lại—nếu Chúa ban cho mẹ một cơ hội hồi phục, thì điều đó chỉ có thể xảy ra nhờ việc được nhìn thấy đứa con trai Frederick của mẹ thêm một lần nữa. Nó sẽ đánh thức tất cả những nguồn cội sức khỏe yếu ớt còn sót lại trong cơ thể mẹ.”
Bà dừng lại, dường như đang cố gắng thu thập sức lực để nói tiếp điều gì đó vẫn còn đọng lại. Giọng bà nghẹn ngào khi tiếp lời—run rẩy như đang chiêm nghiệm về một ý niệm kỳ lạ nhưng lại vô cùng gần gũi.
“Và, Margaret, nếu mẹ phải chết—nếu mẹ là một trong số những kẻ được định sẵn sẽ qua đời trước khi vài tuần nữa trôi qua—thì mẹ phải được gặp con trai mình trước đã. Mẹ không biết mọi chuyện sẽ phải xoay sở thế nào; nhưng mẹ ra lệnh cho con, hỡi Margaret, bằng chính niềm hy vọng được an ủi trong cơn bệnh lâm của con, hãy mang nó về đây để mẹ được ban phước cho nó. Chỉ năm phút thôi, Margaret ạ. Sẽ chẳng có nguy hiểm gì trong vòng năm phút ngắn ngủi ấy đâu. Ôi Margaret, hãy để mẹ được nhìn thấy nó trước khi mẹ nhắm mắt xuôi tay!”
Margaret chẳng hề nghĩ đến những điều có thể coi là hoàn toàn vô lý trong lời nói này: chúng ta đâu có tìm kiếm sự hợp lý hay logic trong những lời cầu xin đầy tha thiết của những kẻ lâm bệnh nặng sắp chết; chúng ta bị cắn rứt bởi ký ức về hàng ngàn cơ hội bị bỏ lỡ để thực hiện mong ước của những người sắp sửa rời bỏ chúng ta đi mãi; và nếu họ có đòi hỏi chúng ta về hạnh phúc tương lai trong đời, chúng ta sẵn sàng đặt nó dưới chân họ, dâng hiến nó đi mà chẳng tiếc nuối. Thế nhưng ước muốn này của bà Hale lại quá đỗi tự nhiên, quá đỗi công bằng, quá đỗi đúng đắn cho cả hai phía, khiến Margaret cảm thấy rằng, vì lợi ích của Frederick cũng như của mẹ mình, cô nên phớt lờ mọi rủi ro trung gian có thể xảy ra, và cam kết sẽ làm mọi thứ trong khả năng để biến điều đó thành hiện thực. Đôi mắt to tròn, đong đầy nỗi khẩn cầu và mở lớn đang đăm đăm nhìn cô đầy hy vọng, kiên định trong ánh nhìn dẫu cho đôi môi tái nhợt tội nghiệp cứ run rẩy như môi một đứa trẻ. Margaret nhẹ nhàng đứng dậy và đứng đối diện với người mẹ mỏng manh yếu đuối của mình; để bà có thể tìm thấy sự đảm bảo cho ước nguyện được thực hiện từ sự bình tĩnh và kiên định trên gương mặt đứa con gái.
“Mẹ ơi, con sẽ viết thư ngay tối nay và kể cho Frederick nghe những gì mẹ nói. Con chắc chắn rằng em ấy sẽ lập tức quay về với chúng ta, cũng chắc chắn như mạng sống của mình vậy. Mẹ cứ yên tâm đi, mẹ sẽ gặp lại em ấy, chừng nào những cam kết chốn trần gian này còn có thể thực hiện được.”
“Con sẽ viết thư vào tối nay chứ? Ồ Margaret! Chuyến thư đi departs lúc năm giờ—con sẽ kịp viết thư gửi theo chuyến đó chứ, phải không? Mẹ chẳng còn lại bao nhiêu tiếng đồng hồ nữa đâu—mẹ cảm thấy, con yêu ạ, như thể mình chẳng thể hồi phục nổi, dẫu cho đôi khi cha con cứ cố thuyết phục mẹ ôm ấp hy vọng; con sẽ viết thư ngay lập tức chứ? Đừng bỏ lỡ một chuyến thư nào cả; vì chỉ lỡ đúng chuyến ấy thôi là mẹ có thể không gặp được nó mất.”
“Nhưng thưa mẹ, cha đang đi vắng mà.”
“Cha đang đi vắng! Thì sao chứ? Ý con là ông ấy sẽ từ chối ước nguyện cuối cùng này của mẹ ư, Margaret? Chứ còn gì nữa, mẹ đã chẳng lâm bệnh, đã chẳng sắp chết—nếu ông ấy không đưa mẹ rời khỏi Helstone để đến cái nơi không lành mạnh, đầy khói bụi và thiếu vắng ánh mặt trời này.”
“Ôi mẹ ơi!” Margaret thốt lên.
“Đúng thế; thực sự là vậy đấy. Chính bản thân ông ấy cũng thừa nhận điều đó; ông ấy đã nói thế không biết bao nhiêu lần rồi. Ông ấy sẽ làm mọi thứ vì mẹ; con không có ý cho rằng ông ấy sẽ từ chối ước nguyện cuối cùng này của mẹ—hay lời cầu xin, nếu con muốn gọi như vậy—đâu nhỉ. Và quả thực, Margaret ạ, nỗi khao khát được gặp Frederick đang đứng chắn giữa mẹ với Chúa trời. Mẹ chẳng thể cầu nguyện nổi cho đến khi hoàn thành được tâm nguyện này; thực sự là không thể. Đừng lãng phí thời gian nữa con yêu, Margaret bé bỏng của mẹ. Hãy viết thư ngay chuyến thư tiếp theo này đi. Khi đó nó có thể ở đây—ở đây chỉ trong vòng hai mươi hai ngày nữa! Bởi vì chắc chắn nó sẽ về. Chẳng có sợi dây thừng hay xiềng xích nào giữ chân nó lại được đâu. Trong vòng hai mươi hai ngày nữa, mẹ sẽ được gặp lại đứa con trai của mình.” Bà ngả người ngất lịm ra sau, và trong một chốc lát, bà chẳng màng chú ý đến việc Margaret vẫn ngồi bất động, dùng tay che khuất đôi mắt.كو
“Con vẫn chưa viết thư cơ à!” Cuối cùng mẹ cô lên tiếng. “Hãy mang lại đây cho mẹ chút giấy mực; mẹ sẽ tự mình cố gắng viết lấy.” Bà ngồi bật dậy, toàn thân run rẩy vì sự nôn nóng đến phát sốt. Margaret hạ tay xuống và nhìn mẹ bằng ánh mắt buồn bã.
“Mẹ hãy đợi cho đến khi cha về đi. Chúng ta hãy hỏi ý kiến cha xem làm thế nào là tốt nhất ạ?”
“Chính con đã hứa, Margaret, chưa đầy một phần tư giờ trước—con nói là nó sẽ về cơ mà.”
“Và em ấy chắc chắn sẽ về, thưa mẹ; xin mẹ đừng khóc nữa, người mẹ yêu quý của con. Con sẽ viết thư ngay đây, ngay bây giờ—mẹ sẽ thấy con viết—và nó sẽ được gửi đi theo đúng chuyến thư này; và nếu cha thấy phù hợp, cha có thể viết thêm khi ông ấy về—chỉ chậm lại có một ngày thôi mà. Ôi mẹ ơi, xin mẹ đừng khóc lóc thảm thiết như thế, điều đó cứa nát cõi lòng con.”
Bà Hale không sao kìm lại được những giọt nước mắt; chúng tuôn trào trong cơn nức nở nghẹn ngào; và quả thực, bà chẳng hề nỗ lực kiềm chế chúng, mà ngược lại còn gợi lên trong đầu tất cả những khung cảnh của quá khứ hạnh phúc và tương lai có thể xảy ra—vẽ ra viễn cảnh khi bà nằm đó như một thây ma, với người con trai mà bà hằng khao khát được gặp trong đời đang khóc thương bên thi thể mình trong khi bà chẳng hề hay biết sự hiện diện của nó—cho đến khi sự tự thương hại làm bà tan chảy trong trạng thái nức nở và kiệt sức khiến trái tim Margaret quặn đau. Nhưng cuối cùng bà cũng bình tâm lại, và chăm chú ngấu nghiến nhìn đứa con gái khi cô bắt đầu viết lá thư; viết với một sự hối thúc khẩn trương và nhanh chóng; vội vã niêm phong lại vì sợ mẹ sẽ đòi xem: rồi để đảm bảo chắc chắn tuyệt đối, theo chính lời dặn của bà Hale, cô đã tự mình mang nó đến bưu điện. Cô đang trên đường về nhà thì cha cô bắt kịp.
“Và con đã đi đâu thế, cô bé xinh đẹp của ta?” ông hỏi.
“Con ra bưu điện—để gửi một bức thư; một bức thư gửi cho Frederick. Ồ cha ơi, có lẽ con đã làm sai điều gì rồi: nhưng mẹ bỗng bị cơn khao khát đến cuồng si muốn được gặp em ấy bủa vây—mẹ nói rằng điều đó sẽ làm mẹ khỏe lại—và rồi mẹ nói rằng mẹ phải được gặp em ấy trước khi chết—con không thể diễn tả nổi mẹ đã khẩn thiết đến nhường nào! Con đã làm sai phải không cha?”
Ban đầu ông Hale không đáp lời. Sau đó ông cất tiếng:
“Lẽ ra con nên đợi cha về chứ, Margaret.”
“Con đã cố gắng thuyết phục mẹ rồi—„ và rồi cô im bặt.
“Cha cũng không biết nữa,” ông Hale nói sau một khoảng lặng. “Mẹ nên được gặp thằng bé nếu bà ấy tha thiết muốn thế đến vậy; bởi vì cha tin điều đó sẽ mang lại cho bà ấy nhiều ích lợi hơn tất cả các loại thuốc của bác sĩ—và có lẽ, sẽ giúp bà ấy khỏe hẳn lên; nhưng nguy hiểm rình rập thằng bé, cha e rằng, là vô cùng lớn.”
“Tất cả những năm tháng kể từ vụ nổi loạn ấy ư, thưa cha?”
“Đúng thế; dĩ nhiên chính phủ bắt buộc phải áp dụng những biện pháp cực kỳ nghiêm khắc để trấn áp các hành vi vi phạm kỷ luật chống lại quyền lực nhà nước, đặc biệt là trong hải quân, nơi một hạm trưởng cần phải được bao bọc trong mắt các thủy thủ bởi một nhận thức sống động về toàn bộ quyền lực hiện hữu ở hậu phương sẵn sàng hậu thuẫn ông ta, đứng ra bảo vệ chính nghĩa của ông ta, và trừng phạt bất kỳ sự bất kính nào nhắm vào ông ta, nếu cần thiết. À, chúng đâu có quan tâm đến việc các nhà cầm quyền của họ đã chuyên quyền đến mức nào—đã chọc giận những tính khí bốc đồng đến mức phát điên ra sao—hoặc, nếu điều đó có thể trở thành một lời bào chữa sau này, thì nó chẳng bao giờ được dung thứ ngay từ phút ban đầu; chúng không tiếc tiền của, chúng điều động những chiến tàu—chúng quần lộn khắp các vùng biển để tóm cổ cho bằng được những kẻ phạm tội—sự trôi qua của thời gian chẳng thể xóa nhòa ký ức về tội lỗi ấy—nó vẫn là một tội ác mới mẻ và rành rành trong sổ sách của Bộ Hải quân cho đến khi được tẩy xóa bằng máu.”
“Ôi cha ơi, con đã làm cái quái gì thế này! Thế mà lúc ấy mọi chuyện cứ có vẻ đúng đắn làm sao. Con tin chắc rằng chính bản thân Frederick cũng sẽ bất chấp hiểm nguy mà lao về.”
“Thằng bé chắc chắn sẽ làm thế; nó phải làm thế chứ! Thôi nào Margaret, cha vẫn mừng vì chuyện đó đã được thực hiện, dẫu cho bản thân cha có bị dọa cho can đảm cũng chẳng dám làm thế. Cha cảm ơn vì mọi chuyện diễn ra như vậy; lẽ ra cha đã chần chừ cho đến khi, có lẽ, đã quá muộn để làm bất cứ điều gì có ích. Margaret yêu dấu, con đã làm đúng trong chuyện này; còn kết quả ra sao thì nằm ngoài tầm kiểm soát của chúng ta rồi.”
Mọi chuyện nghe thì có vẻ xuôi tai đấy; nhưng lời kể của cha cô về cách thức tàn nhẫn mà những vụ nổi loạn bị trừng phạt khiến Margaret rùng mình lạnh sống lưng. Giá như cô đã dụ dỗ người anh trai trở về nhà chỉ để xóa nhòa ký ức về sai lầm của anh bằng chính máu của cậu ấy! Cô nhận thấy sự lo âu của cha mình còn sâu sắc hơn cả nguồn cơn của những lời cổ vũ mà ông vừa thốt ra lúc sau. Cô bám lấy cánh tay ông, trầm ngâm và mệt mỏi bước đi bên cạnh ông về nhà.
