“Một vòng luân hồi buồn tẻ, chẳng khi nào dừng lại,
Khuôn mặt ngày hôm qua là hình bóng song sinh của ngày hôm nay.”
Cowper.
“Về điều mà mỗi người nên trở thành, người ấy nhìn thấy hình mẫu và quy tắc,
Và cho đến khi đạt được điều đó, niềm vui của hắn chẳng bao giờ có thể trọn vẹn.”
Rückert.
Thật may mắn cho Margaret khi sự tĩnh lặng tuyệt đối trong ngôi nhà ở phố Harley, suốt thời gian Edith bình phục sau kỳ sinh nở, đã mang lại cho cô khoảng nghỉ ngơi tự nhiên mà cô đang cần. Nó cho phép cô có thời gian để thấm thía sự thay đổi đột ngột đã diễn ra trong hoàn cảnh sống của mình chỉ trong vòng hai tháng qua. Cô thấy mình bỗng chốc trở thành một thành viên trong một ngôi nhà xa hoa, nơi mà chút ý thức trần trụi nhất về sự tồn kho của mọi rắc rối hay lo toan dường như hầu như chưa từng đặt chân tới. Những bánh xe trong cỗ máy của đời sống thường nhật được tra dầu cẩn thận, chuyển động với một vẻ trơn tru đến tuyệt diệu. Bà Shaw và Edith khó lòng mà chiều chuộng Margaret cho đủ, khi cô trở lại nơi mà họ cứ khăng khăng gọi là mái nhà của cô. Và cô cảm thấy việc mình có một cảm giác thầm kín rằng nhà xứ Helstone—phải, thậm chí cả ngôi nhà nhỏ nghèo nàn ở Milton, với người cha luôn lo âu, người mẹ đau yếu, cùng tất cả những bận tâm gia đình vụn vặt của một cảnh nghèo tương đối, mới chính là hình bóng mái nhà trong tâm tưởng cô—là một điều gì đó gần như vô ơn. Edith vô cùng sốt ruột muốn chóng khỏe lại, để có thể lấp đầy phòng ngủ của Margaret bằng tất cả những tiện nghi mềm mại và những món đồ trang trí xinh xắn vốn ngập tràn trong căn phòng của chính cô. Bà Shaw và người hầu gái bận rộn không ngớt với việc phục hồi tủ quần áo của Margaret về lại trạng thái phong phú và thanh lịch. Đại úy Lennox thì điềm đạm, tử tế và ra dáng quý ômg; ngồi cùng vợ trong phòng thay đồ mỗi ngày một hai tiếng; chơi đùa với đứa con trai nhỏ thêm một tiếng nữa, và dành phần thời gian còn lại lang thang ở câu lạc bộ của mình, những khi không bận đi ăn tối ngoài. Ngay trước khi Margaret kịp nguôi ngoai nhu cầu cần được tĩnh dưỡng và nghỉ ngơi—trước khi cô kịp cảm thấy cuộc sống của mình trở nên thiếu thốn và tẻ nhạt—Edith đã xuống lầu và đảm nhận lại vai trò quen thuộc của mình trong gia đình; thế là Margaret lại rơi vào thói quen cũ là dõi theo, ngưỡng mộ và chăm chút cho người họ hàng của mình. Cô vui vẻ gánh vác mọi công việc mang dáng dấp của nghĩa vụ thay cho Edith; trả lời các bức thư ngắn, nhắc nhở cô ấy về các buổi hẹn hò, chăm sóc cô ấy vào những lúc không có cuộc vui nào trước mắt và kết quả là cô ấy lại có xu hướng hơi tưởng tượng rằng mình đang ốm. Nhưng tất cả những thành viên còn lại trong gia đình đều đang bận rộn với guồng quay của mùa hội hè ở London, và Margaret thường xuyên bị bỏ lại một mình. Khi ấy, tâm trí cô lại hướng về Milton, với một cảm giác kỳ lạ về sự tương phản giữa cuộc sống ở đó và nơi đây. Cô đang dần phát ngấy cái sự thảnh phơi không một biến cố, nơi chẳng đòi hỏi bất kỳ sự đấu tranh hay nỗ lực nào. Cô sợ rằng mình thậm chí sẽ bị làm cho tê liệt trong giấc ngủ, đến mức quên đi mọi thứ ngoài cuộc sống đang ôm ấp cô trong nhung lụa này. Ở London kia, người ta có thể đầu tắt mặt tối làm lụng vất vả, nhưng cô chưa từng nhìn thấy họ; ngay cả những người hầu cũng sống trong một thế giới ngầm của riêng họ, mà cô chẳng hề biết đến cả những niềm hy vọng hay nỗi sợ hãi của họ; họ dường như chỉ xuất hiện khi có nhu cầu hay sự thất thường nào đó của ông bà chủ cần đến họ. Có một khoảng trống kỳ lạ chưa được lấp đầy trong trái tim và lối sống của Margaret; và có lần, khi cô bóng gió nhắc đến điều này với Edith, người vừa mải mê khiêu vũ suốt đêm hôm trước, nàng liền thẫn thờ vuốt má Margaret khi cô đang ngồi bên cạnh theo tư thế cũ — cô ngồi trên một chiếc đôn thấp bên chiếc ghế băng dài nơi Edith đang nằm.
“Tội nghiệp đứa bé!” Edith nói. “Thật hơi buồn cho ngươi khi cứ phải thui thủi một mình, hết đêm này qua đêm khác, đúng vào lúc thiên hạ đang vui vẻ nhường này. Nhưng chẳng mấy chốc chúng ta sẽ tổ chức các bữa tiệc tối thôi — ngay khi Henry trở về từ chuyến đi xử án — và khi đó sẽ có chút đổi gió thú vị cho ngươi. Thảo nào mà ngươi cứ buồn thiu, cưng ạ!”
Margaret không cảm thấy những bữa tiệc tối sẽ là một thứ thuốc tiên chữa bách bệnh. Nhưng Edith lại rất tự hào về những bữa tiệc tối của mình; “khác hẳn,” như cô ấy vẫn thường nói, “so với những bữa tiệc dành cho các bà quả phụ lớn tuổi dưới thời cai quản của má”; và bản thân bà Shaw dường như cũng có được sự thích thú y hệt đối với những sự sắp xếp cùng vòng các mối quan hệ hoàn toàn khác biệt vốn hợp gu với vợ chồng Đại úy Lennox, giống như niềm vui mà bà từng có trước những buổi tiệc tùng trang trọng và nặng nề mà chính tay bà từng tổ chức. Đại úy Lennox lúc nào cũng cực kỳ tử tế và ra dáng anh trai với Margaret. Cô thực sự rất quý mến anh, ngoại trừ những lúc anh tỏ ra lo lắng quan tâm đến trang phục và diện mạo của Edith, cốt sao cho nhan sắc của vợ mình tạo được ấn tượng đầy đủ với giới thượng lưu. Những lúc ấy, toàn bộ bản ngã Vashti tiềm ẩn trong người Margaret lại trỗi dậy, và cô suýt không kìm nén được việc bộc lộ cảm xúc của mình.
Một ngày của Margaret diễn ra thế này: một hoặc hai tiếng yên tĩnh trước bữa điểm tâm muộn; một bữa ăn không đúng giờ, được nhai một cách lờ đờ bởi những con người mệt mỏi và nửa tỉnh nửa mê, thế nhưng cô vẫn được trông đợi phải có mặt trong suốt chiều dài lê thê của nó, bởi vì ngay sau đó sẽ là một cuộc thảo luận về các kế hoạch, nơi mà dẫu chẳng có gì liên quan đến mình, cô vẫn được mong đợi sẽ bày tỏ sự đồng cảm, nếu như không thể đóng góp ý kiến; một số lượng thư từ vô tận phải viết, mà Edith luôn trắc nết đẩy hết cho cô, đi kèm với rất nhiều lời khen ngợi ngọt ngào về tài văn chương bẩm sinh của cô; một chút chơi đùa với Sholto khi thằng bé đi dạo buổi sáng về; bên cạnh việc chăm sóc bọn trẻ trong lúc lũ gia nhân ăn trưa; một chuyến đi dạo bằng xe ngựa hoặc tiếp khách; cùng một vài cuộc hẹn ăn tối hay buổi sáng nào đó dành cho bà dì và các anh chị em họ, điều đó khiến Margaret được tự do thật đấy, nhưng lại khá mệt mỏi vì sự trì trệ trong ngày, cộng thêm tâm trạng chùng xuống và thể sức mỏng manh.
Cô mong ngóng với một niềm tha thiết, dẫu không nói thành lời, hướng về cái mục đích mộc mạc là sự trở lại của Dixon từ Milton; nơi mà cho đến tận bây giờ, bà đầy tớ già vẫn đang bận rộn giải quyết mọi công việc của gia đình Hale. Việc chấm dứt hoàn toàn mọi tin tức về những con người mà cô từng gắn bó suốt từng ấy năm giống như một nạn đói đột ngột giáng xuống trái tim cô. Đúng là Dixon, trong những bức thư mang đậm tính công việc của mình, thỉnh thoảng có trích dẫn một ý kiến của ông Thornton về việc cô nên làm gì với số đồ đạc, hay cách hành xử ra sao đối với chủ nhà ở số nhà Crampton Terrace. Nhưng cái tên ấy chỉ xuất hiện lác đác ở chỗ này chỗ khác, quả thực là chẳng có mấy cái tên Milton nào cả; và Margaret đang ngồi một mình một bóng trong phòng khách nhà Lennox vào một buổi tối nọ, chẳng buồn đọc những bức thư của Dixon mà cô vẫn đang cầm trên tay, chỉ mải ngẫm nghĩ về chúng, hoài niệm về những ngày tháng cũ, và hình dung lại cái cuộc sống bận rộn mà từ đó cuộc đời cô đã bị bứt đi mà chẳng hề để lại khoảng trống nào; tự hỏi không biết guồng quay cuồn cuộn ở nơi ấy có tiếp tục diễn ra như thể cô và cha cô chưa từng tồn tại hay không, tự vấn lòng mình xem liệu trong đám đông kia có ai nhớ đến cô hay không (không phải Higgins, cô không hề nghĩ đến anh ta), thì bỗng nhiên, ông Bell được xướng tên; và Margaret vội vã nhét những bức thư vào giỏ đựng đồ khâu, giật mình đứng phắt dậy, đỏ bừng mặt như thể vừa phạm phải điều gì tội lỗi.
“Ôi, thưa ông Bell! Cháu chưa từng nghĩ đến việc sẽ gặp lại ông!”
“Nhưng hy vọng là cháu vẫn chào đón ta, bên cạnh cái dáng vẻ giật mình ngạc nhiên vô cùng xinh xắn kia chứ.”
“Ông đã ăn tối chưa? Ông đến bằng cách nào thế? Để cháu cho người dọn cơm cho ông nhé.”
“Nếu cháu cũng chuẩn bị ăn. Còn không thì, cháu biết đấy, chẳng có ai dửng dưng với chuyện ăn uống hơn ta đâu. Nhưng những người khác đâu rồi? Đi ăn tối hết rồi sao? Bỏ mặc cháu ở nhà một mình thế này à?”
“Ồ vâng ạ! Và thật là thư thái biết bao. Cháu đang định — Nhưng ông có dám mạo hiểm ăn tối không? Cháu không biết trong nhà có còn thứ gì không nữa.”
“Chà, nói thật với cháu nhé, ta đã ăn ở câu lạc bộ rồi. Chỉ có điều họ nấu không được ngon như trước nữa, nên ta nghĩ nếu cháu cũng sắp ăn tối, thì ta có thể cố gắng lót dạ đôi chút. Nhưng thôi, quên đi, quên đi! Ở nước Anh này chẳng có lấy nổi mười người đầu bếp đáng để tin tưởng trong những bữa ăn ứng biến đâu. Dù tay nghề và bếp núc của họ có chịu được đi chăng nữa, thì tính khí của họ cũng chẳng khá hơn là bao. Cháu hãy pha cho ta một ấm trà thì hơn, Margaret. Và lúc nãy cháu đang nghĩ gì thế? Cháu định kể cho ta nghe cơ mà. Thư của ai vậy, cô con gái đỡ đầu, mà cháu lại vội vã giấu đi thế?”
“Chỉ là thư của Dixon thôi ạ,” Margaret đáp, mặt đỏ bừng lên.
“Chà! Chỉ thế thôi sao? Thế cháu nghĩ ai đã đi chuyến tàu lên đây cùng với ta?”
“Cháu không biết,” Margaret nói, quyết tâm không thèm đoán mò.
“Cái người mà cháu hay gọi là gì ấy nhỉ? Tên chính xác của anh trai của em họ rể là gì ấy nhỉ?”
“Ông Henry Lennox ạ?” Margaret hỏi.
“Đúng thế,” ông Bell đáp. “Cháu từng quen cậu ta trước đây rồi phải không? Cậu ta là người thế nào vậy, Margaret?”
“Cháu từng quý mến anh ấy từ lâu lắm rồi,” Margaret nói, thoáng cúi gầm mặt trong giây lát. Rồi cô ngẩng phắt đầu lên và tiếp lời bằng một điệu bộ tự nhiên vốn có của mình. “Ông biết là sau đó chúng tôi vẫn thư từ qua lại về chuyện của Frederick; nhưng cháu đã không gặp lại anh ấy ngót nghét ba năm nay rồi, và anh ấy có lẽ đã thay đổi. Ông nghĩ thế nào về anh ấy?”
“Ta không rõ. Cậu ta cứ bận tâm đi tìm hiểu xem đầu tiên ta là ai, và tiếp theo ta là cái thá gì, đến mức chẳng bao giờ để lộ bản chất của chính mình; trừ phi quả thực cái sự tò mò được che đậy khéo léo ấy của cậu ta về việc bản thân đang phải nói chuyện với hạng người nào lại chính là một vở kịch hay, và là một dấu hiệu rõ ràng về tính cách của cậu ta. Cháu có thấy cậu ta ưa nhìn không, Margaret?”
“Không ạ! Chắc chắn là không. Còn ông thì sao?”
“Ta thì không rồi. Nhưng ta cứ nghĩ biết đâu cháu lại thấy thế. Cậu ta có hay lui tới đây không?”
“Cháu đoán là có, những khi anh ấy ở thành phố. Dạo này anh ấy đi xử án suốt từ khi cháu đến đây. Nhưng — thưa ông Bell — ông từ Oxford đến hay từ Milton vậy?”
“Từ Milton. Cháu không thấy người ta ngửi toàn mùi khói thuốc à?”
“Cháu có thấy chứ. Nhưng cháu cứ nghĩ đó có thể là hậu quả từ những món đồ cổ ở Oxford.”
Nào, hãy tỏ ra là một người phụ nữ khôn ngoan xem nào! Ở Oxford, ta có thể xoay sở được với tất cả mấy tên chủ nhà trong vùng và làm theo ý mình, với số rắc rối chỉ bằng nửa những gì tên chủ nhà Milton của cháu gây ra cho ta, để rồi cuối cùng ta vẫn chuốc lấy thất bại. Hắn nhất quyết không chịu nhận lại ngôi nhà từ tay chúng ta cho đến tháng Sáu năm sau nữa. May mắn thay, ông Thornton đã tìm được người thuê hộ. Sao cháu không hỏi thăm về ông ấy đi, Margaret? Ta có thể nói cho cháu biết, ông ấy tỏ ra là một người bạn rất nhiệt tình của cháu đấy. Gánh vác hộ ta hơn nửa số rắc rối rồi còn gì.”
“Và anh ấy thế nào ạ? Còn bà Thornton thì sao?” Margaret hỏi dồn dập, giọng lí nhí dù cô đã cố gắng nói to lên.
“Ta cho là họ vẫn khỏe. Ta đã trọ lại nhà họ cho đến khi bị cái thứ âm thanh nhức đầu không dứt về đám cưới của cô con gái nhà Thornton đuổi cổ đi. Ngay cả bản thân Thornton dù là anh ruột cũng không chịu nổi. Cậu ta cứ trốn vào phòng riêng ngồi suốt. Cậu ta đã qua cái tuổi bận tâm đến những chuyện như thế rồi, dù với tư cách là nhân vật chính hay kẻ tòng phạm. Ta khá ngạc nhiên khi thấy bà cụ cũng hùa theo dòng nước, bị cuốn đi bởi sự nhiệt tình của con gái dành cho hoa cam và ren vãi. Ta cứ ngưởng bà Thornton được làm bằng thứ chất liệu cứng rắn hơn cơ.”
“Bà ấy sẽ khoác lên mình bất kỳ lớp vỏ bọc cảm xúc nào để che đậy sự yếu đuối của con gái,” Margaret nhỏ giọng nói.
“Có lẽ vậy. Cháu đã nghiên cứu kỹ về bà ta rồi nhỉ? Xem ra bà ta không mấy thiện cảm với cháu đâu, Margaret.”
“Cháu biết điều đó,” Margaret đáp. “Ôi, trà đến rồi kìa!” cô kêu lên, như thể trút được gánh nặng. Và cùng với ấm trà là sự xuất hiện của ông Henry Lennox, người đã đi bộ đến phố Harley sau một bữa tối muộn và rõ ràng là vẫn đinh ninh sẽ tìm thấy anh trai cùng chị dâu ở nhà. Margaret thầm ngờ rằng anh cũng cảm thấy biết ơn sự có mặt của người thứ ba này hệt như cô, trong lần hội ngộ đầu tiên kể từ cái ngày đáng nhớ khi anh ngỏ lời cầu hôn và bị cô từ chối ở Helstone. Ban đầu cô chẳng biết phải nói gì, và thầm tạ ơn mọi thứ việc liên quan đến bàn trà, thứ đã cho cô cái cớ để giữ im lặng, đồng thời tạo cho anh cơ hội để lấy lại bình tĩnh. Bởi vì, nói cho đúng ra, tối nay anh đã hơi gượng ép bản thân bước chân lên phố Harley, với mục đích vượt qua một cuộc gặp gỡ đầy ngượng ngùng, ngượng ngùng ngay cả khi có sự hiện diện của Đại úy Lennox và Edith, và lại càng nhân lên gấp bội khi phát hiện ra cô là người phụ nữ duy nhất ở đây, là người mà anh bắt buộc phải hướng phần lớn câu chuyện của mình tới một cách tự nhiên. Cô là người đầu tiên lấy lại được sự điềm tĩnh. Cô bắt đầu mở lời về chủ đề đang chiếm lĩnh tâm trí mình, sau lớp bồi hồi ngượng ngùng ban đầu.
“Ông Lennox, cháu thực sự rất mang ơn anh vì tất cả những gì anh đã làm cho Frederick.”
“Anh chỉ tiếc là nó chẳng mang lại kết quả gì,” anh đáp, liếc nhanh về phía ông Bell như để thăm dò xem mình có thể nói đến đâu trước mặt ông ấy. Margaret, như thể đọc được suy nghĩ của anh, liền hướng về phía ông Bell, vừa để lôi kéo ông vào cuộc trò chuyện, vừa ngầm ra hiệu rằng ông đã hoàn toàn nắm rõ những nỗ lực từng được thực hiện nhằm minh oan cho Frederick.
“Cái tên Horrocks đó — nhân chứng cuối cùng ấy, lại tỏ ra vô tích sự y như tất cả những kẻ khác. Ông Lennox đã phát hiện ra rằng hắn đã gióng thuyền sang Úc từ tháng Tám năm ngoái; chỉ vỏn vẹn hai tháng trước khi Frederick đặt chân về nước Anh và cung cấp cho chúng ta tên của—”
“Frederick về nước Anh ư! Sao cháu chưa từng nói với ta điều đó!” ông Bell ngạc nhiên thốt lên.
“Cháu cứ nghĩ là ông biết rồi. Cháu chưa từng mảy may nghi ngờ việc ông đã được kể lại. Dĩ nhiên, đó là một bí mật động trời, và có lẽ lúc này cháu không nên nhắc đến nó,” Margaret nói, có chút hoảng hốt.
“Tôi chưa từng hé môi với anh trai tôi hay chị họ của cô,” ông Lennox nói, với một chút khô khan mang tính nghề nghiệp như ngầm quở trách.
“Đừng bận tâm, Margaret. Ta đâu có sống trong một thế giới nhiều chuyện, bà tám, hay giữa những kẻ đang cố moi móc sự thật từ ta; cháu chẳng cần phải ra cái vẻ sợ sệt như thế chỉ vì đã lỡ miệng buông đuôi mèo ra trước một lão ẩn sĩ già trung thành như ta đâu. Ta sẽ không bao giờ nhắc đến chuyện cậu ta từng ở Anh đâu; mà ta cũng chẳng có cơ hội mà nhiều chuyện, vì chẳng ai thèm hỏi ta cả. Khoan đã!” (ông bỗng ngắt lời một cách khá đột ngột). “Có phải vào đám tang của mẹ cháu không?”
“Anh ấy ở bên cạnh má lúc má qua đời,” Margaret nhẹ nhàng đáp.
“Chắc chắn rồi! Chắc chắn rồi! Thảo nào, cách đây không lâu lắm có ai đó đã hỏi ta liệu có phải cậu ta đã về nước vào thời điểm đó không, và ta đã phủ nhận nó một cách chắc nịch — ai có thể là người đó nhỉ? Ồ! Ta nhớ ra rồi!”
Nhưng ông không hề thốt lên cái tên ấy; và dẫu Margaret rất muốn biết liệu phỏng đoán của mình có chính xác hay không, rằng người đã gặng hỏi chính là ông Thornton, thì cô cũng chẳng thể cất lời hỏi ông Bell, dù lòng khao khát làm điều đó biết bao.
Có khoảng lặng trôi qua trong giây lát. Sau đó, ông Lennox cất lời, hướng thẳng về phía Margaret: “Tôi nghĩ vì ngài đây đã nắm rõ toàn bộ hoàn cảnh xoay quanh tình thế tiến thối lưỡng nan đầy bất hạnh của anh trai cô, nên tôi không còn cách nào tốt hơn là thông báo chính xác cho ngài ấy biết tình trạng hiện tại của cuộc tìm kiếm những bằng chứng mà chúng ta từng hy vọng sẽ thu thập được để minh oan cho anh ấy. Thế nên, nếu ngài đây không chê chút danh dự mà đến ăn sáng cùng tôi vào ngày mai, chúng ta sẽ cùng rà soát lại tên tuổi của đám quý ông đang bặt vô âm tín này.”
“Cháu rất muốn được nghe mọi chi tiết, nếu được phép. Hai người không thể đến đây được sao? Cháu không dám mời cả hai cùng ăn sáng, dù cháu chắc chắn hai người sẽ được chào đón. Nhưng xin hãy cho cháu biết tất cả những gì có thể về Frederick, dẫu cho hiện tại chẳng còn chút hy vọng nào.”
“Tôi có một cuộc hẹn lúc mười một giờ rưỡi. Nhưng tôi chắc chắn sẽ đến nếu cô muốn,” ông Lennox đáp, kèm theo một chút suy tính muộn màng đầy chiều chuộng khiến Margaret tự rụt rè thu mình lại, và suýt nữa thì ước gì mình đã không thốt ra cái thỉnh cầu vốn dĩ rất tự nhiên ấy. Ông Bell đứng phắt dậy, đưa mắt tìm chiếcếc mũ của mình, thứ đã bị dời đi để nhường chỗ cho khay trà.
“Nào!” ông nói, “Ta không biết ông Lennox có ý định gì, nhưng ta thì muốn dịch chuyển cái thân già này về nhà đây. Hôm nay ta đã có một chuyến hành trình dài, và những chuyến đi thế này bắt đầu đè nặng lên cái tuổi hơn sáu mươi của ta rồi đấy.”
“Tôi tin là mình sẽ ở lại để gặp anh chị tôi,” ông Lennox nói, không hề có ý định đứng lên rời đi. Margaret chợt bị bao trùm bởi một nỗi sợ ngượng ngùng e ấp vì bị bỏ lại một mình với anh. Cảnh tượng trên bậc thềm nhỏ ở khu vườn Helstone vẫn hiện lên quá rõ trong tâm trí cô, khiến cô khó lòng kìm được ý nghĩ rằng anh cũng đang mang cảm giác tương tự.
“Xin đừng đi vội, thưa ông Bell,” cô vội vàng lên tiếng. “Cháu muốn ông gặp Edith; và cháu muốn Edith biết về ông. Xin ông đấy!” cô nói, đặt nhẹ một bàn tay kiên quyết lên cánh tay ông. Ông nhìn cô, và bắt gặp sự bối rối đang dấy lên trên nét mặt ấy; ông lại ngồi xuống, cứ như thể cái chạm nhẹ của cô mang trong mình một sức mạnh không tài nào cưỡng lại được.
“Cháu thấy đấy, cô bé này đang áp đảo ta hoàn toàn, ông Lennox ạ,” ông nói. “Và ta hy vọng anh đã nhận ra sự lựa chọn từ ngữ đầy hạnh phúc của cô ấy; cô ấy muốn ta ‘gặp’ cô em họ Edith này, người mà ta nghe nói là một đại mỹ nhân; nhưng cô ấy lại rất thành thật đổi từ ngữ khi nói về ta — rằng bà Lennox phải ‘biết’ ta. Ta đoán mình chẳng có gì để mà ‘gặp’ cho cam, phải không Margaret?”
Ông nói đùa cốt để cho cô có thời gian trấn tĩnh lại sau cơn bối rối nhẹ mà ông đã phảng phất nhận ra trong thái độ của cô khi ông ngỏ ý muốn ra về; và cô bắt được nhịp điệu ấy, tung hứng lại quả bóng. Ông Lennox không khỏi tự hỏi làm sao mà anh trai mình, vị Đại úy, lại có thể báo cáo rằng cô đã tàn phai hương sắc. Chắc chắn là trong bộ váy đen giản dị, cô tạo nên một sự tương phản rõ rệt với Edith đang khiêu vũ trong chiếc váy tang bằng đăng ten trắng cùng mái tóc vàng óng ả bồng bềnh, toát lên vẻ mềm mại và lấp lánh. Cô mỉm cười e thẹn đến là xinh khi được giới thiệu với ông Bell, thừa ý thức được rằng mình phải giữ gìn tiếng tăm một đại mỹ nhân, và sẽ chẳng hay ho gì nếu lại có một lão Mordecai từ chối việc tôn sùng và ngưỡng mộ, dẫu cho kẻ ấy mang lốt của một ông Cử nhân Đại học già đời mà chẳng ai từng nghe tên. Bà Shaw và Đại úy Lennox, mỗi người theo một cách riêng, đã dành cho ông Bell một sự chào đón chân thành và nồng hậu, khiến ông gần như xiêu lòng mến mộ họ bất chấp cả ý muốn của bản thân, nhất là khi chứng kiến cách Margaret tự nhiên đảm nhận vị trí như một người em gái và người con trong nhà.
“Thật xấu hổ làm sao khi chúng tôi lại không có nhà để tiếp đón ngài,” Edith lên tiếng. “Cả anh nữa, Henry! Dù em chẳng biết liệu chúng tôi có ở nhà vì anh không nữa. Còn vì ngài Bell! Vì ông Bell của Margaret——”
“Chẳng thể biết trước được những sự hy sinh nào mà em sẽ không chịu làm đâu,” anh rể cô đáp. “Ngay cả một bữa tiệc tối! và niềm vui sướng khi được diện chiếc bộ cánh vô cùng hợp dáng này.”
Edith chẳng biết nên nhíu mày hay mỉm cười, nhưng ông Lennox không muốn dồn cô vào cái lựa chọn đầu tiên; thế nên anh tiếp lời.
“Liệu em có thể chứng minh sự sẵn sàng hy sinh vào sáng mai hay không, đầu tiên là bằng cách mời tôi ăn sáng để hội ngộ ông Bell, và thứ hai là làm ơn đặt lịch vào lúc chín giờ rưỡi thay vì mười giờ được không? Tôi có một số thư từ và giấy tờ muốn đưa cho cô Hale và ông Bell xem.”
“Tôi hy vọng ông Bell sẽ coi nhà chúng tôi như nhà mình trong suốt thời gian lưu lại London,” Đại úy Lennox nói. “Tôi chỉ tiếc là chúng tôi không thể bố trí nổi một phòng ngủ cho ngài ấy.”
“Cảm ơn anh. Tôi vô cùng biết ơn. Anh sẽ chỉ coi tôi là một kẻ cục cằn nếu có phòng thật đấy, vì tôi chắc chắn sẽ từ chối, bất chấp mọi sự cám dỗ từ một bầu không khí dễ chịu đến thế này,” ông Bell nói, cúi đầu chào khắp lượt, trong lòng thầm tự chúc mừng vì cú bẻ lái gọn gàng cho câu nói vừa rồi của mình, thứ mà nếu dịch ra ngôn ngữ đời thường thì sẽ mang ý nghĩa thế này đây: “Ta đời nào chịu nổi sự gò bó từ một đám người cư xử phải phép và nói năng lịch thiệp thế này: chẳng khác nào ăn thịt mà không có muối. Thật may là bọn họ chẳng có sẵn giường chiếu. Và ta đã uốn nắn câu chữ của mình trôi chảy làm sao! Quả thực ta đang nhiễm dần cái thói quen lịch sự mất rồi.”
Sự tự mãn ấy theo chân ông cho đến tận khi ông bước hẳn ra ngoài đường phố, sóng bước cùng Henry Lennox. Đến đây, ông chợt nhớ lại ánh mắt nài nỉ thoáng qua của Margaret khi cô giục ông ở lại lâu hơn, và ông cũng nhớ lại vài gợi ý từng được hé lộ từ lâu bởi một người quen của ông Lennox, về sự ngưỡng mộ mà anh dành cho Margaret. Nó mang lại một hướng đi mới cho suy nghĩ của ông. “Tôi tin là cậu đã quen biết cô Hale từ lâu rồi. Cậu thấy dạo này cô ấy thế nào? Trong mắt tôi thì cô ấy trông có vẻ xanh xao và ốm yếu.”
“Tôi thấy cô ấy trông cực kỳ khỏe mạnh. Có lẽ không hẳn vậy vào lúc tôi mới tới — giờ tôi mới nhớ lại. Nhưng chắc chắn là khi cô ấy hoạt bát lên, cô ấy trông rạng rỡ chẳng kém bất kỳ khoảnh khắc nào mà tôi từng thấy.”
“Con bé đã phải trải qua rất nhiều chuyện,” ông Bell nói.
“Vâng! Tôi rất tiếc khi nghe về tất cả những gì cô ấy phải chịu đựng; không chỉ là nỗi đau buồn thông thường và phổ biến bắt nguồn từ cái chết, mà còn là tất cả những phiền toái mà cách cư xử của người cha đã gây ra cho cô ấy, và rồi—”
“Cách cư xử của cha cô ấy ư!” ông Bell ngạc nhiên thốt lên. “Cậu chắc chắn đã nghe được điều gì đó sai lệch rồi. Ông ấy cư xử một cách đầy tận tâm. Ông ấy thể hiện một sự kiên định mạnh mẽ hơn nhiều so với những gì tôi từng đánh giá ở ông ấy trước đây.”
“Có lẽ tôi đã bị thông tin sai lệch. Nhưng tôi đã được kể lại bởi người kế nhiệm chức mục sư của ông ấy — một con người sắc sảo, thực tế và là một giáo sĩ vô cùng năng nổ — rằng chẳng có lý do gì bắt buộc ông Hale phải làm như thế, từ bỏ chức mục sư, rồi đẩy bản thân cùng gia đình vào lòng thương xót của việc dạy học tư trong một thị trấn công nghiệp; vị giám mục thực ra đã đề nghị ban cho ông ấy một giáo phận khác, nhưng nếu ông ấy bắt đầu cưu mang những hoài nghi nhất định, ông ấy hoàn toàn có thể ở lại chỗ cũ mà chẳng cần phải từ chức. Nhưng sự thật là, những vị giáo sĩ nông thôn ấy sống một cuộc đời quá biệt lập — ý tôi là biệt lập khỏi mọi sự giao du với những con người có trình độ học thức tương đương, để nhờ trí tuệ của họ mà họ có thể uốn nắn tư duy của chính mình, đồng thời nhận ra khi nào bản thân đang đi quá nhanh hoặc quá chậm — đến mức họ rất dễ tự làm khổ mình bằng những mối hoài nghi tưởng tượng về các tín điều, từ đó vứt bỏ những cơ hội làm việc thiện vì những ảo tưởng hết sức mơ hồ của chính họ.”
“Tôi thì khác quan điểm với cậu. Tôi không nghĩ họ dễ dàng hành xử như người bạn tội nghiệp Hale của tôi đâu.” Ông Bell đang sôi sục trong lòng.
“Có lẽ tôi đã dùng từ hơi chung chung khi nói là ‘rất dễ’. Nhưng quả thực, cuộc sống của họ rất thường xuyên tạo ra hoặc là sự tự mãn quá mức, hoặc là một trạng thái tâm lý tội lỗi bệnh hoạn,” ông Lennox điềm nhiên đáp lại.
“Cậu không bắt gặp bất kỳ sự tự mãn nào trong giới luật sư chẳng hạn?” ông Bell hỏi. “Và tôi tưởng tượng là hiếm khi có bất kỳ trường hợp tâm lý tội lỗi bệnh hoạn nào.” Ông ngày càng cảm thấy bực bội, và quên béng mất cái thói quen lịch sự vừa mới học được. Ông Lennox lúc này nhận ra mình đã chọc giận người bạn đồng hành; và vì nãy giờ anh nói năng phần lớn chỉ để cho có chuyện trò nhằm giết thời gian trên quãng đường đi chung, nên anh chẳng mảy a quan tâm đến việc mình đang đứng về phe nào trong tranh cãi, liền ôn tồn xoay chiều câu chuyện: “Chắc chắn rồi, có một điều gì đó thật cao cả ở một người đàn ông ở độ tuổi của ông Hale, khi dám rời bỏ ngôi nhà gắn bó suốt hai mươi năm trời, từ bỏ mọi thói quen ổn định vì một lý do có lẽ là sai lầm — nhưng điều đó không quan trọng — một tư tưởng vô hình. Người ta không thể không ngưỡng mộ ông ấy, dẫu pha lẫn trong sự ngưỡng mộ ấy là chút ít xót xa, có chút gì đó giống như cảm giác mà người ta dành cho Don Quixote vậy. Một con người lịch lãm biết bao! Tôi sẽ không bao giờ quên sự hiếu khách tinh tế và mộc mạc mà ông ấy dành cho tôi vào ngày cuối cùng ở Helstone.”
Vừa dịu đi một nửa, lại vừa bồn chồn — để xoa dịu những áy náy trong sâu thẳm lương tâm mình — muốn tin rằng cách cư xử của ông Hale phảng phất chất khùng của Don Quixote, ông Bell hậm hực gầm gừ: “Phải! Và cậu thì đâu có biết Milton. Thật là một sự đổi thay từ Helstone! Đã nhiều năm lắm rồi tôi không đặt chân đến Helstone — nhưng tôi dám chắc rằng nơi ấy vẫn sừng sững ở đó — từng cành cây ngọn cỏ, từng hòn đá vẫn y nguyên như suốt thế kỷ qua, trong khi Milton! Cứ bốn năm năm tôi lại ghé qua đó một lần — và tôi sinh ra ở đó đấy — thế mà tôi dám cam đoan với cậu, tôi thường xuyên bị lạc đường — phải, lạc ngay giữa những dãy nhà kho sừng sững được mọc lên trên khu vườn táo của cha tôi. Chúng ta rẽ ở đây chứ? Thôi, chúc ngài ngủ ngon; tôi đoán là chúng ta sẽ gặp lại nhau ở phố Harley vào sáng mai.”
