“Thứ hèn mọn nhất khi ta cất lời từ biệt, Cũng mất đi vẻ hèn mọn trong giờ phút chia ly.” Elliott.

Bà Shaw đem lòng căm ghét Milton một cách mãnh liệt hết mức có thể đối với bản tính dịu dàng của bà. Nơi ấy ồn ào và đầy khói bụi, những người nghèo bà bắt gặp trên đường phố thì nhếch nhác, những quý bà giàu có thì ăn vận lố lăng, và chẳng có lấy một người đàn ông nào bà nhìn thấy, dù sang hay hèn, mặc một bộ quần áo vừa vặn với thân hình. Bà chắc chắn Margaret sẽ không bao giờ lấy lại được sức khỏe đã mất chừng nào còn ở lại Milton; bản thân bà cũng sợ một cơn suy nhược thần kinh tái phát. Margaret phải trở về cùng bà, và phải thật nhanh chóng. Đó, nếu không phải là nguyên văn lời bà nói, thì ít nhất cũng là tinh thần trong những lời giục giã mà bà dành cho Margaret, cho đến khi cô, trong trạng thái yếu ớt, mệt mỏi và kiệt quệ tinh thần, đành miễn cưỡng hứa rằng ngay khi ngày Thứ Tư qua đi, cô sẽ chuẩn bị cùng dì trở về thành phố, để lại Dixon lo liệu mọi việc thanh toán hóa đơn, xử lý đồ đạc và đóng cửa ngôi nhà. Trước ngày Thứ Tư ấy — ngày Thứ Tư tang thương ấy, khi ông Hale được an táng, cách xa cả hai mái nhà ông từng gắn bó trong đời, và cách xa người vợ đang nằm cô quạnh giữa chốn người dưng (điều sau cùng này là nỗi đau lớn nhất của Margaret, vì cô nghĩ rằng giá như mình không chìm đắm trong sự choáng váng tê liệt suốt những ngày đau buồn đầu tiên ấy, cô đã có thể sắp xếp mọi chuyện khác đi) — trước ngày Thứ Tư đó, Margaret nhận được một bức thư từ ông Bell.

“Margaret yêu quý của ta:— Ta thực sự định trở về Milton vào thứ Năm, nhưng ngặt nỗi đây lại là một trong những dịp hiếm hoi mà tụi ta, những nghiên cứu sinh trường Plymouth, được yêu cầu thực hiện một thứ nhiệm vụ nào đó, và ta không thể vắng mặt ở vị trí của mình. Đại úy Lennox và ông Thornton đang ở đây. Người trước có vẻ là một kẻ nhanh nhẹn, có thiện chí; và đã đề xuất sang Milton để giúp cháu trong bất kỳ công cuộc tìm kiếm di chúc nào; tất nhiên là chẳng có bản di chúc nào cả, bằng không cháu đã tìm thấy nó từ đời thuở nào rồi, nếu cháu làm theo đúng chỉ dẫn của ta. Sau đó, viên Đại úy tuyên bố hắn phải đưa cháu và mẹ vợ hắn về nhà; và trong tình trạng hiện tại của vợ hắn, ta không thấy cháu có thể mong đợi hắn ở lại lâu hơn ngày thứ Sáu. Tuy nhiên, con mụ Dixon của cháu là kẻ đáng tin cậy; và có thể quản lý được nó hoặc mọi chuyện của chính cháu cho đến khi ta đến. Ta sẽ trao lại mọi việc vào tay luật sư của ta ở Milton nếu không có di chúc nào cả; vì ta hồ nghi viên Đại úy lanh lợi này chẳng phải là một tay rành rẽ chuyện làm ăn gì cho cam. Dẫu vậy, bộ ria mép của hắn thật lộng lẫy. Sẽ phải tổ chức một phiên bán đấu giá, nên hãy chọn những món đồ cháu muốn giữ lại. Hoặc cháu có thể gửi danh sách sau cũng được. Giờ thì thêm hai điều nữa là ta dứt lời. Cháu biết đấy, hoặc nếu không biết thì người cha tội nghiệp của cháu cũng biết, rằng cháu sẽ được thừa hưởng tiền tài và của cải của ta khi ta qua đời. Không phải là ta định chết ngay lúc này đâu; nhưng ta nêu điều này chỉ để giải thích cho chuyện sắp tới đây. Những người nhà Lennox này bây giờ có vẻ rất quý mến cháu; và có lẽ sẽ tiếp tục như vậy; có lẽ là không. Thế nên tốt nhất là bắt đầu bằng một thỏa thuận chính thức; cụ thể là, cháu sẽ phải trả cho họ hai trăm năm mươi bảng một năm, chừng nào cháu và họ còn cảm thấy vui vẻ khi sống chung dưới một mái nhà. (Điều này, tất nhiên, đã bao gồm cả Dixon; hãy nhớ đừng để bị phỉnh phờ mà trả thêm tiền cho bà ta đấy.) Bằng cách đó, cháu sẽ không bị rơi vào cảnh bơ vơ nếu một ngày nọ viên đại úy muốn có trọn vẹn ngôi nhà cho riêng mình, mà cháu có thể mang theo bản thân cùng hai trăm năm mươi bảng ấy đến một nơi nào khác; nếu quả thực ta chưa đòi cháu đến quản gia cho ta trước. Tiếp theo là về y phục, về Dixon, các chi phí cá nhân và bánh kẹo (tất cả các thiếu nữ đều ăn bánh kẹo cho đến khi khôn lớn nhờ tuổi tác), ta sẽ tham khảo ý kiến của một quý bà quen biết, và xem xét cháu sẽ có bao nhiêu từ cha mình trước khi ấn định khoản này. Nào, Margaret, có phải cháu đã nổi khùng lên trước khi đọc đến đây, và tự hỏi vị lão già này có quyền gì mà lại định đoạt chuyện đời cháu một cách trịch thượng thế không? Ta chắc chắn là cháu có nghĩ thế. Dẫu vậy, lão già này có quyền đó. Lão đã yêu quý cha cháu suốt ba mươi lăm năm trời; lão đã đứng bên cạnh ông trong ngày cưới; lão đã nhắm mắt cho ông trong giờ phút lâm. Hơn nữa, lão là cha đỡ đầu của cháu; và vì lão không thể mang lại cho cháu nhiều lợi ích về mặt tâm linh, do trong thâm tâm lão tự nhận thức được sự vượt trội của cháu trong những chuyện đó, lão đành ban cho cháu cái ơn huệ còm cõi là chu cấp cho cháu về mặt vật chất. Và lão già này chẳng còn một người họ hàng nào được biết đến trên cõi đời này; ‘còn ai để tiếc thương cho Adam Bell đây?’ và toàn bộ tâm can lão đã đặt trọn vào một điều duy nhất này, và Margaret Hale không phải là cô gái nỡ cất lời từ chối lão. Hãy viết thư hồi âm dù chỉ là hai dòng, để cho ta biết câu trả lời của cháu. Nhưng miễn cảm ơn.”

Margaret cầm lấy cây bút và nguệch ngoạc bằng bàn tay run rẩy: “Margaret Hale không phải là cô gái nỡ cất lời từ chối ông.” Trong trạng thái suy yếu, cô không thể nghĩ ra từ nào khác, thế mà cô lại cảm thấy bực bội khi phải dùng những lời này. Nhưng cô đã quá mệt mỏi ngay cả vì cử chỉ nhỏ nhoi ấy, đến mức nếu có nghĩ ra được một cách chấp nhận nào khác, cô cũng không tài nào ngồi dậy nổi để viết dù chỉ một chữ. Cô buộc phải nằm xuống lần nữa và cố gắng không suy nghĩ gì cả.

— Đứa con bé bỏng nhất của ta! Bức thư đó làm con bực bội hay phiền lòng à?

— Không ạ! — Margaret đáp yếu ớt. — Con sẽ khá hơn khi ngày mai qua đi.

— Dì chắc chắn, cục cưng à, con sẽ chẳng thể khá lên được cho đến khi dì đưa con rời khỏi cái bầu không khí kinh khủng này. Dì không thể tưởng tượng nổi sao con có thể chịu đựng nổi nó suốt hai năm trời qua.

— Con có thể đi đâu được chứ? Con không thể rời xa cha và mẹ.

— Thôi, đừng tự dằn vặt bản thân nữa con yêu. Dì dám cá là mọi chuyện đều có an bài tốt đẹp cả, chỉ là dì không thể ngờ nổi cách con sống ra sao. Vợ của quản gia nhà chúng ta còn ở trong một ngôi nhà tử tế hơn thế này.

— Nơi đây đôi khi rất đẹp — vào mùa hè; dì không thể đánh giá qua những gì nó đang bày ra lúc này đâu. Con đã từng rất hạnh phúc ở đây — và Margaret nhắm nghiền mắt lại như ngầm chấm dứt cuộc trò chuyện.

Ngôi nhà giờ đây ngập tràn sự tiện nghi, so với vẻ trước kia của nó. Trời chiều se lạnh, và theo chỉ đạo của bà Shaw, lò sưởi được thắp lên ở mọi phòng ngủ. Bà nuông chiều Margaret bằng mọi cách có thể, và mua về mọi thứ đồ ngon vật lạ hay xa xỉ mềm mại mà chính bà thường vùi mình vào để tìm kiếm sự dễ chịu. Nhưng Margaret thờ ơ với tất cả những thứ đó; hoặc nếu chúng buộc cô phải chú ý, thì chỉ đơn thuần là lý do để cô biết ơn người dì đang tự chuốc lấy bao phiền toái để nghĩ đến cô. Cô bồn chồn, dẫu cơ thể rất đỗi yếu ớt. Suốt cả ngày dài, cô ngăn bản thân không nghĩ đến buổi lễ đang diễn ra ở Oxford bằng cách lang thang từ phòng này sang phòng khác, thẫn thờ lựa ra những món đồ cô muốn giữ lại. Dixon đi theo cô theo ý muốn của bà Shaw, bề ngoài là để nhận chỉ thị, nhưng thực chất là mang theo mật lệnh phải dỗ dành cô chìm vào giấc ngủ càng sớm càng tốt.

— Những cuốn sách này, Dixon, tôi sẽ giữ lại. Tất cả số còn lại, cô hãy gửi cho ông Bell nhé? Chúng thuộc loại mà ông ấy sẽ trân quý tự thân nội dung lẫn vì tưởng nhớ cha tôi. Còn cái này—— Tôi muốn cô mang cái này đến cho ông Thornton, sau khi tôi đi rồi. Khoảng đã; tôi sẽ viết một mẩu giấy đính kèm cùng nó. — Và cô vội vã ngồi xuống, như thể sợ hãi việc phải suy nghĩ, và viết:

“Thưa ông,— Cuốn sách đi kèm đây tôi chắc chắn sẽ được ông trân trọng vì lòng tưởng nhớ đến cha tôi, người chủ nhân của nó.

Thân ái gửi ông,

Margaret Hale.”

Cô lại bắt đầu chuyến hành trình quanh ngôi nhà, lật giở những món đồ đã quen thuộc với cô từ thời thơ ấu, với một nỗi lưu luyến mơn man không nỡ rời xa — dù chúng có cổ lỗ, sờn rách và tơi tả đến đâu đi nữa. Nhưng cô hầu như không nói thêm lời nào; và điều Dixon báo cáo lại với bà Shaw là “bà hồ nghi không biết cô Hale có nghe lọt tai một lời nào bà nói hay không, mặc dù bà cứ huyên thuyên suốt buổi, nhằm đánh lạc hướng ý nghĩ của cô.” Hệ quả của việc phải đứng trên đôi chân suốt cả ngày là sự mệt mỏi thể xác tột cùng vào buổi tối, bù lại cô có một giấc ngủ đêm ngon hơn bất kỳ giấc ngủ nào kể từ khi hay tin ông Hale qua đời.

Vào giờ ăn sáng ngày hôm sau, cô bày tỏ nguyện vọng được đi chào tạm biệt một vài người bạn. Bà Shaw phản đối:

— Dì chắc chắn, con yêu ạ, con chẳng có người bạn nào ở đây đủ thân thiết để biện minh cho việc con đến thăm họ gấp gáp thế này; trước cả khi con đến nhà thờ ấy chứ.

— Nhưng hôm nay là ngày duy nhất của con; nếu chiều nay Đại úy Lennox đến, và nếu chúng ta buộc phải — nếu con thực sự phải đi vào ngày mai——

— Ồ, phải, chúng ta sẽ đi vào ngày mai. Dì càng lúc càng tin chắc rằng cái không khí này không tốt cho con, khiến con trông xanh xao và ốm yếu quá; vả lại, Edith đang ngóng chúng ta; và con bé có thể đang đợi dì; và con không thể bị bỏ lại một mình đâu con yêu, ở cái tuổi của con. Không; nếu con nhất định phải đi thăm hỏi những người này, dì sẽ đi cùng con. Dixon chắc chắn có thể kiếm cho chúng ta một cỗ xe ngựa nhỉ?

Thế là bà Shaw đi để chăm sóc Margaret và dẫn theo người hầu gái để lo khăn choàng cùng đệm hơi. Gương mặt Margaret quá đỗi buồn bã nên chẳng thể nào ánh lên nổi một nụ cười trước ngần ấy sự chuẩn bị cho hai chuyến thăm viếng mà trước đây cô vẫn thường tự mình thực hiện vào bất kỳ thời điểm nào trong ngày. Cô hơi ái ngại khi phải thú nhận rằng một trong những nơi cô sắp đến chính là nhà của Nicholas Higgins; tất cả những gì cô có thể làm là hy vọng người dì sẽ thấy không thoải mái khi phải bước xuống xe ngựa và đi bộ vào con hẻm nhỏ, rồi cứ mỗi đợt gió thổi qua lại bị những bộ quần áo ẩm ướt phơi trên những sợi dây chăng từ nhà này sang nhà khác tát thẳng vào mặt.

Có một cuộc đấu tranh nho nhỏ trong tâm trí bà Shaw giữa sự thoải mái và ý thức về phép tắc của một bậc phu nhân; nhưng vế trước đã giành phần thắng; và kèm theo vô số lời dặn dò Margaret phải cẩn trọng giữ gìn sức khỏe, đừng để vướng phải bất kỳ cơn sốt nào vẫn luôn rình rập ở những chốn như thế, người dì đã cho phép cô đến nơi mà cô từng lui tới bao lần trước kia mà chẳng cần mang theo biện pháp phòng ngừa hay xin phép ai cả.

Nicholas không có nhà; chỉ có Mary và một hoặc hai đứa con của Boucher ở nhà. Margaret bực mình vì đã không canh thời gian ghé thăm cho chuẩn xác hơn. Trí tuệ Mary rất đỗi cùn mụt, dẫu tình cảm của con bé vô cùng ấm áp và nhân hậu; và ngay khoảnh khắc hiểu ra mục đích Margaret đến thăm là gì, nó liền bật khóc nức nở kiềm chế chẳng nổi khiến Margaret thấy việc thốt ra hàng ngàn điều nhỏ nhặt từng hiện lên trong đầu cô suốt dọc đường ngồi xe ngựa trở nên vô nghĩa. Cô chỉ có thể cố gắng xoa dịu con bé đôi chút bằng cách gợi ý về cái cơ hội mơ hồ rằng họ sẽ gặp lại nhau, vào một thời điểm nào đó, ở một nơi nào đó, và dặn nó nhắn lại với cha rằng cô rất mong, nếu có thể sắp xếp được, ông hãy ghé thăm cô khi xong việc vào buổi tối.

Khi chuẩn bị rời khỏi nơi đó, cô khựng lại đảo mắt nhìn quanh; rồi ngập ngừng giây lát trước khi cất lời:

— Tôi muốn giữ lại một chút kỷ vật gì đó để nhớ đến Bessy.

Ngay lập tức, sự hào phóng trong lòng Mary trỗi dậy mạnh mẽ. Họ có thể cho gì đây? Và khi Margaret chọn một chiếc cốc uống nước nhỏ bình thường, món đồ mà cô nhớ là vẫn luôn đặt bên cạnh Bessy để chực sẵn nước cho đôi môi đang khát cháy vì cơn sốt của cô bé, Mary liền thốt lên:

— Ồ, lấy cái gì tốt hơn đi ạ; cái đó chỉ đáng giá bốn xu thôi!

— Thế là đủ rồi, cảm ơn em — Margaret nói; rồi cô rảo bước rời đi, trong khi ánh sáng rực rỡ bởi niềm vui vì có thứ để đem cho vẫn còn vương vấn trên gương mặt Mary.

“Giờ thì đến nhà bà Thornton,” cô tự nhủ thầm trong lòng. “Phải làm thôi.” Nhưng trông cô khá cứng nhắc và tái nhợt khi nghĩ đến điều đó, và phải chật vật lắm mới tìm ra đúng những từ ngữ để giải thích cho dì mình nghe bà Thornton là ai, và tại sao cô lại phải đến để chào từ biệt.

Họ (vì bà Shaw bước xuống xe ở đây) được dẫn vào phòng khách, nơi ngọn lửa vừa mới được nhóm lên. Bà Shaw co ro trong chiếc khăn choàng và run lẩy bẩy.

— Đúng là một căn phòng lạnh ngắt! — bà thốt lên.

Họ phải đợi một lúc lâu bà Thornton mới bước vào. Trong lòng người phụ nữ ấy có chút gì đó mềm lòng đối với Margaret, giờ đây khi cô sắp sửa khuất mắt bà. Bà nhớ đến khí chất của cô, được thể hiện qua nhiều thời điểm và hoàn cảnh khác nhau, thậm chí còn đậm nét hơn cả sự kiên nhẫn mà cô từng dùng để chịu đựng những nỗi lo toan đằng đẵng và mệt mỏi. Gương mặt bà ôn hòa hơn ngày thường khi chào đón cô; thậm chí còn có cả một chút dịu dàng trong thái độ khi bà chú ý đến gương mặt trắng bệch, sưng húp vì khóc, cùng giọng nói run rẩy mà Margaret đang cố gắng nén lại cho thật vững vàng.

— Xin phép được giới thiệu dì tôi, bà Shaw. Ngày mai tôi sẽ rời khỏi Milton; tôi không biết liệu bà có hay biết chuyện này không, nhưng tôi muốn gặp lại bà một lần nữa, thưa bà Thornton, để — để xin lỗi về thái độ của tôi trong lần gặp bà cuối cùng; và để nói rằng tôi chắc chắn bà đã có thiện ý — dù cho chúng ta có từng hiểu lầm nhau đến mức nào đi nữa.

Bà Shaw trông vô cùng bối rối trước những gì Margaret vừa nói. Lời cảm ơn vì lòng tốt! Và lời xin lỗi vì cư xử kém phép lịch sự! Nhưng bà Thornton đáp lời:

— Cô Hale, tôi rất mừng vì cô đã công nhận lẽ phải cho tôi. Tôi không làm gì hơn ngoài những gì tôi tin lànhiệm vụ của mình khi quở trách cô như vậy. Tôi vẫn luôn mong muốn hành xử như một người bạn đối với cô. Tôi rất mừng vì cô công nhận lẽ phải cho tôi.

— Và — Margaret nói, đôi má đỏ bừng lên khi cô cất lời — liệu bà có công nhận lẽ phải cho tôi, và tin rằng dẫu tôi không thể — tôi không muốn — đưa ra những lời giải thích cho hành vi của mình, thì tôi đã không hành động theo cái cách không đúng mực mà bà từng lo lắng không?

Giọng Margaret vô cùng dịu dàng, và ánh mắt cô đầy vẻ khẩn cầu, khiến bà Thornton có phen chạnh lòng trước sức hút từ thái độ mà bấy lâu nay bà vẫn luôn tỏ ra miễn nhiễm.

— Ừ, tôi tin cô. Đừng bàn thêm về chuyện đó nữa. Cô dự định cư ngụ ở đâu, cô Hale? Tôi được ông Bell cho biết là cô sắp rời khỏi Milton. Cô chưa bao giờ thích Milton cả, cô biết đấy — bà Thornton nói, với một nụ cười có phần khô khan — nhưng dẫu vậy, cô đừng mong tôi chúc mừng cô vì đã rời bỏ nó nhé. Cô sẽ sống ở đâu?

— Với dì tôi — Margaret đáp, quay sang phía bà Shaw.

— Cháu gái tôi sẽ sống cùng tôi ở Harley Street. Con bé gần như là con gái ruột của tôi vậy — bà Shaw nói, nhìn Margaret với ánh mắt trìu mến; — và tôi rất lấy làm vinh hạnh khi được bày tỏ lòng biết ơn của mình đối với bất kỳ sự tử tế nào đã dành cho con bé. Nếu ông và phu nhân có dịp ghé thăm thành phố, con trai và con gái tôi, Đại úy và phu nhân Lennox, tôi chắc chắn, cũng sẽ cùng tôi bày tỏ mong muốn làm mọi thứ trong khả năng để thể hiện sự quan tâm đến ông bà.

Bà Thornton thầm nghĩ trong đầu rằng Margaret đã chẳng thèm bận tâm lắm đến việc khai sáng cho người dì về mối quan hệ giữa ngài và phu nhân Thornton, những người mà người dì đài các kia đang ban phát sự bảo trợ dịu dàng; thế nên bà đáp ngắn gọn:

— Chồng tôi đã qua đời. Ông Thornton là con trai tôi. Tôi không bao giờ đến Luân Đôn; thế nên chắc tôi chẳng có cơ hội nào để thọ giáo những nhã ý của bà đâu.

Ngay lúc ấy, ông Thornton bước vào phòng; anh vừa mới trở về từ Oxford. Bộ tang phục trên người anh nói lên lý do đã gọi anh đến đó.

— John — mẹ anh nói — vị phu nhân này là bà Shaw, dì của cô Hale. Tôi rất tiếc phải thông báo rằng chuyến ghé thăm của cô Hale là để nói lời tạm biệt với chúng ta.

— Thế là cô sắp đi rồi sao! — anh cất lời bằng một giọng trầm thấp.

— Vâng — Margaret đáp. — Chúng tôi rời đi vào ngày mai.

— Con rể tôi sẽ đến vào chiều nay để hộ tống chúng tôi — bà Shaw nói.

Ông Thornton quay mặt đi. Anh vẫn chưa ngồi xuống, và giờ đây có vẻ như đang săm soi thứ gì đó trên bàn, hệt như thể anh vừa phát hiện ra một bức thư chưa bóc, khiến anh quên mất sự hiện diện của những người xung quanh. Anh thậm chí chẳng mảy may nhận ra khi họ đứng dậy để chào từ biệt. Tuy nhiên, anh liền sải bước lao tới để tiễn bà Shaw ra xe ngựa. Khi chiếc xe trờ tới, anh và Margaret đứng sát cạnh nhau trên bậc thềm cửa, và thật không tài nào tránh khỏi việc ký ức về ngày xảy ra bạo loạn tràn ngập trong tâm trí cả hai người. Trở về trong tâm trí anh là những lời phán truyền của ngày hôm sau; lời tuyên bố đầy nhiệt huyết của cô rằng chẳng có lấy một người đàn ông nào trong đám đông bạo lực và tuyệt vọng ấy mà cô lại không quan tâm nhiều như đối với anh. Và khi nhớ đến những lời mỉa mai cay đắng của cô, vầng trán anh bỗng đanh lại, dẫu trái tim đang đập loạn nhịp bởi nỗi khao khát yêu thương. “Không!” — anh tự nhủ — “Ta đã đánh cược một lần, và ta đã mất sạch tất cả. Hãy để cô ta đi — với trái tim băng giá cùng nhan sắc ấy; — trông cô ta giờ đây mới kiên định và đáng sợ làm sao, bất chấp nét đẹp kiều diễm trên khuôn mặt! Cô ta sợ ta sẽ thốt lên những lời đòi hỏi phải kiềm chế nghiêm khắc. Cứ để cô ta đi. Dù có là mỹ nhân hay người thừa kế giàu có đi chăng nữa, cô ta sẽ thấy khó lòng tìm được một tấm chân tình nào chân thực hơn ta. Cứ để cô ta đi!”

Và chẳng có chút tiếc nuối hay cảm xúc nào vương vấn trong giọng nói khi anh cất lời chào từ biệt; bàn tay chìa ra được đón nhận với sự bình thản kiên quyết và buông thõng thờ ơ hệt như thể đó là một nhành hoa khô héo đã chết. Nhưng chẳng một ai trong hộ gia đình ấy nhìn thấy ông Thornton thêm lần nào nữa trong ngày hôm đó. Anh bận rộn ngập đầu; hoặc ít ra anh đã nói vậy.

Sức lực của Margaret đã hoàn toàn cạn kiệt sau những chuyến viếng thăm ấy, đến mức cô đành phải nhẫn nhịn chịu đựng sự chăm sóc kỹ lưỡng, những cử chỉ cưng chiều cùng những tiếng thở dài “dì đã bảo mà” từ người dì. Dixon bảo cô chẳng khác nào so với ngày đầu tiên hay tin cha qua đời; và bà cùng bà Shaw đã bàn bạc xem có nên hoãn chuyến hành trình vào ngày mai lại hay không. Nhưng khi người dì ngập ngừng đề xuất hoãn lại vài ngày với Margaret, cô oằn người lại như thể đang chịu đựng nỗi đau đớn cùng cực, và thốt lên:

— Ồ! Chúng ta đi thôi. Con không thể kiên nhẫn ở lại đây được đâu. Con sẽ chẳng thể khỏe lại ở nơi này. Con muốn được quên đi.

Thế là mọi sự sắp xếp vẫn tiếp diễn; và Đại úy Lennox đến, mang theo tin tức về Edith cùng đứa con trai nhỏ; và Margaret nhận ra rằng cuộc trò chuyện dửng dưng, vô tư của một người, dẫu có lòng tốt, nhưng lại không quá tha thiết và lo lắng đồng cảm, lại mang đến tác dụng tốt cho cô. Cô xốc lại tinh thần; và đến thời điểm biết mình có thể mong đợi Higgins đến, cô đã có thể rời khỏi phòng một cách lặng lẽ, và chờ đợi tiếng gọi mong mỏi ngay tại căn phòng của riêng mình.

— Hừ! — anh thốt lên, khi bước vào — nghĩ đến cảnh cụ ông ra đi đột ngột như thế đấy! Cô có thể đánh ngã tôi bằng một cọng rơm khi họ báo tin cho tôi đấy. “Ông Hale à?” — tôi bảo thế — “có phải vị mục sư ấy không?” “Đúng thế” — họ đáp. “Thế thì” — tôi bảo — “trên cõi đời này vừa mất đi một con người tốt đẹp nhất mực, mặc cho kẻ khác là ai đi nữa!” Và tôi đến gặp cô, để nói cho cô biết tôi đau buồn nhường nào, nhưng mấy mụ đàn bà trong bếp lại không chịu báo cho cô biết là tôi có mặt ở đó. Chúng bảo cô đang ốm — và chết tiệt thật, trông cô chẳng khác nào một con nhóc khác cả. Và cô sắp trở thành một quý bà lớn tột ở Luân Đôn rồi phải không nào?

— Không phải quý bà lớn gì đâu — Margaret mỉa mai cười nhẹ, đáp lời.

— Chà! Thornton đã nói — ông ta bảo thế, cách đây một hoặc hai ngày — “Higgins, anh đã gặp cô Hale chưa?” “Chưa” — tôi đáp — “có một đám đàn bà không cho tôi bén mảng tới gặp cô ấy. Nhưng tôi có thể kiên nhẫn chờ thời, nếu cô ấy ốm. Tôi và cô ấy khá hiểu nhau đấy chứ; và cô ấy sẽ chẳng mảy may nghi ngờ việc tôi vô cùng đau buồn trước cái chết của cụ ông đâu, chỉ vì tôi không thể tiếp cận và nói cho cô ấy biết điều đó thôi.” Và ông ta bảo: “Anh sẽ chẳng có nhiều thời gian để cố gắng gặp cô ấy đâu, anh bạn trẻ. Cô ấy chẳng đời nào ở lại với chúng ta thêm một ngày nào nữa nếu có thể trốn được đâu. Cô ấy có họ hàng quyền quý, và họ đang đưa cô ấy đi; và chúng ta sẽ chẳng bao giờ gặp lại cô ấy nữa.” “Thưa ngài” — tôi nói — “nếu tôi không gặp được cô ấy trước khi cô ấy đi, tôi sẽ ráng lết lên Luân Đôn vào dịp Lễ Hiện Xuống tới cho mà xem, nhất định tôi sẽ làm thế. Tôi sẽ chẳng để bất kỳ họ hàng nào ngăn cản việc nói lời từ biệt với cô ấy đâu, bất kể kẻ đó là ai. Nhưng thưa cô, tôi biết chắc cô sẽ đến mà. Tôi chỉ hùa theo ngài chủ nhà thôi, nên mới vờ như nghĩ rằng cô có lẽ sẽ rời khỏi Milton mà chẳng gặp tôi lấy một lần.”

— Anh nói hoàn toàn đúng — Margaret đáp. — Anh đã đối xử công bằng với tôi. Và anh sẽ không quên tôi đâu, tôi chắc chắn thế. Nếu không ai ở Milton nhớ đến tôi, tôi tin chắc anh sẽ nhớ; cả cha tôi nữa. Anh biết ngài nhân hậu và dịu dàng nhường nào mà. Nhìn này, Higgins! Đây là cuốn Kinh Thánh của ngài. Tôi đã giữ nó lại cho anh. Tôi rất khó lòng dứt ra được; nhưng tôi biết ngài hẳn sẽ muốn anh có được nó. Tôi chắc chắn anh sẽ trân trọng nó, và nghiền ngẫm những gì bên trong đó, vì tưởng nhớ đến ngài.

— Cô nói thế đấy. Kể cả đó là những nét nguệch ngoạc của quỷ sứ đi chăng nữa, và cô nài nỉ tôi đọc nó vì lợi ích của cô và của cụ ông, tôi cũng sẽ làm. Trò gì thế này, cô nhóc! Tôi không đời nào lấy tiền của cô đâu, nên đừng có hòng nghĩ thế nhé. Chúng ta là những người bạn lớn của nhau, chẳng màng đến chuyện tiền nong dính líu giữa hai ta.

— Vì lũ trẻ — vì những đứa con của Boucher — Margaret vội vã thốt lên. — Chúng có thể cần đến nó. Anh không có quyền từ chối nó thay cho chúng. Tôi chẳng thèm cho anh lấy một xu đâu — cô mỉm cười nói; — đừng có tưởng bở là có phần nào dành cho anh trong đó nhé.

— Chà, cô nhóc! Tôi chẳng biết nói gì hơn ngoài câu: Chúa phù hộ cô! Và Chúa phù hộ cô! — và amen.