“Ta xin Ngài một tình yêu chu đáo,

Biết tỉnh thức qua những canh thâu,

Để mỉm cười vui cùng người hoan hỉ,

Và lau khô những mắt lệ sầu;

Và một cõi lòng thảnh thơi tự tại

Biết sẻ chia và biết xót đau.”

Vô danh.

Margaret trở thành một người lắng nghe rất chăm chú khi mẹ cô bày tỏ những dự định nhỏ nhặt nhằm đem lại thêm chút tiện nghi cho tầng lớp giáo dân nghèo khó nhất. Cô không tài nào ngăn mình lắng nghe, dẫu cho mỗi kế hoạch mới lại giống như một nhát dao đâm vào tim cô. Khi mùa sương giá đến, họ đã phải ở xa Helstone lắm rồi. Bệnh thấp khớp của cụ già Simon có lẽ sẽ nặng thêm và thị lực sẽ càng kém đi; chẳng còn ai đến đọc sách cho cụ nghe, chẳng còn ai an ủi cụ bằng những bát cháo nhỏ và thứ vải nỉ đỏ tốt lành nữa; hoặc giả nếu có, thì đó cũng chỉ là một người xa lạ, và cụ ông sẽ mòn mỏi ngóng chờ cô trong vô vọng. Đứa con trai tật nguyền nhỏ bé của Mary Domville cũng sẽ lê lườn đến ngưỡng cửa trong vô vọng để tìm kiếm bóng dáng cô bước qua khu rừng. Những người bạn nghèo khổ ấy sẽ chẳng bao giờ hiểu được vì sao cô lại rời bỏ họ; và còn biết bao người khác nữa. “Cha luôn dành toàn bộ số bổng lộc thu được từ giáo xứ cho chính giáo xứ này. Có lẽ cha đang lẹm vào khoản thu của kỳ tới, nhưng mùa đông năm nay có vẻ sẽ khắc nghiệt, và những con người khốn khổ của chúng ta cần được giúp đỡ.”

“Ôi thưa mẹ, chúng ta hãy làm tất cả những gì có thể,” Margaret tha thiết nói, không màng đến khía cạnh tính toán thiệt hơn, mà chỉ bấu víu lấy ý nghĩ rằng họ đang làm những việc phước thiện ấy lần cuối cùng; “biết đâu chúng ta chẳng còn ở đây lâu nữa.”

“Con có thấy trong người khó ở không, cục cưng của mẹ?” Mrs. Hale lo lắng hỏi, hiểu lầm ngụ ý của Margaret về sự bất định trong thời gian họ lưu lại Helstone. “Trông con xanh xao và mệt mỏi quá. Chính cái không khí ẩm ướt, dịu ngọt và không lành mạnh này đây.”

“Không—không thưa mẹ, không phải thế đâu ạ: không khí ở đây thật tuyệt vời. Nó mang hương thơm tươi mới và tinh khiết nhất, sau cả một bầu trời khói bụi của phố Harley. Nhưng con mệt thật: chắc là sắp đến giờ đi ngủ rồi chứ ạ.”

“Cũng chẳng còn xa đâu—đã chín giờ rưỡi rồi. Tốt hơn là con nên đi ngủ ngay đi, con yêu ạ. Hãy bảo Dixon nấu chút cháo loãng cho con. Mẹ sẽ sang thăm con ngay khi con vừa lên giường. Mẹ sợ rằng con đã bị nhiễm lạnh; hoặc do không khí độc hại từ những ao tù nước đọng nào đó—”

“Ôi thưa mẹ,” Margaret mỉm cười nhạt khi hôn mẹ, “con hoàn toàn khỏe mạnh—mẹ đừng có lo lắng về con; con chỉ thấy mệt chút thôi.”

Margaret đi lên gác. Để xoa dịu sự lo lắng của mẹ, cô đành ngoan ngoãn ăn hết bát cháo. Cô đang nằm thừ người trên giường thì Mrs. Hale bước lên để hỏi han vài điều cuối cùng và hôn cô trước khi về phòng nghỉ ngơi qua đêm. Nhưng ngay khoảnh khắc nghe tiếng cửa phòng của mẹ bị khóa lại, cô liền bật dậy khỏi giường, khoác vội chiếc áo choàng tắm lên người, rồi bắt đầu đi qua đi lại trong phòng, cho đến khi tiếng kẹt của một tấm ván sàn nhắc nhở cô rằng mình không được gây ra tiếng động. Cô bước đến và cuộn tròn người lại trên chiếc ghế bành khoét sâu vào khung cửa sổ nhỏ. Buổi sáng hôm đó, khi nhìn ra ngoài, trái tim cô đã nhảy tửng lên vì vui sướng khi thấy những tia nắng rực rỡ và quang đãng trên ngọn tháp nhà thờ, báo hiệu một ngày đẹp trời và ngập tràn ánh nắng. Còn tối nay—nhiều nhất là mười sáu tiếng đồng hồ vừa trôi qua—cô ngồi xuống đó, nỗi buồn lớn đến mức chẳng thể khóc nổi, mà đọng lại thành một nỗi đau đớn âm ỉ lạnh giá, thứ dường như đã bóp nghẹt tuổi trẻ và sự sôi nổi ra khỏi trái tim cô, khiến chúng chẳng bao giờ có thể quay trở lời. Chuyến viếng thăm của Mr. Henry Lennox—lời cầu hôn của anh—tựa như một giấc mơ, một điều gì đó nằm ngoài cuộc sống thực tại của cô. Thực tế phũ phàng là cha cô đã để cho những mối hoài nghi đầy cám dỗ xâm chiếm tâm trí đến mức ông trở thành một kẻ ly giáo—một kẻ bị xã hội ruồng bỏ; tất cả những sự thay đổi hệ lụy theo sau đó đều quây quần quanh sự thật phũ phàng và đầy sức tàn phá ấy.

Cô nhìn ra những đường nét xám ngắt của các ngọn tháp nhà thờ, vuông vức và thẳng tắp ở chính giữa tầm nhìn, cắt ngang qua những tầng sâu thẳm trong trẻo và xanh thẫm ở phía xa xa, nơi cô đăm đăm nhìn vào, và cảm thấy rằng mình có thể cứ thế nhìn mãi mãi, để rồi ở mỗi khoảnh khắc lại thấy một khoảng không gian xa xôi hơn nữa, mà vẫn chẳng thấy bóng dáng Chúa đâu cả! Vào giây phút ấy, cô có cảm giác như mặt đất này còn trở nên hoang vắng và lạnh lẽo hơn nhiều so với khi bị bao bọc bởi một mái vòm bằng sắt, dẫu rằng ẩn đằng sau lớp mái vòm ấy có thể là sự bình an và vinh quang bất diệt của Đấng Tối Cao: những tầng không gian vô tận với sự tĩnh lặng u tịch ấy lại càng chế nhạo cô hơn bất kỳ ranh giới vật chất nào có thể làm được—chúng giam hãm những tiếng kêu than của những sinh linh đau khổ trên trần thế, để rồi giờ đây những tiếng kêu ấy có thể vút bay lên cõi quang vinh vô tận và bao la kia để rồi chìm vào quên lãng—mất hút mãi mãi, trước khi chúng kịp chạm tới ngai vàng của Ngài. Giữa tâm trạng đó, cha cô bước vào lúc nào mà cô không hay biết. Ánh trăng đủ sáng để ông có thể nhìn thấy cô con gái đang ngồi ở chiếc ghế bên cửa sổ với một vị trí và tư thế lạ thường. Ông tiến lại gần và chạm vào vai cô trước khi cô kịp nhận ra sự hiện diện của ông.

“Margaret, cha nghe nói con vẫn chưa ngủ. Cha không thể không vào đây để bảo con cùng cầu nguyện với cha—đọc bài Kinh Lạy Cha; điều đó sẽ mang lại sự bình an cho cả hai cha con ta.”

Mr. Hale và Margaret cùng quỳ gối bên chiếc ghế cửa sổ—ông ngẩng đầu nhìn lên, còn cô thì cúi gằm trong nỗi hổ thẹn nhún nhường. Chúa hiện diện ngay ở đó, bao bọc lấy họ, lắng nghe từng lời thầm thì của cha cô. Cha cô có thể là kẻ dị giáo; nhưng chẳng phải chính cô, trong những hoài nghi tuyệt vọng chỉ cách đó chưa đầy năm phút, cũng đã tự bộc lộ mình là một kẻ hoài nghi tôn giáo sâu sắc hơn nhiều đó sao? Cô không thốt lên một lời nào, mà lặng lẽ bò lên giường sau khi cha đã rời đi, giống như một đứa trẻ đang hổ thẹn vì lỗi lầm của mình. Nếu thế giới này vốn đầy rẫy những vấn đề rối rắm khó giải, thì cô sẽ chỉ biết đặt trọn niềm tin, và chỉ xin được nhìn thấy bước đi duy nhất cần thiết cho hiện tại mà thôi. Mr. Lennox—chuyến viếng thăm của anh, lời tỏ tình của anh—ký ức vốn đã bị gạt phăng đi một cách phũ phàng bởi những sự kiện dồn dập trong ngày—đã ám ảnh những giấc mơ của cô đêm hôm đó. Anh đang trèo lên một cái cây cao kỳ lạ để với lấy cái cành đang vướng chiếc mũ của cô: anh đang rơi xuống và cô thì đang vùng vẫy để cứu anh, nhưng lại bị một bàn tay vô hình đầy quyền năng giữ chặt lại. Anh đã chết. Thế nhưng, trong một sự chuyển cảnh bất ngờ, cô lại thấy mình một lần nữa đang ở trong phòng khách trên phố Harley, trò chuyện với anh như thuở nào, và trong thâm tâm suốt khoảng thời gian ấy vẫn mang một ý thức rõ ràng rằng cô đã chứng kiến anh tử nạn bởi cú ngã kinh hoàng đó.

Một đêm dài đau khổ và trằn trọc! Thật là sự chuẩn bị tồi tệ cho ngày mới đang đến! Cô giật mình tỉnh giấc, người mệt mỏi rã rời, và ý thức được một thực tế còn tồi tệ hơn cả những giấc mơ đầy sốt sắng của mình. Mọi chuyện ùa về trong tâm trí cô; không chỉ là nỗi buồn, mà là sự bất hòa khủng khiếp nằm ẩn sâu trong nỗi buồn ấy. Cha cô đã đi lạc đến tận đâu, cách xa đến mức nào, bị dẫn dắt bởi những mối hoài nghi mà đối với cô chỉ là những sự cám dỗ của Ác Quỷ? Cô rất muốn hỏi, nhưng đánh đổi bằng cả thế giới này cô cũng không dám nghe câu trả lời.

Buổi sáng trong lành và giòn giã khiến người mẹ cảm thấy vô cùng khỏe khoắn và hạnh phúc vào giờ ăn sáng. Bà cứ huyên thuyên bàn chuyện làm phúc cho dân làng, chẳng mảy may bận tâm đến sự im lặng của chồng hay những câu trả lời cụt lủn một tiếng của Margaret. Trước khi dọn dẹp bàn ăn, Mr. Hale đứng dậy; ông chống một tay lên bàn như thể để lấy điểm tựa:

“Cha sẽ không về nhà cho đến tận tối. Cha định đến Bacy Common, và sẽ nhờ bác nông dân Dobson cho cha xin chút gì ăn trưa. Cha sẽ về kịp ăn trà lúc bảy giờ.”

Ông không nhìn ai trong số hai mẹ con, nhưng Margaret thừa hiểu ý ông là gì. Đúng bảy giờ, thông báo đó phải được đưa ra với mẹ cô. Lẽ ra Mr. Hale đã trì hoãn việc này, nhưng Margaret lại là một người có bản lĩnh khác hẳn. Cô không thể chịu đựng được sức nặng đang đè nặng trong tâm trí suốt cả ngày dài: thà đối mặt với điều tồi tệ nhất còn hơn; ngày hôm nay sẽ quá ngắn ngủi để có thể an ủi mẹ. Nhưng trong lúc cô đang đứng bên cửa sổ, bần thần nghĩ xem nên bắt đầu ra sao và chờ người hầu dọn dẹp xong phòng, thì mẹ cô đã đi lên gác để mặc đồ đi đến trường học. Bà bước xuống với vẻ ngoài chỉnh tề, tâm trạng phấn chấn hơn thường ngày.

“Mẹ ơi, sáng nay hãy đi dạo một vòng quanh vườn với con nhé; chỉ một vòng thôi,” Margaret nói, vòng tay ôm lấy eo Mrs. Hale.

Họ bước qua khung cửa sổ đang mở. Mrs. Hale nói gì đó—Margaret chẳng thể nghe rõ. Ánh mắt cô bắt gặp một con ong đang chui vào một bông hoa hình chiếc chuông sâu thẳm: khi con ong ấy bay ra cùng với chiến lợi phẩm của nó, cô sẽ bắt đầu—đó sẽ là dấu hiệu. Nó bay ra.

“Mẹ ơi! Cha sắp rời khỏi Helstone!” cô thốt lên tuột ra một cách bất thình lình. “Cha sắp từ bỏ Giáo hội, và đến sống ở Milton-Northern.” Thế là ba sự thật phũ phàng đã được thốt lên một cách trần trụi.

“Con đang nói cái quái gì thế?” Mrs. Hale hỏi bằng giọng ngạc nhiên và đầy hoài nghi. “Ai đã nhồi sọ con mấy thứ vớ vẩn này thế?”

“Chính là cha,” Margaret nói, rất muốn thốt lên những lời dịu dàng và an ủi, nhưng thực sự là cô không biết cách nào để nói. Họ đang đứng sát chiếc ghế băng trong vườn. Mrs. Hale ngồi phịch xuống và bắt đầu khóc.

“Mẹ chẳng hiểu con đang nói gì cả,” bà nói. “Hoặc là con đã phạm phải một sai lầm lớn nào đó, hoặc là mẹ không hiểu nổi con.”

“Không thưa mẹ, con không hề nhầm lẫn gì cả. Cha đã viết thư cho Giám mục, nói rằng ngài mang những mối hoài nghi lớn đến mức không thể tiếp tục làm linh mục của Giáo hội Anh với một lương tâm trong sạch được nữa, và rằng ngài buộc phải từ bỏ Helstone. Cha cũng đã tham khảo ý kiến của Mr. Bell—cha đỡ đầu của Frederick đó mẹ ạ; và mọi chuyện đã được sắp xếp ổn thỏa là chúng ta sẽ chuyển đến sống ở Milton-Northern.” Mrs. Hale ngước nhìn chằm chằm vào mặt Margaret trong suốt thời gian cô nói những lời này: bóng tối bao trùm trên nét mặt bà cho thấy ít nhất là bà đã tin vào sự thật của những gì con gái mình vừa nói.

“Mẹ không nghĩ chuyện đó là thật đâu,” cuối cùng Mrs. Hale cũng lên tiếng. “Chắc chắn là ông ấy phải nói với mẹ trước khi sự việc đi đến nông nỗi này chứ.”

Một ý nghĩ dội mạnh vào tâm trí Margaret rằng lẽ ra mẹ cô phải được cho biết từ trước: rằng dù cho mẹ cô có những thói hư tật xấu là hay càu nhàu và bất mãn đi chăng nữa, thì đó vẫn là một sai lầm của cha khi đã để vợ mình phải nghe về sự thay đổi quan điểm cũng như bước ngoặt sắp tới trong cuộc đời từ chính đứa con gái hiểu biết nhiều hơn của ông. Margaret ngồi xuống bên cạnh mẹ, kéo cái đầu đang buông thõng không chút kháng cự của bà vào ngực mình, và cúi áp đôi má mềm mại của mình đầy trìu mến lên khuôn mặt bà.

“Mẹ yêu dấu ơi! Chúng con chỉ sợ làm mẹ tổn thương thôi. Cha đã phải chịu đựng quá nhiều nỗi dằn vặt—mẹ biết sức khỏe của mình vốn không tốt mà, và nếu biết trước thì mẹ sẽ phải trải qua quãng thời gian chờ đợi đầy sợ hãi và khủng khiếp nhường nào.”

“Hôm nào mà ông ấy nói với con vậy, Margaret?”

“Hôm qua, mới hôm qua thôi ạ,” Margaret đáp, nhận ra sự ghen tị ẩn sau câu hỏi ấy. “Khổ thân cha!”—cố gắng lái suy nghĩ của mẹ sang sự đồng cảm và xót xa cho tất cả những gì cha đã phải trải qua. Mrs. Hale ngẩng đầu lên.

“Ý ông ấy khi nói rằng mình có những hoài nghi là thế nào?” bà hỏi. “Chắc chắn là ông ấy không có ý cho rằng mình suy nghĩ khác—rằng mình hiểu biết nhiều hơn Giáo hội đấy chứ.”

Margaret lắc đầu, và những giọt nước mắt chực trào trong đôi mắt cô khi mẹ chạm trúng vào dây thần kinh đau đớn nhất trong lòng cô.

“Chẳng lẽ Giám mục không thể uốn nắn lại ông ấy hay sao?” Mrs. Hale hỏi với vẻ nửa bực dọc.

“Con e là không được ạ,” Margaret đáp. “Nhưng con không dám hỏi. Con không chịu nổi khi phải nghe câu trả lời có thể phát ra từ ngài ấy. Dù sao thì mọi chuyện cũng đã được định đoạt rồi. Cha sẽ rời Helstone trong vòng nửa tháng nữa. Con không chắc là cha đã gửi đơn từ chức đi rồi hay chưa.”

“Trong vòng nửa tháng nữa ư!” Mrs. Hale thốt lên, “Mẹ thực sự thấy chuyện này vô cùng kỳ lạ—hoàn toàn không đúng đắn chút nào. Mẹ gọi đó là một sự vô tâm,” bà nói, bắt đầu tìm thấy sự khuây khỏa trong những giọt nước mắt. “Ông ấy có hoài nghi như con nói, rồi từ bỏ bổng lộc, tất cả đều làm mà không hề bàn bạc gì với mẹ. Mẹ dám cá là nếu ngay từ đầu ông ấy nói cho mẹ nghe những mối hoài nghi đó thì mẹ đã có thể bóp chết chúng từ trong trứng nước rồi.”

Dù Margaret cảm thấy cách hành xử của cha mình là sai lầm, cô vẫn không sao chịu nổi khi nghe mẹ trách móc ông. Cô biết rằng chính sự kín đáo của ông xuất phát từ lòng trắc ẩn và sự quan tâm dành cho vợ, dẫu rằng điều đó có thể bị coi là hèn nhát, nhưng tuyệt đối không phải là vô tâm.

“Con cứ ngỡ là mẹ sẽ vui mừng khi được rời khỏi Helstone chứ, thưa mẹ,” cô nói sau một khoảng lặng. “Mẹ biết rõ là mình chưa từng khỏe mạnh khi sống ở cái xứ không khí này mà.”

“Con không thể nghĩ rằng bầu trời đầy khói bụi của một thị trấn công nghiệp, toàn ống khói và rác rưởi bẩn thỉu như Milton-Northern lại có thể tốt hơn cái không khí ở đây được, dẫu cho nó có quá dịu ngọt và làm người ta mềm yếu đi chăng nữa. Thử tưởng tượng cảnh sống giữa những nhà máy và những kẻ làm công nhân nhà máy xem! Mặc dù, tất nhiên là nếu cha con từ bỏ Giáo hội, chúng ta sẽ chẳng được chấp nhận vào tầng lớp thượng lưu ở bất cứ đâu nữa. Thật là một sự nhục nhã ê chề cho gia đình chúng ta! Ôi người anh họ đáng thương Sir John! Thật may là ông ấy không còn sống để chứng kiến cảnh tượng mà cha con đã trượt dài đến mức này! Hồi còn con gái, mỗi ngày sau bữa tối khi sống cùng với Dì Shaw tại Beresford Court, Sir John thường nâng ly chúc mừng đầu tiên cho câu—‘Giáo hội và Nhà Vua, đả đảo bè lũ Nghị viện Rump.’”

Margaret cảm thấy nhẹ nhõm vì suy nghĩ của mẹ đã hướng ra xa khỏi sự thật rằng chồng bà đã giữ kín với bà về một vấn đề vốn dĩ gắn bó mật thiết với trái tim ông. Chỉ sau nỗi lo lắng nghiêm trọng và thiết yếu về bản chất những mối hoài nghi của cha, đây chính là hoàn cảnh duy nhất khiến Margaret cảm thấy đau lòng nhất.

“Mẹ biết đấy, chúng ta có giao du với ai mấy đâu ở cái chốn này. Gia đình Gormans, những người hàng xóm sát vách của chúng ta (gọi là để giao du thôi chứ chúng ta có mấy khi gặp họ đâu), cũng từng buôn bán giống hệt như những con người ở Milton-Northern này thôi mà.”

“Đúng thế,” Mrs. Hale nói, gần như phẫn nộ, “nhưng ít ra thì nhà Gormans cũng đóng xe ngựa cho một nửa số quý ông trong hạt, và ít nhiều cũng có sự qua lại với họ; còn những kẻ làm công nhân nhà máy này thì rốt cuộc trên đời này có ai giàu có đến mức đi mua vải bông trong khi vẫn có đủ tiền mua vải lanh cơ chứ?”

“Thôi được rồi mẹ ơi, con xin đầu hàng về vấn đề mấy kẻ kéo sợi bông nhé; con chẳng bênh vực gì họ đâu, cũng chẳng khác gì những kẻ buôn bán nhỏ khác cả. Chỉ là chúng ta sẽ có rất ít việc phải dạo qua hay dính líu đến họ thôi mà.”

“Tại sao quỷ thần thiên địa lại khiến cha con chọn Milton-Northern làm nơi sinh sống cơ chứ?”

“Một phần,” Margaret thở dài nói, “là vì nơi đó khác biệt hoàn toàn với Helstone—một phần là vì Mr. Bell nói rằng ở đó đang có cơ hội mở trường dạy kèm tư gia.”

“Dạy kèm tư gia ở Milton ư! Tại sao ông ấy không đến Oxford, và làm gia sư cho những nhà quý tộc cơ chứ?”

“Mẹ quên mất tiêu rồi sao! Cha đang rời bỏ Giáo hội vì những quan điểm của mình—những hoài nghi đó sẽ chẳng đem lại chút lợi ích gì cho cha ở Oxford đâu.”

Mrs. Hale im lặng một lúc lâu, lặng lẽ rơi nước mắt. Cuối cùng bà nói:—

“Còn đồ đạc trong nhà—Làm sao trên đời này chúng ta có thể xoay sở để chuyển nhà đây? Suốt đời mẹ chưa từng phải chuyển nhà lần nào, thế mà chỉ có vỏn vẹn nửa tháng để suy nghĩ về nó!”

Margaret cảm thấy vô cùng nhẹ nhõm khi thấy sự lo lắng và đau khổ của mẹ đã giảm xuống đến mức độ này, một vấn đề vốn quá nhỏ nhặt đối với cô, và là thứ mà cô có thể giúp đỡ rất nhiều. Cô lên kế hoạch, hứa hẹn, và dẫn dắt mẹ từng bước sắp xếp ổn thỏa mọi thứ có thể định đoạt trước khi họ biết rõ hơn một chút về những dự định sắp tới của Mr. Hale. Suốt cả ngày hôm đó, Margaret không hề rời xa mẹ nửa bước; cô dốc toàn bộ tâm can để đồng cảm với tất cả những cung bậc cảm xúc của mẹ; đặc biệt là khi trời về chiều, lòng cô càng trở nên lo lắng hơn bao giờ hết rằng khi cha trở về sau một ngày mệt mỏi và đau khổ, ông sẽ nhận được một sự chào đón êm dịu và an ủi đang chờ đón mình ở nhà. Cô cứ nghĩ mãi về những gì ông đã phải âm thầm chịu đựng trong suốt thời gian dài đằng đẵng; trong khi mẹ cô chỉ lạnh lùng đáp lại rằng lẽ ra ông phải nói cho bà biết, và rằng khi đó ít ra ông cũng đã có một người quân sư để đưa ra lời khuyên; và Margaret cảm thấy tim mình như thắt lại khi nghe tiếng bước chân của cha vang lên ở ngoài sảnh. Cô không dám ra đón ông và kể cho ông nghe những gì cô đã làm suốt cả ngày, vì sợ sự hờn ghen bực bội của mẹ. Cô nghe tiếng ông chần chừ ngập ngừng, như thể đang chờ đợi cô, hay một dấu hiệu nào đó từ cô; và cô không dám nhúc nhích; cô nhìn thấy qua đôi môi đang giật giật và sắc mặt biến đổi liên tục của mẹ rằng bà cũng nhận ra chồng mình đã trở về. Chẳng mấy chốc, ông mở cửa phòng bước vào, đứng đó với vẻ ngập ngừng không biết có nên bước hẳn vào hay không. Khuôn mặt ông xám xịt và nhợt nhạt; trong đôi mắt ẩn chứa một vẻ rụt rè sợ hãi; một điều gì đó hầu như rất đáng thương khi nhìn thấy trên khuôn mặt của một người đàn ông; thế nhưng cái vẻ tuyệt vọng đầy bất định, sự rã rời cả về thể xác lẫn tinh thần ấy đã chạm đến trái tim của người vợ. Bà tiến lại gần ông, và ngã vào ngực ông, nghẹn ngào kêu lên:—

“Ôi! Richard, Richard, lẽ ra anh phải nói cho em biết sớm hơn chứ!”

Và rồi, trong giọt nước mắt, Margaret bỏ mặc họ lại đó, cô lao vút lên lầu ngã nhào xuống giường, vùi mặt vào gối để kìm nén những tiếng nức nở cuồng loạn cứ chực trào ra bằng được sau lớp vỏ bọc tự chủ cứng nhắc suốt cả ngày dài.

Cô đã nằm như thế bao lâu rồi cô cũng chẳng rõ nữa. Cô không nghe thấy tiếng động gì cả, mặc dù người hầu phòng đã bước vào để dọn dẹp căn phòng. Cô bé sợ hãi rón rén bước ra ngoài bằng đầu ngón chân, rồi đi tìm Mrs. Dixon để báo rằng Miss Hale đang khóc dữ dội như thể trái tim sắp tan vỡ đến nơi: con bé chắc chắn rằng cô chủ sẽ ngã bệnh nặng mất nếu cứ tiếp tục khóc theo kiểu đó. Nhờ vậy, Margaret cảm thấy có ai đó đang chạm vào mình và giật mình ngồim bật dậy; cô nhìn thấy căn phòng quen thuộc, bóng dáng của Dixon ẩn hiện trong ánh sáng lờ mờ khi bà đứng cầm một cây nến hơi lùi về phía sau một chút, vì sợ ảnh hưởng đến đôi mắt đang giật mình, sưng húp và mờ đi vì khóc của Miss Hale.

“Ôi, Dixon! Con không nghe thấy tiếng cô bước vào phòng!” Margaret nói, cố lấy lại sự kìm nẹn đang run rẩy của mình. “Đã muộn lắm rồi phải không cô?” cô tiếp tục, nhấc người mệt mỏi khỏi chiếc giường, nhưng vẫn để đôi chân chạm đất mà không hẳn đứng thẳng lên, trong khi cô vén những lọn tóc ướt đẫm đang xõa lòa sang một bên mặt, và cố tỏ ra như chẳng có chuyện gì xảy ra; cứ như thể cô vừa mới ngủ dậy vậy.

“Tôi chẳng thể biết bây giờ là mấy giờ nữa,” Dixon đáp với giọng điệu đầy bất bình. “Kể từ lúc phu nhân nhà ta kể cho tôi nghe cái tin khủng khiếp này lúc tôi mặc đồ cho bà ấy đi uống trà, tôi đã mất sạch khái niệm về thời gian rồi. Tôi chắc chắn là mình chẳng biết rồi tất cả chúng ta sẽ đi về đâu nữa. Lúc nãy khi con bé Charlotte bảo tôi rằng cô đang khóc nức nở, Miss Hale ạ, tôi liền nghĩ, chẳng trách gì được, tội nghiệp cô quá! Còn ngông cuồng như ông chủ thì lại đi nghĩ đến chuyện cải đạo sang phái Ly giáo ở cái tuổi gần đất xa trời này, khi mà, nếu không thể nói là ông ấy đã làm rất tốt công việc trong Giáo hội đi chăng nữa, thì ông ấy rốt cuộc cũng chẳng làm gì đến nỗi tệ hại. Tôi có một ông anh họ, thưa cô, người đã trở thành một mục sư Giám Lý sau khi đã qua tuổi ngũ tuần, và suốt đời làm thợ may; nhưng ngẫu nhiên là từ trước tới giờ ông ấy chưa bao giờ may được một chiếc quần nào cho ra hồn cả, thế nên cũng chẳng có gì lạ; nhưng đằng này lại là ông chủ! Như tôi đã nói với phu nhân rằng, ‘Chưa biết chừng ngài Sir John quá cố sẽ thốt lên những gì nếu nghe thấy chuyện này nhỉ? Ông ấy vốn chẳng bao giờ thích chuyện phu nhân kết hôn với Mr. Hale cả, nhưng giả sử mà ông ấy biết được cơ sự lại ra nông nỗi này, thì chắc ông ấy sẽ chửi thề những câu còn độc địa hơn trước gấp trăm lần, nếu như điều đó là có thể!’”

Dixon đã quá quen với việc bàn tán về những hành động của Mr. Hale trước mặt bà chủ (người có thể lắng nghe hoặc phớt lờ tùy theo tâm trạng), nên bà chẳng hề để ý đến đôi mắt đang lóe lên tia giận dữ và cánh mũi đang phập phồng của Margaret. Nghe một kẻ bề tôi dám bàn tán về cha mình theo cái giọng điệu đó ngay trước mặt cô sao!

“Dixon,” cô nói, bằng chất giọng trầm thấp mà cô vẫn thường dùng mỗi khi vô cùng kích động, thứ âm thanh vang lên mang theo tiếng gầm rú của một cuộc hỗn chiến đằng xa hay cơn bão dữ đang kéo tới từ một chân trời nào đó. “Dixon! Cô đang quên mất là mình đang nói chuyện với ai đấy.” Giờ đây cô đứng thẳng và vững chãi trên đôi chân của mình, đối mặt trực diện với người hầu phòng, và ghim chặt bà bằng ánh mắt kiên định, sắc sảo của mình. “Tôi là con gái của Mr. Hale. Đi ra ngoài đi! Cô đã phạm phải một sai lầm kỳ quặc, và tôi chắc chắn rằng chính sự nhạy cảm tốt đẹp của cô sẽ khiến cô phải hối hận khi ngẫm nghĩ lại về chuyện này.”

Dixon cứ ngập ngừng đứng loanh quanh trong phòng một hai phút. Margaret lặp lại, “Cô có thể để mặc tôi một mình, Dixon. Tôi muốn cô đi ra.” Dixon không biết nên tỏ thái độ bực dọc trước những lời quả quyết này hay là khóc nức nở; cách nào cũng đều hợp với tâm trạng bà chủ của cô cả; nhưng như bà tự lẩm bẩm với chính mình, “Miss Margaret đúng là có chút tính cách cứng cỏi của ông cụ nhà ta, y hệt như cậu chủ Frederick tội nghiệp vậy; không biết tụi nó di truyền cái tính đó từ đâu cơ chứ?” và thế là bà, người lẽ ra sẽ nổi khùng lên trước những lời lẽ như vậy từ bất kỳ ai có thái độ trịch thượng và quyết đoán kém hơn, đã ngoan ngoãn thốt lên bằng một nửa giọng điệu tủi thân, nửa vannỉ:

“Không để tôi cởi váy ra giúp cô nhé, thưa cô, và chải lại tóc cho cô nữa?”

“Không! Đêm nay thì không cần đâu, cảm ơn cô.” Và Margaret nghiêm nghị cầm nến tiễn bà ra khỏi phòng rồi sập cửa chốt lại. Kể từ đó trở đi, Dixon bắt đầu vâng lời và ngưỡng mộ Margaret. Bà bảo rằng đó là vì cô quá giống cậu chủ Frederick tội nghiệp; nhưng sự thật là, Dixon, cũng giống như rất nhiều người khác, thích có cảm giác được cai trị bởi một bản lĩnh mạnh mẽ và quyết đoán.

Margaret rất cần sự trợ giúp hành động lẫn sự im lặng trong lời nói của Dixon; bởi vì trong một khoảng thời gian, Dixon vẫn cho rằng bổn phận của mình là phải bày tỏ thái độ bất mãn bằng cách nói ít nhất có thể với cô chủ trẻ; thế nên nguồn năng lượng ấy đã được trút hết vào hành động thay vì lời nói. Nửa tháng thực sự là một khoảng thời gian quá ngắn ngủi để chuẩn bị cho một cuộc chuyển nhà đầy hệ trọng như vậy; như Dixon từng nói, “Bất kỳ ai không phải là một quý ông—thực ra là hầu như bất kỳ quý ông nào khác—” nhưng chợt bắt gặp ánh mắt sắc lạnh và cương nghị của Margaret ngay lúc ấy, bà liền ho khan để nuốt trọn phần câu còn lại vào trong, và ngoan ngoãn ngậm viên kẹo ngậm hoải hương mà Margaret đưa cho để chữa cái bệnh “ngứa rát cổ họng nho nhỏ của tôi đây này, thưa cô.” Thế nhưng hầu như bất kỳ ai khác ngoài Mr. Hale đều sẽ có đủ kiến thức thực tế để nhận ra rằng, chỉ trong một khoảng thời gian ngắn ngủi ngủ như thế, thật khó lòng mà chọn được một ngôi nhà nào ở Milton-Northern, hay thực ra là bất cứ nơi nào khác, để có thể dọn toàn bộ số đồ đạc buộc phải bốc dỡ ra khỏi nhà xứ Helstone vào đó.

Mrs. Hale, bị choáng ngợp bởi tất cả những rắc rối và nhu cầu giải quyết việc nhà gấp rút cứ dồn dập ập đến cùng lúc, cuối cùng đãổ đổ bệnh thực sự, và Margaret thậm chí còn cảm thấy như trút được gánh nặng khi mẹ thực sự ngã bệnh nằm liệt giường, và giao phó toàn bộ quyền quản lý mọi việc lại cho cô. Dixon, trung thành với vị trí vệ sĩ của mình, tận tụy chăm sóc bà chủ hết mực, và chỉ thỉnh thoảng bước ra khỏi phòng ngủ của Mrs. Hale để lắc đầu, rồi lẩm bẩm một mình theo cách mà Margaret chẳng thèm để tâm tới. Bởi vì, điều duy nhất rõ ràng và rành mạch trước mắt cô, chính là sự cần thiết phải rời khỏi Helstone. Người kế nhiệm cha cô tại giáo xứ đã được chỉ định; và dù thế nào đi nữa, sau quyết định của cha, tuyệt đối không được phép chần chừ thêm nữa, vì lợi ích của chính ông, cũng như từ mọi cân nhắc khác. Bởi vì mỗi buổi tối khi trở về nhà, ông lại càng trở nên chán nản và suy sụp hơn sau những cuộc chia tay bắt buộc mà ông đã tự định đoạt phải thực hiện với từng người dân trong giáo xứ. Margaret, dẫu non kinh nghiệm trong mọi công việc thực tế cần phải giải quyết, chẳng biết nên tìm đến ai để xin lời khuyên. Bếp trưởng và Charlotte vẫn miệt mài làm việc với đôi tay sẵn sàng và một trái tim kiên cường trong toàn bộ công cuộc tháo dỡ và đóng gói đồ đạc; và xét về mặt đó, sự phán đoán tuyệt vời của Margaret đã giúp cô nhìn nhận rõ điều gì là tốt nhất và chỉ đạo cách thức thực hiện ra sao. Thế nhưng họ sẽ phải đi đâu đây? Trong vòng một tuần nữa họ phải đi rồi. Đi thẳng tới Milton, hay đi đâu? Quá nhiều kế hoạch phụ thuộc vào sự chính xác này khiến Margaret quyết định phải hỏi thẳng cha mình vào một buổi tối, bất chấp sự mệt mỏi và chán nản hiện rõ trên khuôn mặt ông. Ông đáp lời:

“Con gái yêu! Thật sự là cha có quá nhiều điều phải suy nghĩ nên chưa chốt được việc này. Mẹ con nói sao? Mẹ con muốn gì? Tội nghiệp Maria!”

Ông nhận lại một tiếng thở dài còn lớn hơn cả tiếng thở dài của chính mình. Dixon vừa bước vào phòng để lấy thêm tách trà cho Mrs. Hale, và bắt gặp những lời cuối cùng của Mr. Hale, lại được che chở bởi sự hiện diện của ông trước ánh mắt trách móc của Margaret, nên đã mạnh dạn lên tiếng, “Bà chủ tội nghiệp của tôi!”

“Cô không nghĩ là hôm nay bà ấy trở nặng hơn đấy chứ?” Mr. Hale vội vã quay người lại hỏi.

“Tôi chắc chắn là mình không dám nói đâu, thưa ngài. Chẳng đến lượt tôi phải đánh giá phán xét. Căn bệnh hình như nặng về phần tâm tư suy nghĩ nhiều hơn là về thể xác.”

Mr. Hale lộ rõ vẻ đau khổ vô bờ bến.

“Tốt hơn là cô hãy mang trà lên cho mẹ khi nó hãy còn nóng đi, Dixon,” Margaret nói bằng giọng điệu đầy quyền uy nhưng điềm tĩnh.

“Ôi! Tôi xin lỗi cô nhé! Tâm trí tôi lúc bấy giờ đang bận nghĩ về người chủ đáng thương... à nhầm... về Mrs. Hale cơ.”

“Cha ơi!” Margaret nói, “chính sự bấp bênh kéo dài này mới là thứ làm hại sức khỏe của cả hai người. Tất nhiên là mẹ phải cảm thấy bất ổn trước sự thay đổi quan điểm của cha: chúng ta không thể ngăn cản điều đó được,” cô tiếp tục nói một cách dịu dàng; “nhưng giờ đây hướng đi đã rõ ràng, ít nhất là cho đến một mốc nhất định. Và con nghĩ rằng, cha ạ, con có thể thuyết phục mẹ giúp con lên kế hoạch, nếu cha có thể cho con biết chúng ta cần phải lên kế hoạch cho điều gì. Mẹ chưa bao giờ bày tỏ bất kỳ mong muốn nào cả, và lúc nào cũng chỉ nghĩ đến những điều không thể thay đổi được. Liệu chúng ta có đi thẳng đến Milton không? Cha đã thuê được nhà ở trển chưa?”

“Chưa,” ông đáp, “cha nghĩ là chúng ta đành phải ở nhà trọ tạm thời, rồi từ từ đi tìm nhà sau vậy.”

“Và đóng gói đồ đạc sao cho có thể gửi lại ở ga xe lửa, cho đến khi chúng ta tìm được một ngôi nhà ưng ý ư?”

“Chắc là vậy rồi. Con cứ làm thế nào mà con cho là tốt nhất đi. Chỉ nhớ rằng, chúng ta sẽ có ít tiền tiêu xài hơn trước rất nhiều.”

Họ chưa bao giờ có quá nhiều tiền dư dả, như Margaret thừa hiểu. Cô cảm thấy đó là một gánh nặng vô cùng lớn bất ngờ đè nặng lên đôi vai mình. Bốn tháng trước, tất cả những quyết định mà cô cần phải đưa ra chỉ đơn giản là hôm nay mặc chiếc váy nào đi ăn tối, hay giúp Edith lập danh sách xem ai sẽ là người dìu ai trong các buổi tiệc tối ở nhà. Gia đình nơi cô sinh sống cũng chẳng phải là nơi đòi hỏi phải đưa ra quá nhiều quyết định. Ngoại trừ trường hợp trọng đại duy nhất là lời cầu hôn của Đại úy Lennox, mọi thứ đều diễn ra đều đặn chính xác như bánh xe đồng hồ. Mỗi năm một lần, sẽ có một cuộc tranh luận dài hơi giữa người dì của cô và Edith về việc liệu họ nên đi đảo Wight, đi nước ngoài, hay đến Scotland; nhưng vào những dịp như vậy, bản thân Margaret luôn chắc chắn rằng mình sẽ cứ thế trôi dạt vào cái bến cảng yên bình của gia đình mà chẳng cần phải nhọc công tốn chút sức lực nào. Giờ đây, kể từ ngày Mr. Lennox đến và khiến cô hoảng hốt đưa ra một quyết định, mỗi ngày trôi qua lại đem đến một câu hỏi vô cùng hệ trọng đối với cô và những người mà cô yêu thương cần phải được giải quyết.

Cha cô đi lên gác sau bữa trà để ngồi với vợ. Margaret ở lại phòng khách một mình. Bất chợt cô cầm lấy một cây nến và đi vào phòng làm việc của cha để khuân một cuốn tập bản đồ lớn, rồi lôi xềnh xệch nó trở lại phòng khách, bắt đầu cặm cụi ngấu nghiến nghiên cứu bản đồ nước Anh. Cô đã sẵn sàng ngẩng đầu lên với nụ cười tươi tắn khi cha bước xuống lầu.

“Con đã tìm ra một kế hoạch tuyệt vời lắm nhé. Nhìn đây này—ở hạt Darkshire, cách Milton chưa đầy một đốt ngón tay của con, chính là Heston, nơi mà con vẫn thường nghe những người sống ở miền bắc nhắc đến như một thị trấn nghỉ dưỡng tắm biển vô cùng dễ chịu. Nào, chẳng lẽ cha không nghĩ rằng chúng ta có thể đưa mẹ đến đó cùng với Dixon, trong khi cha và con đi xem nhà cửa và chuẩn bị sẵn sàng một căn nhà ở Milton cho mẹ sao? Mẹ sẽ được hít thở bầu không khí biển để lấy lại sức khỏe chuẩn bị cho mùa đông, lại tránh được tất cả mọi sự mệt mỏi, và Dixon cũng sẽ rất thích thú khi được chăm sóc cho mẹ.”

“Dixon cũng sẽ đi cùng với chúng ta ư?” Mr. Hale hỏi với vẻ bàng hoàng bất lực.

“Ôi, vâng chứ ạ!” Margaret nói. “Dixon hoàn toàn có ý định đó, và con không biết mẹ sẽ xoay sở ra sao nếu thiếu cô ấy.”

“Nhưng cha sợ rằng chúng ta sẽ phải thích nghi với một lối sống hoàn toàn khác biệt đấy. Mọi thứ ở thị trấn đều đắt đỏ hơn nhiều. Cha nghi ngờ việc Dixon có thể tự làm cho mình thoải mái được hay không. Nói thật với con nhé, Margaret, thỉnh thoảng cha có cảm giác như thể người phụ nữ đó hay làm cao cách điệu bộ lắm ấy.”

“Tất nhiên là cô ấy hay làm thế rồi, thưa cha,” Margaret đáp; “và nếu cô ấy phải chịu đựng một lối sống khác biệt, chúng ta sẽ phải chịu đựng cái tính hách dịch của cô ấy, thậm chí còn tồi tệ hơn. Nhưng cô ấy thực sự yêu quý tất cả chúng ta, và chắc chắn sẽ cảm thấy vô cùng đau khổ nếu phải rời xa chúng ta—đặc biệt là trong sự thay đổi này; thế nên, vì lợi ích của mẹ, và vì sự trung thành của cô ấy, con thực sự nghĩ rằng cô ấy phải được đi cùng.”

“Thôi được rồi, con yêu. Cứ làm theo ý con đi. Cha đành chịu thua vậy. Heston cách Milton bao xa? Độ rộng bằng một đốt ngón tay của con không cho cha một ý niệm rõ ràng lắm về khoảng cách đâu.”

“Dạ, vậy thì con đoán nó khoảng ba mươi dặm; khoảng cách đó không xa lắm đâu ạ!”

“Không xa về khoảng cách, nhưng còn về phần—. Thôi kệ đi! Nếu con thực sự nghĩ rằng điều đó sẽ mang lại điều tốt lành cho mẹ con, thì cứ quyết định như thế đi.”

Đây là một bước tiến lớn. Giờ đây Margaret có thể bắt tay vào làm việc, hành động và lên kế hoạch một cách thực sự nghiêm túc. Và giờ đây Mrs. Hale cũng có thể tự vực dậy bản thân khỏi sự uể oải, và tạm quên đi những nỗi đau đớn thực sự của mình để nghĩ đến niềm vui sướng và sự thích thú khi được đi ra biển. Niềm tiếc nuối duy nhất của bà là Mr. Hale không thể ở bên cạnh bà trong suốt nửa tháng bà ở đó, giống như ông đã từng ở bên bà trọn vẹn nửa tháng một lần, khi họ đính hôn, và bà đang ở trọ cùng với Sir John và Lady Beresford tại Torquay.