Có nhiều bi kịch đang chờ được kể trong căn hộ mé tay trái tầng trệt. Ông Konrad Jensen là một người trung niên, dáng thấp, mặc một chiếc áo len màu đỏ và quần dài may bằng vải gabađin. Ông xác nhận mình là tài xế taxi và đã chuẩn bị sẵn các giấy tờ chứng minh quyền sở hữu chiếc Peugeot đời cũ có gắn hộp đèn taxi đậu ngoài phố. Ông cho biết mình đã sống trong căn hộ từ năm 1948, chưa kết hôn và không có con cái. Ông đã luôn sống một mình từ lúc trưởng thành.

Mái tóc của Konrad Jensen đã chuyển màu muối tiêu. Trong cuộc nói chuyện giữa chúng tôi, gương mặt râu ria không cạo của ông dường như đi từ thất vọng đến tuyệt vọng. Các câu trả lời càng lúc càng cụt ngủn và ông dần trở nên rầu rĩ khi giải đáp các thắc mắc của tôi. Đúng, sau ca làm việc ông đã về nhà lúc 8 giờ tối, chỉ vài bước chân sau Kristian Lund và Darrell Williams. Đúng, ông chắc chắn rằng Kristian Lund đã vào tòa nhà trước. Đúng, ông đã đứng lại ở cầu thang bàn luận về một trận bóng đá với anh người Mỹ lúc 10 giờ 15 phút khi nghe tiếng súng nổ ở tầng hai. Đúng, hai người họ ngay lập tức chạy lên lầu và chờ ở ngoài cửa căn hộ. Và đúng là Kristian Lund, bà vợ ông gác dan cùng Andreas Gullestad cũng lục tục lên đến nơi trong vòng vài phút. Nhưng không, ông chưa từng thấy một cái áo khoác đi mưa màu xanh dương nào trong tòa nhà số 25 phố Krebs này.

Rồi đột nhiên Konrad Jensen thu hết dũng khí để cao giọng hơn một chút.

“Tôi cần phải kể với anh về bản thân bởi vì trước sau gì anh cũng biết tất cả. Tôi từng ủng hộ Phát xít, từng là một thành viên của đảng Nasjonal Samling trong thời chiến tranh và thụ án tù sáu tháng vào năm 1945-1946 vì tội đã gia nhập đảng NS trước chiến tranh và phục vụ như một tài xế cho quân Đức từ sau ngày 9 tháng 4 năm 1940. Tôi chưa bao giờ chối bỏ việc này. Nhưng tội lỗi của tôi chỉ có vậy. Tôi chưa bao giờ phạm tội gì khác, dù thế nào đi nữa.”

Cũng hợp lý khi tôi nhìn Konrad Jensen dưới một lăng kính mới, phê phán hơn.

Ông vội vàng nói tiếp: “Tôi chưa từng gặp ông Harald Olesen trong hoặc sau chiến tranh và tôi không hề liên quan gì đến cái chết của ông ta. Thật ra mà nói, cái chết của ông ta là điều tồi tệ nhất có thể xảy đến với tôi.”

Sau một thoáng dừng lại để suy nghĩ, ông Konrad Jensen tiếp tục nói với giọng chậm rãi và buồn rầu: “Đương nhiên mọi người sẽ nghi ngờ tôi. Chẳng mấy chốc rồi báo chí sẽ viết về tôi, một cựu phát xít, và tôi sẽ trở thành mục tiêu di động cho mọi người. Tôi đã chật vật bao nhiêu năm vì điều đó từ ngày được ra tù. Tôi đã hai lần đổi tên, từ Konrad Hansen thành Konrad Pedersen rồi Konrad Jensen. Nhưng vẫn luôn có những người nghe ngóng được chuyện của tôi và gọi tôi là ‘tên phản bội Konrad’. Vẫn có những người không chịu lên xe taxi của tôi vì họ nghe nói tôi từng thuộc đảng NS. Việc này ít dần theo năm tháng, nhưng giờ đây mọi thứ sẽ lại tồi tệ.”

Ông Konrad Jensen chậm rãi đứng lên khỏi ghế sofa, bước đến cửa sổ và chỉ tay xuống lề đường. “Chiếc xe của tôi đậu ở đó. Không mới, và cũng không phải là tốt nhất thế giới hồi còn mới, nhưng nó vẫn chạy tốt và tôi biết nó rõ hơn bất kỳ ai khác. Chiếc xe luôn là người bạn trung thành nhất của tôi. Tôi biết là hơi trẻ con, nhưng tôi thích gọi nó là Petter, theo tên một người bạn thuở nhỏ. Petter Peugeot và Konrad Jensen, cặp đôi ‘tàn tạ’ già đi cùng nhau và biết rõ đường phố Oslo hơn hết thảy mọi người.”

Gương mặt ông chua xót khi nói tiếp. “Tôi bước sang tuổi năm mươi hồi tháng 2 nhưng chỉ kỷ niệm một mình bằng một bữa ăn giản dị trong nhà hàng. Tôi không còn dính líu gì với những người NS cũ và không dễ để kết bạn với những người khác. Bố mẹ tôi mất đã lâu, tôi cũng không liên lạc mấy với anh chị em của mình. Lần cuối tôi nghe về anh trai là vào năm 1940, khi anh ấy vay tiền với lãi suất cắt cổ để trả nợ cho tôi. Nhân dịp sinh nhật năm mươi tuổi của tôi, chị tôi gửi một thiệp mừng vỏn vẹn có bảy từ và đến trễ bốn ngày!”

Tôi không thấy những thất vọng cá nhân và gia đình có tầm quan trọng đặc biệt nào trong vụ án này. Vì vậy, khi ông Konrad Jensen dừng lấy hơi, tôi tận dụng ngay cơ hội để hỏi về mối quan hệ của ông với những người hàng xóm khác.

“Cũng không có nhiều điều để nói. Chúng tôi gặp nhau ở hành lang, trao đổi vài câu về những chuyện lặt vặt. Vợ chồng người gác dan dĩ nhiên biết rõ lai lịch của tôi trong chiến tranh. Họ không bao giờ nhắc đến điều đó, và cũng không phải là những người nhiều chuyện. Ông Olesen chắc hẳn phải biết về tôi. Ông ta đã ở đây khi tôi dọn đến và hẳn đã nghe về tôi từ những người bạn chiến đấu cũ. Giữa chúng tôi chưa bao giờ có xích mích nhưng cũng không hề có bất kỳ giao thiệp nào. Ông ta chưa nói một lời nào với tôi và tôi cũng không dám bắt chuyện với ông ta. Olesen luôn tỏ vẻ rất khinh miệt mỗi lần chạm mặt tôi tại hành lang. Tôi phải thừa nhận mình không thích Harald olesen, nhưng không có lí do gì để giết ông ta. Cái chết của ông ta chỉ làm mọi thứ càng tồi tệ hơn với tôi, đặc biệt là nếu như kẻ sát nhân không bị bắt giữ nhanh chóng.”

Ông im lặng trong vài giây, sau đó nói nhanh về những người hàng xóm khác. “Anh người Mỹ ở tầng hai mới vừa dọn đến thời gian gần đây thôi, nhưng anh ta nói tiếng Na Uy giỏi và có vẻ tử tế. Tôi tán gẫu với anh ta về thể thao và những chuyện tương tự mỗi khi có dịp. Anh ngồi xe lăn là một người lịch sự, luôn mỉm cười và chào hỏi nhưng hiếm khi nói gì khác. Anh ta vốn thông minh và giàu có từ trong trứng rồi nên đương nhiên sẽ không quan tâm tới tôi. Cặp đôi ở tầng một vừa mới cưới gần đây và vì vậy vẫn đang có cuộc sống màu hồng. Thỉnh thoảng họ cũng có nhờ tôi chở đi khi cần xe taxi để đi dự tiệc hoặc những dịp tương tự, nhưng chúng tôi không thật sự nói chuyện nhiều với nhau. Họ trẻ trung, có rất nhiều điều đang chờ họ ở phía trước và rất nhiều cơ hội, còn tôi chỉ là một ông già đang đi trên những vòng xoáy mòn mỏi tiến dẫn đến nghĩa địa.”

Khi tôi đề cập đến Sara Sundqvist, ông Konrad Jensen bật cười, một tiếng cười ngắn và chua chát.

“Thật là mỉa mai, đúng không? Với quá khứ như thế, giờ tôi lại ở đây, cách một tầng nhà so với người anh hùng thời Kháng chiến và ngay bên dưới nhà một ả Do Thái. Trên phương diện nào đó, giờ đây cô ta đang đè đầu cưỡi cổ tôi. Tôi không thích điều này. Tuy nhiên, cũng phải công nhận là cô ta rất kín đáo, không gây ồn ào hay mâu thuẫn gì.”

Tôi chưa từng nghe nói hoặc nhìn thấy điều gì cho biết Sara Sundqvist là một người Do Thái, vì vậy tôi vội hỏi ngay liệu ông ấy có chắc chắn về điều đó. Một lần nữa Konrad Jensen bật ra tiếng cười chua chát.

“Trong thế giới này, nếu có điều gì tôi biết rõ hơn việc lái xe thì đó chính là việc nhận ra một tên Do Thái ngay khi chạm mặt. Anh có thể nhận ra họ nhờ vào cái mũi, mái tóc và đôi mắt. Tôi hoàn toàn chắc chắn cô ta là người Do Thái.”

Konrad Jensen rõ ràng chưa từng có khán thính giả lắng nghe và giờ thì ông thao thao bất tuyệt. Ông cố gắng im lặng một lúc nhưng rồi lại nói tiếp.

“Tôi biết thật không khôn ngoan khi mở lòng về chuyện này, nhưng sự việc xảy đến với Stalin và đám Bôn-sê-vích của ông ta cho thấy đảng NS đã đúng. Bản thân những nhà lãnh đạo của đảng Lao Động Na Uy ngày nay cũng thừa nhận điều đó. Và rồi một ngày nào đó sẽ chứng minh chúng tôi cũng đã đúng về dân Do Thái. Không phải tôi muốn bọn họ bị giết chết. Tôi chỉ muốn họ biến đi. Thật tốt khi họ có một quốc gia riêng ở bên kia quả địa cầu, và tôi hy vọng rằng đa số bọn họ sẽ đi đến đó. Như vậy là tốt nhất cho họ, và cho cả chúng ta.”

Ông nhìn lên trần nhà và hạ giọng. “Nhưng công bằng mà nói, cô ta không hề gây ồn ào hoặc phiền phức gì cho bất kỳ ai. Tôi không biết liệu có chút dòng máu Phương Bắc nào trong huyết quản của cô ấy không - chuyện này thì anh phải tự hỏi cô ta thôi.” Tiếp theo là sự im lặng. Ông ta hẳn đã nhận ra tôi không hề lắng nghe với sự đồng cảm, và giọng điệu chua chát của ông nhanh chóng quay trở lại.

“Không có gì cho anh ở đây đâu, trừ phi anh đang tìm kiếm một kẻ bung xung chứ không phải thủ phạm thật sự.”

Đó dĩ nhiên không phải là điều tôi muốn, và cho đến lúc này tôi đã có đáp án cho tất cả các câu hỏi của mình. Vì vậy tôi chào ông Konrad Jensen một cách lịch sự hết mức có thể. Ngay khi ra khỏi cửa, tôi lập tức ghi chú ông ta là đối tượng tình nghi số một.

Tuy nhiên, tôi đã quay trở lên tầng một và gõ cửa nhà Sara Sundqvist. Cô mở cửa một cách thận trọng và chậm rãi như trước, tuy có cười tươi hơn khi thấy tôi lần này. Tôi xin lỗi và giải thích mình quên hỏi về gia đình cô. Sau khi tần ngần một lúc, cô gái trả lời rằng bố mẹ cô là người Do Thái và đã mất trong chiến tranh. Theo những gì cô tìm hiểu được thì họ không có người con nào khác, và cô biết rất ít về gia đình Do Thái của mình. Cô may mắn được một gia đình giáo viên ở Gothenburg cưu mang, họ đã nuôi dưỡng cô cùng với hai cô con gái của mình.

Tôi thấy lúc này chưa cần thiết phải hỏi cô thêm điều gì nữa. Nhưng tôi phải phần nào đó miễn cưỡng thừa nhận rằng Konrad Jensen không phải hoàn toàn không tin cậy được, rằng Sara Sundqvist tương đối đáng quan tâm trong cuộc điều tra án mạng này. Và bí ẩn về thời điểm Kristian Lund thực sự về nhà vào đêm tối xảy ra án mạng càng trở nên hấp dẫn hơn bao giờ hết.