Nửa tiếng sau, tôi đã lại ngồi trong thư viện tòa Bạch Ốc, đối diện với công chúa Patricia. Cô đang vui vẻ nhấm nháp một củ cà rốt to, tựa như một con thỏ mãn nguyện khác thường. Cầm củ cà rốt trong tay trái, cô ghi chú bằng tay phải các từ quan trọng với một tốc độ tuyệt hảo, trong khi tôi nhấm nháp từng chút một tách trà và lặp lại lời khai của những người hàng xóm. Không dưới một lần tôi tự nhủ việc này là một vi phạm tày trời đối với một quy trình điều tra chuẩn, và sẽ gây vô vàn rắc rối nếu bị lộ ra ngoài. Nhưng mặt khác tôi cũng không nghĩ rằng người cha hay cô con gái có thể để lộ bí mật. Sự tin tưởng từ thời thơ ấu của tôi dành cho gia đình Borchmann rất vững chắc. Ngoài ra, tôi hoàn toàn tin sẽ nhận được thêm sự trợ giúp tại đây. Và sau cùng, tôi phải thừa nhận với chính mình, chỉ với chính mình mà thôi, rằng sự giúp đỡ đó là cần thiết để bắt cho được tên sát nhân quỷ quyệt đã sát hại ông Harald Olesen.

Patricia lần đầu tiên cho thấy mình là một người chịu lắng nghe. Cô kiên nhẫn nghe tôi kể hết tất cả những gì tôi biết về vụ án cho đến lúc đó. Tôi có thể thấy mắt cô sáng lên vài lần, nhưng khi tôi dừng nói, cô sốt ruột ra hiệu cho tôi tiếp tục.

Khi tôi nói xong vào khoảng 4 giờ, cô nhận xét ‘vụ này thú vị và bổ ích ở một số điểm’. Tôi xem đó như một lời khen tặng.

“Vậy, ai giết ông Harald Olesen?” tôi hỏi ngay vào vấn đề.

Cô cười nhẹ và lắc đầu với vẻ tiếc nuối.

“Xét về nhiều khía cạnh, điều tra một vụ án mạng trong khi còn chưa biết hung thủ cũng gần giống như vẽ một bức chân dung. Vào đêm thứ Năm, chúng ta chỉ có một tấm vải trắng, nhưng giờ đã có thể phác họa được vài đặc điểm mà chắc chắn sẽ dẫn đến nhiều chi tiết hơn. Mặc dầu có lẽ mọi thứ sẽ sớm sáng tỏ, vẫn còn một khối lượng công việc đáng kể cần làm trước khi gương mặt đó hiện đủ rõ. Bất chấp khung thời gian gây án vừa được điều chỉnh, ta vẫn khó lòng biết được bằng cách nào thủ phạm có thể lẻn vào trước khi ra tay và thoát ra sau đó mà không bị phát giác. Theo những gì chúng ta đã biết, gã hoặc ả có thể vẫn chỉ là một trong số những người hàng xóm, nhưng chúng ta vẫn phải để ngỏ một vài phương án. Do vụ án xảy ra đâu đó giữa 8 giờ và 10 giờ 10 phút, mọi người có mặt trong tòa nhà, dĩ nhiên loại trừ đứa bé, trên lý thuyết đều có cơ hội.

Tôi nhìn cô và ngần ngại đôi chút, nhưng rồi cũng mạo hiểm đưa ra một sự phản đối nhẹ nhàng.

“Cô không nghĩ chúng ta có thể loại trừ người đàn ông ngồi xe lăn sao?”

Cô lắc đầu và đẩy chiếc xe lăn của mình lui lại.

“Không hề. Cho đến nay, chưa có thông tin gì mà ta đã biết cho phép loại trừ khả năng một người đàn ông ngồi xe lăn hoàn toàn khỏe mạnh có thể đã gây ra án mạng, đơn độc hoặc phối hợp với những người khác. Anh phải hỏi anh ta tỉ mỉ hơn về vụ tai nạn dẫn đến tình trạng tàn phế đó và mức độ trầm trọng của nó. Ngay cả bà vợ ông gác dan, cho đến khi chứng minh được là vô tội, vẫn là một kẻ sát nhân tiềm năng.”

Patricia nay đã vào guồng và tiếp tục một cách không mệt mỏi.

“Vậy nên, theo tinh thần của Agatha Christie, câu hỏi chính phải là, ai sẽ hưởng lợi từ cái chết của ông Harald Olesen nhiều đến mức ra tay sát hại ông ấy? Và thêm nữa, tại sao phải giết ông ta bây giờ - khi dù sao ông ấy cũng không còn sống bao lâu nữa?”

“Có lẽ kẻ sát nhân không biết ông ta bị bệnh chăng?” Tôi nói.

Patricia gật, nhưng rồi lại lắc đầu.

“Đó dĩ nhiên là một chuyện hoàn toàn có thể xảy ra, nhưng tôi vẫn tin rằng nhiều khả năng kẻ sát nhân đã biết về tình trạng bệnh tật của ông ta, và nghịch lý thay, đó lại chính là lí do khiến mọi việc phải diễn ra một cách nhanh chóng.”

Đương nhiên, tôi không thể không hỏi tại sao. Tôi không chắc câu trả lời sẽ là gì, và rõ ràng nó không phải là câu trả lời mà tôi có.

“Bởi vì không có vũ khí gây án tại hiện trường.”

Patricia lại mỉm cười lần nữa trước sự ngơ ngác của tôi. Nụ cười của cô có vẻ là phần bản chất ngạo mạn và không thể ưa nổi của cô; nhưng tôi quá quan tâm đến những gì cô ấy muốn nói nên không chấp nhặt điều đó.

“Tôi phải thừa nhận rằng kết luận này có phần võ đoán do còn nhiều yếu tố chưa rõ, nhưng rõ ràng là kỳ cục. Nếu anh tìm thấy vũ khí gần cái xác, vụ án có thể được diễn giải như một vụ tự tử hiển nhiên. Để lại vũ khí có lẽ là một lựa chọn dễ dàng hơn ý tưởng cao siêu về dàn âm thanh. Việc kẻ sát nhân đã không chọn giải pháp để lại khẩu súng cho thấy có lẽ vụ án mạng đã xảy ra sớm hơn dự tính. Một lý giải khác mà tôi có thể nghĩ ra là thủ phạm muốn cho thấy đó là một vụ giết người chứ không phải tự sát. Dù sao đi nữa, câu hỏi tại sao nó xảy ra lúc này gần như độc lập với câu hỏi tại sao nó xảy ra. Di chúc và khoản tiền mất đi trong tài khoản của nạn nhân rõ ràng rất đáng lưu ý theo hướng này. Anh nên theo đuổi cả hai câu hỏi ngay đầu tuần tới. Trong lúc này, tôi đề nghị anh hỏi những người hàng xóm xem liệu họ có chịu cung cấp cho cuộc điều tra thông tin về tình hình tài chính của mình hay không. Chỉ riêng việc ai trả lời ‘có’ hay ‘không’ cũng sẽ rất đáng quan tâm đấy.

Tôi gật đầu và lập tức hỏi tiếp.

“Cô có nghĩ vụ này chủ yếu là do tiền bạc?”

Patricia trầm ngâm nhấm nháp củ cà rốt trong khoảng một phút trước khi trả lời.

“Tiền bạc có thể có tính quyết định nhưng tôi nghĩ nó là một manh mối hơn là một lời giải, động cơ của vụ án này liên quan đến điều gì đó quan trọng và nghiêm trọng hơn. Dù sao thì, đã có vài manh mối chỉ ngược về cuộc chiến tranh.”

Một lần nữa tôi tự ngẫm thấy những người cho rằng tiền bạc là không quan trọng vì lí do nào đó dường như luôn có thừa tiền trong tay. Nhưng trước khi tôi quyết định có nói ra ý đó hay không thì Patricia đã dấn thêm một bước.

“Nói tóm lại, tôi không nghĩ chúng ta đang tìm kiếm một người cư xử bình thường. Tôi tin rằng chúng ta đang tìm một người ruồi.”

Dù kiến thức về động vật học của tôi có lẽ cao hơn mức trung bình, tôi vẫn phải thú nhận rằng đây là một chủng loài mà mình chưa biết. Tôi hoàn toàn không hiểu tại sao cô ấy lại nhắc đến nó vào lúc này. Sau khi suy nghĩ muốn vỡ đầu trong khoảng một phút, tôi đành nuốt trái đắng và hỏi ý của cô là gì. Patricia cố nở một nụ cười hối lỗi, nhưng không mấy thành công.

“Tôi xin lỗi - tôi không cố ý. Đó là một khái niệm tôi tự đặt ra và đã dùng nhiều đến nỗi quên mất rằng đó không phải là khái niệm mà người khác hiểu được. Nhưng tôi tin là nó có thể phù hợp trong vụ này. Có nhiều người ở vào một thời điểm nào đó trong đời đã trải qua một biến cố đau đớn và gây tổn thương nặng đến nỗi họ không bao giờ vượt qua nó được. Họ trở thành người ruồi, và dành gần như toàn bộ thời gian còn lại trong đời để quanh đi quẩn lại với chuyện đã xảy ra. Như những con ruồi bâu quanh đống rác, nếu phải dùng một hình ảnh tương đồng. Tôi nghĩ rằng chính ông Harald Olesen, đằng sau bộ vest và chiếc mặt nạ của mình, thực chất là một người ruồi. Và tôi ngờ rằng ông ta bị giết bởi một người ruồi khác.”

Giờ thì tôi đã hiểu cô muốn nói gì - và ngay lập tức nhận thấy một liên kết khả dĩ tới những giả thiết sơ bộ của tôi.

“Nghĩa là cô muốn ám chỉ Konrad Jensen?”

Patricia trầm ngâm lắc đầu một lúc, trước khi trả lời.

“Có và không. Hiện tại, Konrad Jensen là người ruồi dễ thấy nhất trong số những người hàng xóm. Nhưng tôi đồ rằng ông ta không phải là người ruồi duy nhất, và vì nhiều lí do khác, tôi không mấy tin ông ta chính là thủ phạm. Nếu chúng ta có thể tìm ra một mối liên hệ trực tiếp giữa ông ta và Harald Olesen trong thời chiến tranh thì khả năng Konrad Jensen là thủ phạm sẽ hợp lý hơn.”

Tôi đành phải tán thành những gì Patricia nói. Và đột nhiên tôi nhớ ra mình phải hỏi ý kiến cô về chiếc áo khoác đi mưa màu xanh dương. Patricia tươi tinh hẳn khi nghe đề cập đến nó và ban cho tôi một lời khen ngợi mà tôi đã chờ từ lâu.

“Anh hoàn toàn đúng - nó có thể rất quan trọng. Một khi chúng ta biết ai là người đã vứt chiếc áo đó đi, tôi nghĩ chúng ta sẽ lần ra gót chân của hung thủ. Và tôi tin chắc anh đã không lục soát tất cả tủ quần áo của mọi người vào tối thứ Năm để tìm chiếc áo khoác đi mưa màu xanh dương, đúng không?”

Đây là cơ hội để tôi có được một chiến thắng nho nhỏ.

“Dĩ nhiên chúng tôi đã không lục soát các tủ quần áo của họ để tìm kiếm một chiếc áo khoác đi mưa màu xanh dương mà chúng tôi không biết, nhưng tôi nghĩ có thể khẳng định một cách tương đối chắc chắn rằng không ai nhìn thấy nó trong bất kỳ căn hộ hàng xóm nào vào khuya thứ Năm. Không ai ghi nhận về một cái áo khoác đi mưa lớn màu xanh, và không dễ để giấu đi một thứ như thế giữa lúc đang có cuộc khám nhà.”

Có một lúc tôi đã nghĩ rằng Patricia sắp bước ra khỏi xe lăn. Trong khoảng nửa phút, mắt cô sáng rực và cơ thể căng ra.

“Tuyệt vời’ cô gần như thì thầm. ‘Đó vẫn chưa phải là yếu tố quyết định, nhưng có thể sẽ được chứng tỏ là yếu tố quyết định.”

Tôi chờ nghe lời giải thích tiếp theo nhưng rồi sớm nhận ra nó chưa sẵn sàng. Do vậy, tôi hỏi cô thu được gì qua lời khai của những người hàng xóm. Lần này cô trả lời nhanh chóng.

“Vẫn còn nhiều bí ẩn trong tòa nhà đó. Bản thân việc tất cả những người này đến ở trong cùng một tòa nhà cũng rất đáng ngờ. Nhà ngoại giao người Mỹ có thể là trường hợp khác thường nhất, nhưng cô sinh viên từ Thụy Điển, anh chàng sống bằng tài sản thừa kế đến từ Oppland và con gái của một tỉ phú từ Baerum cũng không thật sự thuộc về khu Torshov, bờ Đông của dòng sông. Vài người trong số họ có thể sống ở đó do tình cờ - có thể nói như vậy - nhưng chắc chắn không phải tất cả. Thực ra thì, tôi nghi ngờ cho đến nay chỉ có một người hàng xóm duy nhất đã thực sự cởi mở và thành thật mà thôi.”

Cô đột ngột ngưng nói, rõ ràng biết tôi muốn hỏi người đó là ai. Khi tôi làm thế, cô cười một cách ranh mãnh và xé một tờ giấy từ quyển sổ của mình. Dùng bàn tay trái che tờ giấy, Patricia viết vội vài từ trước khi gấp mẩu giấy lại. Rồi cô rung chuông gọi người giúp việc. Trong lúc chúng tôi chờ đợi, Patricia nhìn tôi, miệng nở nụ cười cực kỳ ngây thơ và đấu dịu.

“Anh vui lòng bỏ qua cho thái độ có phần lập dị của tôi, nhưng nó chỉ là một ánh chớp trong bóng tối và có thể tôi sai. Nếu quả như vậy, tôi không cho phép sự suy đoán này làm ảnh hưởng không hay đến cuộc điều tra đang tiếp diễn của anh.”

Ngay khi vừa nghe tiếng gõ cửa, cô dừng cuộc đối thoại và đưa tờ giấy đã gấp cho cô giúp việc.

“Vui lòng bỏ cái này vào một phong thư, niêm kín và gửi nó đến cho Thanh tra Cảnh sát Kolbjorn Kristiansen ở sở cảnh sát Oslo. Cô sẽ tìm thấy địa chỉ trong danh bạ điện thoại. Hãy gửi lá thư này trên đường cô về nhà tối nay.”

Benedikte nhìn từ Patricia sang tôi, lúng túng thấy rõ.

“Benedikte, đừng cố suy nghĩ nữa, cô có bao giờ thành công đâu. Benedikte chỉ nên làm những gì được bảo, và mọi việc sẽ ổn,” Patricia ra chỉ thị với giọng cứng rắn.

Cô giúp việc im lặng gật đầu vẻ hối lỗi, đỡ lấy tờ giấy và nhanh chóng rút lui. Tôi cảm thấy không thoải mái lắm, cho dù có thể đó là cách họ thường nói chuyện với nhau. Tuy nhiên, tôi đã có quá đủ vấn đề nên không muốn can thiệp vào chuyện giao tiếp trong nội bộ nhà Borchmann.

Patricia chờ cánh cửa đóng lại sau lưng Benedickte rồi mới tiếp tục nói.

“Bưu điện đã lấy thư của ngày hôm nay, như vậy lá thư sẽ không được gửi trước thứ Hai, nghĩa là anh sẽ không nhận nó trước thứ Ba. Có thể tôi phạm sai lầm, nhưng cũng thú vị nếu ta xem thử suy đoán của tôi hôm nay có trùng hợp với những gì sẽ diễn ra từ đây đến thứ Ba. Tôi sẽ rất ngạc nhiên nếu từ giờ đến lúc đó vài người trong số các vị hàng xóm không quyết định điều chỉnh lời khai của mình.”

Tôi hướng ngay sự chú ý của cô vào vài manh mối còn lỏng lẻo mà tôi đang vật lộn để xâu chuỗi.

“Kristian Lund có thể là một trong số họ. Cô nghĩ gì trước sự không nhất quán về thời điểm anh ta về đến nhà buổi tối hôm xảy ra án mạng? Hiện đang là ba chống hai, và tôi thật tình không biết nên tin vào ai.”

Patricia đột ngột phá lên cười thật to và lém lỉnh.

“Có lẽ tôi không nên cười. Đó lại là một câu chuyện khác, nhưng dĩ nhiên vẫn còn có vẻ quan trọng. Nếu anh nghĩ về việc đó, không hẳn là ba chống hai có lợi cho Kristian Lund. Việc vợ anh ta xác nhận chồng mình bước qua cửa căn hộ lúc 9 giờ tối không hẳn mâu thuẫn với lời khẳng định của hai người khác rằng anh ta đã về nhà một tiếng trước đó. Người duy nhất ủng hộ lời khai của anh ta là bà vợ ông gác dan, người mà theo lời anh có vẻ không thoải mái bởi tình huống. Tôi nghĩ anh cần nói chuyện nghiêm túc với bà ta về việc này, sau đó sự việc sẽ sớm sáng tỏ thôi.”

Tôi hứa sẽ làm thế; mặc dầu không nhìn thấy lối ra.

“Nhưng như vậy thì Kristian Lund đã ở đâu trong khoảng thời gian đó. Anh ta không thể chỉ đi từ cửa tòa nhà đến cửa căn hộ mà mất chừng đó thời gian?”

Patricia lại cười một lần nữa; cũng thật to và lém lỉnh như trước.

“Nếu quả thật như vậy thì anh ta còn tàn tật hơn cả tôi và Andreas Gullestad cộng lại. Nếu Kristian Lund đã về nhà lúc 8 giờ tối; trên lý thuyết anh ta có thể ở trong bất kỳ căn hộ nào trong tòa nhà. Tuy nhiên, chỉ có hai khả năng có thể xảy ra trên thực tế. Một thực sự nghiêm trọng, một rất đáng xấu hổ, và cả hai đều quan trọng đối với cuộc điều tra.

Tôi nhìn chằm chằm Patricia, ngưỡng mộ hơn bao giờ hết. Cô cười với tôi một cách kiêu kỳ và ung dung nhấm nháp hết củ cà rốt trước khi tiếp tục.

“Khả năng thứ nhất và nghiêm trọng hơn tất nhiên rất dễ thấy… Kristian Lund đã ở trên tầng hai, trong căn hộ của ông Harald Olesen. Vì vài lí do mà anh ta không thể hoặc không dám chia sẻ với chúng ta. Điều này hoàn toàn khả dĩ trong trường hợp này, nhưng giả thuyết thứ hai có xác suất cao hơn.”

Sự kiên nhẫn của tôi đã gần cạn. Và cuối cùng thì hết sạch khi cô thấy rằng đây là thời điểm phù hợp để hô biến ra một củ cà rốt mới rồi cắn vài miếng đầy tư lự. Cảm giác tức tối khi bị chọc ghẹo bởi những người bạn thông minh hơn mình ở trường trung học đột ngột lóe lên lần nữa trong tôi.

“Vậy theo giả thuyết thứ hai và đáng xấu hổ hơn đó thì ông Lund đã ở đâu giữa 8 và 9 giờ tối? Quý cô Borchmann có thể vui lòng cho cái đầu thám tử này biết được không?”

Chất giọng sắc lạnh của tôi làm Patricia nhăn nhó khó chịu một lúc. Sau đó cô mỉm cười đấu dịu, nhưng vẫn có vẻ lém lỉnh ngấm ngầm. Đột nhiên, cô lại giống như một cô gái mười-tám-tuổi nhiều chuyện trong chuyến dã ngoại của trường.

“Theo giả thuyết thứ hai và đáng xấu hổ hơn đó, anh ta dĩ nhiên đang ở tầng một. Trong phòng ngủ của căn hộ 2A, hay cụ thể hơn là… trên người cô Sara Sundqvist!”

Cô phá lên cười một lần nữa, lần này chắc do biểu cảm trên gương mặt tôi.

“Điều đó ăn khớp một cách đáng kinh ngạc, không phải vậy sao? Nó sẽ giải thích được người tình bí mật của cô ta và điểm đáng lưu ý là người này chưa từng bị nhìn thấy bởi bà vợ ông gác dan hoặc một ai khác. Điều đó cũng giải thích được tại sao Kristian Lund bướng bỉnh khẳng định trước mặt vợ rằng anh ta không về nhà sớm hơn.”

Dĩ nhiên là nó ăn khớp một cách đáng kinh ngạc. Bao gồm cả phản ứng của bà vợ ông gác dan, giờ tôi mới nghĩ đến điều đó. Việc duy nhất mà nó không giải thích được là tại sao tôi không nhìn ra khả năng đó. Và tại sao bà vợ ông gác dan lại nói dối. Nhưng mặc dù Kristian Lund có thêm nhiều điểm không thống nhất và cần giải thích, tôi vẫn không tài nào nhìn ra một sát thủ máu lạnh nơi ông bố trẻ đầy lo âu đó.

Tổng kết lại, Patricia đồng ý rằng để cho thận trọng, tôi chỉ nên cho báo chí biết về sự thay đổi thời gian xảy ra án mạng và câu chuyện đằng sau nó vào Chủ nhật, sau khi đã đối chất với những người hàng xóm. Cô bảo tôi đã ‘đúng’ khi cho rằng nên gây áp lực lên kẻ sát nhân hơn là tạo một cảm giác an toàn giả tạo. Trong thâm tâm, tôi lo ngại nhiều hơn về điều mà mọi người và báo chí có thể nghĩ đến hoặc tin vào, nếu cuộc điều tra không có bước tiến triển thấy rõ nào sau nhiều ngày.

Tối thứ Bảy, 6 tháng 4 năm 1968, tôi rời tòa Bạch Ốc vào khoảng 6 giờ. Hoàn toàn tương phản với hoàn cảnh của hai mươi bốn giờ trước, tôi lái xe về nhà buổi tối đó với niềm tin sớm muộn gì thủ phạm giết hại Harald Olesen cũng sẽ bị bắt và đối mặt với sự trừng phạt.

Tuy nhiên, ngay trước khi ra về, tôi đã mắc một sai lầm về nhận định khiến tôi phiền muộn suốt buổi tối. Khi đứng lên, tôi đã nghĩ có lẽ mình cần nhấn mạnh tầm quan trọng của vụ án với Patricia.

“Tôi hoàn toàn cởi mở với cô và tin rằng cô sẽ không lợi dụng điều đó. Cô không bao giờ được nhắc đến nội dung cuộc trò chuyện của chúng ta với bất kỳ người nào khác, ngoại trừ cha cô, có lẽ vậy, nếu thấy cần thiết.”

Cô nhìn tôi với vẻ mặt đầy tổn thương. Tôi chưa bao giờ thấy điều đó ở một người phụ nữ - và bản thân việc đó, buồn thay, đã đủ nói lên tất cả. Sau đó cô nói thêm, bằng một giọng cay đắng và trầm buồn: “Nhưng anh Thanh tra Cảnh sát thân mến của tôi ơi, tôi có thể ba hoa chuyện đó với ai trên đời đây?”

Tôi xấu hổ liếc nhìn quanh căn phòng rộng lớn, nơi cô đang ngồi lẻ loi thấy rõ, giữa cơ man nào là sách. Sau đó, tôi lúng búng nói lời xin lỗi và cảm ơn, trước khi theo sau cô giúp việc im lặng rời khỏi căn phòng. Lúc tôi bước qua ngưỡng cửa, Patricia đã lấy cái đánh dấu trang ra khỏi quyển sách đầu tiên trong chồng sách trên bàn và đang thoải mái nhấm nháp một củ cà rốt, không hề có ý định nói một lời nào.

Lúc đi ngủ vào cuối ngày điều tra thứ ba, tôi đã lạc quan hơn nhiều về viễn cảnh của cuộc điều tra, do ảnh hưởng của cuộc gặp với Patricia. Nhưng tôi cũng biết rằng chúng tôi đang theo dấu một tên sát nhân quỷ quyệt và con đường đi đến một vụ bắt giữ hãy còn rất xa. Tuy vậy, tôi không hề biết rằng nó sẽ phải cần đến sáu ngày kịch tính cao độ tựa một ván cờ vua kỳ lạ giữa Patricia và kẻ sát nhân - dù họ không ở trong cùng một phòng hoặc tiếp xúc trực tiếp với nhau.