Buổi chiều hôm đó dài lê thê và đầy mệt mỏi trong một phòng thẩm vấn dã chiến tại văn phòng hãng luật Ronning, Ronning & Ronning. Luật sư Ronning con đã lập tức phản đối việc ‘trưng dụng rất bất thường và không cần thiết một cơ sở hợp pháp’ nhưng nhanh chóng rút lui khi một Ronning cha ít cứng nhắc hơn nhiều xuất hiện và được tôi hứa sẽ trả phí hậu hĩnh cho việc sử dụng phòng hộị thảo. Ronning cha đại khái già gấp đôi, nặng gấp đôi con của mình và rõ ràng có vẻ thực dụng gấp đôi. Một căn phòng nhỏ bên cạnh được nhanh chóng chuyển đổi thành phòng thẩm vấn, do đó những người đang chờ có thể thoải mái di chuyển trong phòng hội thảo rộng rãi và khu tiếp tân.
Sara Sundqvist gật đầu trong trạng thái như đang còn sốc khi được cho biết sẽ là người đầu tiên, và ngoan ngoãn theo tôi vào phòng. Gương mặt cô tươi tỉnh lên khi chúng tôi ngồi riêng ở đó và cô tặng tôi một nụ cười rụt rè khi rời khỏi phòng, còn lại thì tôi thấy khó mà hình dung được ai có thể tỏ ra kém vui như vậy khi được nhận thừa kế hàng triệu kron. Với sự tuyệt vọng sâu sắc, Sara Sundqvist lặp đi lặp lại tuyên bố rằng cô chưa bao giờ vòi tiền ông Harald Olesen và không biết gì về vụ giết hại ông này. Tuy nhiên, cô thú nhận rằng đã từng liên hệ và có chút xích mích với ông Harald Olesen trước khi ông bị sát hại. Cô nhanh chóng kể về bối cảnh của chuyện này.
Một người chú già của Sara ở Pháp đã nói cho cô biết là có một bưu thiếp được gửi từ Oslo vào Giáng sinh 1942. Đó là dấu hiệu sinh tồn cuối cùng của bố mẹ cô. Dường như họ đã sống dưới danh phận bí mật là những người Na Uy. Bản thân Sara sau đó trở thành một đứa trẻ sẵn sàng để được nhận nuôi ở Thụy Điển vào mùa hè năm 1944. Những chuyện gì diễn ra giữa hai thời điểm này vẫn chưa được sáng tỏ. Mong muốn tìm hiểu những gì đã xảy đến với bố mẹ mình là một trong những động lực để cô chọn theo học tại Oslo. Khi cô phát hiện ra mình đang sống trong cùng tòa nhà với một người lãnh đạo Kháng chiến cũ, vài ngày sau cô đã thu hết can đảm để hỏi liệu ông ta có biết gì về câu chuyện đó.
Sara đã rung chuông cửa và hỏi thẳng ông, dù không hy vọng sẽ thu được điều gì khác hơn là một lời từ chối nhã nhặn. Trước sự ngạc nhiên của cô, gương mặt ông Harald Olesen trở nên trắng bệch. Sau khi im lặng một lúc lâu, ông ta lúng búng gì đó về việc có nhiều chuyện bi thảm xảy ra trong chiến tranh, nhưng ông không biết chuyện này. Rồi ông ta dập cửa trước mặt cô và không bao giờ mở cửa nữa, mặc dù cô đã bấm chuông cửa nhà ông vài lần. Dĩ nhiên Sara không thể để mọi việc trôi qua như vậy và cô đã có nhiều cơ hội đối mặt ông ta ở sảnh hoặc gõ cửa nhà ông để cố gắng tìm hiểu thêm. Lần nào ông ta cũng nói mình không biết gì về câu chuyện đó, nhưng lại mang một vẻ mặc cảm tội lỗi rõ ràng đến nỗi khiến cô không thể tin được. Cả ông Harald Olesen và Sara đều chưa bao giờ đề cập đến việc thừa kế. Cô không có khái niệm gì về người đã bắn ông ta và bản thân cô cũng khá đau buồn vì cái chết của ông bởi hy vọng biết được những gì đã xảy ra cho bố mẹ cô cũng chết theo ông Olesen.
Để trả lời câu hỏi tiếp theo rằng liệu cô có biết mối quan hệ giữa Kristian Lund và ông Harald Olesen, Sara trả lời ngay lập tức rằng cô chưa từng biết việc đó khi mọi chuyện bắt đầu. Tuy nhiên, sau này cô đã hiểu ra Kristian Lund tin rằng anh ta là con trai của ông Harald Olesen. Cô cũng nhận ra anh ta đã ép ông ta phải thừa nhận điều đó để anh ta được đảm bảo khoản thừa kế của mình. Cô đã đồng ý với anh ta rằng chuyện đó là hợp lý và đã tin rằng cuối cùng anh ta cũng được hứa hẹn về nó. Buổi sáng hôm nay, khi đến để nghe đọc di chúc, Sara tuyệt đối tin rằng Kristian sẽ là người thừa kế chính. Việc tên của cô được đọc lên là như một cú sốc hoàn toàn. Nếu cô thực sự sắp được thừa kế căn hộ và tiền bạc, chuyện mà cô dường như vẫn chưa thể tin nổi - điều đó dĩ nhiên sẽ mở ra những cơ hội mới cho cô. Nhưng đồng thời Sara cũng lo sợ rằng mình sẽ bị tình nghi liên quan đến vụ án mạng của ông theo một cách nào đó. Và trên hết, cô xúc động mạnh mẽ khi cụm từ ‘cha mẹ đã khuất của cô’ được đọc lên. Việc ông Harald Olesen dường như biết câu chuyện về cha mẹ cô nhưng không nói thẳng ra là họ đã chết đã từng nhen nhóm trong cô hy vọng rằng họ vẫn còn sống đâu đó trên trái đất này.
Chúng tôi kết thúc cuộc thẩm vấn tại đây. Tôi cho phép Sara Sundqvist về nhà nhưng yêu cầu cô ở lại đó và không rời Oslo trong bất cứ hoàn cảnh nào nếu không có sự cho phép của tôi. Sara đồng ý và nói thêm rằng cô sẽ mang ơn suốt đời nếu tôi có thể tìm hiểu giúp xem điều gì đã xảy đến với cha mẹ mình. Nếu tôi có thêm câu hỏi nào, cửa nhà cô luôn mở rộng với tôi. Sara nhẹ nhàng đặt một tay lên cánh tay tôi khi nói điều này. Và dù không thể giải thích tại sao, tôi vẫn đứng bên cửa sổ cho đến khi nhìn thấy cô đã băng qua đường và đi đúng hướng.
Người tiếp theo, dĩ nhiên là Kristian Lund. Anh ta đang giận dữ tranh luận với Ronning con khi tôi đi ra và miễn cưỡng theo tôi vào phòng. “Cô ta sẽ không nhận được một xu!” là câu nói đầu tiên của anh ta khi chỉ còn lại hai chúng tôi. “Đầu tiên, cô ta quyến rũ tôi và cố gắng làm tôi bỏ vợ chỉ vì cô ta tin rằng tôi sẽ sớm được thừa kế cả triệu kron. Sau đó cô ta đi đêm sau lưng tôi và thuyết phục cha tôi rằng chính cô ta mới đáng được hưởng số tiền đó. Cô ta sẽ không nhận được một xu nào! Tôi vẫn có quyền thừa kế nếu có thể chứng minh rằng tôi là con trai của ông Harald Olesen quá cố; ngay chính luật sư Ronning cũng phải thừa nhận như vậy. Và tôi sẵn sàng ra tòa để chứng minh điều đó!”
Câu cuối cùng đã bật ra với xúc cảm mạnh mẽ, nhưng rồi đột nhiên anh ta dịu xuống. Kristian Lund là một người đàn ông có khả năng đổi giọng nhanh chóng.
“Tôi xin lỗi vì cơn bột phát của mình và vì đã nói dối trước đó, nhưng thật sự đây không phải là tình huống dễ dàng. Quả là một sự khuây khỏa lớn lao khi cuối cùng thì tôi cũng buộc được con dê già bướng bỉnh đó trả cho tôi những gì thuộc về tôi. Nhưng làm sao tôi có thể biết được lão ta lại thay đổi lần nữa?”
Kristian Lund có thể xác nhận rằng Sara Sundqvist đã gây áp lực để ông Harald Olesen nói cho cô biết chuyện gì đã xảy ra với cha mẹ mình, nhưng dường như cô không biết về mối quan hệ giữa anh ta và ông Olesen cho đến khi anh ta nói cho cô biết đâu đó trong tháng 3. Hai người cho rằng ông già đó trông có vẻ đau yếu và có vấn đề, họ đã trao đổi về khả năng ông ấy đang bị một căn bệnh hiểm nghèo. Do vậy cái chết của ông Harald Olesen không phải là bất ngờ, nhưng sự việc ông ta bị sát hại dĩ nhiên là một cú sốc. Khi tôi hỏi thẳng liệu có phải chính anh ta là người đã bắn chết ông Harald Olesen, Kristian Lund giơ hai tay lên trời và đáp ‘không’ một cách rành rọt. Khi tôi hỏi liệu anh ta có nghĩ cô Sara Sundqvist có thể đã thực hiện vụ sát hại này không, anh ta trả lời có phần dè dặt rằng anh ta vẫn không tin cô ta có thể làm như vậy.
Bất chấp sự nghiêm trọng của tình huống, chúng tôi gần như không còn gì khác để nói. Ngay cả khi sự phản bội của người cha quá cố đã rõ, Kristian Lund vẫn cho thấy anh ta càng ngày càng khó ưa và ích kỷ. Nhưng tôi phải thừa nhận rằng những lời giải thích của anh ta khá phù hợp với những gì đã nói trước đó. Và cũng phải nhắc lại rằng cho đến giờ, chúng tôi mới chỉ có lời khẳng định của Sara rằng cô không tống tiền ông Harald Olesen. Thế nên tôi cho phép Kristian Lund ra về, không quên yêu cầu anh ta không được đi khỏi địa phương. Với nụ cười chua chát, Kristian cam đoan với tôi rằng nếu anh ta có đi ra ngoài thì cũng chỉ để tìm một luật sư cáo già, ngoài ra anh ta không có kế hoạch nào khác ngoại trừ đi thăm gia đình và đến chỗ làm.
Việc gọi vợ của Kristian Lund vào thẩm vấn sau chồng dường như là tất yếu. Sự tò mò của tôi đối với thứ nằm phía sau hình ảnh bà nội trợ tử tế, xinh đẹp và không quá nổi bật mà chị ta thường thể hiện, đã hoàn toàn được thỏa mãn trong cuộc đối thoại. Karen Lund trả lời các câu hỏi của tôi một cách súc tích và rõ ràng rất nghiêm túc. Ấn tượng của tôi về chị ta chuyển từ đơn giản và khá ngây thơ thành đơn giản và rất ngang ngạnh. Phải, chị ta biết về quan hệ cha con giữa chồng mình và ông Harald Olesen, cũng như khả năng anh ta sẽ được thừa kế. Anh ta đã nói cho vợ biết ngay khi phát hiện ra điều đó. Phải, chị ta cũng đã biết về mối quan hệ ngoài luồng của chồng mình. Mối nghi ngờ của chị ta xuất hiện một ngày nọ, khi hai người chạm mặt Sara Sundqvist ở hành lang và chị ta nhận thấy sự đắc thắng trên khuôn mặt Sara, đồng thời cảm thấy bàn tay chồng mình giật nhẹ. Điều nghi ngờ này sau đó được xác nhận khi một ngày khác, Karen gọi điện thoại cho chồng ở chỗ làm và được báo rằng anh ta vừa mới ra về, nhưng phải sau đó một tiếng rưỡi, chồng chị ta mới bước chân qua cửa nhà.
Đó là một tình huống cực kỳ khó xử đối với Karen Lund, đặc biệt vì đứa con trai nhỏ của họ. Chị ta không muốn và cũng không thể dùng chứng cứ cụ thể đối chất với chồng. Do vậy, chị ta chỉ phản ứng bằng cách sống tử tế và có trách nhiệm nhất có thể trong vai trò người vợ, người mẹ, điều mà chị ta làm được, và chiến đấu bằng cách đó để giữ chồng mình. Và bây giờ chị ta có thể khá chắc chắn là mình đã thành công. Nếu anh ta vẫn còn bất kỳ cảm xúc vấn vương nào với con hồ ly Thụy Điển đó, thì chúng cũng đã tắt ngấm ngay khi bản di chúc được đọc lên. Bản thân Karen tin rằng chồng mình xứng đáng được hưởng thừa kế, căn cứ vào cách cư xử đáng hổ thẹn mà cha của anh ta đã thể hiện, và chị ta sẽ ủng hộ chồng nếu anh ta phải đến tận tòa án để đạt được việc đó. Nhưng vấn đề di chúc ít quan trọng với Karen hơn việc chồng mình ở lại với vợ con. Bởi vì ông Harald Olesen đối xử với chồng chị ta như thế, chị ta cũng không cảm thấy đặc biệt đau buồn khi ông ta chết, mặc dù việc ông bị sát hại là một cú sốc. Nhưng chị ta vẫn ngủ hằng đêm bên chồng, yên tâm rằng anh ta không giết hại ai và ít có khả năng đã làm điều đó.
Tôi không thể không hỏi rằng liệu với hành vi thiếu chung thủy của chồng, Karen có bao giờ đánh giá lại cuộc hôn nhân của mình. Để trả lời, chị ta chỉ đơn giản lắc đầu. Đúng là chị ta đã ghen tuông và rất giận chồng mình, nhưng chị ta cũng hiểu Kristian đã rất khó xử, và anh ta đã bị quyến rũ bởi cô ả mắt huyền đó. Giờ thì anh ta đã thú nhận mọi việc với vợ, và đã khóc lóc cầu xin được tha thứ. Điều mà tất nhiên chị ta sẽ làm. Bởi vì Kristian là chồng, là cha của con trai chị ta và là tình yêu của cuộc đời chị ta, người mà chị ta không thể sống thiếu.
Tôi tự nhủ rằng Karen Lund có lẽ đã chịu một sự giáo dục rất bảo thủ và đã đọc quá nhiều tạp chí lãng mạn, nhưng tình huống hiện tại đã dễ chịu hơn nhiều do chị ta đã biết rõ về vụ ngoại tình của chồng. Lựa chọn của Karen không phải là việc của tôi, và những lời giải thích của chị ta cũng khá thẳng thắn. Thế nên tôi chỉ nói rằng mọi chuyện có lẽ đã tốt hơn nếu chị ta kể cho tôi từ trước, nhưng cũng nói thêm là tôi hiểu Karen đang ở trong một tình huống rất khó xử và cảm ơn chị ta đã thành thật vào lúc này. Karen Lund nhẹ nhõm ra mặt, bắt tay tôi trước khi bước ra và gật đầu đồng ý khi tôi yêu cầu chị ta ở nhà trong trường hợp cần thẩm vấn thêm. Tôi nhìn theo với cảm xúc hỗn độn khi vợ chồng Lund đi lướt qua cửa sổ ngay sau đó, trên đường về nhà. Họ nắm tay nhau tựa như một cặp vợ chồng trẻ bình thường và vô lo trong mắt mọi người.
Tôi cho gọi vào cùng lúc người cháu trai và cháu gái của ông Harald Olesen. Họ đều tức giận với việc sẽ ra về mà không có lấy nổi một kron sau khi đã đến đây với niềm tin rằng họ là những người thừa kế chính. Tuy nhiên, họ đã nhanh chóng vượt qua cú sốc đó. Joachim Olesen bắt đầu bằng việc xin lỗi vì thái độ của mình trong lúc đọc di chúc. Anh ta cũng nói rằng cả anh ta lẫn người chị gái đều không có vấn đề gì về mặt tài chính, và thêm rằng thật ra bản di chúc cũng không hẳn là bất ngờ.
Tôi nhìn anh ta dò hỏi nhưng chị gái Joachim đã trả lời thay cho em trai. Ông Harald Olesen luôn là một ông chú rộng rãi với các cháu từ khi họ còn bé, nhưng cũng luôn nghiêm khắc và xa cách. Do không có con riêng, ông thường xuyên bày tỏ ý kiến một cách thô bạo về những lựa chọn của họ trong việc học vấn, cũng như tình duyên. Trong những năm sau này, hai chị em đều phải ưu tiên cho gia đình riêng của mình và ông Harald Olesen cũng không hẳn khuyến khích quan hệ chú cháu. Sau khi vợ mất, ông gần như thu mình lại. Cả hai người cháu đều cảm thấy tội lỗi khi đã không chăm sóc người chú bệnh tật của mình nhiều hơn trong những tháng cuối đời của ông, do vẫn còn những căng thẳng ngấm ngầm trước kia, và do ông Harald Olesen về cơ bản đã trở thành một người xa lạ, không khơi gợi nhiều sự đồng cảm. Khi họ gọi điện thoại cho người chú, ông chỉ trả lời nhát gừng. Việc này dường như cũng phù hợp với khả năng có điều gì đó nghiêm trọng của quá khứ đang quấy rầy ông trong suốt vài tháng qua, nhưng họ thật tình không biết đó là gì. Gia đình không hề biết ông Harald Olesen có một người con trai ngoài giá thú. Cái tên Chân nai không có ý nghĩa gì với họ, nhưng chuyện này cũng không quá lạ lùng. Ông Harald Olesen ít khi kể về những trải nghiệm của mình trong chiến tranh, ngay cả với người anh trai khi ông ấy còn sống.
Tất cả đều có vẻ hợp lý. Tôi để cho hai người cháu của ông Olesen ra về, bảo đảm rằng họ sẽ được báo tin nếu có tiến triển gì liên quan đến vụ sát hại ông chú ruột cũng như bản di chúc của ông.
Phần còn lại của buổi thẩm vấn nhanh gọn hơn rất nhiều. Darrell Williams đã chứng kiến tấn tuồng từ vị trí của mình ở hàng ghế cuối với nụ cười chua chát. Anh ta vẫn còn cười khùng khục khi nói rằng đó là buổi đọc di chúc hồi hộp nhất mà mình từng tham dự và là ‘show diễn tuyệt vời nhất’ từng được xem ở bên ngoài nước Mỹ. Bản di chúc hoàn toàn bất ngờ đối với anh ta, nhưng căn cứ vào những phản ứng trong phòng, anh ta lập tức đồng cảm với cô gái trẻ yêu kiều. Andreas Gullestad cũng có cùng ý kiến khi trả lời về những phản ứng của hai chị em nhà Olesen và Kristian Lund. Nhưng sự cảm thông của anh ta được dành hết cho bà vợ ông gác dan, người thật sự đáng được đền đáp sau nhiều năm vất vả và lo âu. Cả Darrell Williams và Andreas Gullestad đều không biết về những mối quan hệ gia đình của ông Harald Olesen, bao gồm việc Kristian Lund là con trai ông ta.
Với bà vợ ông gác dan, sau hai tiếng đồng hồ bà vẫn còn choáng váng vì khối tài sản từ trên trời rơi xuống. Bà hỏi tôi nhiều lần liệu có đúng là bà sẽ có tiền hay không. Tôi trả lời, cũng giống như luật sư Ronning con đã làm nhiều lần trước đó, rằng phần chia của bà là an toàn, bất kể ai sẽ thừa kế phần còn lại. Nếu Kristian Lund thắng vụ kiện này, anh ta sẽ nhận được phần chia lớn nhất của gia sản nhưng bà vẫn sẽ nhận được 100.000 kron của mình. Bà Hansen xin lỗi tôi vì đã không chú ý đến phản ứng của những người khác trong phòng. Nhưng theo những gì đã công bố, bà không nghĩ có gì khuất tất khi cô Sara Sundqvist được hưởng thừa kế, mặc dù không hiểu lí do của chuyện đó.
Tôi nói với bà một cách thật lòng rằng tôi cũng chưa thể biết lí do. Sau đó tôi chúc mừng bà về khoản thừa kế mà tôi cho rằng bà hoàn toàn xứng đáng nhận được sau nhiều năm làm việc cho người khác.
Tôi mỉm cười với chính mình khi nhìn bà vợ ông gác dan lướt qua phía dưới cửa sổ trong chiếc áo khoác sờn cũ màu xám. Tôi nhận ra nếu trước đây bước chân của bà luôn nặng nhọc, thì bây giờ chúng nhẹ nhàng đến nỗi tôi sợ bà có thể thình lình bay lên và trôi ra khỏi thành phố. Thật dễ chịu khi hình dung bà quay lại đây với quyển sổ tiết kiệm bưu điện để thấy số dư tài khoản tăng vọt từ 48 lên 100.048 kron. Về phương diện nào đó; vụ sát hại ông Harald Olesen và ông Konrad Jensen đã mang đến hạnh phúc cho một con người.
Nhưng ngoài ra tôi chẳng có điều gì khác để vui vẻ. Ngày hôm nay đã mang đến rất nhiều thông tin mới; nhưng vẫn không có một lời giải nào. Khi đã yên vị trong văn phòng của mình, tôi nhanh chóng quay số của Patricia. Khi vừa nghe thấy tên của người thừa kế chính, cô mời tôi đến nhà ngay lập tức.
