Đây là lần đầu tiên Nella đi lễ ở Nhà thờ cổ. “Pellicorne là ai thế?” Nàng thì thào với Cornelia. “Đọc Kinh thánh ở nhà còn chưa đủ sao?”

Cornelia nhăn mặt vì Marin đã nghe được. “Người ta cũng phải đi lễ nhà thờ nữa, Petronella.” Marin nói.

“Dù phải chịu đựng bất kỳ điều gì sao?” Otto càu nhàu.

Marin vờ như không nghe thấy. “Pellicorne!” Cô ta thốt lên, như thể muốn nhắc đến một diễn viên ưa thích đặc biệt nào đó. “Và cả thành phố này đang nhìn vào đấy.”

Ở Assendelft có một nhà thờ nhỏ hơn và nếu đem ra so sánh thì nhà thờ này quả là khổng lồ. Những chiếc cột bằng đá trắng cao vút chia những mái vòm xung quanh và bên trên gian giữa giáo đường. Nhiều cửa sổ được vẽ những cảnh lấy từ Kinh thánh, và ánh mặt trời xuyên qua những vị thánh bằng kính màu đổ xuống sàn nhà đủ các sắc màu: vàng và đó, chàm và xanh. Nella cảm giác như nàng có thể lặn vào khoảng sáng lung linh đó, nhưng những cái tên người chết được khắc trên sàn nhắc nàng nhớ rằng chỗ óng ánh ấy kỳ thực là đá chứ không phải nước.

Nhà thờ đông nghịt người; những người sống đang thể hiện cho người khác thấy lòng mộ đạo của mình. Nella kinh ngạc bởi sự ồn ã quá mức ở chốn lẽ ra thâm nghiêm: các bậc cha mẹ mặc sức tán chuyện tầm phào và pha trò ầm ĩ, bọn chó không bị xích chạy lăng quăng và đám con nít la hét inh ỏi. Tiếng chó sủa ông ống và tiếng trẻ con léo nhéo dội vào bức tường quét vôi trắng toát, những mớ âm thanh ấy chỉ được hấp thụ chút ít bởi lớp gỗ bên trên. Bên cạnh một cái cột, có con chó hồn nhiên ghếch chân đái. Nella nhìn thấy ánh sáng tràn ngập khắp nơi, như thể chỉ trong vòng một giờ, Thượng đế dồn hết sự chú ý của mình lên giáo đường cao sừng sững này và những trái tim đập bên trong nó.

Khi Nella hạ thấp ánh nhìn của mình xuống những người đang chen chúc nhau bên trong nhà thờ, tim nàng như rơi tõm xuống tận dạ dày. Người phụ nữ lạ mặt trên phố Kalverstraat cũng đi lễ. Chị ta ngồi một mình trên ghế gần cửa bên, ánh mặt trời xuyên qua lớp cửa kính trong veo chiếu xuống đỉnh đầu vàng hoe của chị ta. Chị ta lại quan sát Nella. Đó không phải ánh nhìn thờ ơ, lãnh đạm, mà là cái nhìn róng riết đầy dò hỏi và tò mò. Nhưng chị ta ngồi bất động đến mức Nella tin rằng chị ta có thể là một trong những vị thánh bước ra từ lớp kính màu nơi cửa sổ.

Chịu thua cảm giác bị theo dõi và dò xét, Nella không đủ sức cưỡng lại ánh nhìn chằm chằm đó. Tuy nhiên lần này ánh nhìn của người đàn bà còn lướt qua cả Otto, Cornelia và Marin, thậm chí Dhana gom cả năm người và một con vật vào hết trong luồng mắt của mình. Nella nhấc tay lên định chào thì giọng Marin vang lên cắt ngang. “Quá già để đi ra ngoài.”

“Sao kia?” Nella nói, thả tay xuống.

“Con chó!” Marin nói và khom người cố dịch chuyển Dhana ra khỏi chỗ sàn nó cứ nhất định ịn mông xuống. Dhana không chịu nhúc nhích mà cứ cào cào móng xuống sàn và nghếch mõm về phía người đàn bà nọ kêu ẳng ẳng.

“Nó bị làm sao thế nhỉ?” Marin ngồi thẳng lên, xoa xoa sống lưng con chó. “Mới năm phút trước còn bình thường mà.”

Khi nhìn lại chỗ người phụ nữ lạ nọ, Nella chỉ thấy chiếc ghế trống trơn. “Chị ta đi đâu rồi?”

“Ai?” Cornelia hỏi.

Dù bên ngoài trời nắng, nhà thờ dường như rất lạnh lẽo. Những tiếng ồn ào huyên náo rộn lên rồi lắng xuống rồi lại rộn lên, người ta tiếp tục chen lấn, và chiếc ghế kia vẫn không ai ngồi. Dhana bắt đầu sủa.

“Không có gì.” Nella nói. “Im nào, Dhana mày đang ở nhà của Chúa đấy.”

Cornelia cười khúc khích. “Cả chủ và tớ đều ồn ào quá!” Marin nói. “Xin nhớ cho là người ta lúc nào cũng nhìn ngó săm soi đấy nhé.”

“Tôi biết rồi.” Nella nói, nhưng Marin đã bỏ đi.

Trung thành với thuyết Calvin[1], bục giảng kinh ở trung tâm gian giữa của giáo đường, nơi đám đông rì rầm dồn thành từng cụm. “Cứ như ruồi bâu lên miếng thịt vậy.” Marin nói giọng dè bỉu khi họ bắt kịp cô ta đang thong thả đi ngược lên gian giữa của giáo đường với vẻ nghiêm trang cố hữu. “Ta sẽ không ngồi với đám đông đó. Lời của Chúa có thể vang xa. Đâu cần phải chen lấn xô đẩy hệt như bầy trẻ nít bốn năm tuổi để nhìn thấy mục sư Pellicorne.”

“Họ càng cố làm ra vẻ sùng đạo tôi càng ít tin họ hơn.” Otto nói.

Marin thoáng mỉm cười, nhưng nụ cười tắt ngóm khi Agnes và Frans Meermans xuất hiện.

Người nồng nặc mùi nước hoa thơm gắt, Agnes bơi trong chiếc váy rộng thùng thình băng qua những nắp mộ lạnh lẽo.

“Họ dẫn tên mọi đó theo kìa.” Mắt dán chặt vào Otto, cô ta thì thào với chồng nhưng người khác vẫn nghe thấy.

“Xin chào!” Marin nói, lấy ra cuốn thánh ca từ cái túi bên hông, chuyển từ tay này sang tay kia như thể đang ước lượng một thứ vũ khí. Cánh phụ nữ nhún gối, Frans Meermans cúi người chào, nhìn những ngón tay mảnh khảnh của Marin lóng ngóng trên cuốn sách bọc da cũ sờn.

“Anh trai cô đâu rồi?” Agnes hỏi. “Ngày phán quyết...”

“Johannes đi làm. Hôm nay anh ấy gửi lời cảm ơn đến Chúa bằng cách khác.” Marin đáp. Meermans khịt mũi. “Thật tình là thế.”

“Ồ, đúng rồi!” Anh ta nói. “Sàn giao dịch vẫn có tiếng là nơi ẩn náu cho những kẻ ngoan đạo mà.”

“Có một sơ suất nhỏ tại buổi tiệc của Hội thợ bạc...” Marin nói, phớt lờ giọng điệu của anh ta. “Anh trai tôi có ý định mời hai người đến dùng bữa tối, nhưng công việc nhiều quá nên quên.” Cô ta ngừng lời. “Hai người phải đến đấy nhé.”

Meermans khịt mũi tỏ vẻ khinh bỉ. “Chúng tôi không cần...”

“Chúng tôi rất lấy làm vinh dự!” Agnes ngắt lời chồng, đôi mắt đen lấp lánh tia nhìn tinh quái che đậy sự háo hức. “Ủa, vậy vợ ông ấy không mời được sao?”

Nella cảm thấy hai má mình nóng lên. “Ngày mai mời hai người đến nhà chúng tôi dùng bữa tối.” Marin nói, giọng chắc nịch.

“Ngày mai?” Nella buộc miệng thốt lên. Nàng quá hấp tấp, hoàn toàn trái ngược với Marin. “Nhưng...”

“Hãy mang theo một cối đường. Chúng tôi sẽ nếm nó và chúc mừng sự may mắn sắp đến của hai người.”

“Cô muốn nếm kho tàng Carib của chúng tôi ư?” Agnes vùi cằm vào cổ áo lông phô trương, trố mắt nhìn Marin.

Marin mỉm cười, và Nella nhận thấy trông cô ta thật quyến rũ khi mỉm cười dù rằng chỉ là nụ cười giả tạo. “Đúng thế!” Marin nói. “Rất muốn.”

“Agnes...” Meermans khẽ mắng vợ. “Mình về chỗ ngồi nào.”

“Ngày mai chúng tôi sẽ đến.” Agnes nói thêm. “Và sẽ mang theo loại đường mà cô chưa từng được nếm.”

Họ rời đi, chào người này, vẫy người kia, gật đầu người nọ.

“Tôi chỉ muốn giết phắt hắn đi cho rồi.” Marin lẩm bẩm, mắt dán chặt lên lưng hai vợ chồng nhà nọ. Nella không biết cô ta muốn ám chỉ ai. “Kho tàng Carib ư? Không đời nào! Tại sao Johannes lại đồng ý làm chuyện này nhỉ?”

“Nhưng chúng ta có cần nó đâu, phu nhân?” Cornelia làu bàu. “Chính phu nhân cũng nói như thế...”

Marin quay ngoắt đầu lại. “Đừng có nhắc lại như vẹt những lời nói của ta, cái con bé này. Chuyên đi nghe trộm, cô thì biết cái gì. Chỉ cần đảm bảo là tối mai có bữa tối đàng hoàng là được.”

Cornelia rụt vòi, cúi xuống vờ nựng nịu con chó, có vẻ tự ái. Marin xoa xoa hai bên thái dương, mắt nhắm nghiền. “Cô ổn không vậy?” Nella hỏi, cảm thấy cần xen vào.

Marin nhìn nàng. “Rất ổn.”

“Ta cần tìm chỗ ngồi.” Otto nói. “Trong khu vực của đội hợp xướng còn chỗ đấy.” Otto trông lừng lững, đen trũi giữa những lời bình phẩm lào xào theo sau từng cử động của anh ta.

Mục sư Pellicorne bước lên bục giảng kinh. Ông ta hơn năm mươi, cao ráo, mặt cạo nhẵn nhụi, mái tóc hoa râm được cắt ngắn gọn gàng, cổ áo rộng và trắng lóa. Vẻ ngoài tươm tất cho thấy ông ta có cả một đội người hầu tận tụy.

Pellicorne chẳng buồn giới thiệu. “Những hành động kinh tởm!” Ông ta lớn giọng ám chỉ lũ chó và bầy con nít, những đôi chân nhốn nháo và tiếng kêu rin rít của đám mòng biển bên ngoài. Bầu không khi im lặng bao trùm, mọi cặp mắt đổ dồn về phía ông ta, ngoại trừ Otto lúc này đang cúi đầu nhìn chăm chăm xuống hai bàn tay đan vào nhau. Nella đưa mắt tìm Agnes. Cô ta đang hướng mắt về phía ông mục sư hệt như một đứa bé bị thôi miên. Chị ta lạ lùng quá, Nella nghĩ. Mới đây còn liến thoắng và ngạo mạn, thoắt cái đã giống trẻ con và ưa làm nổi.

“Trong thành phố của chúng ta đây có nhiều cánh cửa đóng kín không thể nhìn xuyên qua được.”

Pellicorne tiếp tục, giọng đanh lại khó chịu. “Nhưng đừng nghĩ là có thể giấu được tội lỗi của mình trước Chúa.” Những ngón tay thon hình búp măng nắm chặt mép bục giảng kinh. “Người sẽ phát hiện ra.” Giọng nói của Pellicorne vang lên trên đầu các con chiên. “Chẳng có điều gì được giấu kín mà không bị phát giác. Những thiên thần của Người sẽ nhìn xuyên qua các cửa sổ và những lỗ khóa của trái tim các con, và Người sẽ tường tận tất thảy những hành động của các con. Thành phố của chúng ta được xây dựng trên một đầm lầy, vùng đất của chúng ta trước đây từng phải hứng chịu cơn thịnh nộ của Chúa. Chúng ta đã chiến thắng, chúng ta đã khiến nước đứng về phía chúng ta. Nhưng đừng có ngủ quên trên chiến thắng, chính sự cẩn trọng và tình làng xóm láng giềng thuận hòa đã giúp chúng ta thành công.”

“Đúng thế!” Một người đàn ông nói với lên từ đám đông. Một đứa bé bắt đầu khóc thét lên. Dhana rên ư ử và cố nấp dưới váy Nella.

“Nếu chúng ta không còn biết xấu hồ là gì...” Pellicorne nói. “Chúng ta sẽ trở về với biển. Hãy sống chính trực vì thành phố này! Hãy nhìn vào trái tim mình và nghĩ xem mình đã làm gì có lỗi với hàng xóm, hoặc hàng xóm có tội lỗi gì!”

Ông ta dừng lại cho những lời nói của mình kịp ngấm, thở hổn hển trong dáng vẻ đạo mạo, cho rằng ta đây là thẳng ngay chính trực. Nella hình dung cả giáo đoàn đang mở tung lồng ngực mình, nhìn chằm chằm vào trái tim đang đập những nhịp tội lỗi, rồi quay sang săm soi trái tim tội lỗi của tất cả những người khác trước khi đóng lồng ngực mình lại. Ở góc nhà thờ, một con chim sáo đá đập cánh. Ai đó giúp nó thoát ra ngoài đi chứ, nàng nghĩ.

“Bọn chúng luôn bị mắt kẹt thế.” Cornelia thì thào.

“Chúng ta đừng cho phép cơn cuồng nộ của Người làm tổn hại đến chúng ta lần nữa.” Có nhiều tiếng xì xào đồng ý cất lên từ giáo đoàn, và giọng Pellicorne lúc này khẽ run run đầy cảm xúc. “Đó chính là lòng tham. Lòng tham giống như thứ mụn nhọt, chúng ta phải cắt bỏ. Lòng tham là cái cây và tiền là bộ rễ nằm sâu bên dưới!”

“Cái cổ áo đẹp đẽ của ông cũng được trả bằng tiền đấy.” Cornelia lẩm bẩm. Nella cố nén cười đến tức thở. Nàng đánh bạo nhìn sang Frans Meermans. Trong khi người vợ dồn hết sự chú ý lên bục giảng kinh, anh ta quan sát đám người nhà Brandt. “Chúng ta không được đánh lừa chính mình rằng chúng ta đã kiềm giữ được sức mạnh của biển cả.” Pellicorne điều chỉnh tông giọng ậm ừ ru ngủ trước khi nói tiếp bằng một giọng chối tai. “Đúng vậy, Thần tài đã hào phóng với chúng ta. Nhưng một ngày chính điều đó sẽ nhấn chìm hết chúng ta. Và các con sẽ ở đâu vào cái ngày định mệnh đó? Ở đâu? Ngập tới khuỷu tay của các con là những viên kẹo ngọt và những chiếc bánh nhân thịt gà béo ngậy? Chìm trong quần áo lụa là và nhẫn kim cương?”

Cornelia thở dài. “Giá như...” Cô ta lẩm bẩm. “Giá như...”

“Hãy cẩn thận, cẩn thận...” Pellicorne cảnh báo. “Thành phố này đang hồi thịnh vượng! Tiền của nó chắp cho các con đôi cánh để bay vút lên không trung. Nhưng đấy là một loại gông xiềng trên đôi vai các con và các con sẽ chuốc lấy những vết bầm quanh cổ mình.”

Marin nhắm nghiền mắt như thể sắp khóc đến nơi. Nella hy vọng đấy chỉ là một kiểu thể hiện sự sung sướng về mặt tinh thần, không bị tác động bởi những lời cảnh báo thần thánh của Pellicorne. Meermans vẫn nhìn chằm chằm về phía bốn người nhà họ. Marin mở mắt và trông thấy những khớp tay trắng bệch đi trên cuốn sách thánh ca. Cô ta cựa quậy trên ghế nỗi đau đớn thoáng hiện trên khuôn mặt tựa như sáp. Nella cảm thấy cổ họng khô khốc nhưng nàng không dám ho. Pellicorne đang đến đoạn cao trào và những người trong giáo đoàn ngồi sát vào nhau, thành một khối chắc chắn, đầy cảnh giác.

“Những kẻ ngoại tình, những kẻ hám tiền, những kẻ kê dâm, những kẻ trộm...” Ông mục sư hét vang. “Hãy coi chừng chúng, hãy tìm ra chúng! Báo cho hàng xóm biết đám mây nguy hiểm đang đến gần. Đừng để cái ác đi qua lối cửa nhà các con, vì một khi cái khối ung nhọt đó xuất hiện thì khó lòng mà loại bỏ được. Đất bên dưới chúng ta sẽ nứt toác ra, cơn thịnh nộ của Chúa sẽ chôn vùi chúng ta vào lòng đất.”

“Đúng thế!” Người đàn ông lúc nãy lại kêu lên. “Đúng thế!”

Dhana lại sủa mỗi lúc một bấn loạn hơn. “Im nào.” Comelia khẽ mắng.

“Các con có thể làm gì để loại bỏ được cái khối ung nhọt đó?” Pellicorne lại rống lên, trở về âm vực cao hết cỡ, giơ hai cánh tay lên hệt như hình ảnh Chúa Jesus. “Hãy yêu thương. Yêu thương con cái, vì chúng là những hạt giống để giúp thành phố này phát triển rực rỡ! Hỡi những người chồng, hãy yêu thương vợ mình! Hỡi những người vợ, hay hiền ngoan, để hướng tới những điều tốt đẹp và thánh thiện. Hãy giữ cho cửa nhà sạch sẽ, và cả linh hồn của các con!”

Xong. Những tiếng thở phào nhẹ nhõm. Những âm thanh đồng tình, sự giác ngộ, và tiếng chân tay co duỗi. Nella bắt đầu cảm thấy đầu óc choáng váng. Ánh sáng chiếu lên trên những nắp mộ. Hãy hiền ngoan. Hỡi những người chồng, hãy yêu thương vợ mình. “Em là tia nắng ấm áp xuyên qua cửa sổ nơi tôi đứng. Người yêu hỡi.” Đứa bé lúc nãy lại khóc thét lên. Nella và Marin cùng ngước lên nhìn người mẹ bất lực vì dỗ mãi mà đứa con vẫn không nín, chen ra khỏi giáo đoàn và len ra ngoài qua cánh cửa hông của nhà thờ.

Nella dõi theo ánh mắt của Marin, cả hai nhìn chằm chằm đầy ghen tị vào khoảng nắng vàng nơi người đàn bà nọ vừa đi qua. Trong thế giới mới khắc nghiệt của Amsterdam, bên trong nhà thờ lạnh lẽo này, một giờ đi lễ thôi mà tưởng chừng như một năm.

Đêm đó, trong phòng của Nella, ánh trăng chiếu những mảng lốm đốm vào chiếc tủ có ngăn kéo. Tiếng tích tắc đồng hồ vang trong không gian tĩnh lặng nghe như tiếng mạch bị tắc nghẽn, và trở nên lớn hơn khi dội vào tai nàng. Nàng nghĩ về người phụ nữ cứ im lặng nhìn nàng trong nhà thờ.

“Tại sao chị không nói gì với tôi?” Nella hỏi lớn, nhìn vào những khoảng không của chính căn phòng tối đen. “Chị muốn gì ở tôi?”

Đương nhiên là chẳng có ai đáp lại, và những món đồ bên trong chiếc tủ ngăn kéo phát ra ánh sáng bạc rực rỡ. Nella nghĩ, ngày mai mình sẽ đến chỗ nhà tiểu họa để làm cho ra lẽ chuyện này lần cuối cùng. Thật vô lý khi nhận những thứ mình không hề yêu cầu, đúng không? Đó là điều cấm kỵ.

Nella vui mừng khi bước chân ra khỏi Assendelft. Đúng! Không nơi nào là nhà cả! Không phải trở về nơi có những cánh đồng bao la cũng không phải ở đây trên những dòng kênh này. Để mặc tâm trí vẩn vơ, nàng đắm chìm vào trong mớ ý nghĩ về cuộc hôn nhân lạ lùng của mình, và chiếc tủ ngăn kéo đẹp nhưng vô dụng, là thứ luôn nhắc nàng nhớ về cuộc hôn nhân ấy.

Sự lạnh nhạt của Johannes bắt đầu đâm xuyên vào lòng nàng buốt nhói. Ông hết đến sàn giao dịch, rồi lại VOC, rồi đến kho hàng bên cạnh những quán rượu ở phía đông, nơi có món khoai nghiền nhừ và mịn. Ông không hề quan tâm đến nàng, ông không đi lễ nhà thờ. Ít ra Marin còn quan tâm đủ nhiều để véo mình một cái bầm cả cánh tay, Nella nghĩ. Đúng là nực cười hết chỗ nói - ai lại đi cảm kích một cái véo bao giờ! Cái neo của nàng đã được buông nhưng không tìm ra chỗ để bíu vào, và cứ thế nó đi xuyên qua người nàng, to lớn và chắc nặng, không thể chặn lại được và đầy nguy hiểm, lao thẳng vào lòng đại dương.

Có tiếng thì thào bứt nàng ra khỏi cơn tự thán. Nella ngồi dậy, cảm thấy mùi tinh dầu hoa huệ tây vẫn còn phảng phất trong không khí. Mình thậm chí cũng đang bắt đầu ghét nó, nàng nghĩ. Nella rón rén đi băng qua phòng, căng tai nghe khi mở cửa. Hành lang lạnh ngắt, nhưng rõ ràng dưới tiền sảnh có hai giọng nói cùng hơi thở gấp gáp. Có vẻ như họ đang phấn khích hoặc rất sợ sệt. Chắc là sơ ý vì những lời thì thầm vang vọng khắp nhà.

Nella tự hỏi liệu trí tưởng tượng có bán đứng nàng không khi hai giọng nói đột ngột ngưng bặt, hai cánh cửa đóng lại, và ngôi nhà lại rơi vào tĩnh mịch. Nàng đi dọc theo hành lang, ấn trán giữa hai chấn song lan can, cố lắng nghe. Nhưng chỉ có sự im lặng, như thể những người nói đã biến mất vào lớp ván ốp tường. Có tiếng cào sột soạt khiến hai cánh tay Nella nối hết gai ốc. Điếng hồn, nàng nhìn xuống nơi phát ra tiếng động. Là con Rezeki. Nó nhìn nàng chằm chằm rồi lấm lét băng ngang qua sàn đá cẩm thạch. Con vật di chuyển hệt một thứ chất lỏng bị đổ, không ai kịp hốt lại. Một quân cờ lăn ra khỏi vị trí.

❀ ❀ ❀

[1] John Calvin (1509-1564): nhà thần học, một chính khách của Giáo hội, ông là nhà cải cách đạo Tin Lành có nhiều ảnh hưởng của Pháp.