Nella trông thấy hàng trăm con thuyền bỏ neo, những thân tàu trải rộng dọc theo những cầu tàu thuôn dài thuộc sở hữu của VOC. Tàu và thuyền buồm, thuyền đánh cá một buồm - dù hình thù đa dạng và mục đích khác nhau nhưng tất cả đều mang lại lợi ích cho nền Cộng hòa. Hầu hết những cột buồm đều trơ trụi, thừng chão và những cánh buồm được dọn cất, để tránh tác động xấu từ thời tiết cho đến lúc được trét nhựa đường mới, được kéo lên và giăng ngang qua boong tàu.

Những con tàu này có những cánh buồm trông như thể chúng mở lòng ra sẵn sàng đón lấy những cơn gió mậu dịch và đưa thủy thủ đoàn ra khơi xa. Thân tàu kêu cót két, phình lên với cái ẩm ướt mằn mặn rắp tâm làm hỏng mọi cuộc sống của thủy thủ làm việc trên tàu. Không khí thấm đẫm đầu lưỡi; mùi nước bẩn ở đáy tàu quanh mép vũng tàu đậu, những mẩu thức ăn dở của bọn mòng biển là những con cá chỉ mới được mổ một nửa. Bên dưới ánh chiều tà ngày một dần phai, chất thải từ những con tàu được tháo ra hòa lẫn với nước biển.

Bình thường những con tàu hẳn là làm nên một quang cảnh gây ấn tượng lôi kéo nhiều sự chú ý - những cái thân khổng lồ dập dềnh trên mặt sóng, những phương tiện của đế chế, những chiến hạm. Nhưng vào buổi chiều Chủ nhật lúc mặt trời sắp lặn này, mọi ánh mắt đều đổ dồn cả về phía người đàn ông cổ đeo đá. Dù là đám cưới hay đám tang, lễ lạt ở Amsterdam không hề được hoan nghênh, vì chúng quá khoa trương về mặt nghi thức, mang quá nhiều tính Gia-tô giáo và phải hạn chế đi. Nhưng một người đàn ông giàu có bị dìm chết lại là chuyện khác - người có hành vi sai lệch so với chuẩn mực đạo đức, trái với những gì được răn dạy trong Kinh thánh, và đương nhiên một đám đông đã nô nức kéo đến. Dân chúng đứng dọc theo đê chắn sóng, trong đó có nhiều người là nhân viên VOC, thuyền trưởng và nhân viên nhà nước, có mục sư Pellicorne, chánh án Slabbaert, có cả Agnes Meermans, đầu lún vào cổ chiếc áo lông lòe loẹt rẻ tiền. Không thấy chồng cô ta đâu. Có nhiều người trong các hội, người đại diện của Stadhuis, vợ của họ, những mục sư khác và ba người mặt mày nghiêm nghị áp tải Johannes.

Nella đứng ở tít sau đám đông. Pellicorne nhìn sướt qua nàng, vờ như không thấy. Đội khiêng quan tài của mục sư đến vào tối qua để cho em chồng nàng vào hòm và đưa đi, và hiện giờ Marin đang nằm đợi trong hầm mộ của Nhà thờ cổ, chờ đến buổi lễ cuối cùng cô ta được tham dự.

Ngay lập tức Pellicorne quay lại nhìn quang cảnh đang diễn ra sau khi nhìn sượt qua nàng. Chắc chắn giờ đây ông ta đang ngầm hả hê với niềm vui chiến thắng, Nella nghĩ. Ý muốn của luật pháp và ý muốn của nhà thờ đang thực hiện - cái đòi hỏi khát máu của chúng, và trông nét mặt ông ta thỏa mãn một cách đáng kinh tởm.

Nella đã hứa với Johannes là chiều nay nàng sẽ có mặt ở đây, và một lời hứa tồi tệ hơn nàng không bao giờ phải giữ. Tối qua họ đã ngồi với nhau trong bóng tối của xà lim một giờ đồng hồ, nắm tay nhau trong im lặng, và người cai ngục không làm phiền họ. Sự im lặng đó, một giờ đồng hồ đó, đặc biệt đến nỗi Nella tin chắc là mình sẽ không bao giờ trải qua lần nữa. Mai này nàng sẽ xem đó như đêm tân hôn của mình, một sự đồng cảm không cần lời. Những lời nói đã mất đi sức mạnh khôn lường của mình, và thế vào chỗ của chúng là một thứ ngôn ngữ đẹp đẽ hơn, sâu lắng hơn.

Khi ra về, Nella đứng nấn ná nơi cửa xà lim. Johannes mỉm cười, trông rất trẻ trung khiến nàng cảm thấy mình già đi rất nhiều, như thể bằng cách nào đó sự im lặng ban nãy đã dời chuyển tất cả những đau khổ của ông sang nàng. Nàng sẽ phải mang chúng trong khi Johannes bay lên cao, nhẹ bỗng, an nhiên và tự tại.

Ở nhà, Cornelia đang chìm vào giấc ngủ nặng nề sau quá nhiều biến cố, cảm thấy an tâm hơn vì bà Lysbeth Timmers đã đến từ lúc sáng sớm để cho Thea bú và quyết định ở lại.

“Có thể hôm nay cô sẽ cần thêm sự giúp đỡ từ tôi.” Bà ta nói.

Luồng mắt hai người giao nhau. Nella gật đầu không nói gì và giờ này bà Lysbeth đang trong nhà bếp chờ nàng về.

Nella không chắc được mặt đất bên dưới nàng là như thế nào nữa. Nàng cố giữ vững thân người bằng cách đứng hai chân hơi giạng ra. Cơn gió tháng Giêng dữ dội thổi thốc áo khoác của nàng, buốt như vuốt mèo cào. Nàng mặc chiếc áo choàng có mủ và một chiếc váy màu nâu giản dị của Cornelia. Nàng đã ăn mặc không giống ngày thường để chịu đựng thử thách này, như thể việc cải trang giúp bảo vệ nàng tránh khỏi sự thật vậy.

Trang phục của Johannes cũng khác bình thường. Họ đã mặc cho ông một bộ đồ bằng sa tanh màu bạc rộng lùng nhùng, và một cái lông chim trên chiếc mũ mà Johannes chưa từng đội, một biểu hiện đầy chua cay cho thấy bạn ăn mặc thế nào thì con người bạn thế ấy. Qua vai của những người trong đám đông, Nella trông thấy lớp vải sa tanh sáng lên, một ống tay áo sáng như áo giáp thấp thoáng phía bên kia những màu nâu xám và màu đen. Nàng thình lình lả người vào một phụ nữ bên cạnh. Bà ta giật mình quay lại.

“Không sao đâu cô gái!” Bà ta nói khi nhìn thấy sự kinh hoàng trên khuôn mặt Nella. “Đừng nhìn nếu cô không chịu nổi.”

Sự tử tế của bà ta gần như khiến lòng nàng tan nát. Làm thế nào mà người tốt có thể đến và xem cảnh tượng này?

Slabbaert đặt tay lên vai Johannes và từ lúc đó trở đi, Nella không nhìn nữa. Nàng nhắm mắt lại và lắng nghe, gió thổi ù ù bên tai, những cánh buồm vỗ phành phạch như quần áo mới giặt xong. Nàng nghe hòn đá được kéo bởi hai kẻ hành hình. Johannes, được cột vào đầu dây bên kia chắc giờ đang loạng choạng trên mép cầu tàu. Hòn đá nặng nửa tấn được kéo đi, âm thanh rít kèn kẹt chạy dưới da Nella vào đến tận xương tủy nàng. Khi đám đông nín thở, nàng cảm thấy nước tiểu nóng hổi chảy xuống hai chân đi tất dài, làm ướt sũng lớp len và dính bết vào da nàng. Ông đang nói gì đó. Nàng hình dung ông ngoái đầu tìm kiếm nàng, tìm kiếm Marin, tìm kiếm Cornelia. “Hãy để Johannes nhìn thấy mình.” Nàng nghĩ. “Hãy để chồng nàng nghĩ vợ mình đang gửi đến ông một lời nguyện cầu.”

Nhưng gió thổi bạt đi những lời cuối cùng của Johannes và nàng không bắt được chúng. “Johannes...” Nàng thì thầm. Nàng cố căng tai lắng nghe, nhưng chỉ có những tiếng lào xào xung quanh, những lời cầu nguyện và những tiếng nói rì rầm. Ông quá yếu nên tiếng nói không thể vang xa được. Và lúc không gian chợt chìm vào sự im lặng chết chóc, tảng đá đã lăn xuống khỏi cầu tàu. Johannes. Nó xé toang mặt nước lăn tăn và lao ùm xuống dưới đáy.

Nàng mở mắt. Một lớp sóng dày bắn lên cao làm thành một vòng tròn trắng xóa và biến mất trong tích tắc.

Cả đám người bất động.

“Ông ấy là một trong những thương gia giỏi nhất của chúng ta!” Cuối cùng một người đàn ông lên tiếng.

“Chúng ta là những kẻ ngốc.”

Đám đông thốt lên, tóc họ bay phất phơ trên trán.

“Không ai chôn.” Ai đó nói. “Họ sẽ không đưa ông ấy lên đâu.”

Nella quay đi. Nàng còn sống, và nàng không còn sống. Nàng ở dưới nước cùng với Johannes. Nella tựa người vào bức tường, đầu rũ xuống, cơ thể như muốn nổ tung. Mất bao lâu để nước biển làm đầy hai lá phối của ông? “Nhanh lên!” Nàng nghĩ. “Hãy tự do!”

Nàng cảm thấy có điều gì đó. Tóc gáy dựng lên, đầu gối muốn khuỵu xuống. Nella ngẩng đầu lên, nghểnh cố nhìn qua đám đông tìm kiếm mái tóc vàng hoe. “Chị ta vẫn còn ở đây!” Nàng nghĩ. “Mình có thể cảm thấy điều đó.” Nàng nhìn những khuôn mặt, tìm kiếm ánh nhìn ước lượng lạnh lùng đó, một khoảnh khắc để nhà tiểu họa nói lời từ biệt.

Nhưng đứng trong luồng mắt của nàng không phải là nhà tiểu họa.

Anh ta gầy hơn, vẫn trong bộ quần áo lúc bỏ đi, vẫn chiếc áo khoác thêu kim tuyến ấy. Trong một giây mất phương hướng, Nella nghĩ chồng mình trồi lên từ mặt nước, rằng một thiên thần đã mang ông về lại cõi đời này. Nhưng không, chính là anh ta, không nhầm lẫn đi đâu được. Nàng giơ tay ra dấu đã nhận ra anh ta, và, miệng há ra đau đớn. Otto cũng giơ tay lên. Năm ngón tay run rẩy làm thành một ngôi sao giữa bóng tối nhập nhoạng.