Nella đi theo một lính canh xuyên qua hành lang ngầm của nhà tù Stadhuis rồi xuống một cánh dài của tòa nhà. Nàng có thể nghe những tiếng ho và rên rỉ của tù nhân. Nơi này lớn hơn nàng tưởng. Hình như nó cứ mở rộng ra một cách không thể lý giải nối theo từng bước đi của nàng, vượt quá khả năng xác định kích thước của nàng. Xà lim nối tiếp xà lim, gạch nối tiếp gạch khiến nàng hoa cả mắt.

Nella bắt đầu nghe thấy tiếng kêu thét và rên rỉ, tiếng song sắt kêu vang và tiếng khóc. Nàng ngẩng cao đầu để nhỡ đâu họ ngửi được sự sợ hãi dấy lên mỗi lúc một nhiều trong nàng, cố chặn đứng thứ tạp âm chối tai từ đám tù nhân nam.

Nàng và người lính canh đi men theo một khoảng sân mở, và ở chính giữa Nella có thể nhìn thấy những cái máy kỳ cục làm từ những tấm ván được đóng chặt bằng bu lông có thể điều chỉnh được. Một cái máy khác có một hàng chông nhọn hoắt. Tù nhân được đưa vào đây để cải tạo hoàn toàn theo nghĩa đen. Nella nhìn lảng đi, sờ vào chìa khóa kho hàng giấu nơi ngực và tâm trí vẫn còn rộn ràng với ý tưởng mới mẻ vừa mới nảy ra. Nàng nhất định không sợ hãi. Đừng để những vũ khí ngọt ngào đánh lạc hướng.

“Đây rồi!” Người lính nói, mở cánh cửa xà lim nhốt Johannes. Anh ta nấn ná lâu hơn cần thiết, rồi khóa cửa lại đằng sau nàng.

“Đừng quay lại quá sớm nhé!” Nella đưa cho anh ta một đồng gun-đơn qua chấn song. Một trong những điều thành phố này đã dạy mình, nàng nghĩ. Người lính bỏ đồng tiền vào túi và chẳng bao lâu sau tiếng bước chân anh ta xa dần rồi mất hút. Từ bên ngoài, Nella có thể nghe thấy những con chim mòng biển bay lòng vòng trên bầu trời cao tít, tiếng bánh xe đẩy nghiến lạo xạo trên sỏi. Trong xà lim tối tăm, Johannes đang tựa người vào một chiếc bàn nhỏ. Không có ghế, nên nàng đứng dựa vào cửa. Bầu không khí nhớp nháp khó chịu, rêu phủ khắp tường, một tấm bản đồ của những hòn đảo xanh mướt không có vĩ độ. Johannes trông có vẻ trầm ngâm, nhưng năng lượng vẫn còn dồi dào. Ngay cả ở đây, bị tước đi mọi quyền, ông vẫn có khả năng gây ấn tượng.

“Hối lộ quan chức đấy à?” Ông hỏi.

“Ta nên coi họ như bạn.” Giọng nàng như nhỏ hơn bởi độ dày của bốn bức tường.

“Em nói nghe cứ như Marin ấy.” Ông mỉm cười.

Hai mắt ông có bọng, và da xung quanh như màu hoa uất kim hương héo. Tóc ông rối như rong biển bạc màu, và áo quần nhếch nhác. Hai cánh tay run run khi ông chống tựa vào bàn. “Họ sẽ không cho phép tôi có một cuốn kinh thánh.” Ông nói. “Hay bất kỳ thứ gì để đọc.”

Từ cái túi không còn mảnh giấy đã bị vò nát, Nella lấy ra ba lát thịt đùi lợn muối xông khói được bọc kỹ, nửa ổ bánh mì và hai chiếc bánh nướng. Nàng đi băng qua xà lim, đưa chỗ thức ăn cho Johannes và ông rưng rưng đón lấy.

“Nếu mà họ phát hiện ra thì mình đã gặp rắc rối to rồi đấy.”

“Vâng!” Nàng nói, lại bước lùi ra xa, đưa chân quét quét góc xà lim.

“Tí nữa thôi là tôi thoát được rồi.”

Nella nhìn về phía góc xà lim, nơi một gia đình chuột nhắt mới sinh rúc rích trong ổ rơm, con nọ bò chồng lên con kia lổm ngổm. Nàng nặng nề ngồi xuống nệm rơm, và một nỗi buồn thăm thẳm dấy lên trong lòng khiến nàng hoang mang, lấn át cả ý chí kiên cường nơi nàng.

“Họ đã nói gì với mình?”

Johannes chỉ vào đôi mắt bầm đen. “Họ nói bằng cách này này.”

“Lần đầu tiên em gặp mình...” Nàng nói, không thể chôn lấp nỗi buồn. “Mình đâu có màng đến Kinh thánh, đến Chúa, đến tội lỗi và sự nhục nhã.”

“Làm sao em biết là tôi không màng?”

“Mình không đi nhà thờ, mình luôn mất tập trung những lúc nghe Marin đọc kinh tại nhà. Rồi mình còn mua những thứ này nọ. Mình ăn uống đầy đủ, mình thích gì làm nấy. Mình là chúa tể của chính mình, là kiến trúc sư cho vận mệnh của chính mình.”

Ông mỉm cười, chỉ những bức tường xung quanh. “Và hãy xem tòa nhà tôi dựng lên đây này.”

“Nhưng mình tự do, có phải không? Hãy nghĩ đến những nơi mình từng thấy mà xem.” Nella nuốt khan, gần như không thể giữ cho lời nói của minh lưu loát.

“Marin luôn bảo tôi là sự kết hợp tồi tệ giữa sự bất cần và tính cương quyết.”

“Đó là lý do mình vẫn tìm đến Jack?”

Johannes nhắm mắt như thể cái tên ấy nhấn chìm ông.

“Anh ta đã phản bội mình, Johannes. Thật hoài của...”

“Tôi chẳng trả cho cậu ta xu nào từ ngày cậu ta đâm Rezeki.” Johannes nói. Những lời nói rơi xuyên qua ông tựa như những hòn đá. “Tôi thuê cậu ta canh giữ đường, nhưng Marin lo lắng về cậu ta đến mức tôi buộc phải quyết định sa thải cậu ta. Dĩ nhiên là tôi hiểu ý của Marin. Cậu ta quay trở lại với việc giao hàng, và đó là lúc mọi thứ đi chệch hướng. Tôi đúng là đã gặp Jack sau khi cậu ta giết Rezeki.” Mặt ông dịu lại trong ánh sáng lờ mờ. “Tôi chưa từng thấy một người nào hối hận nhiều đến thế sau những gì mình đã gây ra.”

Nella cắn lưỡi. Chắc chắn Jack không có lựa chọn nào khác ngoài việc tỏ ra ăn năn, và đổi lại Johannes tin đó là sự thật.

“Chắc anh ta quan trọng với mình lắm nên một chuyện như vậy mà mình cũng dễ dàng bỏ qua?” Nàng nói. Ông im lặng. “Johannes, đó có phải là... tình yêu?”

Ông cân nhắc câu hỏi của nàng, và nàng lại sửng sốt lần nữa bởi lúc nào ông cũng trả lời những câu hỏi của nàng một cách nghiêm túc. “Với Jack, dường như... một điều gì đó không thể nắm bắt được. .. nhanh chóng trở nên rất thật. Tốc độ của nó ấy Nella. Bằng việc nói dối, Jack khiến tôi nhìn thấy sự thật, kiểu như một bức họa có thể truyền tải một điều gì đó dù bản thân nó không bao giờ là điều đó cả. Tôi đã tưởng Jack là tình yêu.” Johannes thở dài. “Nhưng cậu ta chỉ là bức họa tình yêu thôi. Mình hiểu không? Tình yêu trong trí tưởng tượng thì bao giờ cũng đẹp đẽ hơn mớ hỗn độn nó gây ra.”

Johannes dành sự chân thành cho nàng như một món quà bất ngờ nữa. Con kênh mở ra giữa họ có thể rất sáng rỡ và trong suốt như pha lê, nhưng khi Nella nhắm mắt lại nàng chỉ trông thấy một dòng nước tù đọng lờ đờ.

“Em ổn chứ?” Ông hỏi.

“Marin tin rằng tình yêu đẹp khi đang rượt đuổi hơn là khi đã tóm được.” Nàng nói.

Ông nhướng mày. “Điều đó không khiến tôi bất ngờ. Nó không đẹp hơn, nhưng nó dễ dàng hơn. Trí tưởng tượng của một người luôn luôn phong phú. Tuy thế cuộc rượt đuổi bao giờ cũng khiến ta mệt lữ vào phút cuối.”

Tất cả chúng ta đang rượt đuổi thứ gì đây? Nella tự hỏi. Để được sống, đương nhiên rồi. Để thoát khỏi những sợi dây vô hình trói buộc ta mà Johannes đã nói đến trong phòng làm việc của ông. Hay ít nhất là để hạnh phúc với nó.

“Mình định đi đâu thì bị họ bắt ở Texel?”

“London. Tôi hy vọng sẽ tìm được Otto. Marin một mực tin rằng cậu ấy ở đó. Em gái tôi khỏe không?”

“Mình thật uy lực, Johannes.” Nella cảm thấy buộc phải lờ đi câu hỏi của ông, biết rằng nếu không thì mặt nàng sẽ lộ ra sự thật về việc lỡ lầm của Marin. “Em đã quan sát mình tại buổi tiệc của Hội thợ bạc. Chính mình đã nói rằng các thị trưởng không thể dụng tới mình.”

Ông ngồi xuống đệm rơm bên cạnh nàng. “Đó là crimen nefandum[1], Nella. Hai người đàn ông với nhau. Khi phải đối mặt với lời buộc tội đó, không ai có uy lực cả, chỉ có Chúa. Không làm gì có nghĩa là bỏ qua, và các thị trưởng cần phải cho dân chúng thấy hành động của mình.”

“Vậy là ta phải khiến Meermans đổi ý!”

Johannes run run, đưa một bàn tay lên đỉnh đầu, như thể để tìm câu trả lời trên đó. “Đã nhiều năm trôi qua...” Ông nói. “Nhưng tôi đã làm một điều khiến Frans rất buồn. Và rồi tôi phạm một tội lỗi lớn hơn nữa là thành công. Chuyện đó để lại dư âm và giờ đây quay về ám tôi.”

Nella hình dung Johannes lúc còn trẻ hơn bây giờ đã đuổi Meermans ra khỏi nhà, em gái ông nấp bên một cửa sổ nhìn thấy, và mối nhục nhã ghê gớm đó giờ đây vây bọc lấy tất cả bọn họ.

“Tôi cứ ngỡ chấp nhận bán đường cho họ là có thể nối lại tình thân...” Johannes nói... “Nhưng Frans đã... chai lì. Anh ta đã đợi quá lâu để trả thù nhà Brandt. Tôi chính là người anh ta căm ghét, và muốn trở thành. Và Agnes... để xem nào. Agnes sẽ luôn làm theo lời chồng bất kể xấu tốt ra sao.”

“Em tin là Agnes ngưỡng mộ mình.”

“Điều đó chỉ khiến mọi việc tệ thêm thôi.” Mắt Johannes sáng lên trong không gian tối tù mù. “Tôi rất vui vì em đã đến. Tôi không xứng đáng!” Ông nói, nắm lấy tay nàng.

Nella nghĩ nếu không được yêu thì chí ít nàng cũng được cảm kích. Tìm những thứ thay thế cho tình yêu - khi nào chuyện này sẽ kết thúc đây? Tuy thế, nàng thà ở bên ông hơn bất kỳ nơi nào khác.

“Nếu tôi không nhận tội, sẽ có một phiên tòa sơ thẩm...” Johannes nói. “Trong vài tuần nữa. Thế này hay thế khác, tôi chẳng trông mong được ra khỏi đây mà còn sống đâu.”

“Mình đừng nói thế.”

“Tôi sẽ chuẩn bị tinh thần. Cả em, Marin, Cornelia... Và Otto, nếu cậu ấy quay về.” Johannes đột nhiên có vẻ hoạt bát, hệt một công chứng viên phân chia tài sản thừa kế theo di chúc của một người khác. “Sẽ có một vài người trong schepenbank[2] của Amsterdam tại phiên tòa phúc thẩm, dù chánh án Pieter Slabbaert đóng vai trò giám sát.”

“Tai sao không chỉ có mỗi ngài chánh án thôi?”

“Vì tính nghiêm trọng của cáo buộc. Vì bị cáo là tôi. Vì sự vụ càng đáng kinh tởm thì những công dân tai to mặt lớn của chúng ta dính vào càng nhiều.” Ông ngừng lời. “Nhưng tôi hình dung là nó sẽ kết thúc nhanh chóng thôi.”

“Johannes...”

“Những cáo buộc nghiêm trọng thường kết thúc bằng án tử hình.” Giọng ông bắt đầu khó khăn. “Và ông chánh án thích chia sẻ trách nhiệm. Càng nhiều người tham gia vào buổi xét xử, thì nó càng có vẻ khách quan hơn.”

“Em sẽ đi tìm Jack.” Nella nói. “Em sẽ trả cho anh ta nhiều tiền hơn để thay đổi câu chuyện.” Nàng nhớ đến việc Johannes đã lấy hết gun-đơn trong ngăn kéo, đường bị mốc meo chất đống trên tầng sáu của kho hàng. “Và em đã nghĩ được một kế hoạch...”

“Có một cai ngục...” Johannes nói. “Họ gọi hắn là Gã chăn cừu khát máu.” Ông nắm tay nàng chặt hơn. “Là cha xứ, nhưng bản chất là một con quái vật.”

Những lời nói cuối cùng lơ lửng trong không khí ẩm ướt, khổng lồ, không thể đánh bại. Nella sờ lên mặt mình. Hơi ẩm trong không khí khiến mặt nàng lạnh toát. Làm thế nào Johannes sống nổi ở nơi này một ngày?

“Tôi đã nhìn thấy những nạn nhân được đưa đi ngang qua đây...” Johannes nói. “Xương thò cả ra và không thể trở về như cũ được nữa. Chân không còn là chân, tứ chi như bông gòn sủng nước, ruột gan như thịt thối. Họ sẽ tra tấn tôi đến thân tàn ma dại để lấy cung. Tôi sẽ khai, Nella, và kết cục là thế nào thì mình biết rồi đấy.”

Johannes vùi mặt vào vai nàng. Nella cảm thấy chóp mũi ông đâm vào da thịt nàng, và nàng ôm lấy ông. Nàng muốn tắm rửa cho ông từ đầu tới chân, để cho ông tươi mới trở lại, để người ông tỏa ra mùi gia vị - mùi bột bạch đậu khấu mắc trong móng tay. “Johannes...” Nàng thì thầm. “Johannes. Mình có vợ mà. Mình có em. Chẳng lẽ chứng cớ đó chưa đủ?”

“Không bao giờ đủ.”

Vậy một đứa bé thì sao? Nàng muốn hỏi. Đứa bé thì sao? Cái bí mật của Marin chực văng ra khỏi miệng nàng. Thêm thời gian, nàng nghĩ. Tất cả những gì mình muốn là thêm thời gian. Biết đâu trong hai tháng gia hạn, cục diện sẽ thay đổi thì sao?

“Johannes...” Nàng nói. “Ước gì có em thôi là đủ rồi.”

Johannes ngẩng đầu lên, và ôm lấy khuôn mặt nàng. “Em là điều kỳ diệu.”

Ánh sáng đang nhạt dần trong xà lim, tên cai ngục sắp quay lại. Trong cuộc hôn nhân kéo dài bốn tháng, Nella không ở riêng bên cạnh chồng được nhiều. Nàng nhớ đã nói với Johannes trong phòng làm việc của ông rằng ông đã mê hoặc nàng như thế nào. Đến giờ phút này, trong nàng vẫn còn nguyên cảm giác đó. Cách nói chuyện và vốn hiểu biết của ông, sự thích nghi tỉnh khô của ông đối với những hành động đạo đức giả của thế giới này, cái khao khát được là chính mình của ông. Ông đưa bàn tay ra ánh nến, và những hoa tay rõ nét trên những ngón tay ông nhìn thật đẹp. Nàng muốn ông sống biết chừng nào.

Cuộc nói chuyện về sự chuyển đổi này, cách mọi thứ có thể thay đổi như thế nào, về những căn phòng có người ở và không người ở, hai anh em tiết lộ hai bí mật khác nhau khiến nàng muốn kể ông nghe về nhà tiểu họa. Cứ như thể đã cả một đời từ khi nàng đi xuống cầu thang và trông thấy ngôi nhà búp bê đứng lù lù trên sàn đá cẩm thạch. Nàng đã cảm thấy tự ái thế nào, Marin đã giận dữ ra sao.

“Jack có nói với mình anh ta làm việc trên phố Kalverstraat không?” Nàng hỏi.

“Cậu ta làm việc cho nhiều người mà.”

“Một phụ nữ đến từ Bergen ấy? Tóc vàng? Chị ta học việc chỗ một nghệ nhân đồng hồ.”

Johannes cắn một miếng bánh rán nhỏ và thắp một ngọn nến trên bàn lên. Nella cảm thấy ánh nhìn điềm tĩnh của ông đậu lên đỉnh đầu nàng. “Không!” Ông nói. “Nếu có thì tôi hẳn đã nhớ rồi.”

“Chị ta là nhà tiểu họa em thuê để làm vài món đồ cho chiếc tủ ngăn kéo. Chị ta đã làm con búp bê Rezeki đấy.”

Nghe tới đây, đôi mắt mệt mỏi của ông sáng lên. “Một phụ nữ?”

“Vâng, em tin là vậy.”

“Khéo tay và có óc quan sát một cách phi thường đấy. Nếu mà có cơ may thì tôi đã là khách hàng quen của cô ta rồi.” Ông lục trong túi, và với nét mặt trìu mến, nhẹ nhàng lấy ra con chó nhỏ. “Đi đâu tôi cũng mang nó theo. Nó là niềm an ủi lớn lao nhất.”

“Thật sao?” Nàng thì thầm. Johannes đưa nàng con chó, và một cách kính cẩn nàng đón lấy, một đầu ngón tay run run sờ lên lớp lông mịn mượt trên đầu nó. Chẳng thấy dấu vết chữ thập đâu cả. Nella kiểm tra lại lần nữa, nhưng chẳng có gì ở chỗ mà trước đây nàng tin chắc là có một vết thương.

“Em không hiểu!” Nàng thốt lên.

“Tôi cũng vậy. Tôi chưa từng thấy thứ gì tương tự.”

Nella nhìn kỹ lại lần cuối cái đầu nhỏ xíu của con chó. Mình có từng thấy nó không? Nàng tự hỏi. Giờ thì ngờ vực lấn át sự chắc chắn. Điều nàng thấy và không thấy những tháng qua quay cuồng trong đầu.

“Đôi khi tôi tự hỏi, nếu tôi ngồi bất động tại nơi đây...” Johannes nói. “Nếu như tôi đã chết rồi.”

“Mình còn sống, Johannes. Mình còn sống.”

“Một thế giới lạ lùng.” Ông nói. “Con người đi loanh quanh để cam đoan với nhau rằng họ chưa chết. Chúng ta biết đây không phải là Rezeki, tuy thế bắng cách nào đó chúng ta lại cảm thấy đó là nó. Như vậy, một vật rắn làm nên một ký ức không hình thù. Giá như với chuyện gì cũng được như thế, giá như bằng tâm trí chúng ta có điều khiển được mọi việc như chúng ta muốn, kiểu như ma thuật ấy.” Ông thở dài, đưa hai tay vuốt mặt. “Khi Otto bỏ đi, tôi như người quẩn trí, tưởng đầu mình có thể chết đi rồi.”

Ông ngừng lời, cho con Rezeki vào túi. “Cái xà lim này bây giờ là phạm vi cuộc sống thực của tôi.” Ông nói, dang hai cánh tay ra như một cối xay gió bị bẻ cong. “Có những đường chân trời bên kia lớp gạch đá, Nella. Em cứ đợi mà xem.”

Rồi Nella ra về, không thể chịu đựng căn phòng nhỏ xíu đó thêm được nữa: rêu ẩm và chuột, những tiếng người rít lên như chim. Johannes bị nhốt trong một chuồng chim, con cú lớn của nàng bị vây quanh bởi bầy quạ. Nella đi loạng choạng ra ngoài, bước vào ánh mặt trời mùa đông, và chỉ tới lúc đó nàng mới bật khóc - nức nở với những giọt nước mắt cứ lặng lẽ tuôn trào, khi nàng tựa người vào bức tường thành phố.

❀ ❀ ❀

[1] Tiếng La tinh, nghĩa là tội ác ghê tởm.

[2] Tiếng Hà Lan, nghĩa là hội đồng xét xử.