Bên trên đầu nàng, Peebo vỗ cánh bay quanh phòng và kêu ríu rít vui mừng, đôi mắt đen của nó sáng lên long lanh. “Marin có thể sẽ thủ tiêu mày đấy!” Nàng bảo con chim nhỏ, kéo tấm khăn choàng sát hơn vào người để giữ ấm trong cái lạnh của buổi sớm mai. Dưới ánh sáng ban ngày, điều đó có vẻ lố bịch, nhưng những nguyên tắc trong ngôi nhà này chẳng mấy khi được nhớ đến. Mình hoặc chết chìm hoặc phải ra sức bơi, Nella nghĩ. Sau một ngày, vết bầm trên tay nàng trông như một vệt rượu vang, khá đau khi ấn vào. Nàng thấy hoang mang ghê gớm. Chẳng lẽ Johannes không nhìn thấy thái độ của em gái mình hay sao? Ông không hề làm gì để buộc Marin biết điều hơn, dù cô ta ghét chị đâu ra mặt.

Có tiếng gõ cửa chát chúa khiến Nella giật nảy mình.

“Mời vào!” Nàng nói, thấy bực vì nghe giọng mình hoảng hốt.

Marin xuất hiện nơi cửa, mặt tái nhợt. Nella đứng lên và thả rơi chiếc khăn choàng để lộ vết bầm nơi cánh tay. Marin nhìn chằm chằm con vẹt đuôi dài giờ đang đậu ở chân giường. Cô ta cầm khư khư một cuốn sách áp sát vào ngực bằng bàn tay thuôn mảnh.

“Tôi sẽ giữ nó trong phòng.” Nella nói.

“Đây này...” Marin chỉ đáp lại có thế, giọng có phần thô lỗ, chìa cuốn sách về phía nàng.

“Cái gì thế?”

“Danh bạ của Smit. Có địa chỉ của tất cả thợ thủ công và cửa hàng trong thành phố.”

“Tôi cần “Danh bạ của Smit” để làm gì?” Nella hỏi, gần như giằng nó ra khỏi bàn tay cầm chặt của Marin.

“Để trang trí ngôi nhà của chị.”

“Ngôi nhà nào, Marin?”

“Nếu để cái tủ đó trống trơn, chị sẽ biến món quà của Johannes thành hoang phí. Chị phải làm gì đó với nó.”

“Tôi không phải làm gì cả...”

“Đây...” Marin vẫn tiếp tục. “Những lệnh phiếu này có con dấu và chữ ký của anh trai tôi.” Cô ta lập cập rút ra một thếp giấy từ cuốn sổ. “Bất kỳ người nào bán hàng cho chị đều có thể mang lệnh phiếu đến Stadhuis và đổi thành tiền. Chị chỉ cần điền số tiền vào và tiếp ký.” Marin chìa thếp lệnh phiếu về phía Nella như thể đang xua tà ma. “Mỗi lệnh phiếu không quá một ngàn gun-đơn nhé.”

“Tại sao cô lại làm thế Marin? Tôi tưởng Kinh thánh dạy không nên khoe khoang sự giàu có?” Nella nói, nhưng nàng cảm thấy phấn khích về số tiền. Nàng vẫn chưa quên cái ngày kinh khủng khi cha nàng mất, khi Arabella không tìm thấy gì trong hũ đựng tiền ngoài một cái cúc áo và một con nhện nằm phơi bụng. Marin sẽ không bao giờ hiểu được sự nhẹ nhõm đó, nàng nghĩ.

“Cứ lấy đi, Petronella.”

Sự hằn học chất ngất giữa hai người - một vết đen quen thuộc. Khi Nella cầm lấy những tờ lệnh phiếu từ tay Marin, nàng để ý thấy mặt cô em chồng đau khổ thế nào. Nếu đây là một trận đấu, thì cả hai ta đều thua, Nella nghĩ, nhưng khi vuốt tay lên thếp lệnh phiếu, nàng cảm thấy mãnh lực vô hình của chúng.

“Chồng tôi sẽ nói gì về việc này?”

Mặt Marin lộ về chán chường mệt mỏi. “Đừng lo. Anh trai tôi hiểu sự nguy hiểm của việc ăn không ngồi rồi.”

Khi Marin đi khỏi, Nella cố gạt hết những ý nghĩ về cô em chồng và lá thư tình sang một bên. Nàng mang cuốn “Danh bạ của Smit” đến bàn viết và mở nó ra. Trong cuốn danh bạ là những địa chỉ kinh doanh được sắp xếp theo thứ tự chữ cái. Những người bào chế thuốc, những nhà thiên văn học, những người bán hàng tạp hóa, những người làm sô cô la, những người viết lời nhạc kịch và những thợ khóa... là một số ít trong nhiều thợ thủ công tạp nhạp trả cho Marcus Smit một số tiền nhất định để được xuất hiện trong cuốn danh bạ. Những mẩu quảng cáo được tự viết thoải mái chứ không theo một biểu mẫu nào.

Bên ngoài cửa sổ, dòng kênh ngồn ngộn sự sống. Những người chèo thuyền trò chuyện rôm rả về cái rét cắt da cắt thịt của mùa đông. Ở tít đằng xa, một người bán bánh mì oang oang rao hàng, và hai đứa trẻ vừa chạy vừa lăn một cái vòng bằng một cái que, reo hò ỏm tỏi. Tuy nhiên, bên trong nhà vẫn yên ắng và tĩnh mịch, âm thanh duy nhất trong phòng nàng là tiếng tích tắc thẽ thọt của con lắc bằng vàng. Khi Nella tiếp tục lật nhanh những trang sách, một danh mục bên dưới chữ “N” đập vào mắt nàng.

NHÀ TIỂU HỌA

Cư trú tại biển hiệu Mặt trời, phố Kalverstraat

Nguyên quán Bergen

Được học nghề với nghệ nhân đồng hồ Bruges vĩ đại, Lucas Windelbreke

CHỈ CÓ VẬY THÔI

Ấy là danh mục duy nhất bên dưới “Nhà tiểu họa”, và Nella thích tính khúc chiết của nó, cái ngân vang lạ lùng khi đọc nó lên. Nàng không biết Bergen ở đâu, hoặc công việc của một nhà tiểu họa là gì, hoặc nghệ nhân đồng hồ có được xem là vĩ đại hay không. Nhà tiểu họa chắc chắn không đến từ Amsterdam, cái đó thì rõ quá rồi. Do vậy, ông ta không thể là một thành viên của những phường hội trong thành phố được và như vậy là bất hợp pháp khi làm công việc mà chỉ những công dân nào đăng ký mới được xem đó là sinh kế.

Cha Nella từng dạy nàng vậy. Ông là người Leiden[1], và khăng khăng rằng chính thứ luật phường hội hà khắc đó mới là nguyên nhân khiến ông sa sút và lụn bại chứ không phải là do những hũ rượu. Chẳng nhẽ lại có một phường hội dành cho những nhà tiểu họa? Nella thấy ngạc nhiên khi mẩu quảng cáo này lại có trong “Danh bạ của Smit”.

Không còn bị áp lực vì sự hiện diện của Marin nữa, sự thách thức nơi Nella trỗi dậy. Marin thậm chí không xin lỗi vì đã làm đau Nella như thể nàng là một đứa trẻ nghịch ngợm. Marin, với những tấm bản đồ và tính khí hống hách, Johannes và cửa phòng lúc nào cũng đóng kín, Cornelia và Otto và nơi trú ẩn chung của họ, với thứ ngôn ngữ câm lặng của chặt thịt, đánh bóng đồ bạc, tiếng lõm bõm của giẻ lau sàn trong xô nước và ánh kim loại chợt lóe của con dao vung lên hạ xuống. Nella thấy bức bối trong người, cố gắng một cách tuyệt vọng để thoát khỏi những ý nghĩ luẩn quẩn cứ bám riết lấy mình, thứ mà Marin gọi là sự nguy hiểm của việc ăn không ngồi rồi. Nàng không thể chăm chút cho cái tủ đó được vì điều đó khiến một phụ nữ trưởng thành như nàng thấy xúc phạm. Tuy thế, khi phe phẩy thếp lệnh phiếu, Nella phấn khích vì từ trước đến giờ nàng chưa bao giờ nhìn thấy có quá nhiều tiền đến vậy.

Khi Peebo bay vòng quanh những bức tranh đắt tiền của Johannes, Nella cầm bút lên và cơn giận dữ trong nàng trôi tuột đi theo từng dòng chữ nguệch ngoạc tuôn trào:

“Chào ông,

Tôi có đọc quảng cáo của ông trong “Danh bạ của Smit” và xin nhờ ông giúp cho một việc.

Tôi sở hữu một ngôi nhà búp bê có chín phòng. Tôi muốn đặt ông làm cho ba món đồ và đợi hồi đáp từ ông. Không chắc lắm nhưng tôi đoán là ông được đào tạo trong lĩnh vực hội họa. Những thứ này đương nhiên là tốn nhiều công sức nhưng tôi hứa sẽ trả công xứng đáng.

Một cây đàn luýt, có dây

Một cốc rượu giao bôi, được đựng đầy hoa giấy

Một hộp bánh hạnh nhân

Xin được cảm ơn ông trước!

Petronella Brandt,

tại Biển hiệu Cá heo, đường Heren gracht.”

Cái họ mới này nhìn cụt lủn thế nào ấy so với cái họ đã gắn liền với nàng suốt mười tám năm qua. Nàng cảm thấy không thoải mái khi viết nó cạnh tên mình, hệt như mặc một bộ trang phục sang trọng nhưng lại chẳng vừa. Nàng gạch đi, thay vào bằng “Cảm ơn, Nella Oortman!” Ông ta sẽ chú ý điều đó, Nella nghĩ. Có khi ông ta phì cười cũng nên ấy chứ. Nàng nhét lá thư vào túi cùng với lệnh phiếu trị giá ba trăm gun-đơn, và đi xuống bếp chính để xem liệu có thể ăn vội bữa sáng muộn trên mặt bàn nhà bếp sứt sẹo của Cornelia không. Một ổ bánh mì nhỏ, một lát thịt, gì cũng được miễn đừng là cá trích.

Cornelia hình như đang cật lực nhồi cà rốt vào một con ngỗng. Đằng sau cô ta, Otto đang mài sắc những cái đinh ghim dùng để đục lỗ quả óc chó. Nella ngạc nhiên không biết vì sao anh ta lại làm vậy, nhưng nàng không hỏi bởi e rằng anh ta sẽ chỉ đáp lại bằng một câu trả lời thoái thác như mọi khi. Bên trên lò sưởi, một cái nồi đang sôi lục bục. Cornelia và Otto trông giống hệt như một đôi vợ chồng trong căn nhà nhỏ đang chuẩn bị bữa ăn hàng ngày của họ. Một lần nữa, Nella cảm thấy sự gần gũi thoải mái giữa hai người họ, và điều đó khiến nàng ghen tị. Nàng nắm chặt lá thư trong túi, cố lấy lại sức mạnh từ nỗ lực “vô hiệu hóa” ý đồ hiếp đáp người mới đến của Johannes và Marin. Được rồi, Marin, tôi sẽ trang trí ngôi nhà của mình bằng tất cả những thứ mà cô căm ghét.

“Có đau không, phu nhân?” Cornelia hỏi, vỏ cà rốt dính đầy trên hai bàn tay cô ta như những dải cờ đuôi nheo màu cam thẫm.

Nella kéo khăn choàng quanh người. “Ý chị là gì?”

“Cánh tay của phu nhân ấy?”

“Chị theo dõi tôi đấy à?”

Otto liếc nhìn Cornelia, nhưng cô hầu gái bật cười khanh khách. “Phu nhân Marin giống hệt như con cua chui ra khỏi mai để chực kẹp người khác! Chúng tôi phớt lờ điều đó và phu nhân cũng nên như vậy đi.” Cornelia gạt vỏ cà rốt xuống. “Phu nhân đã đưa con vẹt về phòng rồi đúng không?” Cô ta nói với vẻ mặt có phần cảm kích. “Để tôi tiết lộ với phu nhân điều này. Phu nhân Marin toàn mặc đồ đen thế thôi, nhưng bên trong thì hoàn toàn khác.”

“Ý chị là gì?”

“Cornelia!” Otto lên tiếng, giọng cảnh báo.

“Lớp vải lót bên trong...” Cornelia vẫn tiếp tục, có vẻ như không muốn dừng lại. “Lông chồn và nhung, váy nào cũng lót chất liệu ấy. Phu nhân Marin thường trích dẫn Ezekiel[2] với chúng ta rằng: “Ta sẽ đặt dấu chấm hết cho sự kiêu ngạo của kẻ mạnh”, nhưng lại đi loanh quanh trong những bộ lông thú giấu kín bên trong.”

“Thật ư?” Nella bật cười, sửng sốt trước bí mật Cornelia vừa tiết lộ. Được lời như cởi tấm lòng, nàng giật phắt khăn choàng ra để lộ vết bầm.

Cornelia huýt sáo. “Sẽ khó chịu đấy...” Cô ta nói, liếc nhìn Otto. “Nhưng rồi nó sẽ phai thôi. Điều gì cũng vậy.”

Nella thấy tẽn tò, nàng tưởng sẽ được cô hầu gái xuýt xoa ân cần. “Tối qua chị thức khuya à?” Nàng hỏi, che vết bầm đi.

“Sao thế, phu nhân?” Cornelia vứt chỗ vỏ cà rốt vào bếp lửa và cầm miếng giẻ lau lên. Nella có thể cảm thấy bầu không khí thân thiện bị tan loãng dần sau mỗi câu nàng hỏi.

“Tôi tin chắc là mình có nghe thấy giọng nói của ai đó.”

Cornelia nhìn chằm chằm vào xô nước bẩn.

“Chúng tôi quá mệt nên chẳng nghe thấy gì cả.” Otto nói.

Con Dhana ở đâu phóng ào đến, hít hít tay Nella. Cô nàng nằm lăn xuống sàn, phơi bụng ra. Cornelia nhìn cảnh tượng đầy tình cảm đó. “Nó không làm thế với tất cả mọi người đâu.” Cô ta nói, giọng có chút ngưỡng mộ. Nella quay người đi lên lầu. “Đây, phu nhân!” Cornelia gọi, chìa lòng bàn tay ra. Một chiếc bánh mì phết bơ nóng hổi. Nella cầm lấy. Những lời đề nghị hòa bình trong ngôi nhà này đến dưới dạng khá lạ lùng.

“Phu nhân định đi đâu vậy?” Otto hỏi.

“Ra ngoài. Điều đó không bị cấm, phải không? Tôi định đến đường Kalverstraat.” Nghe thế, Cornelia thả tõm cái giẻ xuống khiến nước bật tung tóe lên thành xô, bề mặt rạn ra hệt một chiếc gương vỡ.

“Phu nhân biết phố đó ở đâu không?” Otto dè dặt hỏi. Nella cảm thấy những giọt bơ chảy xuống cổ tay nàng. “Tôi sẽ tìm được.” Nàng nói. “Tôi có khả năng định hướng tốt.”

Otto và Cornelia đưa mắt nhìn nhau, lâu hơn một cái liếc mắt; Nella bắt gặp cái lắc đầu gần như không thể nhận thấy của Otto.

“Tôi sẽ đi với phu nhân.” Cornelia nói. “Tôi cần hít thở không khí bên ngoài một chút.”

“Nhưng...”

“Phu nhân nên mang theo áo khoác.” Otto nói. “Bên ngoài rất lạnh.”

Nhưng Cornelia đã vơ vội khăn choàng và đẩy Nella ra ngoài.

❀ ❀ ❀

[1] Một thành phố ở miền tây Hà Lan.

[2] Ezekiel là nhà tiên tri người Do Thái ở thế kỷ thứ VI trước công nguyên.