Vẫn còn đứng ở ngưỡng cửa, Nella không thể tin nổi những gì bày ra trước mắt mình. Những thứ bên trong phòng có thể làm đầy một nhà tu kín. Nàng không hiểu tại sao Marin sẵn sàng từ bỏ không gian rộng lớn của phòng ngủ cũ để đổi lấy cái ổ tò vò ngập những món đồ quái dị thế này.

Thòng xuống từ trần nhà là tấm da một con rắn khổng lồ, nó được treo hệt như những lá cờ đuôi nheo, chạm tay vào thì thấy mỏng như một tờ giấy. Nàng đưa tay chạm nhẹ vào những chiếc lông chim đủ kiểu dáng trước đây thuộc về một giống chim kỳ lạ nào đó. Theo bản năng, Nella tìm kiếm một chiếc lông xanh, và nhẹ người khi nhận ra chẳng có chiếc nào giống của Peebo cả. Một con bướm, rộng hơn lòng bàn tay nàng, được đính lên tường, đôi cánh màu xanh da trời điểm xuyết những hình xoáy màu đen. Căn phòng ngập ứ đủ thứ mùi. Mùi gắt nhất là mùi hạt nhục đậu khấu, nhưng cũng có cả mùi gỗ đàn hương, đinh hương và hồ tiêu thấm đẫm những bức tường, những thứ mùi của sự giận dữ và cảnh báo.

Nella đi sâu hơn vào bên trong. Dọc theo những cái giá gỗ đơn giản là một mớ tạp nham những cái sọ ố vàng của những loài vật mà nàng thậm chí không đoán nổi - những cái hàm dài, những cái sọ hếch, những hàm răng sắc nhọn và chắc khỏe, những con bọ cánh cứng, những hạt cà phê óng ánh nhiều màu. Một cái mai rùa bị chổng ngược khẽ lắc lư khi nàng chạm vào. Những loài thực vật và quả mọng khô héo, những quả đậu mọc mầm vung vãi khắp nơi, nguồn cơn của hỗn hợp mùi khiến nàng nôn nao chóng mặt. Những thứ trong căn phòng này không phải đến từ Amsterdam, dù tất cả đều thể hiện khao khát của một người Amsterdam. Những thứ trong bốn bức tường nhỏ ấy cho thấy nền Cộng hòa Hà Lan đã vươn tới được những đâu.

Một tấm bản đồ châu Phi lớn với quá nhiều nơi chưa biết đến. Được khoanh tròn ngay chính giữa bờ biển phía tây là một nơi có tên gọi là Porto-Novo. Có những câu hỏi được viết trên đó bằng tuồng chữ khéo léo của Marin: “Thời tiết?” “Đồ ăn ?” “Chúa?” Có một tấm bản đồ Đông Nam Á, với nhiều vòng tròn và mũi tên, đánh dấu nơi xuất xứ của quần thể thực vật và động vật trong căn phòng này. Molucca 1676, Batavia 1679, Java 1682 - tất cả các chuyến hải trình mà Marin chắc chắn chưa từng tham gia.

Trên bàn bên cửa sổ là một cuốn sổ tay để mở, và hình như trong đó có ghi chép chi tiết tất cả những thứ này. Lối viết của Marin trôi chảy hơn cách cô ta nói, và Nella nhận ra lối viết đó nhờ chiếc phong bì đã được gửi cho mẹ nàng vào đầu năm nay. Nàng lại cảm thấy hồi hộp và căng thẳng, rất muốn tìm hiểu nhiều hơn nữa, nhưng sợ cái bẫy do chính mình giăng ra. Mình trong ngôi nhà này chẳng hơn gì đứa em gái Arabella ở Assendelft cả, nàng nghĩ. Phía bên kia cái giá là một cây đèn nhìn rất lạ; đôi cánh của chim, đầu và ngực của phụ nữ. Nella với tay chạm vào bề mặt kim loại dày và lạnh của nó. Gần cây đèn là một chồng sách tỏa ra hỗn hợp mùi giấy bị mủn do ẩm thấp và mùi da lợn. Nella nhấc cuốn trên cùng lên khỏi chồng sách, mải tò mò về thói quen đọc sách của Marin nên quên mất cảnh giác nhỡ đâu sẽ có người đi lên lầu.

Cuốn sách đầu tiên là nhật ký du hành có tiêu đề Chiến hải trình kém may mắn của con tàu Batavia[1] Hầu hết người Hà Lan không lạ gì câu chuyện về cuộc nổi loạn của Corneliszoon[2], tình trạng bị nô dịch trên boong đầy ô nhục của Lucretia Jans[3] và những gì cô ngụ ý trong việc sát hại những người sống sót. Nella không phải là ngoại lệ, nhưng mẹ nàng căm ghét yếu tố tục tĩu của câu chuyện hơn. “Nhờ cái cô tên Jans đó đám đàn bà con gái mới không còn đi biển nhiều nữa, và thế cũng hay.” Cha của Nella đã nhận xét thế lúc ông còn sống. “Có đàn bà trên tàu chỉ tổ gây xui xẻo thôi.”

“Họ chỉ mang lại cái may mắn mà đàn ông trao cho họ thôi.” Bà Oortman cãi lại.

Nella gấp cuốn sách lại, đặt nó về chỗ cũ và khẽ mân mê cả chồng sách xếp lô xô và những cái gáy sách thò thụt. Có quá nhiều sách, và dù muốn đọc tất cả các tiêu đề, Nella biết mình không thể nấn ná ở đây thêm được nữa. Marin chắc phải tốn nhiều tiền cho thói quen này, Nella đoán và xoa xoa mặt giấy đắt tiền.

Bên dưới cuốn Chuyến hải trình kém may mắn là một cuốn sách của Heinsius[4] - người mà ai cũng biết đã bị trục xuất khỏi đất nước vì tội ngộ sát. Bất cứ ai sở hữu nó đều có thể bị xem là tội phạm, nên Nella không khỏi sửng sốt khi phát hiện Marin có cuốn sách này. Ngoài ra còn có một cuốn Niên giám khổ lớn của Saeghman, Những căn bệnh trẻ em của Stephanus Blankaart và Những bản báo cáo đáng nhớ về chuyên hải trình của Nieuw Hoorn của tác giả Bontekoe. Nella lật nhanh. Những bản báo cáo của Bontekoe là những chuyện kể về chuyển hành trình trên biển đầy sự hiểm nguy, có nhiều những bức tranh khắc gỗ rất đẹp, những khung tàu đắm, những cảnh bình minh rực rỡ và những đại dương mênh mông. Một bức tranh khắc gỗ miêu tả một bờ biển, những con sóng ở hậu cảnh đang nhấn chìm một con thuyền lớn. Cận cảnh là hai người đàn ông đối mặt nhau. Người thứ nhất có những dải mảnh màu đen phủ kín hai cánh tay và hai chân, mũi đeo vòng và cầm một ngọn giáo trên tay. Người kia mặc thứ trang phục Hà Lan lỗi thời. Tuy vậy, nét mặt họ giống nhau. Điềm tĩnh, dửng dưng, bị mắc kẹt trong vòng tròn kinh nghiệm khép kín của bản thân, khoảng cách giữa họ còn mênh mông hơn cả đại dương ngoài xa tít.

Cái gáy mềm oặt chứng tỏ cuốn sách được đọc khá thường xuyên. Khi Nella định trả nó về chỗ cũ thì bất thần một mảnh giấy rơi ra, trên đó có những dòng chữ viết tay. Nàng nhặt nó lên và tim đập dồn khi những lời lẽ trong lá thư đập vào mắt.

“Tôi yêu em. Tôi yêu em. Bất kể thế nào, tôi vẫn yêu em.”

Nella cảm thấy tê rần nơi vòm miệng. Trong cơn sững sờ, nàng đặt cuốn sách xuống nhưng chưa thể trả lá thư lạ lùng đó về chỗ cũ. Lá thư không chỉ có mỗi bấy nhiêu, và những con chữ nhảy múa, hối hả đó không phải là nét chữ của Marin.

“Em là tia nắng ấm áp xuyên qua cửa sổ nơi tôi đứng. Một lần gần gũi là ngàn lần nhung nhớ. Người yêu hỡi... “

Cơn đau ở đâu bỗng xộc tới xuyên suốt cánh tay Nella. Ai đó đang nắm nó thật chặt và không chịu buông. Marin bất ngờ xuất hiện, mặt trắng bệch, xoay Nella lại đằng sau như một con búp bê bằng vải. Lá thư rơi xuống sàn, và Nella vội giẫm chân lên nó khi Marin lôi nàng đi “Chị xem sách của tôi?” Marin rít lên. “Phải không?”

“Không... tôi...”

“Có đấy. Chị có mở chúng ra không?”

“Đương nhiên là không...”

Marin siết mạnh hơn, bàn tay cô ta run lên khi phải dùng nhiều lực.

“Marin...” Nella thở dốc. “Đau quá! Cô làm đau tôi đấy.”

Vài giây sau, Marin vẫn không buông, rồi Nella giằng ra được. “Tôi sẽ mách chồng tôi!” Nàng hét lên. “Tôi sẽ cho ông ấy biết chuyện cô làm!”

“Nhà này không chứa kẻ phản trắc.” Marin rít lên. “Ra ngoài. Mau!”

Nella loạng choạng suýt ngã, va phải tấm da rắn trong lúc vội thoát thân. “Những thứ này không phải của chị!” Marin hét với theo và đóng sầm cửa lại. Mùi gia vị biến mất.

Khi đã an toàn trên chiếc giường của mình, Nella gục đầu vào gối nói lầm bầm, miệng khô khốc và tâm trí đầy hoài nghi. “Một lần gần gũi là ngàn lần nhung nhớ.” Những dòng chữ viết bằng mực đó như món mỹ tửu bị cất giấu, vì Marin chưa hề kết hôn.

Nét chữ nguệch ngoạc như thể được viết vội vàng nhưng Nella tin chắc không phải do Marin viết. Lẽ ra mình không nên vào đó, nàng nghĩ. Chắc Marin chực sẵn đâu đó trong bóng tối để bắt tận tay mình? Nella hình dung cô em chồng treo nàng lên một trong những cái xà dầm, giày rơi ra khỏi đôi chân ngọ nguậy giữa đám lông vũ, thân người lạnh cóng của nàng ấm lên dưới ánh mặt trời xuyên qua cửa sổ đầy thi vị.

Marin bắt đầu chuyển động trong tâm trí của Nella. Từ bộ quần áo màu đen buồn tẻ, Marin trồi lên hệt một con chim phượng hoàng, nồng nặc mùi nhục đậu khấu, không hoa huệ tây, không có mùi hương tinh tế của thảo mộc. Được bao phủ bằng những biểu tượng của thành phố, Marin là người phụ nữ tượng trưng cho sức mạnh của thành phố này. Cô ta là người chuyên vẽ bản đồ địa chính, một người chú giải những mẫu vật và chú giải cả thứ gì đó khác nữa, một thứ mà không dễ xếp vào một thể loại nào. Nella mường tượng mùi gia vị tỏa ra từ làn da của Marin, nghe tiếng cô ta nói với anh trai mình phải buôn bán như thế nào để được lợi nhiều nhất qua chiếc bàn trải khăn hoa Damascus. Người phụ nữ này là ai? “Bất kể thế nào, tôi vẫn yêu em.”

Ngày hôm sau, lúc tờ mờ sáng, nàng rón rén xuống bếp chính. Ngôi nhà chìm trong vắng lặng, ngay cả Otto và Cornellia vẫn còn đang say giấc. Không do dự, Nella cương quyết cầm cái lồng của Peebo lên. Nghĩ đến những bộ lông treo trên tường, nàng đưa con vật về phòng, tự nhủ từ giờ trở đi nhất định phải giữ con vẹt đuôi dài kề cận bên mình.

❀ ❀ ❀

[1] Ngày 27 tháng 10 năm 1628, con tàu Batavia chở vàng bạc khởi hành từ Texel và ngày 4 tháng 6 năm 1629 gặp nạn tại Abrolhos. Khoảng 180 người (trong đó có 30 phụ nữ và trẻ em) rơi xuống biển, trong khi khoảng 70 đàn ông vẫn bám trụ được.

[2] Người đứng đầu nhóm tạo phản hành hạ những người ở lại bằng cách bắt họ đi tìm kiếm nước ngọt ở những hòn đảo gần đó - những nơi mà hắn nghĩ họ sẽ không thể sống sót. Corneliszoon và tay chân của hắn đã hại chết nhiều người, trong đó có phụ nữ, trẻ em và những người ốm yếu. Hắn giữ lại một vài phụ nữ khỏe mạnh để phục vụ hắn và đồng bọn.

[3] Là người bị Corneliszoon bắt làm nô lệ cho riêng mình, là một trong những người sống sót trong vụ đắm tàu Batavia năm 1629.

[4] Nicolaas Heinsius Con (1656 - 1718) là bác sĩ và nhà văn người Hà Lan. Heinsius là con trai ngoài giá thú của Nicolaas Heinsius Cha và Margaretha Wullen - một người phụ nữ Thụy Sĩ. Với sự giúp đỡ của cha mình, ông trở thành bác sĩ y khoa ở tuổi 20, nhưng đã phải chạy trốn khỏi đất nước năm 1677 sau khi ông và một vài người bạn say rượu đã phạm tội ngộ sát trên đường phố The Hague.