Mãi đến bốn giờ sáng hôm sau, Nella vẫn không thể chợp mắt. Căn phòng lạ lẫm sáng lập lòe với đủ thứ đồ thêu và bị bao bọc trong mùi nến làm từ mỡ động vật khiến nàng liên tục trở mình. Những bức họa trong khung vẫn nằm chơ hơ giơ mặt ra ngoài, vì nàng không đủ can đảm để xoay chúng úp vào tường. Nàng cứ nằm trân trân để mặc những sự kiện đã dẫn dắt đến khoảnh khắc này quay mòng mòng trong cái đầu kiệt quệ của mình.

Hai năm trước khi cha nàng mất, dân Assendelft kháo nhau rằng ông Oortman chính là người sáng lập ra những nhà máy bia. Nella căm ghét việc người ta ám chỉ cha nàng không khác gì ông thần Priapus[1] say mềm, nhưng điều đó lại đúng một cách đáng buồn. Cha nàng đã trói cả nhà vào cái thắt gút nợ nần của ông; món súp lõng bõng, những lát thịt mỏng dính, những người hầu lần lượt ra đi. Ông chưa từng làm được một con thuyền lớn như tất cả những người đàn ông Hà Lan khác để chống chọi với mực nước biển ngày một dâng cao. “Con phải lấy một người chồng có thể giữ được một đồng gun-đơn[2] trong ví.” Mẹ nàng nói, cầm bút lên.

“Nhưng con chẳng có gì làm của hồi môn cả.” Nella đáp.

Mẹ nàng chép miệng: “Nhìn con đi. Đàn bà chúng ta còn thứ gì khác chứ?”

Câu nói của mẹ đã khiến Nella sững người. Vâng lời mẹ có nghĩa là nàng phải gặm nhấm một nỗi đau khổ mới, và niềm thương tiếc cha được thay thế bằng nỗi buồn tủi cho thân phận mình. Hai đứa em nàng, Carel và Arabella, được phép tiếp tục thoải mái chơi trò đóng giả những kẻ ăn thịt người hay làm cướp biển.

Suốt hai năm ròng, Nella phải học để trở thành một tiểu thư khuê các. Nàng luyện tập dáng đi, dù nàng vẫn luôn kêu ca là chẳng có nơi nào để đi. Và lần đầu tiên, Nella cảm thấy một ao ước được thoát khỏi ngôi làng này vì chẳng tìm thấy đâu bầu trời rộng lớn khoáng đạt tự do tự tại, chỉ có mỗi một cái nhà tù nông thôn với tầng tầng lớp lớp bụi phủ. Trong chiếc váy lót siết thật chặt, nàng tập chơi đàn luýt, di chuyển những ngón tay khéo léo trên bàn phím, hiểu tính khí nóng nảy của mẹ vừa đủ để không nổi loạn. Vào tháng Bảy vừa rồi, những lá thư cầu cạnh của mẹ nàng, nhờ vào những mối quen biết của người chồng quá cố đang sống trong thành phố, cuối cùng đã đáp xuống một mảnh đất màu mỡ.

Một lá thư được gửi đến, chữ viết ngoài phong bì gọn ghẽ, lưu loát và tự tin. Mẹ nàng không cho nàng đọc. Nhưng một tuần sau, Nella phát hiện ra mình sắp chơi đàn cho một người đàn ông, một nhà buôn tên Johannes Brandt, đến từ Amsterdam. Khi hoàng hôn dần buông trên bình nguyên Assendelft, có một người khách lạ ngồi trong ngôi nhà xiêu vẹo của mẹ con Nella lắng nghe nàng đánh đàn.

Nella nghĩ ông có vẻ cảm động, và khi nàng chơi xong, ông bảo ông rất thích. “Tôi rất mê đàn luýt.” Ông nói với nàng. “Một nhạc cụ đẹp. Tôi có hai chiếc treo trên tường, nhưng nhiều năm rồi chưa có ai chạm tay vào chúng.” Và khi Johannes Brandt ngỏ lời cầu hôn, nàng quyết định nhận lời. Đó là một người đàn ông ba mươi chín tuổi, một Methuselah[3] chính hiệu! Carel bi bô nói vậy. Nếu từ chối thì có vẻ như thật vô ơn và ngốc xít. Như Marin đã nói, còn có lựa chọn nào khác ngoài việc lấy chồng?

Sau lễ cưới ở Assendelft vào tháng Chín, tên của hai người được lưu vào cuốn sổ của nhà thờ. Một bữa ăn tối đơn giản và nhanh gọn diễn ra tại nhà Oortman. Johannes ra về ngay sau đó, bảo là có hàng cần gửi đến Venice, và ông phải đích thân làm việc đó. Nella và mẹ nàng đồng ý. Johannes quá cuốn hút, với điệu cười nhếch môi đầy quyền lực. Vào đêm tân hôn, cô dâu mới Nella vẫn ngủ như suốt những năm tháng qua, cùng với đứa em gái cứ bám riết lấy chị. Nhưng như thế càng tốt, nàng nghĩ, hình dung mình vút bay lên từ những ngọn lửa của Assendelft, biến thành một phụ nữ mới mẻ một người vợ và tất cả những gì tiếp theo sau đó...

Có tiếng chó sủa ngoài hành lang cắt đứt dòng suy nghĩ của nàng. Nella nghe thấy một giọng đàn ông giọng của Johannes, nàng chắc chắn thế. Chồng nàng đã về Amsterdam có hơi trễ, nhưng đã về. Nella ngồi dậy trên chiếc giường cưới của nàng, tập dượt trong cơn ngái ngủ: “Em rất hài lòng. Chuyến đi của mình an toàn chứ? Sao ạ? Vui thế cơ ạ? Ồ vui thật!” Nhưng nàng không dám xuống lầu. Nella phấn khích vì sắp được gặp lại chồng, nhưng không đủ nhiều để lấn át tâm trạng hồi hộp và căng thẳng nơi nàng. Trong lúc đợi chờ, sự e sợ nhộn nhạo cồn lên trong dạ và nàng không biết phải bắt đầu thế nào. Cuối cùng, nàng đi vào chân đôi giày đế cao, choàng khăn quanh áo ngủ và rón rén đi dọc theo hành lang.

Hai con chó với lớp lông mang mùi biển cả đang cào móng xuống sàn sồn sột và quật đuôi tành tạch vào đồ đạc. Marin ra chào Johannes trước, và Nella có thể nghe thấy hai anh em họ nói chuyện.

“Anh chưa bao giờ nói thế, Marin.” Johannes nói. Giọng ông trầm và lạnh lùng.

“Thôi quên đi. Em rất vui khi gặp lại anh. Em đã cầu nguyện cho anh trở về an toàn.” Khi Marin bước ra khỏi bóng tối để ngắm nhìn anh trai, ánh sáng từ cây nến của cô ta đang cầm chao nghiêng và nhảy múa. Nghểnh cổ qua lan can, Nella nhìn chiếc áo khoác đi đường to lù lù và lạ lẫm của Johannes, cùng những ngón tay múp míp đến kinh ngạc, như thể của một người làm nghề mổ thịt.

“Trông anh mệt mỏi đấy.” Marin nói tiếp

“Anh biết, anh biết. Mùa thu ở London...”

“Kinh khủng. Vậy ra anh đã ở đó. Để em giúp.”

Marin giúp cởi áo khoác cho anh trai bằng tay còn lại. “Ôi, Johannes! Anh gầy đi đấy. Lần này anh đi lâu ngày quá.”

“Anh không gầy đâu.” Ông quay đi. “Rezeki, Dhana!” Ông gọi, và bọn chó quấn lấy ông hệt như những người bạn thân thiết.

Nella cố ghi nhớ mấy cái tên lạ lùng của chúng: Rezeki, Dhana. Ở Assendelft, Carel gọi lũ chó ở nhà là Snout và Blackeye, không giàu hình ảnh lắm nhưng phản ánh hoàn hảo tính cách cũng như ngoại hình của chúng.

“Anh à!” Marin nói. “Chị ấy đã đến.”

Johannes dừng lại nhưng không ngoái đầu. Hai vai rũ xuống, đầu hơi cúi. “À...” Ông nói. “Anh biết.”

“Hẳn đã tốt hơn nếu anh có ở nhà khi chị ấy đến.”

“Anh tin là cô thu xếp ổn thỏa.”

Marin không nói gì, và sự im lặng cô đặc lại giữa khuôn mặt nhợt nhạt của cô ta và tấm lưng to lớn của người anh trai. “Đừng có quên.” Cô nói.

Johannes luồn tay vào tóc. “Làm sao mà quên được?” Ông đáp. “Làm sao anh có thể?”

Marin có vẻ định nói thêm điều gì đó, nhưng thay vì thế cô khoanh hai tay ngang ngực. “Trời lạnh quá!” Cô nói.

“Vậy đi ngủ đi. Anh phải làm việc.”

Ông đóng cửa, và Marin vắt áo khoác của anh trai lên vai. Nella khom người thấp hơn, quan sát Marin vùi mặt vào những nếp gấp dài của chiếc áo. Thành cầu thang kêu răng rắc và Marin giật phắt chiếc áo choàng ra, ngước nhìn lên khoảng tối. Khi Marin mở tủ quần áo đặt ở hành lang, Nella rón rén quay về phòng nàng và chờ đợi.

Vài phút sau, khi nghe cửa phòng ngủ của Marin đóng lại ở cuối hành lang, Nella rụt rè đi xuống cầu thang chính. Nàng dừng lại nơi tủ quần áo ở hành lang và tưởng sẽ tìm thấy chiếc áo khoác được treo ngay ngắn ở đấy, nhưng hóa ra nó lại nằm rúm ró trên sàn. Quỳ xuống nhặt chiếc áo lên, nàng cảm nhận được mùi ẩm ướt của một người đàn ông mỏi mệt và những thành phố ông đã đi qua. Sau khi treo nó lên, Nella đến bên cánh cửa mà chồng nàng đã biến mất phía sau nó, và đưa tay gõ.

“Vì Chúa!” Ông nói. “Sáng mai ta sẽ nói chuyện.”

“Là em đây ạ. Petronella. Nella.”

Một lúc sau cửa mở và Johannes đứng ở đó, mặt khuất trong bóng tối. Vai ông quá rộng Nella không nhớ ông oai nghiêm đường bệ như thế này tại nhà thờ hôm tổ chức lễ cưới có lèo tèo vài người ở Assendelft. “Esposa mía[4].” Ông nói.

Nella không biết thế có nghĩa là gì. Khi ông bước vào luồng sáng hắt ra từ cây nến, nàng trông thấy mặt ông đen sạm. Tròng mắt, màu xám hệt như Marin, gần như mờ đục. Chẳng tìm thấy đâu vẻ bóng bẩy ưa nhìn nơi chồng nàng khi mái tóc ông ướt nhờn dính bết vào da đầu, hệt như thứ kim loại mờ xỉn.

“Em đây.” Nàng nói.

“Chào em.” Ông hất đầu vào chiếc váy ngủ nàng đang mặc trên người. “Không phải em đang ngủ sao?”

“Em đến chào mình.”

Ông bước tới trước và hôn tay nàng, môi ông mềm hơn nàng hình dung. “Sáng mai ta sẽ nói chuyện nhé, Nella. Mừng vì em đã đến nơi an toàn. Tôi rất mừng.”

Ánh mắt ông trống rỗng một lúc lâu. Nella suy nghĩ không biết điều gì khiến ông mệt mỏi đến thế và để ý có thứ mùi gì đó như xạ hương lẩn khuất trong không khí, nồng đậm và đáng lo. Lùi vào vùng sáng vàng vọt của căn phòng hình như là phòng làm việc của ông, Johannes đóng cửa lại. Nella nấn ná bên ngoài thêm một lát, nhìn lên khoảng không tối ngòm của cầu thang chính. Marin chắc đã ngủ rồi, nàng nghĩ. Mình sẽ đi xem thử con chim nhỏ có ổn không.

Nhón chân xuống cầu thang dẫn vào nhà bếp, nàng trông thấy cái lồng có con vẹt đuôi dài treo gần lò sưởi đang mở ngỏ, những hòn than đang lụi dần hắt ánh sáng yếu ớt lên những chấn song bằng kim loại. “Bọn gia nhân đứa nào cũng nguy hiểm.” Mẹ nàng đã nói vậy. “Nhưng những kẻ ở thành phố lại càng nguy hiểm hơn.” Bà không giải thích lý do chính xác là gì, nhưng cũng may là Peebo còn sống, trong cái lồng của nó, lông dựng ngược lên, nhảy loi choi và kêu lách chách khi trông thấy Nella. Nàng rất muốn đưa con chim lên lầu, nhưng nghĩ đến những gì Marin có thể làm nếu ai đó bất tuân, còn Cornelia thì sẽ lên thực đơn cho bữa tối bằng hai cẳng chim rán nhỏ xíu và một cái vòng làm từ lông chim màu xanh. “Mày ngủ ngon nhé, Peebo!” Nàng nói khẽ.

Bên ngoài cửa sổ phòng ngủ, sương mù là đà trên dòng kênh Herengracht, mặt trăng treo lơ lửng như một đồng xu nhạt màu. Kéo rèm lại và choàng khăn quanh người, Nella ngồi vào góc phòng, vẫn còn chưa quen với chiếc giường quá lớn và quá rộng như vậy. Người chồng mới của nàng thuộc hạng giàu có ở Amsterdam, một nhà buôn có uy lực của thành phố, một ông chủ của biển cả và tất cả những thứ nó ban tặng. “Con sẽ khó sống nếu không có chồng.” Mẹ nàng đã nói như thế. “Tại sao?” Nella hỏi. Vì đã tận mắt chứng kiến những cơn bực mình triền miên của mẹ đối với cha biến thành sự hốt hoảng khi nghe tin về những món nợ của ông sau khi ông mất, nàng hỏi tại sao bà Oortman lại quá sốt sắng trong việc cột con gái mình vào một mối rủi ro tương tự như thế. Mẹ nàng nhìn Nella như thể đầu óc nàng có vấn đề, nhưng lần này thì bà giải thích: “Vì ông Brandt là người chăn cừu thành phố, còn cha con chỉ là một con cừu.”

Nella nhìn chiếc bình đựng nước bằng bạc, cái bàn viết bằng gỗ dái ngựa trơn nhẵn, tấm thảm Thổ Nhĩ Kỳ, những bức họa phụ nữ gợi cảm. Một cái đồng hồ quả lắc tinh xảo khẽ buông từng tiếng tích tắc. Trên bề mặt đồng hồ có trang trí những hình mặt trời và mặt trăng, còn kim đồng hồ thì mạ bạc. Nella chưa từng nhìn thấy cái đồng hồ nào đẹp như thế. Mọi thứ đều mới toanh, và cho thấy sự giàu có. Nella chưa bao giờ biết đến thứ ngôn ngữ đặc biệt này, nhưng nàng nghĩ sẽ cần phải học và hiểu được nó. Nhặt những chiếc gối bị rơi dưới sàn lên, nàng đặt chúng lên tấm khăn phủ giường bằng lụa đỏ thẫm.

Lần đầu tiên Nella thấy kinh là năm mười hai tuổi, mẹ nàng bảo mục đích của việc ra máu đó là “sự đảm bảo về đường con cái” Nella chưa bao giờ nghĩ rằng ra nhiều máu giúp cảm thấy yên tâm về điều đó, khi nghe những tiếng thét vang vọng khắp làng của những phụ nữ lúc lâm bồn, đôi lúc ngay sau đó còn chứng kiến những cái hòm được khiêng đến nhà thờ.

Tình yêu còn mù mịt hơn nhiều so với những vệt máu loang trên mấy miếng gạc bằng vải lanh. Việc thấy kinh hàng tháng hình như chẳng bao giờ liên quan đến điều mà Nella ngờ có thể là tình yêu - đúng là nó thuộc về thể xác đấy nhưng còn vượt trên cả giới hạn ấy. “Đó là tình yêu, Petronella.” Bà Oortman nói, nhìn Arabella ghì chặt con chó con Blackeye đến mức suýt chút nữa làm nó chết ngạt. Khi những nhạc công trong làng hát về tình yêu, họ hát về nỗi đau được che đậy bằng tặng vật. Tình yêu đích thực là một đóa hoa nở ra từ sự chịu đựng, những cánh hoa nở từ trong ra ngoài. Người ta chấp nhận rủi ro vì tình yêu - hạnh phúc, luôn có những giọt nước mắt lo lắng, thất vọng đồng hành.

Bà Oortman luôn than phiền xung quanh không có lấy nổi người cầu hôn nào đủ tiêu chuẩn; bà gọi đám con trai trong làng là “lũ bò đực”. Thành phố, và Johannes Brandt, nắm giữ trong tay tương lai con gái bà.

’”Thế còn... tình yêu thì sao mẹ? Con sẽ yêu ông ấy chứ?”

“Người con gái muốn tình yêu!” Bà Oortman kêu lên một cách cường điệu với những bức tường bong tróc của Assendelft. “Cô ấy muốn những quả đào và kem kìa.”

Nella được bảo nàng cứ rời khỏi Assendelft là ổn, và có Chúa mới biết cuộc đào thoát này có mang lại những thứ nàng hằng ao ước không. Nàng không muốn chơi trò thuyền đắm với Carel và Arabella nữa, nhưng dẫu có vậy cũng không ngăn được sự thất vọng hiện đang bao trùm lấy Nella khi nàng ngồi bên chiếc giường cưới trống trơn ở Amsterdam như một y tá chăm sóc người bệnh. Việc nàng ở đây liệu có ý nghĩa gì nếu chồng nàng không hề chào đón nàng như lẽ ra ông nên thế? Leo lên tấm nệm trống trơn, nàng vùi mình giữa đám chăn gối, thấy bất lực trước ánh mắt khinh miệt của Cornelia, giọng nói sắc như dao của Marin, sự lạnh nhạt của Johannes. “Mi không có lấy nổi một quả đào, chứ đừng nói là kem.” Nella nghĩ.

Dường như ngôi nhà vẫn còn thức dù đêm đã khuya. Nàng nghe tiếng cửa trước mở và đóng lại, và rồi tiếng một cánh cửa khác ở bên trên. Rồi tiếng thì thào, tiếng bước chân nhẹ nhàng đều đặn đi qua hành lang, và sau đó là sự tĩnh lặng tuyệt đối bao trùm lên những căn phòng.

Nàng căng tai lắng nghe và cảm thấy bơ vơ quá đỗi. Một dải trăng mỏng tang len vào phòng, hắt ánh sáng vàng vọt lên bức họa con thỏ và quả lựu thối. Ấy là sự tĩnh lặng lừa bịp, như thể chính căn nhà đang thở. Nhưng nàng không dám rời khỏi giường lần nữa, dù gì đây cũng mới chỉ là đêm đầu tiên của nàng trong căn nhà xa lạ này. Ký ức về lần chơi đàn luýt vào mùa hè năm ngoái giờ tan biến, nhường chỗ cho tiếng la mắng chua chát của bà bán cá: “Thằng ngu! Thằng ngu!” - bằng chất giọng nông thôn the thé chối tai ong lên trong đầu Nella.

❀ ❀ ❀

[1] Priapus hay Priapos trong tiếng Hy Lạp, là một vị thần trong thần thoại Hy Lạp. Đây là vị thần sinh sản và tình dục, bảo vệ vật nuôi, cây ăn quả, vườn cây và cơ quan sinh dục nam.

[2] Nguyên văn guilder - đơn vị tiền tệ của Hà Lan.

[3] Theo Kinh thánh, Methuselah là tên của người sống thọ nhất thế gian (969 tuổi).

[4] Tiếng Tây Ban Nha, nghĩa là vợ.