Đứng trên bậc tam cấp trước nhà chồng mới cưới, Nella Oortman nhấc chiếc vòng sắt gọi cửa có hình con cá heo rồi thả ra, luống cuống khi một tiếng thịch nặng nề vang lên. Chẳng thấy ai ra mở cửa, dù việc nàng đến hôm nay đã được sắp xếp từ trước. Thời gian đã được thống nhất qua những lá thư trao đổi giữa hai bên - giấy viết thư của mẹ nàng quá mỏng so với loại giấy đắt tiền của Brandt. Đón tiếp thế này thật chẳng ra làm sao khi mà hai người vừa kết hôn chỉ mới tháng trước đây thôi - dù không vòng hoa đội đầu, không rượu giao bôi, không giường cưới. Nella đặt chiếc rương nhỏ và lồng chim lên bậc tam cấp. Nàng biết mình sẽ phải sắp xếp chỗ cho những thứ này đâu ra đó sau khi tìm thấy một lối đi lên lầu, một căn phòng, một chiếc bàn.

Nella ngoái nhìn về phía dòng kênh khi tiếng cười của những người chờ sà lan vang lên từ công trình xây bằng gạch phía đối điện. Một cậu bé người nhỏ thó va vào một người đàn bà và giỏ đựng cá của bà ta khiến một con cá trích đang ngoi ngóp thở trượt xuống mặt trước chiếc váy rộng thùng thình của bà bán cá. “Thằng ngu! Thằng ngu!” Tiếng réo chửi chói tai bằng chất giọng nông thôn của bà ta khiến người Nella nổi hết cả gai ốc. Cậu bé bị mù, và cậu vội thụp xuống đất quờ tìm con cá trích vừa thoát ra khỏi giỏ như thể đấy là một chiếc bùa hộ mệnh bằng bạc, những ngón tay thoăn thoắt mò tìm xung quanh không chút sợ hãi. Cậu tóm được con cá, bật cười khanh khách và chạy ngược lên lối đi, một tay nắm chặt “chiến lợi phẩm”, tay còn lại tung tẩy theo từng bước chân.

Nella thầm hoan hô cậu bé và ngẩng mặt đón làn không khí ấm áp hiếm thấy của tiết trời tháng Mười, cố gắng tận hưởng nó khi còn có thể. Khu vực này của tuyến kênh đào Herengracht được biết đến dưới cái tên mỹ miều Golden Bend[1], nhưng hôm nay con kênh rộng khoác lên mình một màu nâu xỉn và tầm thường. Hiện ra lờ mờ ở đằng xa, trên nền nước đen nhờ nhờ, những ngôi nhà mọc lên như một hiện tượng kỳ thú. Soi mình xuống dòng nước, chúng trông thật oai nghiêm và diễm lệ, một bộ trang sức làm nên niềm kiêu hãnh của thành phố. Bên trên những mái nhà, thiên nhiên đang làm hết sức để theo kịp cảnh quan tuyệt đẹp bên dưới, và những đám mây màu nghệ tây và màu mơ chín như bắt chước những sắc màu lộng lẫy của nền Cộng hòa thời vàng son.

Nella quay lại với cánh cửa, giờ đang mở he hé. Lúc trước có như thế không nhỉ? Chẳng biết nữa. Nàng khẽ đẩy cánh cửa và một luồng không khí mát lạnh phả lên từ sàn đá cẩm thạch khi nàng ghé mặt vào khoảng không bên trong. “Johannes Brandt?” Nàng gọi, giọng to và hơi dè dặt. Không phải đang đùa đấy chứ? Nàng nghĩ. Mình sẽ đứng đây đên tháng Giêng luôn chắc? Peebo, con vẹt đuôi dài của nàng, kêu líu ríu, rung rung bộ lông quệt vào những chấn song của chiếc lồng, tiếng kêu yếu ớt của nó rơi tõm vào khoảng không trên nền đá cẩm thạch. Thậm chí ngay lúc này, con kênh trầm mặc đằng sau Nella dường như cũng nín thở.

Có một điều Nella dám chắc khi nàng nhìn sâu hơn vào những khoảng tối bên trong: Ai đó đang quan sát nàng. “Thôi nào, Nella Elisabeth!” Nàng tự nhủ khi bước qua bậc cửa. Liệu người chồng mới cưới có ôm nàng không, có hôn nàng không hay chỉ bắt tay nàng theo lối xã giao thông thường? Ông chẳng làm điều gì tương tự như thế tại lễ cưới cả, khi xung quanh là những thành viên trong gia đình nhỏ của nàng và phía Johannes thì chẳng có lấy một người thân nào đến dự.

Để chứng tỏ con gái nhà quê cũng biết phép tắc ứng xử, nàng cúi xuống cởi giày ra - đôi giày bằng da xinh xắn, và đương nhiên là đôi đẹp nhất nàng có, dù cụ thể là thế nào thì lúc này nàng chưa nói được. “Hãy chững chạc!” Mẹ nàng nói. Nhưng chững chạc thì thật gò bó. Nàng vỗ đôi giày xuống sàn, hy vọng sẽ mượn âm thanh ấy lôi kéo sự chú ý của ai đó, hoặc có thể khiến họ sợ mà lùi lại. Mẹ nàng thường bảo nàng có trí tưởng tượng quá bay bổng, Nella-trên-mây. Đôi giày ì ra một cách lì lợm trái với ý muốn của nàng khiến Nella tẽn tò.

Bên ngoài, hai người phụ nữ đang í ới gọi nhau. Nella quay lại, nhưng qua lối cửa để mở nàng chỉ thấy phía sau của một người phụ nữ, không đội mũ, tóc vàng và dáng người cao, người đó đang sải bước trong vạt nắng cuối ngày. Mấy lọn tóc của Nella giờ đã xổ ra do những cơn gió nhẹ đầu đông thổi suốt hành trình từ Assendelft đến đây. Giờ mà đứng đó cố sửa sang lại cho gọn thì chỉ tổ khiến nàng trông căng thẳng hơn mà thôi. Thế nên nàng cứ để mặc chúng lòa xòa, cọ lên mặt nàng nhồn nhột.

“Nhà ta sắp có một bầy thú phải không nhỉ?”

Giọng nói vang lên chắc nịch và vọng ra từ khoảng tối của hành lang. Da Nella co rút lại, dù đã đoán đúng nhưng nàng vẫn không khỏi nổi gai ốc. Nàng trân mắt nhìn khi một dáng người lướt ra từ khoảng tối, và một bàn tay chìa ra, để ngăn nàng lại hay để chào đón nàng, khó lòng biết được. Đó là một phụ nữ có dáng người thẳng và mảnh dẻ, vận đồ đen, chiếc mũ được hồ cứng và trắng toát. Đầu tóc cô ta gọn gàng và người tỏa mùi hạt nhục đậu khấu phảng phất và kỳ dị, đôi mắt màu xám, khuôn miệng nghiêm nghị. Cô ta đã ở đó theo dõi nàng trong bao lâu rồi? Peebo ríu rít kêu khi thấy người lạ.

“Đây là Peebo.” Nella nói. “Con vẹt đuôi dài của tôi.”

“Tôi thấy rồi.” Người phụ nữ đáp, nhìn nàng chằm chập. “Hoặc nghe tiếng. Tôi đoán chắc chị không mang theo con quái vật nào khác nữa chứ hả?”

“Tôi có một con chó nhỏ, nhưng nó ở nhà...”

“Tốt. Chó chỉ làm bẩn nhà, cào xước đồ gỗ. Những con thú nhỏ đó là vật cưng của người Pháp và người Tây Ban Nha.” Người phụ nữ nói. “Cũng phù phiếm hệt như chủ của chúng.”

“Lại còn giống như chuột cống nữa chứ.” Một giọng nói thứ hai vang lên ở đâu đó trong hành lang.

Người phụ nữ cau mày, thoáng nhắm mắt, và Nella bất giác thấy chột dạ không biết người nào đang theo dõi cuộc nói chuyện giữa họ. Chắc mình phải nhỏ hơn người phụ nữ này đến mười tuổi, nàng nghĩ, dù làn da của cô ta trông rất láng mịn. Người phụ nữ đi ngang qua Nella về phía cửa với những bước đi duyên dáng cùng phong thái tự tin và cố chấp. Cô ta liếc mắt về phía đôi giày được đặt ngay ngắn ngoài cửa, thoáng vẻ hài lòng rồi nhìn chằm chằm vào cái lồng chim, môi mím chặt. Peebo xù lông lên sợ hãi.

Nella quyết định làm sao lãng cô ta bằng việc bắt tay chào, nhưng người phụ nữ hơi ngần ngại trước sự động chạm đó.

“Mười bảy tuổi mà ra dáng lắm.” Người phụ nữ nói.

“Tôi là Nella.” Nàng đáp, rụt tay lại. “Và tôi mười tám tuổi.”

“Tôi biết chị là ai.”

“Tên thật của tôi là Petronella, nhưng người nhà gọi tôi...”

“Tôi mới nghe lần đầu.”

“Cô là quản gia à?” Nella hỏi. Một tiếng cười nén vụng rúc rích bật ra từ khoảng tối trong hành lang. Người phụ nữ lờ đi, nhìn ra ánh chiều tà rực rỡ bên ngoài. “Johannes có nhà không cô? Tôi là vợ mới cưới của ông ấy.” Người phụ nữ vẫn không nói gì. “Chúng tôi đã đăng ký kết hôn cách đây một tháng, ở Assendelft.” Nella vẫn kiên trì. Dường như lúc này nàng không thể làm gì khác ngoài việc kiên trì.

“Anh trai tôi không có ở nhà.”

“Anh trai cô?”

Lại một tiếng cười khúc khích nữa vọng ra từ khoảng tối. Người phụ nữ nhìn thẳng vào mắt Nella. “Tôi là Marin Brandt.” Cô ta nói, như thể muốn Nella nên hiểu điều đó. Cái nhìn chằm chằm của Marin có thể riết róng thật, nhưng Nella vẫn cảm thấy trong giọng nói của cô ta có đôi chút ngập ngừng. “Anh ấy không có ở nhà.” Marin tiếp tục. “Chúng tôi tưởng anh ấy sẽ ở nhà. Nhưng hóa ra lại không.”

“Thế ông ấy đi đâu?”

Marin lại nhìn ra bầu trời bên ngoài. Cô ta khẽ phẩy bàn tay trái và từ khoảng tối gần cầu thang, hai dáng người xuất hiện. “Otto!” Cô ta nói.

Da Otto đen giòn suốt lượt, đen từ chiếc cổ ló ra khỏi cổ áo, đen đến cổ tay và bàn tay chìa ra ngoài ống tay áo, không trừ chỗ nào. Hai gò má cao, cằm, vầng trán rộng, tất cả tuyền một màu nâu sạm. Nella trước giờ chưa từng thấy người nào đen hơn thế.

Marin dường như đang quan sát Nella để coi xem nàng sẽ làm gì. Nhìn vào đôi mắt to của Otto có thể biết chắc rằng anh ta không hề nhận ra Nella đang lộ vẻ thích thú không giấu nổi. Anh ta cúi chào nàng và nàng nhún gối, cắn môi cho đến khi vị máu nhắc nàng phải bình tĩnh lại. Dưới con mắt của Nella, nước da anh sáng loáng lên hệt như quả hạch được đánh bóng, và mái tóc đen thui thì trông như nảy bung ra từ lớp da đầu, giống một đám mây bằng len xốp mem chứ không phẳng lì và bóng mượt như tóc của những người đàn ông khác. “Tôi...” Nàng ngập ngừng nói.

Peebo bắt đầu kêu líp nhíp. Otto chìa hai tay ra, trên bàn tay to bè của anh ta là một đôi giày. “Phu nhân đi giày vào ạ.” Anh ta nói.

Đó là ngữ giọng của những người vùng Amsterdam. Nhưng cách anh đọc rung lên các âm tiết nghe ấm và trong. Nella đón lấy đôi giày từ tay anh ta và tay nàng khẽ chạm lên làn da tối thẫm. Nàng lóng ngóng xỏ giày vào chân. Chúng quá rộng, nhưng nàng không dám lên tiếng. Chí ít là nhờ chúng, hai bàn chân của nàng không phải dán chặt lên nền cẩm thạch lạnh toát. Nàng sẽ cột chặt quai da lại sau, trên lầu - nếu như nàng được lên đó, nếu họ để nàng đi qua hành lang này.

“Otto là người hầu của anh trai tôi.” Marin nói, vẫn nhìn Nella không rời mắt. “Và đây là Cornelia, hầu gái của chúng ta. Cô ấy sẽ phục vụ chị.”

Cornelia bước lên phía trước. Cô ta lớn hơn Nella vài tuổi, có lẽ hai mươi, hai mốt gì đấy, và cao hơn nàng một chút. Cornelia ghim vào nàng nụ cười ngoác miệng thiếu thiện cảm, đôi mắt xanh rà khắp lượt từ đầu tới chân cô dâu mới, nhận thấy hai bàn tay hơi run rẩy của Nella. Nella mỉm cười, người nóng rần lên dưới cái nhìn soi mói của cô hầu gái, cố thốt ra vài lời cảm ơn vô nghĩa. Nàng nửa biết ơn, nửa ngượng ngùng khi chưa kịp nói gì đã bị Marin chặn đứng.

“Để tôi đưa chị lên lầu.” Marin nói. “Chắc chị muốn xem phòng mình.”

Nella gật đầu và ánh mắt Comelia bỗng lóe lên tia nhìn thích thú. Từ chiếc lồng, những tiếng ríu rít hồn nhiên cất lên vang vọng khắp bốn bức tường. Và Marin phẩy tay ra hiệu cho Comelia, có ý bảo đưa con chim vào bếp.

“Nhưng trong đó có khói.” Nella phản đối. Marin và Otto quay lại nhìn nàng. “Peebo thích ánh sáng.”

Comelia cầm cái lồng chim lên và bắt đầu đu đưa nó hệt như một cái xô. “Xin hãy cẩn thận!” Nella van vỉ nói.

Marin trừng mắt. Cô hầu gái tiếp tục đi vào nhà bếp, mang theo tiếng kêu líu ríu sợ sệt của Peebo mỗi lúc một nhỏ dần.

Trên lầu, Nella cảm thấy mình như bé nhỏ hẳn đi trước sự xa hoa lộng lẫy của căn phòng mới. Còn Marin thì trông có vẻ không được hài lòng. “Cornelia thêu nhiều quá.” Cô ta phàn nàn. “Nhưng chúng ta hy vọng Johannes chỉ cưới vợ một lần thôi.”

Nàng trông thấy những chiếc gối được thêu tên viết tắt, một khăn trải giường mới và hai bộ rèm mới giặt. “Rèm bằng nhung dày để ngăn hơi nước bốc lên từ con kênh.” Marin nói. “Đây vốn là phòng của tôi” Cô ta đi đến bên cửa sổ ngắm nhìn vài ngôi sao vừa ló ra trên bầu trời, đưa tay lên chạm vào ô kính. “Phòng này nhìn ra phong cảnh đẹp hơn nên chúng tôi để nó cho chị.”

“Ồ, không.” Nella nói. “Cô cứ giữ nó đi.”

Hai người nhìn nhau, mặt đối mặt, bị quây kín giữa vô số đồ đan thêu, đồ may bằng vải lanh có thêu Chữ “B” viết tắt cho Brandt, được bao quanh bởi những lá nho, được bọc trong những tổ chim, nổi bật trên nền vải hoa. Những chữ B với chiếc bụng phẳng và phồng nuốt chửng lấy tên thời con gái của nàng. Cảm thấy lo lắng, bứt rứt nhưng vì không thể làm gì khác được, Nella khẽ miết một ngón tay lên chỗ đồ len mà lòng trĩu nặng.

“Cơ ngơi rộng lớn mà ông bà chị để lại ở Assendelft ấy, chắc ấm áp và khô ráo nhỉ?” Marin hỏi.

“Ở đó cũng ẩm ướt chứ.” Nella đưa chuyện khi cúi xuống buộc lại dây đôi giày rộng quá cỡ so với chân nàng. “Những con hầu không phải lúc nào cũng có tác dụng. Nó không lớn lắm, mặc dù...”

“Gia đình tôi có thể không được như dòng dõi lâu đời của nhà chị, nhưng nhà được xây dựng kỹ lưỡng khô ráo và ấm áp thì đã sao nào.” Marin ngắt lời nàng. Đó không phải là một câu hỏi.

“Đúng vậy.”

“Aficomst seyt niet[2]. Danh gia vọng tộc cũng chẳng để làm gì.” Marin nói, ấn ngón tay vào một chiếc gối để nhấn mạnh thêm những từ cuối cũng chẳng để làm gì. “Mục sư Pellicorne đã nói thế vào Chủ nhật tuần trước và tôi đã viết nó vào tờ giấy để trắng[3] trong quyển Kinh thánh của gia đình. Nước dâng cao sẽ lật úp thuyền nếu ta không khéo tay chèo chống.” Hình như cô ta đang cố xua tan một ý nghĩ gì đó ra khỏi đầu.

“Mẹ chị đã viết trong thư như vậy.” Cô ta nói. “Bà ấy cứ khăng khăng đòi trả chi phí đi lại cho chị đến đây. Làm thế coi sao được. Chúng tôi đã gửi đến chiếc thuyền tốt thứ nhì của nhà ta. Chị không thấy phật ý chứ?”

“Không. Không đâu.”

“Tốt. Tốt thứ nhì trong nhà này có nghĩa là mới sơn lại và một căn buồng được trang trí bằng lụa Bengal. Johannes đang dùng con thuyền tốt nhất.”

Nella tự hỏi không biết chồng nàng hiện đang ở đâu trên chiếc thuyền tốt nhất của ông mà không chịu trở về đúng hẹn để chào đón vợ mình. Nàng nghĩ về Peebo, đang thui thủi trong nhà bếp, gần bếp lửa và cạnh mớ xoong chảo. “Nhà mình chỉ có hai người hầu thôi hả cô?” Nàng hỏi.

“Thế là đủ.” Marin nói. “Nhà này kinh doanh buôn bán, chứ không phải phường vô công rồi nghề. Kinh thánh dạy rằng không nên phô trương sự giàu có.”

“Đương nhiên rồi.”

“Với điều kiện là người ta còn lại gì đó để mà phô trương.” Marin ngó nàng chăm chăm còn Nella thì nhìn lảng đi. Ánh sáng trong phòng đang lịm dần, và Marin thắp nến lên. Những cây nến được làm từ mỡ bò và rẻ tiền, vậy mà Nella đã hy vọng có sáp ong thơm ngát cơ đấy. Ai lại chọn loại nến bốc mùi thịt bò, tung khói um lên thế này chứ. Nàng thấy bất ngờ quá thể.

“Cornelia hình như cũng đã thêu tên mới của chị lên mọi thứ rồi đấy.” Marin ngoảnh lại nói.

Đúng vậy thật! Nella nghĩ và nhớ lại cái nhìn dò xét đầy ác ý của Cornelia. Cô hầu sẽ bận rộn suốt với thêu thùa đan lát, và ai sẽ là người mà cô ta muốn trừng phạt vì điều đó?

“Khi nào Johannes về”? Mà sao ông ấy lại không có nhà nhỉ?” Nàng hỏi.

“Nghe mẹ chị bảo chị rất háo hức bắt đầu cuộc sống làm vợ ở Amsterdam.” Marin nói. “Phải vậy không?”

“Vâng. Nhưng người ta cần có chồng mới làm được điều đó.”

Ngay sau lời nói của nàng là sự im lặng đến ghê người. Nella tự hỏi chồng của Marin hiện ở đâu. Có thể cô ta giấu chồng mình trong hầm rượu cũng nên. Nàng cố kìm nén sự thôi thúc muốn phá lên cười bằng việc tủm tỉm nhìn vào một cái gối.

“Phòng này thứ gì cũng đẹp ghê!” Nàng nói. “Cô không cần phải bày vẽ như thế.”

“Cornelia làm cả đấy. Tôi chả mó tay vào gì đâu.”

“Tôi tin chắc là không phải vậy.”

“Tôi có tháo mấy bức họa của mình xuống. Tôi nghĩ những thứ này có thể hợp với sở thích của chị hơn.” Marin hất đầu về phía bức tường, nơi một đôi chim game-bird[4] đã được ngâm dầu treo trên một cái móc, còn nguyên lông và móng vuốt. Phía xa hơn, dọc theo bức tường đó là một bức họa một con thỏ rừng bị treo ngược lên, phần thưởng của một người thợ săn. Cạnh đó là bức vẽ một chồng vỏ sò đặt bên trên một chiếc đĩa sứ đầy hoa văn trang trí kiểu Trung Hoa, một cốc rượu chảy tràn và một tô trái cây chín rục đỗ bóng lên đó. Có gì đó hơi thiếu an toàn với chỗ vỏ sò, thể theo tình trạng chông chênh của chúng. Ở ngôi nhà trước đây của nàng, mẹ Nella chỉ treo những bức tranh phong cảnh hoặc tranh mô tả các cảnh trong Kinh thánh.

“Những thứ này là của anh trai tôi.” Marin nói, chỉ tay về phía bức tranh vẽ một cái lọ cắm đầy những bông hoa cứng đơ thiếu tự nhiên, màu sắc thì lòe loẹt quá mức, một nửa quả lựu nằm chỏng chơ ở phần dưới bức tranh.

“Cảm ơn cô!” Nella tự hỏi nàng sẽ mất bao lâu để xoay chúng vào tường trước khi đi ngủ.

“Chắc tối nay chị muốn dùng bữa trên phòng?” Marin nói. “Đi đường dài vậy mà.”

“Vâng. Được thế thì tốt quá.” Nella giấu cơn rùng mình khi nhìn vào đôi mắt sáng quắc và những cái mỏ nhọn hoắt của đôi chim, không nghi ngờ gì là chúng có thể mổ bứt da thịt một cách dễ dàng. Nhìn cảnh tượng đó, bất chợt trong nàng dậy lên cơn thèm món ăn gì đó ngọt ngọt.

“Cô có bánh hạnh nhân không?”

“Không. Đường là thứ... nhà ta không ăn nhiều đường. Vì nó không tốt cho trí óc.”

“Mẹ tôi trước đây vẫn thường nặn bánh hạnh nhân thành những hình thù khác nhau.” Lúc nào trong chạn thức ăn cũng có bánh hạnh nhân, cái thú duy nhất mà bà Oortman bắt chước từ chồng mình. Trong hình dáng những nàng tiên cá, những con tàu, những chiếc vòng cổ, những món đồ trang sức bọc đường, thứ bột hạnh nhân mềm nhão ấy tan đi trong miệng họ. Mình không thuộc về mẹ nữa, Nella nghĩ. Một ngày kia mình sẽ nặn bánh hạnh nhân thành nhiều hình thù khác nhau. Những bàn tay lành lạnh, ẩm ướt và nhỏ xíu sẽ chìa ra cùng với những tiếng nheo nhéo cất lên đòi ăn.

“Tôi sẽ bảo Cornelia mang cho cô một ít herenbrood[5] và pho mai Gouda[6].” Marin nói, kéo Nella ra khỏi những suy nghĩ mông lung. “Và một ly rượu Rhine[7].”

“Cảm ơn. Cô biết khi nào Johannes về không?”

Marin hếch mũi ngửi ngửi trong không khi. “Mùi gì vậy?”

Theo phản xạ, Nella đưa tay lên xương quai xanh. “Tôi ư?”

“Là chị à?”

“Mẹ tôi có mua cho tôi một lọ nước hoa. Tinh dầu hoa huệ tây. Phải cô ngửi thấy mùi đó không?”

Marin gật đầu. “Đúng!” Cô ta nói. “Là hoa huệ tây.” Rồi khẽ ho. “Chị biết: người ta nói gì về hoa huệ tây không?”

“Sao cơ?”

“Sớm nở tối tàn.”

Dứt câu, Marin đóng cửa lại.

❀ ❀ ❀

[1] Tạm dịch “Eo biển vàng”.

[2] Tiếng Hà Lan nói ở Nam Phi.

[3] Tờ giấy để trắng ở đầu và cuối một quyển sách.

[4] Một giống chim ở Bắc Mỹ.

[5] Tiếng Hà Lan - nghĩa là bánh mì.

[6] Phô mai Hà Lan có mui vị dịu nhẹ, không gắt.

[7] Rượu vang sông Rhine.