Nella chạy ra khỏi Stadhuis, máu cuồn cuộn chảy trong huyết mạch với tốc độ không thể tin nổi. Chưa lần nào trong đời nàng chạy nhanh hơn thế ngay cả khi còn là một cô nhóc rượt đuổi Carel hay Arabella quanh những khu rừng và cánh đồng. Mọi người quay lại nhìn nàng, cô gái loạn trí miệng há hốc, nước mắt chảy dài, chắc là bị kích động, họ nghĩ vậy. “Chị ta đang ở đâu ?” Nella nghĩ. “Chị ta đã đi đâu? Các thị trưởng chưa hề bắt được chị ta.” Chẳng thấy bóng dáng chị ta đâu khi Nella lập cập chạy xuống chân bậc tam cấp của phòng xử án, thế là nàng chạy ngược lên Heiligeweg vào con phố Kalverstraat. Nella, nhanh nhẹn như thường khi, bị thúc đẩy bởi một sức mạnh có thể khiến nàng mọc thêm đôi cánh.

Nhưng khi đến được nơi ở của nhà tiểu họa, nàng đứng chết sững.

Vẫn cánh cửa đó nhưng biển hiệu Mặt trời đã biến mất. Những tia sáng đã bị nạy ra khỏi lớp gạch, câu phương châm chỉ còn lại ba từ “Như Đồ Chơi”. Trên những bậc tam cấp vương vãi các ụ gạch, đất và cánh cửa khép hờ.

Rốt cuộc thì ngày hôm nay Nella đã có thể đi vào bên trong. Nàng nhìn qua, nhìn lại con đường. Người bán len phía đối diện chẳng thấy đâu. Hãy để bọn họ tống mình vào Spinhuis vì xâm nhập gia cư bất hợp pháp, nàng nghĩ, hãy để bọn họ dìm chết mình luôn.

Nella đẩy cửa mở ra và lách mình vào một căn phòng nhỏ. Nó trống rỗng một cách lạ lùng, ván lót sàn trầy xước và cáu bẩn, mấy cái kệ trống trơn trên những bức tường nham nhở. Cornelia mà nhìn thấy chỗ này thể nào cũng “tấn công” nó bằng giấm và sáp ong. Trông như thể chưa hề có người ở.

Có một căn phòng khác ở phía sau, nhưng cũng có vẻ không hề có hơi người. Nella dè dặt đi lên cầu thang gỗ, nghĩ lồng ngực mình gần như không thể đỡ nổi hai lá phổi nặng trịch.

Khi nàng lên đến đầu cầu thang, hơi thở mắc nghẹn lại nơi cổ họng. Một mặt bàn rộng chạy quanh bốn bức tường; thêm một căn phòng hình vuông nữa, sàn lót ván đầy bụi, những cửa sổ lốm đốm những đường sọc bẩn vì mưa. Nhưng trên mặt bàn là cả một thế giới.

Những món đồ nhỏ xíu chưa hoàn thiện nằm rải rác trên một phần của chiếc ghế băng, những chiếc ghế, bàn, giường, cũi, thậm chí một chiếc hòm, những chạn bát đĩa, những khung tranh từ đủ loại gỗ - sồi, tần bì, dái ngựa đang làm dang dở. Có đủ những đồ đạc để làm đầy mười, hai mươi cái tủ có ngăn kéo, một lượng nội thất đủ dùng cho cả đời. Chất đầy bên trong một lòng lò sưởi ám đen là những cái chảo bằng đồng nhỏ xíu và những chiếc đĩa nhỏ bằng hợp kim thiếc được làm dở dang hệt những đồng xu ngoại tệ, và những cánh tay của một cái giá đỡ nến chìa ra như mấy cái tua nhỏ xíu.

Rồi đến những con búp bê. Hàng dãy hàng dãy những cư dân nhỏ xíu - những ông già, những cô gái, những linh mục và những binh lính, một người bán cá trích, một cậu bé với dải băng trên mắt, và đây có phải là Arnoud Maakvrede, với chiếc tạp dề và khuôn mặt béo núc đỏ bừng? Một vài người chưa có đầu, những người khác chưa có tay, vài người có khuôn mặt thiếu mắt mũi miệng, những người khác có tóc uốn xoăn một cách công phu, những chiếc mũ nhỏ bằng đầu con bướm đêm.

Hai tay run rẩy, Nella quờ quạng, tìm kiếm khắp thành phố Amsterdam một Johannes mới, với niềm hy vọng mong manh cuối cùng rằng ông sẽ sống. “Chủ nhật lúc mặt trời lặn.” Sáu từ đó xoáy trong đầu nàng như một lời nguyền không bao giờ dứt. Nàng nhìn chăm chú một đứa bé, không lớn hơn móng tay cái của nàng, cuộn tròn, mắt nhắm với nụ cười nhoẻn miệng.

Rồi Nella kêu lên. Trước mặt nàng là một ngôi nhà nhỏ, đủ nhỏ để nằm gọn trong lòng bàn tay nàng. Đấy chính là ngôi nhà của nàng - chín phòng với năm con người được khắc bên trong. Mỗi phòng đều có những món đồ giống như những món nàng nhận được, những chiếc ghế xanh, cây đàn luýt, cái nôi. Sững sờ, nàng nắm chặt lấy cuộc sống của mình trong lòng bàn tay.

Nella cho nó vào túi áo khoác cùng với đứa bé, và sau một lúc lưỡng lự nàng cầm luôn cả Arnoud. Câu nói đầy mê tín của Cornelia về những con búp bê hôm nào vẫn còn nguyên trong đầu nàng, nhưng Nella vẫn cầm chặt lấy chúng, tuyệt vọng khi không tìm thấy đâu bóng dáng con búp bê của Johannes.

Bên trái Nella có một chồng thư được xếp ngay ngắn và kẹp lại gọn gàng. Hai tay vẫn còn run rẩy, nàng cầm chúng lên và bắt đầu lật từng cái. Một: “Làm ơn! Tôi đến gặp chị nhiều lần rồi, nhưng chị vẫn không tiếp.” Cái khác: “Tôi đã nhận những món đồ của chị. Chị bảo tôi không nên cưới anh ấy ư?” Thư khác: “Chồng tôi dọa sẽ ngăn chuyện này lại, nhưng nói gì thì nói tôi không thể sống nổi.” Thư khác: “Chị đã gửi cho đứa con mười hai tuổi của tôi một con mèo; tôi yêu cầu chị dừng lại đi.” Thư khác: “Cảm ơn chị! Ông ấy mất đã mười năm nay và ngày nào tôi cũng nhớ ông ấy.” Thư khác: “Làm sao chị biết? Tôi cảm thấy phát điên lên đây.” Vài thư chỉ liệt kê: “Hai con chó con, đen và trắng, nhưng một con phải thuộc giống chó nhỏ nhé. Một chiếc gương soi biết nịnh.” Nella lật tìm thư của nàng, và đây rồi, lá thư đầu tiên được viết vào tháng Mười năm ngoái khi nàng mới đến, khi Marin luôn kiếm cớ gây sự và Cornelia vẫn chưa trở thành người bạn thân thiết của nàng. “Không chắc lắm...” Nàng viết thế. “Nhưng tôi đoán là ông được đào tạo trong lĩnh vực tiểu họa.” Đọc lên có cảm giác như rất lâu rồi vậy.

Nàng chợt nghĩ, suốt thời gian qua, mình đã bị theo dõi và canh giữ, dạy bảo và mắng nhiếc. Nhưng chưa bao giờ nàng cảm thấy tổn thương hơn lúc này.

Nàng ở đây, náu mình giữa vô vàn phụ nữ Amsterdam với những nỗi sợ và niềm hy vọng thầm kín. Nàng không khác gì họ cả. Nàng là Agnes Meermans. Nàng là cô bé mười hai tuổi. Nàng là người phụ nữ ngày nào cũng sẽ nhớ chồng. Chúng ta là một đám phụ nữ, làm nô lệ cho nhà tiểu họa. Mình tưởng chị ta đánh cắp cuộc đời của mình, nhưng kỳ thực chị ta mở ra những cái ngăn của nó và để mình nhìn vào bên trong.

Dụi hai mắt, nàng tìm thấy tất cả những lá thư của mình, kể cả lá thư dài nàng đánh mất vào hôm Jack xuất hiện trong tiền sảnh nhà nàng, trong đó nàng đặt làm một bộ cờ thỏ cáo. Nó vẫn còn được đính kèm tờ lệnh phiếu năm trăm gun-đơn. “Hy vọng với số tiền này mấy cái bản lề ngoan cố nhà chị sẽ được bôi trơn.” Nàng viết vậy. Nhưng nhà tiểu họa thậm chí vẫn chưa đi đổi nó. Chị ta không hề lấy tiền.

Chắc chắn là chị ta đã theo dõi mình tại Nhà thờ cổ vào ngày hôm đó, Nella nghĩ khi Otto đi lễ và Agnes nắm lấy tay áo mình. Chắc chắn cách duy nhất chị ta biết mình muốn một bàn cờ thỏ cáo là lén móc túi mình? Nghe nói những kẻ theo dõi luôn bị theo dõi ở Amsterdam, ngay cả những người không thể nhìn thấy.

Tuy nhiên tất cả những điều này mang đậm hơi hướng “gián điệp kiểu Cornelia bà hoàng lỗ khóa” chứ không giống gì mấy với nữ tiên tri của Nella. Nàng ngửi mảnh giấy như thể để bắt được mùi của nhà tiểu họa - gỗ thông Na Uy chẳng hạn, hoặc mùi bạc hà mát lạnh. Nhưng chỉ có mùi giấy khô, phảng phất mùi căn phòng của Nella. Lá thư này nàng đã định gửi cho nhà tiểu họa, và bằng cách nào đó chị ta đã nhận được nó.

Có những lời chú giải bên lề những lá thư của nàng. Con vẹt đuôi dài - màu xanh lá. Người chồng đúng rồi, Johannes Brandt. Cô ấy cố hết sức để không bị chìm. Nhiều cánh cửa không có chìa khóa, và có hơn một người khám phá. Người em gái, người hầu. Những tấm bản đồ không thể mở rộng thế giới của họ. Một người tìm kiếm không bỏ cuộc, được trồng trên đất nhà tôi một bông hoa uất kim hương không có không gian để lớn. Đừng quay trở lại. Đơn độc. Hãy nói với người thanh niên đến từ Anh quốc. Cố làm cho cậu ta hiểu.”

“Được trồng trên đất nhà tôi một bông hoa uất kim hương...” Nella lặp lại.

Có ai đó ở dưới lầu, cửa trước đóng lại, tiếng giày ống nặng nề. Nella cuống cuồng đưa mắt nhìn quanh tìm chỗ nấp, và vội chạy vào căn phòng bên trên phía sau. Thứ duy nhất trong phòng là một chiếc giường hẹp bừa bộn. Bò xuống bên dưới, nàng nín thở chờ đợi.

“Con ở trên đó phải không?” Có giọng nói cất lên. Là giọng đàn ông, dịu dàng và có đôi chút cáu kỉnh. Giọng ông nghe lạ tai, không phải người thành phố này. “Trời ơi, bao nhiêu là thư đây này. Đã bảo hết lần này đến lần khác là không được làm thế nữa rồi mà.”

Ông đợi, Nella đợi. Bụi từ dưới sàn thốc lên mũi nàng và nàng bất thần hắt hơi không kịp ngăn lại. Tiếng giày ống nện xuống sàn to hơn. Ông đi lên cầu thang gỗ. Giờ thì ông bắt đầu đi loanh quanh cái xưởng, tặc lưỡi khi nhặt những món đồ lên và đặt chúng xuống, làu bàu khi lục lọi những món đồ thủ công của nhà tiểu họa. “Tài năng thật!” Nella nghe ông ta nói. “Nhưng cũng phí hoài.”

Ông dừng lại. Nella lại hắt hơi, gần như không thở nổi.

“Petronella, sao lại nấp dưới giường thế?” Ông nói.

Nella không nhúc nhích, một cơn ớn lạnh chạy dọc theo người nàng, máu chạy dồn lên đầu. Cổ họng thít lại, mắt bỏng rát. Làm sao ông ta biết tên mình?

“Thấy chân rồi kia!” Ông nói tiếp. “Nào, bé con. Mình không có thời gian chơi trò cút bắt đâu.” Lời bình luận cuối cùng khiến ông bật cười. Nella tưởng mình có thể nôn mửa vì sợ hãi.

“Nào, Petronella. Ta hãy nói chuyện về những sự kiện lạ lùng của con đi nào.”

Giọng ông không phải không dễ chịu. Dù Nella thà dành thời gian còn lại trong cái ngày kinh khủng này trốn dưới gầm giường lôi thôi của nhà tiểu họa còn hơn là đối mặt với thế giới, nhưng lời mời gọi của ông, được chuyển đến nàng một cách quá mềm mỏng, quá lôi cuốn, khiến nàng bò ra khỏi nơi ẩn nấp.

Khi trông thấy một ông già trước mặt, nàng kêu lên kinh ngạc. Ông quá nhỏ, nàng tưởng chừng như mình gấp đôi ông. “Ông là ai?” Nàng hỏi.

Đôi mắt ướt mở to, và ông lùi lại. Một nùi tóc bạc đơn độc nằm trên đỉnh đầu. “Nhưng cô đâu có phải là Petronella.” Ông nói, bối rối.

“Tôi là Petronella mà!” Nella nói, bắt đầu thấy hoảng. Mi là Petronella, nàng nói với chính mình. Dĩ nhiên mi là Petronella rồi. “Ông là ai?” Nàng hỏi lại, cố nói giọng thách thức.

Ông già nhìn nàng nghi hoặc. “Ta là Lucas Windelbreke.” Nella ngồi phịch xuống giường.

“Con bé đi mất rồi!” Ông nói buồn bã, nhìn khắp những góc phòng. “Ta biết mà.”

“Nhà tiểu họa?”

“Petronella.”

Nella lắc đầu, như thể để đẩy tên mình ra khỏi tai. “Petronella? Ông này...người phụ nữ đã sống ở đây có tên là Petronella?”

“Đúng rồi đó cô. Trong ngôn ngữ của chúng ta, cái tên ấy không phổ biến sao?”

Nella không nghĩ vậy. Mẹ nàng cũng cùng tên với nàng, và Agnes cũng nhận xét như vậy ở buổi tiệc Hội thợ bạc. “Nhưng chị ấy đến từ Na Uy cơ mà.” Nella nói, cố không để lộ sự hoang mang. “Chị ấy đến từ Bergen.”

Một đám mây giăng ngang khuôn mặt Lucas Windelbreke. “Mẹ con bé đến từ Bergen. Petronella lớn lên cùng ta ở Bruges.”

“Nhưng tại sao?”

“Tại sao?” Windelbreke nhắc lại, khổ sở nhìn quanh căn phòng. “Bởi vì Petronella là con gái của ta.”

Nella nghe những lời nói cuối cùng của ông thốt ra, nhưng nó không có nghĩa gì hết. Cứ như không thể có chuyện nhà tiểu họa là con gái của một ai đó vậy. Nó gợi nhớ về Assendelft, một người mẹ, một sự an toàn lạ lùng, niềm an ủi khi lầm lỗi.

“Tôi không tin ông!” Nàng nói. “Chị ấy là nhà tiểu họa, chị ấy không...”

“Tất cả chúng ta đều phải đến từ một nơi nào đó đúng không cô gái?” Windelbreke nói. “Cô nghĩ con bé được sinh ra từ một quả trứng à?”

Câu hỏi xoáy vào tâm trí Nella. Nàng tin chắc mình đã nghe điều này trước đây.

“Gia đình mẹ con bé sẽ không có được con bé đâu.” Ông nói.

“Tại sao không?”

Windelbreke không nói gì, nhìn lảng đi.

“Tôi đã viết thư cho ông.” Nella nói, cảm thấy chóng mặt, ngồi trở lại xuống giường.

“Nếu quả vậy thì lá thư của cô ở trong số này.”

Nella đưa mắt nhìn chồng thư trên mặt bàn phòng bên kia. “Đó là vì con gái của ông đã bắt đầu khiến tôi sợ hãi.” Nàng nói. “Nhưng chị ấy không bao giờ hồi âm, và ông cũng không. Tôi muốn biết tại sao chị ấy lại gửi cho tôi những món đồ đó.”

“Thật lòng là thế này cô ạ. Tôi nhiều năm rồi không gặp con bé.” Ông hắng giọng và vỗ vỗ vào đầu nơi có nùi tóc bạc vắt qua như thể để giữ nỗi đau khổ cứ chực kiếm đường chui ra. “Tất cả những lá thư này cứ đến, và rồi tôi phát hiện ra con bé đã đăng thông báo này lên cuốn “Danh bạ của Smit.” CHỈ CÓ VẬY THÔI.”

“Nhưng...”

“Thật khó để tôi tin là Petronella đã cố khiến cô sợ hãi.”

Nella nghĩ về Agnes, những móng tay bị cắn nham nhở, cách hành xử lạ lùng khó hiểu. “Tôi cho là chị ấy đã khiến nhiều người trong chúng tôi sợ hãi.”

Ông cau mày. “Với con gái tôi, thế giới này không bao giờ hết những điều kỳ diệu. Nhưng tôi thừa nhận: con bé thường rất tùy tiện trong cách thể hiện bản thân trước thế giới. Con bé luôn nói có điều gì đó ngoài tầm với của nó và con bé gọi đó là “sự phù du vĩnh viễn.”“ Ông ngồi xuống chân giường, hai chân không chạm đến sàn. “Giá như con bé mãn nguyện với những chiếc đồng hồ thì hay biết mấy!” Giọng ông đầy khổ sở.

“Nhưng Petronella từ lâu đã ước ao được sống bên ngoài ranh giới của thời gian được đo đếm theo kiểu thông thường: Luôn luôn ương ngạnh, luôn luôn tò mò. Con bé giễu cợt cách con người ta bám víu vào những chiếc đồng hồ của họ, cách mọi thứ phải nằm trong trật tự. Công việc của tôi quá hạn hẹp đối với con bé. Tuy vậy những thứ con bé làm ra trong xưởng của tôi đem bán thì gần như không ai mua. Tôi thừa nhận chúng rất lạ mắt, nhưng tôi căm ghét việc phải khắc tên tôi lên chúng và xem chúng là của mình.”

“Tại sao lại thế?”

Ông mỉm cười. “Bởi vì chúng không cho biết thời gian! Chúng “đo” những điều khác - những điều người ta không muốn nhớ lại: sự chết chóc, một trái tim tan vỡ, sự ngu dốt và điên rồ. Nơi lẽ ra là những con số, con bé lại vẽ những khuôn mặt khách hàng. Con bé gửi cho họ những thông điệp phóng ra từ chiếc đồng hồ khi kim chỉ đến số mười hai. Tôi phải van nó dừng lại. Con bé bảo đó là vì nó có thể nhìn vào linh hồn họ, thời gian bên trong của họ, một nơi mà giờ hay phút không mang một ý nghĩa gì cả. Giống như đang cố thuần phục một con mèo vậy.”

“Ông có tin là chị ấy có thể nhìn vào linh hồn người khác không?” Nella hỏi. “Hình như chị ấy biết quá nhiều những điều sắp xảy đến với tôi.”

Windelbreke xoa cằm. “Có không nhỉ?” Ông nói và nhìn về phía xưởng làm việc của con gái. “Giọng cô nghe chắc như đinh đóng cột hệt những phụ nữ khác đã viết thư cho tôi vậy, cứ muốn từ bỏ quyền kiểm soát cuộc đời mình.”

“Không! Nếu có chăng là chị ấy giúp tôi lấy lại nó.” Nàng đột ngột nín thinh bởi điều nàng vừa nói ra vô cùng chính xác. Windelbreke xòe hai bàn tay. “Con bé đã trả lại cho cô những vật thuộc về cô.” Ông mỉm cười, vui vẻ một cách ngượng ngịu. “Tất cả những gì tôi có thể nói với cô chỉ thế thôi. Con gái tôi một mực tin rằng những gì nó làm đều có mục đích. Nhưng tôi cố dạy cho nó hiểu rằng tài quan sát ấy chỉ có nước đẩy nó đi quá xa thôi. Những người khác chắc sẽ tìm cách nhìn thấy những gì con bé thấy, nếu không con bé sẽ tiếp tục gửi thông điệp đến cho họ. Nếu con bé không hồi âm gì cho cô, có lẽ nó cảm thấy cô đã hiểu. Cô đã nhìn thấy những gì nó cố truyền tải.”

Nella có thể cảm thấy nước mát ậng lên. “Nhưng tôi không hiểu...” Nàng nói.

“Tôi sẽ ngạc nhiên nếu cô hiểu được.”

Nella nhìn chằm chằm vào những đường chỉ tay trong lòng bàn tay mình, dẫn nàng đi đến những nơi nàng không thể nhìn thấy. Nàng nắm chặt hai tay, cuộn lại những tấm bản đồ của chính mình. “Có lẽ tôi hiểu.” Nàng nói. Windelbreke khiến nàng mất bình tĩnh với những câu hỏi đầy thăm dò. Nàng muốn chạy về nhà với Marin, Cornelia, và Thea, ngồi với Dhana và vuốt ve tai nó. Nhưng họ sẽ hỏi về Johannes và nàng sẽ phải cho họ biết. “Chủ nhật lúc mặt trời lặn.” Nàng không biết liệu mình có đủ mạnh mẽ hay không.

“Tôi không biết những gì con bé đã làm suốt những năm qua - những kỹ năng lạ lùng nào con bé có được hay những người con bé giao du.” Lucas Windelbreke nói. “Con bé là người thông minh nhất ta từng biết. Nhưng nếu cô gặp con gái tôi, xin hãy bảo nó về nhà nhé.”

Nella ra về trong khi Windelbreke, người bị lạc mất con gái mình, cặm cụi và tỉ mẩn cho những món đồ thủ công tinh xảo vào mấy cái thùng. “Không thể để ở đây được.” Ông nói. “Nhưng tôi sẽ không ném chúng đi. Biết đâu con bé sẽ về Bruges và lấy lại chúng.” Giọng ông nghe chẳng mấy thuyết phục.

Nella nghĩ về những người phụ nữ khắp Amsterdam này đang mòn mỏi đợi những món đồ. Vài người hoang mang, nhiều người hy vọng, có người mang cặp mắt thẩn thờ theo kiểu không sống nổi nếu không có gì bám víu, không có nhà tiểu họa và đặc tính khó nắm bắt của chị ta. Họ sẽ đợi chờ hạnh phúc của mình. Và khi nó không đến, khi những món đồ không còn được giao đến, như Nella đã từng lâm vào, họ sẽ làm gì sau đó? Những người phụ nữ này trao cho chị ta những lá thư, và nhà tiểu họa đổi những lá thư đó để lấy thứ tiền tệ là chính bản thân họ. Họ sở hữu bản thân mình, để trao đổi, dành dụm, và sử dụng.

Nella đi trở về đường Kalverstraat, không để ý đến những lời mời mọc của những người bán hàng. “Chủ nhật lúc mặt trời lặn.” Mình sẽ nói với họ như thế nào đây? Nàng tự hỏi chính mình. Mình sẽ nói với họ Johannes sẽ bị cột đá vào cổ trước khi bị dìm xuống biển như thế nào đây?

Người tê dại, nàng cứ thế đi khắp các con phố, vào Golden Bend. Cornelia đang đứng ở cửa đợi sẵn. Và khi nhìn thấy cô ta, tin về Johannes cùng bí mật của Lucas Windelbreke và nhà tiểu họa chết lịm trong cổ họng nàng.

Mặt cô hầu tái nhợt đau đớn. Trông cô ta già đi nhiều so với tuổi thật. “Chúng ta đã sai đâu đó rồi.” Cornelia chỉ nói được có thế. “Chúng ta làm sai cách mất rồi.”