“Chúa ơi!” Cornelia lẩm bẩm. “Otto nói đúng. Mùa đông sắp đến lúc khắc nghiệt rồi. Thế phu nhân muốn đến phố Kalverstraat làm gì vậy?”

“Gửi thư cho một người.” Nella đáp, cảm thấy tự ái với cách hỏi không kiêng dè của Cornelia.

“Người đó là ai vậy?”

“Chẳng là ai cả. Một thợ thủ công thôi.”

“Tôi hiểu.” Cornelia rùng mình. “Chẳng mấy nữa là ta sẽ cần trữ thịt, ít nhất là cho đến tháng Ba. Cũng lạ là ông ấy chưa yêu cầu chúng ta dè sẻn.”

“Ai kia?

“Đừng bận tâm!” Cornelia nói, nhìn về phía con kênh và khoác tay Nella. “Một người nào đó thôi.” Hai phụ nữ trẻ áp sát vào nhau, rảo bước ngược bờ kênh Herengracht về phía trung tâm thành phố. Cái lạnh chưa đến mức quá sức chịu đựng, nhưng cường độ của nó mỗi lúc một mạnh hơn. Cảm thấy cánh tay Cornelia luồn qua cánh tay mình, nàng ngẫm nghĩ về tình huống lạ lùng này. Ở Assendelft, người hầu không bao giờ thân mật với chủ như vậy. Họ đa phần tỏ ra rất dè dặt.

“Tại sao Otto không đi?” Nella hỏi. Khi thấy Cornelia không nói gì, nàng lại nói tiếp: “Tôi hiểu là anh ấy không muốn đi.”

“Anh ấy ở nơi dễ chịu nhất.” Cornelia đáp.

“Dễ chịu nhất ư?” Nella bật cười.

Cô hầu gái cau mặt và Nella hy vọng cô ta sẽ không lặp lại lần nữa câu trả lời “đừng bận tâm”. Quả vậy, khi nói đến Otto, Cornelia tỏ ra cởi mở hơn.

“Toot gọi vận may của anh ấy là thanh gươm hai lưỡi.” Cornelia nói. “Anh ấy ở đây, nhưng kỳ thực thì không phải.”

“Tôi chẳng hiểu chị muốn nói gì.”

“Anh ấy được đưa lên một tàu buôn nô lệ của Bồ Đào Nha khởi hành từ Porto-Novo ở Dahomey đến Surinam. Cha mẹ anh ấy mất cả rồi. Ông chủ lúc ấy đang đi thăm công ty Tây Ấn, bán đồng cho họ để dùng trong các nhà máy tinh chế đường.”

“Chuyện gì đã xảy ra?”

“Ông chủ chứng kiến tình trạng lúc đó của Toot và mang anh ấy Về Amsterdam.”

“Johannes đã mua Toot.”

Cornelia cắn môi. “Những đồng gun-đơn đôi lúc có tác dụng nhanh hơn một lời cầu nguyện.”

“Đừng để Marin nghe thấy điều chị vừa nói.”

Cornelia phớt lờ lời nhắc nhở; có vẻ cánh cửa mở ra sự tán gẫu về Marin và đôi càng của cô em chồng nàng đã bị đóng lại. “Otto mười sáu tuổi khi anh ấy đến đây.” Cô ta nói. “Còn tôi mười hai, bỡ ngỡ trước ngôi nhà mới giống như anh ấy.”

Nella cố hình dung hai người cũng ngập ngừng nơi bậc tam cấp trước cửa hệt như nàng. Khi ấy Marin có nấp đâu đó trong bóng tối của tiền sảnh không nhỉ? Otto đã để lại sau lưng một thế giới như thế nào? Nàng muốn hỏi, nhưng liệu anh ta có muốn kể về nó. Nella đã nghe nói về những cây cọ, nhưng nàng không thể hình dung cái nóng ở Porto-Novo, cuộc sống ở Surinam. Tất cả được đánh đổi bằng những bức tường gạch đỏ cùng những con kênh, và một thứ ngôn ngữ mà anh ta không bao giờ dùng đến.

“Anh ấy đúng là một quý ông Hà Lan.” Cornelia nói. “Nhưng người ta nghĩ khác.” Nella nhận thấy giọng điệu mới trong cách nói của cô hầu gái. “Khi mới đến đây, anh ấy không nói một tiếng nào suốt cả tháng trời. Chỉ nghe thôi, nghe và nghe. Tôi thấy phu nhân cứ nhìn Toot chăm chăm. Làn da màu hột cà phê trông lạ quá hả?” Cô ta nói thêm, giọng hơi lém lỉnh.

“Đâu có!” Nella chống chế.

“Ai cũng nhìn. Đa phần họ chưa từng trông thấy người nào như anh ấy mà. Khi vẫn còn lui tới thăm viếng, các bà các cô vẫn để những con chim lên tóc anh ấy như thể đấy là một cái tổ vậy. Toot ghét điều đó lắm.” Cornelia ngừng. “Thảo nào Marin không chịu nổi con vẹt đuôi dài của phu nhân.”

Họ tiếp tục đi, hai bên bờ kênh thinh lặng lạ thường, quanh rìa dòng nước màu nâu đang lò dò chảy đã kịp xuất hiện một lớp băng mỏng. Nella cố mường tượng hình ảnh của một thanh niên da đen, trên đầu là một con chim, trong khi những phụ nữ đưa tay mân mê, sờ soạng tóc anh ta. Nàng thấy xấu hổ vì đã tỏ vẻ thích thú quá lộ liễu khi gặp Otto lần đầu tiên. Johannes đối xử với anh ta hệt như bất kỳ người đàn ông nào khác, và Otto cũng như thế. Nhưng còn giọng nói của anh ta, khuôn mặt của anh ta... sẽ không có ai ở Assendelft tin điều đó. “Tại sao mấy bà mấy cô ấy không đến nữa?” Nàng hói.

Nhưng chẳng có câu trả lời, vì Cornelia đã dừng bên ngoài một cửa hàng bánh kẹo, biển hiệu hình Hai cối đường và tên Arnoud Maakvrede được ghi bên trên cửa. “Phu nhân!” Cornelia thúc giục. “Ghé chỗ này chút đi.” Dù cũng muốn tỏ ra quyền uy một chút nhưng Nella không cưỡng lại được mùi bánh nướng thơm nức mũi.

Bên trong tỏa ra hơi ấm thơm tho đầy mời mọc. Xuyên qua một khung cửa hình mái vòm ở phía sau cửa hàng, Nella trông thấy một người đàn ông trung niên phục phịch, mặt đỏ gay và mồ hôi nhễ nhại dưới sức nóng tỏa ra từ bếp lò. Khi trông thấy họ, ông ta đảo mắt.

“Hanna, có bạn tìm!” Ông ta gọi to.

Một phụ nữ lớn hơn Cornelia vài tuổi xuất hiện, đầu đội chiếc mũ vải gọn gàng, váy vương đầy bột và đường. Người phụ nữ reo lên, mặt sáng bừng, “Cornflower[1]!”

“Cornflower?” Nella nói.

Cornelia đỏ mặt. “Chào Hanna!”

“Lâu nay cậu ở đâu thế?” Hanna ra hiệu mời cả hai ngồi vào góc mát nhất trên sàn cửa hàng. Cô ta lật cái biển “Đóng cửa” ra phía ngoài, từ người cô ta tỏa ra mùi quế thơm dịu.

“Cô làm cái quái gì thế hả?” Người đàn ông la lối.

“Thôi nào, Arnoud. Chỉ năm phút thôi mà.” Hanna nói. Cặp đôi chằm chằm nhìn nhau, và ông ta quay về bếp lò đập mạnh mấy cái khay bằng nhịp điệu giận dữ. “Buổi sáng là sáp ong.” Hanna lẩm bẩm. “Và bánh hạnh nhân là buổi chiều. Tốt nhất là tránh ông ấy ra.”

“Nhưng tránh được lúc này có nghĩa là lát nữa đụng độ nhiều hơn ấy.” Cornelia nói, nét mặt lo lắng.

Hanna liếc nhìn Cornelia. “Thôi, cậu đã tới đây rồi và tớ muốn trò chuyện với cậu.”

Nella nhìn quanh những sàn nhà bằng gỗ sáng bóng, cái quầy được lau chùi sạch sẽ, những chiếc bánh nướng tô điểm cửa hiệu, xếp chồng lên nhau hệt những món quà nhìn rất bắt mắt. Nàng không hiểu tại sao Cornelia lại đưa nàng đến đây thay vì đi thẳng tới Kalverstraat, nhưng mùi bánh ngọt lịm quá ngon lành. Cornflower là ai? Cái người mềm mỏng hơn, dễ thương hơn được vợ của một chủ tiệm bánh kẹo tiếp đãi nồng hậu này ư? Cái tên được thốt ra thành tiếng ấy nghe thật lạ tai và khiến Nella quá bất ngờ. Nó làm đảo lộn bản chất của Cornelia. Nàng nhớ Cornelia đã nói điều gì đó vào buổi sáng đầu tiên nàng đến, liên quan đến việc gọi Otto là Toot. “Anh ấy nghĩ gọi người khác bằng biệt hiệu là ngớ ngẩn, nhưng tôi lại thích.”

Giấy bọc bánh trông đắt tiền, và có nhiều màu sắc. khác nhau: đỏ thắm, chàm, xanh lá, trắng. Cornelia nhìn Hanna đầy ẩn ý kèm theo cái gật đầu nhẹ và người phụ nữ kia có vẻ như hiểu. “Phu nhân làm ơn trông hộ cửa hàng một lúc nhé!” Hanna nói với Nella.

Nella không phản đối, nàng đưa mắt quanh cửa hàng, ngó nghiêng những chiếc bánh quế, những chiếc bánh quy được nêm gia vị, xi rô quế và sô cô la, bánh cam và bánh chanh, bánh mì trái cây. Khi nàng quan sát Arnoud đang đập mạnh những cái khay sáp ong đông lạnh qua lối cửa hình vòm, nàng cố nghe lỏm Hanna và Cornelia khi hai người to nhỏ với nhau.

“Frans và Agnes Meermans chỉ muốn ông chủ bán nó thôi.” Cornelia nói. “Họ biết công việc làm ăn của ông ấy được mở rộng như thế nào ở nước ngoài. Và phu nhân Marin khuyến khích việc đó. Cho dù phu nhân ấy ghét đường, cho dù số đường ấy là của hai người đó.”

“Chỗ đường ấy có thể mang lại cho họ nhiều tiền.”

Cornelia khịt mũi. “Có thể. Nhưng tớ nghĩ còn những lý do khác nữa.” Hanna phớt lờ điều này và quan tâm đến việc kinh doanh buôn bán hơn. “Nhưng tại sao không bán nó ở đây? Khi không có phường hội nào kiểm soát những kẻ bất lương, quá nhiều đường của thành phố bị cắt giảm tại những nhà máy đường rẻ mạt, được thay bằng bột mì, phấn và có Chúa mới biết là thứ gì nữa. Những đầu bếp làm bánh và thợ nướng bánh dọc theo Nes và phố Buns có thể làm bánh với loại đường chất lượng tốt hơn.”

Arnoud cuối cùng cũng làm bật được một tảng ong rơi ra khỏi cái khay và thốt lên câu chửi thề ầm ĩ.

“Thử chút gì nhé?” Hanna nói với Nella, giọng vui vẻ. Cô ta đi tới quầy và quay lại với một cái gói nhỏ bọc vội. Nella bối rối khi trông thấy ánh nhìn thương hại trong đôi mắt người phụ nữ kia, nàng mở cái gói ra và trông thấy một cục bột chiên vo tròn bọc đường và quế.

“Cảm ơn chị!” Nàng nói và chuyển ánh mắt sang Arnoud đang quạt lửa lò, vờ như chỉ để ý đến mỗi ông chủ tiệm bánh kẹo béo ục đó.

“Hanna, tớ nghĩ chuyện đó lại đang diễn ra...” Cornelia thì thào.

“Lần trước cậu đâu có chắc chắn.”

“Tớ biết, nhưng...”

“Cậu không thể làm gì đâu, Cornflower. Cúi đầu, đó là những gì họ dạy chúng ta.”

“Han, tớ ước gì...”

“Suỵt, cầm cái này đi. Gần như là cuối cùng rồi đấy.”

Nella quay lại, thấy cái gói được chuyển qua tay giữa hai phụ nữ, nó nhanh chóng biến mất khỏi tay của Hanna và được giấu vào những nếp váy của Cornelia.

“Tớ phải đi rồi.” Cornelia nói rồi đứng lên “Chúng tớ phải đến phố Kalverstraat.” Cô ta ngập ngừng, khuôn mặt thoáng u uẩn.

Hanna nắm chặt tay Cornelia. “Ừ, đá hộ tớ cái cửa nhé.” Cô ta nói. “Năm phút của tớ hết rồi. Tớ phải vào phụ Arnoud đây. Đập khay sáp ong mà cứ như nện búa vào áo giáp sắt ấy.”

Ra bên ngoài, Cornelia rảo chân bước. “Hanna là ai thế.” Nella hỏi. “Tại sao chị ta gọi chị là Cornflower? Và tại sao ta lại đá cửa?”

Nhưng Cornelia ủ dột và lặng thinh; cuộc nói chuyện với Hanna khiến bầu không khí đột nhiên ảm đạm.

Kalverstraat là một con phố dài nhộn nhịp, cách xa dòng kênh, là nơi dân buôn bán tấp nập chào hàng. Họ không còn bán bê và bò ở đó nữa, nhưng phân ngựa khiến con đường bị bao trùm trong bầu không khí hăng hắc giữa những cửa hàng nhuộm và in, những cửa hàng bán đồ kim chỉ và thảo dược.

“Cornelia, có chuyện gì không ổn ư?”

“Không có gì, phu nhân.” Rốt cuộc cũng có một lời đáp rầu rĩ. Nhưng Nella đã trông thấy biển hiệu Mặt trời. Một hình mặt trời nhỏ bằng đá được khắc lên một cái hàng đồng, gắn chìm vào lớp gạch. Được sơn màu vàng tươi, trông nó như một vật thể từ thiên đường đáp xuống hạ giới; những tia sáng bằng đá bắn ra từ quả cầu rực rỡ. Biển hiệu quá cao nên Nella không thể chạm tới. Bên dưới mặt trời, một câu khẩu hiệu được chạm trổ: “Con người xem mọi thứ không khác gì đồ chơi.”

“Vậy thì ông này luôn luôn và mãi mãi là một đứa bé rồi!” Cornelia nói giọng hóm hỉnh. “Tôi không được nghe câu nói này nhiều năm rồi.” Cô ta nhìn tới nhìn lui con đường như thể tìm kiểm thứ gì đó. Nella gõ lên cánh cửa nhỏ đơn sơ, giản dị, gần như lạc lõng giữa những ồn ào và xô bồ, và đợi nhà tiểu họa xuất hiện.

Không ai ra mở cửa. Cornelia giậm chân cho đỡ lạnh.

“Phu nhân, không ai ở đây cả.”

“Đợi đã!” Nella nói, gõ cửa lần nữa. Có bốn ô cửa sổ nhìn ra đường, và nàng nghĩ mình trông thấy một bóng người thấp thoáng, nhưng không chắc lắm. “Xin chào?” Nàng gọi to, nhưng chẳng ai đáp lại.

Không biết làm gì hơn, nàng luồn lá thư và lệnh phiếu qua khe cửa bên dưới xa hết mức có thể. Rồi ngay sau đó Nella nhận ra Cornelia biến đâu mất tăm. “Cornelia?” Nàng gọi, lia mắt khắp con phố Kalverstraat.

Tên cô hầu gái tắc nghẹn nơi cổ họng nàng. Cách cửa nhà của nhà tiểu họa chừng vài mét, một người phụ nữ đang quan sát nàng. Không, không phải quan sát, nhìn chóng chọc thì đúng hơn. Chị ta đứng bất động giữa đám đông nhốn nháo, ánh mắt chĩa thắng vào mặt Nella. Nàng chưa từng kinh qua cái cảm giác bị nhìn như xuyên thấu đó. Ánh nhìn chằm chập như một tia sáng lạnh lùng soi thấu nàng, khiến nàng nhận thức đầy đủ về cơ thể của chính mình. Người đàn bà nọ không hề mỉm cười, mà cứ nhìn nàng róng riết, đôi mắt nâu gần như chuyển sang màu cam trong ánh nắng yếu ớt ban trưa, mái tóc để trần hệt như những sợi chỉ màu vàng nhạt.

Nella cảm thấy một cơn ớn lạnh, buốt đến tận xương túy. Nàng kéo khăn choàng sát vào người, và người đàn bà kia vẫn chưa thôi nhìn nàng. Mọi thứ dường như sáng tỏ hơn, rõ ràng hơn dù mặt trời vẫn nấp sau đám mây. Nella đoán có thể chính những bức tường gạch cũ kỹ và những bức tường đá ẩm ướt là nguyên nhân gây nên cái lạnh đột ngột. Có thể là thế nhưng đôi mắt kia, chưa một ai từng nhìn Nella như thế từ trước đến giờ. Cái nhìn chứa đựng sự tò mò đến thản nhiên khiến nàng sợ chết khiếp.

Một thằng bé đẩy một chiếc xe cút kít đi ngang qua, suýt nữa thì đâm phải Nella. “Cậu suýt làm gãy chân tôi đấy!” Nàng hét lên.

“Gãy đâu mà gãy!” Thằng bé đẩy xe cút kít hét với lại.

Khi Nella quay lại, người đàn bà kia đã biến mất. “Đợi đã!” Nàng gọi, chạy ngược lên đường Kalverstraat, nhìn theo phía sau mái đầu vàng rực như màu của lúa mì. Nhưng mặt trời chọn ngay thời điểm đó hiện ra từ phía sau đám mây khiến Nella chói mắt. “Chị muốn gì?” Tin chắc là trông thấy người đàn bà đó biến vào một con ngõ hẹp, Nella chen qua đám đông, tiến sâu vào con ngõ tối tăm đó. Tim nàng đập nhanh hơn khi trông thấy một dáng người xuất hiện phía trước, nhưng đó lại là Cornelia, đang một mình ở cuối con ngõ, mặt rúm ró, người run rẩy trước một cánh cửa lớn.

“Chị ta đâu? Chị đang làm gì vậy?” Nella hỏi. “Chị có thấy một phụ nữ tóc vàng không?”

Cornelia đá vào cánh cửa. “Năm nào cũng vậy.” Cô ta nói. “Chỉ để nhớ rằng tôi đã may mắn thế nào.”

“Sao?”

Cornelia khép hai mắt. “Nhà cũ của tôi.”

Tiếng huyên náo của khách mua hàng trên đường Kalverstraat giờ bị chặn lại bởi những bức tường chắc chắn, san sát trong con ngõ nhỏ. Nella tựa người vào cánh cửa bị đá. Một bức tranh về đám trẻ con mặc quần áo màu đen và đỏ, là những màu sắc của thành phố, chúng đang túm tụm quanh một con bồ câu khổng lồ, được đặt bên trên cái dầm bắt ngang đầu cột. Bên dưới là những dòng chữ với vần điệu không lấy gì làm hài hước:

“Chúng em lớn lên giữa những con số

và những bức tường của chúng em đang rên rỉ

Xin hãy cho những gì mọi người có thể

để ngăn lại những tiếng than van

của chủ nhân chúng em.”

“Cornelia, trại mồ côi đây ư?”

Nhưng cô hầu gái đã đi ngược trở lại, ra khỏi con ngõ nhỏ, về phía cuộc sống, ánh sáng và tiếng ồn. Nella chỉ biết đi theo Cornelia, vẫn còn bị ám ảnh bởi ánh nhìn róng riết của người đàn bà tóc vàng.

Về đến nhà, Nella phát hiện Marin đã cho người chuyển cái có ngăn kéo lên phòng nàng. Vì quá to để đưa lọt qua cửa buồng ngủ nên nó đã được kéo lên bằng lối từ bên ngoài mặt tiền ngôi nhà.

“Không thể đặt nó ở tiền sảnh được.” Marin nói, kéo tấm rèm màu vàng nhạt để lộ ra chín căn phòng trống trơn. “Nó quá to và chắn hết ánh sáng.”

Ngoài sự hiện diện lù lù của chiếc tủ được tống bừa vào, căn phòng của Nella lúc này còn ngập mùi hoa huệ tây. Tối hôm đó, nàng phát hiện ra lọ tinh dầu thơm được mang đến từ Assendelft bị đổ, dầu chảy ra sàn thành một đống lầy nhầy dưới gầm giường.

“Tại mấy người giao hàng đó.” Marin nói khi Nella chỉ cho cô ta thấy những mảnh thủy tinh vỡ và yêu cầu giải thích. Nella không tin, nàng ném mấy chiếc gối cưới có những hình thêu trang trí phủ lên trên vết bẩn. Mừng vì không bị nhắc nhở về những vật biểu trưng hôn nhân đầy giễu cợt đó, nàng hy vọng chúng sẽ hấp thụ hết mùi trong phòng.

Nằm xuống giường, lắng nghe con Peebo lích rích trong lồng, không khí thấm đẫm món quà dại dột của mẹ nàng, Nella nghĩ về Otto và Cornelia. Cậu bé nô lệ và cô gái mồ côi. Làm thế nào Cornelia thoát được khỏi đấy để đến Herengracht này? Cô ta có được “giải cứu” giống như Otto không? Còn mi, có phải mi cũng được giải cứu không? Nàng tự hỏi mình. Cho đến lúc này, cuộc sống nơi đây mang lại cho nàng cảm giác hoàn toàn trái ngược với sự trốn thoát.

Trong bóng tối của căn phòng, nàng mường tượng lại hình ảnh người đàn bà tóc vàng nhạt với ánh nhìn lạ lùng ở Kalverstraat. Cứ như thể chị ta muốn lột da Nella hệt như mấy con vật trong các bức họa của Johannes, và rồi tháo rời hết những bộ phận cơ thể nàng, từng cái một. Thế nhưng, đồng thời, Nella lại cảm thấy tập trung. Tại sao người đàn bà ấy lại ở đó, trên con phố náo nhiệt nhất thành phố, chỉ đứng, và nhìn chằm chặp. Chị ta chẳng có điều gì hay hơn để làm chăng? Và tại sao chị ta nhìn mình?

Khi Nella trôi vào giấc ngủ, nàng thấy Johannes đang quay những cái đĩa bằng bạc khổng lồ, mặt ông hướng lên trần nhà giả, về phía chiều sâu không hề tồn tại. Đang quay cuồng trong cơn mộng mị, nàng bị đánh thức bởi một tiếng kêu nghe như một con chó bị đau. Có lẽ là con Rezeki, nàng nghĩ, tỉnh ngủ hoàn toàn, tim đập thình thịch.

Im lặng lại bao trùm, nặng nề hệt như một tấm lụa Damascus, và Nella quay sang chiếc tủ trống trơn. Trông nó như thể vẫn luôn đứng đó từ trước đến giờ, trong góc phòng của nàng.

❀ ❀ ❀

[1] Loại cây mọc trong cánh đồng ngô, hoa thanh cúc.