Căn bệnh của vị chủ sự giáo phận đã gây ra không ít biến động tâm lý tại những nơi ngoài phạm vi dinh thự và thư viện liền kề, và cái ý nghĩ chợt nảy sinh trong đầu gã giáo sĩ dự bị nhỏ thó về ông Slope cũng chẳng phải là độc nhất vô nhị.
Vị giám mục đang ngồi thẫn thờ trong phòng làm việc khi tin tức về cơn bạo bệnh của vị chủ sự giáo phận truyền đến tai ngài. Chính ông Slope là người mang tin đó tới, và dĩ nhiên, ông ta không phải là người cuối cùng ở Barchester nghe tin. Bà Proudie cũng sớm biết được chuyện này. Có thể đoán rằng vào lúc đó, mối quan hệ giữa hai đối thủ đang tranh giành quyền sai khiến vị giám mục chẳng mấy êm đẹp. Thực vậy, dù sống chung một mái nhà, họ đã không gặp mặt nhau kể từ cuộc đối thoại gay gắt trong phòng làm việc của giám mục vào ngày hôm trước.
Vào dịp đó, bà Proudie đã thua trận. Việc bị tước mất vinh quang của chiến thắng liên hồi là một nỗi đau lớn đối với quý bà hiếu chiến này; tuy nhiên, dù bại trận, bà không hề bị khuất phục. Bà cảm thấy mình vẫn còn cơ hội giành lại thế trận, rằng bà vẫn có thể dìm ông Slope xuống đống bụi bặm mà bà từng nhặt ông ta lên, và buộc người chồng tội lỗi của mình phải mặc áo bao tải, rắc tro lên đầu mà cầu xin tha thứ.
Vào cái ngày đáng nhớ đó, đáng nhớ vì sự phản kháng và nổi loạn của ngài chống lại những mệnh lệnh cao cả của bà, ngài đã giữ vững lập trường một cách mạnh mẽ, và thực sự bắt đầu nghĩ rằng những ngày tháng làm nô lệ của mình đã được đếm ngược. Ngài bắt đầu hy vọng rằng mình sắp bước vào một vùng đất tự do, một vùng đất ngọt ngào với dòng sữa mà chính ngài có thể thưởng thức, và mật ong không còn là thứ chỉ để ngắm mà khiến ngài thèm khát. Khi bà Proudie sầm cửa bỏ ra khỏi phòng, ngài cảm thấy mình thực sự là một vị giám mục. Quả thật, tinh thần của ngài đã bị bài giảng sau đó của vị tuyên úy làm cho nhụt chí đôi chút, nhưng nhìn chung, ngài rất hài lòng với bản thân và tự huyễn hoặc rằng điều tồi tệ nhất đã qua đi. "Ce n'est que le premier pas qui coûte" (Chỉ bước đầu tiên mới khó), ngài tự nhủ, và giờ đây khi bước đầu tiên đã được thực hiện một cách hào hiệp, mọi chuyện tiếp theo sẽ diễn ra suôn sẻ.
Ngài gặp vợ mình tại bữa tối như một lẽ tự nhiên, nơi chẳng có lời nào thốt ra làm ảnh hưởng đến sự hạnh phúc của vị giám mục. Các con gái và gia nhân có mặt ở đó đã che chở cho ngài.
Ngài đưa ra một hai nhận xét tầm phào về chuyến thăm sắp tới của mình tới chỗ tổng giám mục, nhằm chứng tỏ cho tất cả những người liên quan thấy rằng ngài muốn tự quyết định mọi việc; ngay cả đám gia nhân, khi nhận thấy sự thay đổi, cũng đã chuyển một phần sự cung kính từ bà chủ sang ông chủ. Tất cả những điều đó người chủ đều nhận thấy, và người vợ cũng vậy. Nhưng bà Proudie vẫn nhẫn nại chờ thời cơ.
Sau bữa tối, ngài trở về phòng làm việc, nơi ông Slope sớm tìm đến, rồi họ cùng nhau uống trà và lên kế hoạch nhiều việc. Trong vài phút, vị giám mục thực sự cảm thấy hạnh phúc; nhưng khi chiếc đồng hồ trên bệ lò sưởi nhắc nhở ngài rằng những giờ tĩnh lặng của đêm đang dần buông xuống, và khi nhìn thấy chân nến trong phòng ngủ biết rằng mình phải dùng đến nó, trái tim ngài lại chùng xuống. Ngài tựa như một hồn ma, kẻ có năng lực lang thang tự do khắp các vùng thượng giới nhưng lại tan biến khi tiếng gà gáy; hay đúng hơn, ngài là mặt trái của hồn ma, vì cho đến khi gà gáy, ngài lại phải trở thành một kẻ nô lệ. Và liệu chỉ có thế thôi sao? Liệu ngài có đủ tự tin để bước xuống bàn ăn vào buổi sáng như một con người tự do?
Ngài đi nghỉ muộn hơn thường lệ gần một giờ đồng hồ. Nghỉ ngơi! Nghỉ ngơi thế nào được? Dẫu vậy, ngài cũng uống vài ly rượu sherry rồi bước lên lầu. Chuyện chúng ta đi theo ngài đến đó là điều không tưởng. Có những thứ mà không tiểu thuyết gia, không sử gia nào nên cố gắng chạm tới; có một vài phân cảnh trong vở kịch cuộc đời mà ngay cả nhà thơ cũng chẳng dám vẽ ra. Hãy hiểu rằng những gì diễn ra giữa Giám mục Proudie và vợ ngài trong đêm hôm ấy nằm trong số những điều đó.
Ngài bước xuống vào sáng hôm sau, trông thật buồn bã và trầm tư. Dáng vẻ ngài trông gầy gò — gần như là hốc hác. Tôi nghi ngờ rằng mái tóc điểm bạc của ngài thậm chí đã trở nên bạc trắng hơn so với tối hôm trước. Dù sao thì ngài cũng đã già đi trông thấy. Thời gian không làm con người già đi một cách dần dần và đều đặn. Hãy nhìn khắp thế gian xem có phải lúc nào cũng vậy không, ngoại trừ những trường hợp hiếm hoi khi con người sống và chết mà chẳng biết đến niềm vui hay nỗi buồn, như một loài thực vật. Một người đàn ông có thể sở hữu sức khỏe tươi trẻ, rạng rỡ cho đến một độ tuổi nào đó — ba mươi, bốn mươi, năm mươi — rồi bất chợt một đợt sương giá ập đến, một giai đoạn đau khổ, cướp đi sự tươi nhuận từ các thớ thịt, và người đàn ông khỏe mạnh, cường tráng ấy bỗng nhiên bị xếp vào hàng người già.
Ngài xuống ăn sáng một mình; bà Proudie vì không khỏe nên dùng cà phê trong phòng ngủ, và các cô con gái hầu hạ bà ở đó. Ngài ăn sáng một mình, rồi trong trạng thái mơ hồ, ngài trở về chỗ ngồi quen thuộc trong phòng làm việc. Ngài cố gắng tự an ủi bằng chuyến thăm tới tổng giám mục sắp tới. Dù sao thì nỗ lực tự chủ đó vẫn là một thắng lợi bền vững của ngài. Nhưng chẳng hiểu sao, giờ khi đã đạt được điều đó, ngài lại chẳng còn bận tâm nhiều đến nó nữa. Chính tham vọng đã thôi thúc ngài giành lấy vị trí tại bàn tiệc của tổng giám mục, và giờ đây tham vọng đó đã hoàn toàn lụi tàn trong ngài.
Ngài đang ngồi như thế thì ông Slope xuất hiện, với vẻ nóng lòng không giấu nổi.
"Thưa Đức cha, vị chủ sự giáo phận đã qua đời."
"Lạy Chúa!" vị giám mục thốt lên, bị đánh thức khỏi sự thờ ơ bởi một thông báo đột ngột và buồn bã như vậy.
"Ngài đã qua đời hoặc đang hấp hối. Ngài bị xuất huyết não, và tôi được biết rằng không còn chút hy vọng nào; thực tình, tôi không nghi ngờ gì rằng lúc này ngài đã không còn nữa."
Chuông được rung lên, và gia nhân lập tức được phái đi hỏi thăm. Trong buổi sáng, vị giám mục, tựa vào tay người tuyên úy, đã đích thân ghé qua cửa nhà vị chủ sự. Bà Proudie gửi đến cô Trefoil đủ loại đề nghị hỗ trợ. Các cô con gái nhà Proudie cũng gửi lời hỏi thăm, và có một sự đồng cảm to lớn giữa tòa giám mục và dinh thự của vị chủ sự. Câu trả lời cho tất cả các câu hỏi đều như nhau. Tình trạng của vị chủ sự vẫn y nguyên, và Ngài Omicron Pie dự kiến sẽ đến bằng chuyến tàu lúc 9 giờ 15 tối.
Và rồi ông Slope bắt đầu suy tính, như những người khác cũng đã làm, xem ai có khả năng trở thành vị chủ sự mới, và ý nghĩ chợt nảy sinh trong đầu ông ta, cũng giống như người khác, rằng biết đâu chính mình có thể trở thành vị chủ sự mới. Và câu hỏi về khoản thu nhập một ngàn hai trăm, một ngàn rưỡi, hay hai ngàn bảng cứ lởn vởn trong tâm trí ông ta, y như đã lởn vởn trong đầu những giáo sĩ khác trong thư viện nhà thờ.
Cho dù là hai ngàn, mười lăm trăm, hay mười hai trăm bảng, thì trong bất cứ trường hợp nào, đó chắc chắn là một món hời lớn nếu ông ta có thể đạt được. Sự thỏa mãn cho tham vọng của ông ta sẽ còn lớn hơn cả sự tham lam. Thật vinh quang biết bao khi vượt mặt phó giám mục ngay tại thành phố có nhà thờ chính tòa của chính ngài; ngồi trên các giáo sĩ dự bị và kinh sĩ, và nắm toàn quyền kiểm soát bục giảng cùng tất cả các thánh lễ trong nhà thờ!
Nhưng muốn thì dễ, đạt được lại là chuyện khác. Tuy nhiên, ông Slope không thiếu cách để thúc đẩy kế hoạch của mình, và chắc chắn ông ta không để cỏ mọc dưới chân mình. Trước hết, ông ta nghĩ — và không hề hão huyền — rằng mình có thể trông cậy vào sự hỗ trợ mà vị giám mục có thể mang lại. Ông ta lập tức thay đổi quan điểm đối với người bảo trợ của mình; ông ta tự nhủ rằng nếu trở thành chủ sự, ông ta sẽ trả lại vị giám mục cho sự lệ thuộc vào vợ ngài; và ông ta nghĩ rằng có lẽ vị giám mục cũng chẳng phiền gì khi tống khứ một trong những người cố vấn của mình. Ông Slope cũng đã thực hiện một vài bước để làm cho tên tuổi mình được biết đến bởi những người có quyền lực khác. Có một vị ủy viên trưởng các trường học quốc gia, người vào thời điểm hiện tại được cho là rất được lòng các nhân vật chóp bu của chính phủ, và ông Slope đã xoay xở thiết lập một kiểu thân tình qua thư từ với vị này. Ông ta nghĩ rằng mình có thể yên tâm nhờ cậy Ngài Nicholas Fitzwhiggin, và ông ta tin chắc rằng nếu Ngài Nicholas chịu ra tay, thì lời hứa về một chức vị như vậy sẽ nằm trong tầm tay.
Rồi ông ta cũng có báo giới trong tay, hoặc tự huyễn hoặc rằng mình có. Tờ "The Daily Jupiter" đã đứng về phía ông ta rất triệt để trong những cuộc tranh luận với ông Arabin; không ít lần ông ta đã trực tiếp gặp một quý ông trong ban biên tập của tờ báo đó, người mà nếu không phải là tổng biên tập thì cũng quyền lực ngang ngửa; và ông ta từ lâu đã có thói quen viết những bức thư sắc sảo về đủ mọi loại tệ nạn giáo hội, ký tên viết tắt, và gửi cho người bạn biên tập của mình kèm theo những lời nhắn cá nhân ký tên thật. Thật vậy, ông ta và ông Towers — đó là tên của quý ông quyền lực bên tờ báo mà ông ta quen biết — thường rất hòa nhã với nhau. Những tác phẩm nhỏ của ông Slope luôn được in ấn và đôi khi còn được bình luận; và như thế, theo một cách nhỏ bé, ông ta đã trở thành một người nổi tiếng trong giới văn chương. Cuộc sống công khai này có sức hấp dẫn lớn đối với ông ta, mặc dù chắc chắn cũng có những mặt trái. Một lần nọ, khi phát biểu trước các phóng viên, ông ta đã không bảo vệ, ca ngợi và tán đồng hướng hành động đặc biệt đã được bảo vệ, ca ngợi và tán đồng trên tờ "The Jupiter", và rồi ông ta rất ngạc nhiên và lúc đó không khỏi tức giận khi thấy mình bị chính người đồng minh cũ chỉ trích không thương tiếc. Ông ta bị chế giễu, bị bôi nhọ và bị biến thành trò cười, cứ như thể, hay đúng hơn là còn tệ hơn nếu ông ta là kẻ thù thường trực thay vì là đồng minh thường trực. Cho đến nay, ông ta vẫn chưa học được rằng một người khao khát có chân trong ban biên tập "The Jupiter" phải từ bỏ mọi cá tính. Nhưng cuối cùng, bài học nhỏ này cũng chẳng làm rạn nứt mối quan hệ giữa ông ta và người bạn Towers. Ông Slope là một trong những kẻ hiểu đời đến mức không bao giờ tỏ thái độ giận dữ với một ông hoàng như "The Jupiter". Ông ta đã hôn lên chiếc roi quất mình, và giờ nghĩ rằng mình có quyền trông đợi phần thưởng. Ông ta quyết định sẽ ngay lập tức cho ông Towers biết rằng mình là một ứng viên cho chức vụ sắp trống. Gần đây, không ít chức vụ đã được trao đi hoàn toàn phù hợp với lời khuyên được đưa ra cho chính phủ trên các cột báo của "The Jupiter".
Nhưng điều cấp thiết trước tiên đối với ông Slope là phải nắm được vị giám mục. Ông ta đặc biệt cảm thấy mình cần phải làm điều này trước khi chuyến thăm tới tổng giám mục diễn ra. Thật là một sự sắp đặt của định mệnh khi vị chủ sự đổ bệnh đúng vào thời điểm này. Nếu có thể kích động Tiến sĩ Proudie nhiệt tình ủng hộ vấn đề này, ông ta có thể xoay xở được rất nhiều điều khi đang ở cung điện của tổng giám mục. Cảm nhận rất mạnh mẽ điều đó, ông Slope quyết định sẽ thăm dò ý kiến vị giám mục ngay chiều hôm đó. Ông ta phải khởi hành vào sáng hôm sau để đến London, vì vậy không được phép lãng phí một giây phút nào.
Ông ta bước vào phòng làm việc của vị giám mục vào khoảng năm giờ và thấy ngài vẫn ngồi đó một mình. Có lẽ người ta sẽ cho rằng ngài hầu như không cử động kể từ sự phấn khích nhỏ nhoi do chuyến đi bộ đến cửa nhà vị chủ sự gây ra. Ngài vẫn giữ trên khuôn mặt vẻ đờ đẫn, chết lặng của sự đau khổ gần như vô thức. Ngài chẳng làm gì, không đọc gì, không nghĩ ngợi gì, mà chỉ đơn giản là nhìn vào khoảng không khi ông Slope lần thứ hai trong ngày bước vào phòng ngài.
"Chào Slope," ngài nói hơi thiếu kiên nhẫn, vì thú thực là vào lúc này, ngài không muốn nói chuyện nhiều với ông Slope.
"Đức cha hẳn sẽ buồn khi biết rằng cho đến nay, vị chủ sự tội nghiệp vẫn chưa có dấu hiệu cải thiện."
"Ồ — à — vậy sao? Người tội nghiệp! Ta chắc chắn rất tiếc. Ta cho rằng Ngài Omicron vẫn chưa đến?"
"Dạ chưa, phải chuyến tàu 9 giờ 15 tối mới tới ạ."
"Ta tự hỏi tại sao họ không thuê chuyến tàu đặc biệt. Người ta nói Tiến sĩ Trefoil rất giàu."
"Con tin là ngài rất giàu ạ," ông Slope nói. "Nhưng sự thật là, tất cả các bác sĩ ở London cộng lại cũng không giúp ích được gì — ngoài việc cho thấy mọi sự chăm sóc có thể đã được thực hiện. Tiến sĩ Trefoil tội nghiệp không còn sống được bao lâu nữa đâu, thưa Đức cha."
"Ta cho là vậy — ta cho là vậy."
"Ồ, không; thực ra, những người bạn tốt nhất của ngài cũng không thể mong ngài vượt qua cú sốc này, vì trí tuệ của ngài không thể nào còn nguyên vẹn."
"Người tội nghiệp! Người tội nghiệp!" vị giám mục nói.
"Việc ai sẽ kế nhiệm ngài sẽ là một vấn đề rất quan trọng đối với Đức cha," ông Slope nói. "Sẽ rất tuyệt nếu Đức cha có thể đảm bảo chức vụ đó cho một người có cùng quan điểm với Đức cha về các vấn đề quan trọng. Phe đối nghịch với chúng ta rất mạnh ở Barchester này — mạnh quá mức."
"Đúng, đúng. Nếu Tiến sĩ Trefoil tội nghiệp ra đi, sẽ là một điều tuyệt vời nếu có được một người tốt vào vị trí của ngài."
"Sẽ là tất cả đối với Đức cha nếu có được một người mà ngài có thể tin cậy vào sự hợp tác của họ. Hãy nghĩ xem chúng ta có thể gặp rắc rối thế nào nếu Tiến sĩ Grantly, hoặc Tiến sĩ Hyandry, hoặc bất kỳ ai cùng tư tưởng đó giành được chức vụ này."
"Không chắc rằng Lord –––– sẽ trao nó cho bất kỳ ai thuộc trường phái đó; tại sao ông ấy phải làm vậy chứ?"
"Dạ. Không chắc; chắc chắn là vậy; nhưng vẫn có thể xảy ra. Sự can thiệp lớn có thể sẽ được thực hiện. Nếu con mạo muội được khuyên Đức cha, con xin gợi ý rằng Đức cha nên thảo luận vấn đề này với Đức Tổng vào tuần tới. Con không nghi ngờ gì rằng nguyện vọng của Đức cha, nếu được biết đến và được Đức Tổng ủng hộ, sẽ có trọng lượng quyết định đối với Lord ––––."
"Chà, ta không biết về điều đó; Lord –––– luôn rất tử tế với ta, rất tử tế. Nhưng ta không muốn can thiệp vào những vấn đề như vậy trừ khi được yêu cầu. Và thực sự nếu được yêu cầu, ta cũng không biết lúc này mình nên tiến cử ai."
Ông Slope, ngay cả ông Slope, cũng cảm thấy hơi bối rối vào lúc này. Ông ta hầu như không biết làm thế nào để diễn đạt lời yêu cầu nhỏ nhoi của mình bằng ngôn ngữ đủ khiêm nhường. Ông ta đã nhận ra và thừa nhận với chính mình sự cần thiết phải gây sốc cho vị giám mục ngay từ đầu bằng sự táo bạo trong lời đề nghị của mình, và khó khăn của ông ta là làm thế nào để khắc phục điều đó bằng sự khéo léo và tài hùng biện. "Con tự hỏi liệu Đức cha có đang để mắt đến ai không, và chính vì lý do đó mà con mạo muội trình bày với Đức cha một ý tưởng mà con đã nghiền ngẫm trong đầu. Nếu Tiến sĩ Trefoil tội nghiệp phải ra đi, con thực sự không hiểu tại sao, với sự hỗ trợ của Đức cha, con lại không thể đảm nhận chức vụ đó."
"Con ư!" vị giám mục thốt lên theo cách mà ông Slope khó có thể coi là khen ngợi.
Tảng băng đã tan, và ông Slope trở nên trôi chảy hẳn. "Con đã nghĩ đến việc tìm kiếm nó. Nếu Đức cha thúc đẩy vấn đề này với Đức Tổng, con không nghi ngờ gì rằng mình sẽ thành công. Đức cha thấy đấy, con sẽ là người tiên phong, đó là một lợi thế lớn. Sau đó con có thể trông cậy vào sự hỗ trợ từ báo giới: tên tuổi con, con có thể nói, khá được biết đến, đối với bộ phận báo chí có ảnh hưởng nhất đối với chính phủ hiện nay; và con cũng có bạn bè trong chính phủ. Nhưng dù sao, chính nơi Đức cha, thưa Đức cha, con mới trông cậy vào sự hỗ trợ. Chính từ tay Đức cha mà con muốn nhận được ân huệ này nhất. Và, điều nên là cân nhắc chính trong những vấn đề như vậy, Đức cha phải biết rõ hơn bất kỳ ai khác về những năng lực mà con sở hữu."
Vị giám mục ngồi lặng đi một lúc. Ông Slope làm chủ sự Barchester! Ý tưởng về một sự biến đổi nhân vật như vậy sẽ không bao giờ xuất hiện trong trí tuệ đơn độc của ngài. Lúc đầu, ngài cứ suy nghĩ tại sao, vì lý do gì, trên cơ sở nào mà ông Slope lại trở thành chủ sự Barchester. Nhưng dần dần, hướng suy nghĩ của ngài thay đổi, và ngài bắt đầu nghĩ tại sao, vì lý do gì, trên cơ sở nào mà ông Slope lại không thể trở thành chủ sự Barchester. Về phần mình, vị giám mục, ngài có thể dễ dàng cắt bỏ các dịch vụ của người tuyên úy của mình. Ý tưởng nhỏ nhoi về việc sử dụng ông Slope như một đối trọng với vợ mình gần như đã tan biến. Ngài gần như đã thừa nhận sự vô ích của kế hoạch đó. Nếu thực sự ngài có thể ngủ trong phòng ngủ của tuyên úy thay vì của vợ, thì có lẽ còn có chút hy vọng. Nhưng... Và vì thế, khi ông Slope đang nói, vị giám mục bắt đầu chấp nhận ý tưởng rằng người đàn ông đó có thể trở thành chủ sự Barchester mà không có gì là không phù hợp — không phải bị lay chuyển bởi sự hùng biện của ông Slope, vì ngài không theo kịp mạch bài phát biểu của ông ta, mà được dẫn dắt đến đó bởi chính những suy tư của riêng mình.
"Con không cần phải nói," ông Slope tiếp tục, "rằng mong muốn chính của con là hành động trong mọi vấn đề liên quan đến nhà thờ, trong phạm vi có thể, phù hợp với quan điểm của Đức cha. Con biết Đức cha rất rõ (và con hy vọng Đức cha cũng biết con đủ rõ để có những cảm nhận tương tự) rằng con tin chắc việc con ở vị trí đó sẽ đóng góp đáng kể cho sự thoải mái của chính Đức cha, và cho phép Đức cha mở rộng phạm vi ảnh hưởng hữu ích của mình. Như con đã nói trước đây, thật mong muốn rằng chỉ nên có một ý kiến duy nhất giữa các chức sắc của cùng một giáo phận. Con rất nghi ngờ liệu mình có chấp nhận một sự bổ nhiệm như vậy ở bất kỳ giáo phận nào mà con bị buộc phải khác biệt nhiều với vị giám mục. Trong trường hợp này, sẽ có một sự đồng nhất về quan điểm thật thú vị."
Ông Slope nhận thấy hoàn hảo rằng vị giám mục không theo kịp một lời nào mà ông ta nói, nhưng dù vậy ông ta vẫn tiếp tục thao thao bất tuyệt. Ông ta biết rằng cần phải để Tiến sĩ Proudie hồi phục sau sự ngạc nhiên của mình, và ông ta cũng biết rằng mình phải cho ngài cơ hội để tỏ ra như thể đã bị thuyết phục bởi lập luận. Vì vậy, ông ta tiếp tục và đưa ra vô số lý do phù hợp, tất cả đều nhằm chứng minh rằng không ai trên đời có thể làm một chủ sự Barchester tốt như chính ông ta, rằng chính phủ và công chúng chắc chắn sẽ cùng đồng ý mong muốn rằng ông, ông Slope, nên là chủ sự Barchester, nhưng vì những cân nhắc cao cấp về chính sách giáo hội, sẽ đặc biệt mong muốn rằng chức vị này được ban tặng như vậy thông qua phương tiện của vị giám mục giáo phận.
"Nhưng ta thực sự không biết mình có thể làm gì trong vấn đề này," vị giám mục nói.
"Nếu Đức cha đề cập đến điều đó với Đức Tổng; nếu Đức cha có thể nói với ngài rằng Đức cha coi việc bổ nhiệm như vậy là rất đáng mong muốn, rằng Đức cha rất tâm huyết với nó nhằm mục đích chấm dứt sự chia rẽ trong giáo phận; nếu Đức cha làm điều này với năng lượng thường thấy của mình, Đức cha có lẽ sẽ không gặp khó khăn gì trong việc thuyết phục Đức Tổng hứa rằng ngài sẽ đề cập đến nó với Lord ––––. Tất nhiên Đức cha sẽ cho Đức Tổng biết rằng con không tìm kiếm chức vụ này chỉ thông qua sự can thiệp của ngài; rằng Đức cha không hoàn toàn yêu cầu ngài xin nó như một ân huệ; rằng Đức cha hy vọng con sẽ có được nó thông qua các nguồn khác, như thực tế là vậy; nhưng Đức cha rất mong Đức Tổng bày tỏ sự chấp thuận của ngài đối với một sự sắp xếp như vậy với Lord ––––."
Cuộc nói chuyện kết thúc bằng việc vị giám mục hứa sẽ làm theo lời ông ta. Không phải ngài hứa mà không có điều kiện. "Về cái bệnh viện đó," ngài nói giữa cuộc hội nghị. "Ta chưa bao giờ bị làm phiền như vậy trong đời" — đó là sự thật. "Con đã không nói chuyện với ông Harding kể từ khi ta gặp con chứ?"
Ông Slope đảm bảo với người bảo trợ của mình rằng ông ta chưa làm vậy.
"À vâng, vậy thì — ta nghĩ nhìn chung tốt hơn là hãy để Quiverful nhận nó. Nó đã được hứa một nửa với ông ấy, và ông ấy có một gia đình đông đúc và rất nghèo. Ta nghĩ nhìn chung tốt hơn là hãy lập văn bổ nhiệm cho ông Quiverful."
"Nhưng, thưa Đức cha," ông Slope nói, vẫn nghĩ rằng mình có nghĩa vụ phải đấu tranh cho quan điểm riêng của mình về vấn đề này, và nhớ rằng mình vẫn phải duy trì vị thế tối cao mới giành được đối với bà Proudie, kẻo thất bại trong các kế hoạch liên quan đến chức chủ sự, "nhưng, thưa Đức cha, con thực sự rất sợ—"
"Nhớ lấy, ông Slope," vị giám mục nói, "Ta không thể đem lại cho con bất kỳ hy vọng nào trong vấn đề kế nhiệm Tiến sĩ Trefoil tội nghiệp. Ta chắc chắn sẽ nói chuyện với Đức Tổng, như con muốn, nhưng ta không thể nghĩ—"
"Vâng, thưa Đức cha," ông Slope nói, hiểu hoàn toàn ý vị giám mục và đến lượt mình ngắt lời ngài, "có lẽ Đức cha đúng về ông Quiverful. Con không nghi ngờ gì rằng con có thể dễ dàng sắp xếp mọi việc với ông Harding, và con sẽ lập văn bổ nhiệm để Đức cha ký như ngài chỉ đạo."
"Đúng, Slope, ta nghĩ thế sẽ tốt nhất; và con có thể tin chắc rằng bất cứ chút nỗ lực nào ta có thể làm để thúc đẩy quan điểm của con sẽ được thực hiện."
Và thế là họ chia tay.
Ông Slope giờ đây có rất nhiều việc phải làm. Ông ta phải thực hiện chuyến thăm hàng ngày tới bà signora. Sự thận trọng thông thường đáng lẽ đã khiến ông ta bỏ qua việc này ngay bây giờ, nhưng ông ta đã mê muội, và không thể tỏ ra thận trọng một cách thông thường. Do đó, ông ta quyết định sẽ dùng trà tại nhà Stanhope, và ông ta cũng quyết định, hoặc nghĩ rằng mình đã quyết định, rằng sau khi làm vậy, ông ta sẽ không đến đó nữa. Ông ta cũng phải sắp xếp công việc của mình với bà Bold. Ông ta cho rằng Eleanor sẽ làm rạng danh dinh thự chủ sự một cách hoàn hảo như cô ấy sẽ làm với ngôi nhà nhỏ của tuyên úy, và hơn nữa, ông ta nghĩ rằng tài sản của Eleanor sẽ sửa chữa một cách xuất sắc bất kỳ sự hư hại và cắt giảm nào trong bổng lộc của chủ sự có thể đã bị thực hiện bởi ủy ban giáo hội tàn nhẫn kia.
Liên quan đến bà Bold, hy vọng của ông ta giờ đây bay cao. Ông Slope là một trong số đông đảo những gã si tình nghĩ rằng trong tình yêu thì mọi việc đều là công bằng, và do đó ông ta đã không ngần ngại sử dụng dịch vụ của chính cô hầu gái của bà Bold. Từ cô ta, ông ta đã biết được nhiều điều về những gì đã xảy ra tại Plumstead — không hoàn toàn chính xác, vì "cô hầu gái" đã không thể đoán định chính xác sự thật, nhưng với một vài sự tương đồng với nó. Ông ta đã được kể rằng phó giám mục và bà Grantly và ông Harding và ông Arabin đều đã cãi nhau với "bà chủ" vì đã nhận một lá thư từ ông Slope; rằng "bà chủ" đã kiên quyết từ chối đưa lá thư ra; rằng cô ấy đã nhận được từ phó giám mục sự lựa chọn là từ bỏ hoặc ông Slope và lá thư của ông ta, hoặc là sự giao du với Giáo khu Plumstead; và rằng "bà chủ" đã tuyên bố, với nhiều sự phẫn nộ, rằng "cô ấy chẳng bận tâm một chút nào đến sự giao du với Giáo khu Plumstead," và rằng cô ấy sẽ không từ bỏ ông Slope vì bất cứ ai trong số họ.
Xem xét nguồn gốc từ đâu mà điều này đến, nó không hoàn toàn không đúng như người ta có thể mong đợi. Nó cho thấy khá rõ ràng bản chất của cuộc trò chuyện trong phòng gia nhân; và, kết hợp với sự chắc chắn về việc Eleanor đột ngột trở về, nó dường như đối với ông Slope là đáng tin cậy đến mức biện minh cho việc ông ta nghĩ rằng người góa phụ xinh đẹp có khả năng chấp nhận lời cầu hôn của ông ta.
Tất cả công việc này vì vậy phải được thực hiện. Ông ta nghĩ rằng thật đáng mong đợi khi ông ta đưa ra lời cầu hôn của mình trước khi người ta biết rằng ông Quiverful cuối cùng đã được bổ nhiệm vào bệnh viện. Trong lá thư gửi Eleanor, ông ta đã tuyên bố rõ ràng rằng ông Harding sẽ nhận được sự bổ nhiệm. Sẽ rất khó để giải thích điều này, và nếu ông ta viết một lá thư khác cho Eleanor, nói lên sự thật và đổ lỗi cho vị giám mục, thì nó sẽ tự nhiên làm hại ông ta trong sự đánh giá của cô ấy. Do đó, ông ta quyết định để vấn đề đó tự lộ ra như nó vốn có, và không lãng phí thời gian để quỳ dưới chân cô ấy.
Sau đó, ông ta phải yêu cầu sự hỗ trợ của Ngài Nicholas Fitzwhiggin và ông Towers, và ông ta đi thẳng từ sự hiện diện của vị giám mục để soạn thảo thư gửi cho những quý ông đó. Vì ông Slope được coi là một người lão luyện trong việc viết thư, chúng sẽ được đưa ra đầy đủ.
(Riêng tư) Dinh Giám mục, Barchester, Tháng 9 năm 185––
Thưa Ngài Nicholas,
Con hy vọng rằng mối quan hệ giữa chúng ta sẽ ngăn cản Ngài coi lời đề nghị hiện tại của con là một sự xâm phạm. Ngài chắc hẳn chưa nghe tin Tiến sĩ Trefoil già tội nghiệp đã bị đột quỵ. Đây là một chủ đề đau buồn sâu sắc đối với mọi người ở Barchester, vì ngài ấy luôn là một người xuất sắc — xuất sắc cả với tư cách là một con người và một giáo sĩ. Tuy nhiên, ngài đã cao tuổi, và cuộc đời ngài dù trong hoàn cảnh nào cũng không thể kéo dài thêm được lâu. Ngài có lẽ đã biết ngài ấy.
Có vẻ như, không có khả năng hồi phục. Ngài Omicron Pie, con tin, hiện đang ở cùng ngài ấy. Dù sao thì các bác sĩ ở đây đã tuyên bố rằng một hoặc hai ngày nữa phải là giới hạn của sợi dây sinh mệnh của ngài. Con thành tâm tin rằng linh hồn ngài có thể bay đến bến đỗ nơi ngài có thể mãi mãi được nghỉ ngơi và mãi mãi hạnh phúc.
Vị giám mục đã nói chuyện với con về chức vụ này, và ngài ấy rất mong muốn nó được trao cho con. Con thú thật rằng ở tuổi của mình, con khó có thể mạo muội tìm kiếm sự thăng tiến như vậy, nhưng con được Đức cha khích lệ đến mức con tin rằng con sẽ làm như vậy. Đức cha sẽ đến –––– vào ngày mai và dự định đề cập chủ đề này với Đức Tổng.
Con biết rõ Ngài có trọng lượng lớn như thế nào đối với chính phủ hiện tại. Trong bất kỳ vấn đề nào liên quan đến chức vụ giáo hội, Ngài tất nhiên sẽ được lắng nghe. Bây giờ khi vấn đề đã nảy ra trong đầu con, con tất nhiên rất mong muốn thành công. Nếu Ngài có thể hỗ trợ con bằng lời nói tốt đẹp của mình, Ngài sẽ ban cho con thêm một ân huệ nữa.
Con nên nói thêm rằng Lord –––– chưa thể biết về chức vụ này đã trống, hay đúng hơn là sự chắc chắn của việc nó sẽ trống (vì Tiến sĩ Trefoil tội nghiệp thân mến đã qua hy vọng). Nếu Lord –––– nghe tin này từ Ngài trước, điều đó có thể được coi là mang lại cho Ngài quyền chính đáng để bày tỏ ý kiến của mình.
Tất nhiên, mục tiêu lớn của chúng ta là tất cả chúng ta nên có cùng một ý kiến trong các vấn đề nhà thờ. Điều này là rất đáng mong đợi tại Barchester; chính điều này làm cho vị giám mục tốt của chúng ta rất lo lắng về nó. Ngài có lẽ có thể thấy cần thiết phải chỉ ra điều này với Lord –––– nếu Ngài có thể giúp con bằng cách đề cập chủ đề này với Lord.
Tin con,
Thưa Ngài Nicholas,
Người tôi tớ trung thành nhất của Ngài,
Obadiah Slope
Bức thư của ông gửi ông Towers được viết theo một giọng điệu hoàn toàn khác. Ông Slope cho rằng mình hiểu hoàn toàn sự khác biệt về tính cách và vị trí của hai người đàn ông mà ông ta gửi thư. Ông ta biết rằng đối với một người như Ngài Nicholas Fitzwhiggin, một chút xu nịnh là cần thiết, và nó có thể ở dạng đơn giản, thường ngày. Theo đó, bức thư của ông ta gửi Ngài Nicholas được viết, currente calamo, với rất ít rắc rối. Nhưng đối với một người như ông Towers, không dễ để viết một bức thư vừa hiệu quả lại không xúc phạm, vừa đạt được mục đích mà không có sự can thiệp quá mức. Không khó để tâng bốc Tiến sĩ Proudie hoặc Ngài Nicholas Fitzwhiggin, nhưng rất khó để tâng bốc ông Towers mà không để sự xu nịnh đó tự bộc lộ. Tuy nhiên, điều này phải được thực hiện. Hơn nữa, bức thư này ít nhất phải có vẻ như được viết không chút nỗ lực, trôi chảy, không gượng ép, và không thể hiện sự nghi ngờ hay sợ hãi nào từ phía người viết. Do đó, bức thư gửi ông Towers đã được nghiên cứu, sao chép lại, và trau chuốt với cái giá là rất nhiều phút đến nỗi ông Slope hầu như không có thời gian để mặc quần áo và đến nhà Tiến sĩ Stanhope tối hôm đó.
Khi được gửi đi, nó có nội dung như sau:—
(Riêng tư) Barchester, Tháng 9 năm 185––
(Ông cố ý bỏ qua bất kỳ sự ám chỉ nào đến "dinh thự", nghĩ rằng ông Towers có thể không thích nó. Một người đàn ông vĩ đại, ông nhớ lại, đã từng bị lên án rất nhiều vì ghi ngày tháng một lá thư từ Lâu đài Windsor.)
Thưa Ngài,
Tất cả chúng tôi ở đây đều khá sốc vào sáng nay khi nghe tin vị chủ sự Trefoil già tội nghiệp đã bị đột quỵ. Cơn co giật ập đến với ngài vào khoảng 9 giờ sáng. Tôi viết thư này ngay để kịp chuyến bưu điện, và ngài ấy vẫn còn sống, nhưng tôi tin là đã qua mọi hy vọng hoặc khả năng sống sót. Ngài Omicron Pie đang ở đây, hoặc sẽ đến rất sớm, nhưng tất cả những gì ngay cả Ngài Omicron có thể làm là phê chuẩn bản án của những người anh em kém nổi tiếng hơn của ngài rằng không có gì có thể làm được. Cuộc đua của Tiến sĩ Trefoil tội nghiệp ở bên này nấm mồ đã kết thúc. Tôi không biết liệu Ngài có biết ngài ấy không. Ngài là một người tốt, trầm lặng, nhân từ, tất nhiên thuộc trường phái cũ, như bất kỳ giáo sĩ nào trên bảy mươi tuổi buộc phải như vậy.
Nhưng tôi không viết chỉ với mục đích gửi cho Ngài tin tức như thế này: chắc chắn ai đó trong số những người đưa tin của Ngài sẽ đã thấy và nghe và báo cáo nhiều điều; tôi viết, như chính Ngài thường làm, thiên về tương lai hơn là quá khứ.
Tin đồn đã lan rộng ở đây về người kế nhiệm Tiến sĩ Trefoil, và trong số những người được nêu tên là các chủ sự tương lai có thể có, kẻ hèn này, tôi tin, không phải là người ít được nhắc đến; tóm lại, tôi đang tìm kiếm chức vụ này. Ngài có lẽ biết rằng kể từ khi Giám mục Proudie đến giáo phận, tôi đã nỗ lực ở đây khá nhiều và, tôi chắc chắn có thể nói, không phải là không có chút thành công. Ngài ấy và tôi hầu như luôn có cùng quan điểm về các điểm giáo lý cũng như kỷ luật nhà thờ, và do đó, với tư cách là tuyên úy thân tín, tôi đã có rất nhiều thứ trong tay; nhưng tôi thú thật với Ngài rằng tôi có tham vọng cao hơn là chỉ ở lại làm tuyên úy của bất kỳ vị giám mục nào.
Không có vị trí nào cần nhiều năng lượng hơn là các chủ sự của chúng ta. Toàn bộ các cơ sở nhà thờ khổng lồ của chúng ta đã được phép ngủ quên — không, chúng gần như đã chết và sẵn sàng cho nấm mồ! Và chưa hết, chúng có thể trở nên quan trọng phi thường biết bao nếu, như dự định, chúng được quản lý để dẫn đầu và làm gương cho tất cả các giáo sĩ giáo xứ của chúng ta!
Vị giám mục ở đây rất lo lắng cho sự thành công của tôi; thực vậy, ngài ấy sẽ đến vào ngày mai để thúc đẩy vấn đề này với Đức Tổng. Tôi cũng tin rằng tôi có thể trông cậy vào sự hỗ trợ của ít nhất một thành viên rất hiệu quả của chính phủ. Nhưng tôi thú thật rằng sự hỗ trợ của "The Jupiter", nếu tôi được coi là xứng đáng với nó, sẽ làm tôi hài lòng hơn bất kỳ hỗ trợ nào khác; hài lòng hơn nếu nhờ đó tôi thành công, và cũng hài lòng hơn nếu, mặc dù được hỗ trợ như vậy, tôi không thành công.
Trên thực tế, thời điểm đã đến khi không chính phủ nào có thể mạo hiểm lấp đầy các vị trí cao cấp của Giáo hội bất chấp sự phản đối của báo giới. Thời đại của các giám mục danh dự và các chủ sự quý tộc đã qua, và bất kỳ giáo sĩ nào dù xuất thân khiêm tốn đều có thể hy vọng thành công nếu sự cần cù, tài năng và tính cách của họ đủ để khơi dậy ý kiến rõ ràng của công chúng ủng hộ họ.
Vào thời điểm hiện tại, tất cả chúng tôi đều cảm thấy rằng bất kỳ lời khuyên nào được đưa ra trong các vấn đề như vậy bởi "The Jupiter" đều có trọng lượng lớn nhất — thực tế là thường được tuân theo; và chúng tôi cũng cảm thấy — tôi đang nói về các giáo sĩ cùng tuổi và địa vị với tôi — rằng nên như vậy. Không thể có người bảo trợ nào ít quan tâm hơn "The Jupiter", và không ai hiểu thấu đáo hơn nhu cầu của người dân.
Tôi chắc chắn Ngài sẽ không nghi ngờ tôi xin Ngài bất kỳ sự hỗ trợ nào mà tờ báo mà Ngài liên kết không thể ủng hộ tôi một cách có lương tâm. Mục đích của tôi khi viết thư này là để Ngài biết rằng tôi là một ứng viên cho chức vụ này. Ngài là người phán xét xem Ngài có thể giúp đỡ quan điểm của tôi hay không. Tất nhiên, tôi sẽ không viết cho Ngài về vấn đề như vậy nếu tôi không tin (và tôi có lý do chính đáng để tin như vậy) rằng "The Jupiter" tán thành quan điểm của tôi về chính sách giáo hội.
Vị giám mục bày tỏ sự lo ngại rằng tôi có thể bị coi là quá trẻ cho một vị trí như vậy, vì tôi ba mươi sáu tuổi. Tôi không thể nghĩ rằng ngày nay cần phải do dự về một điểm như vậy. Công chúng đã mất tình yêu đối với những người phục vụ lỗi thời. Nếu một người đàn ông bao giờ có thể làm được công việc tốt, anh ta sẽ làm được ở tuổi ba mươi sáu.
Tin tôi rất trung thành với Ngài,
Obadiah Slope
T. Towers, Esq.,
–––– Court,
Middle Temple.
Sau khi đã nỗ lực như vậy, ông Slope gửi thư của mình và dành phần còn lại của buổi tối dưới chân tình nhân của mình.
Ông Slope sẽ bị buộc tội gian dối trong cách vận động tranh cử của mình. Người ta sẽ nói rằng ông ta đã nói dối trong lời đề nghị mà ông ta đưa ra cho mỗi người trong ba người bảo trợ của mình. Con tin rằng phải thừa nhận là ông ta đã làm như vậy. Ông ta không thể do dự vì tuổi trẻ của mình mà vẫn hoàn toàn chắc chắn rằng mình không còn quá trẻ. Ông ta không thể trông cậy chủ yếu vào sự hỗ trợ của vị giám mục mà chủ yếu lại cũng trông cậy vào sự hỗ trợ của tờ báo. Ông ta không nghĩ rằng vị giám mục sẽ đi đến –––– để thúc ép vấn đề với Đức Tổng. Phải thừa nhận rằng trong việc vận động tranh cử, ông Slope đã gian dối hết mức có thể.
Tuy nhiên, hãy hỏi những người am hiểu về các vấn đề như vậy, liệu ông ta có gian dối hơn những người đàn ông thường làm trong những dịp như vậy không. Chúng ta, những quý ông Anh quốc, ghét cái tên của một lời nói dối, nhưng chúng ta thấy bao nhiêu lần những người đàn ông của công chúng tin vào lời nói của nhau?