Như chúng ta đã biết, ông Slope rời dinh giám mục với cảm giác chiến thắng tràn trề. Không phải ông nghĩ rằng những khó khăn của mình đã chấm dứt hết thảy—ông không hề tự huyễn hoặc bản thân đến mức đó—nhưng ông cảm thấy mình đã thực hiện nước cờ đầu tiên rất tốt, tốt nhất trong khả năng mà những quân cờ trên bàn cho phép, và ông không có gì phải tự trách mình. Việc đầu tiên ông làm là gửi lá thư cho đức tổng giám mục, và sau khi đã chắc chắn về việc đó, ông tiến hành tận dụng lợi thế mà mình vừa giành được. Giá như bà Bold có nhà, ông đã ghé thăm bà rồi, nhưng ông biết bà đang ở Plumstead, nên ông đã viết lá thư sau đây. Đây là khởi đầu của cái mà ông hy vọng sẽ là một chuỗi những bức thư dài đằng đẵng và đầy âu yếm.
Bà Bold thân mến,
Cô chắc chắn sẽ hiểu rằng vào lúc này, tôi không thể trao đổi thư từ với cha cô được. Tôi thực lòng ước ao rằng mình có thể làm vậy, và hy vọng ngày mà những hiểu lầm được sáng tỏ, ngày mà chúng ta có thể hiểu nhau hơn sẽ không còn xa nữa. Nhưng tôi không thể ngăn mình gửi đến cô vài dòng này để thông báo rằng hôm nay, ngay trước mặt tôi, ông Q. đã từ bỏ mọi danh nghĩa mà ông từng có đối với chức quản lý bệnh viện, và đức giám mục đã đảm bảo với tôi rằng ngài dự định sẽ trao chức vụ đó cho người cha đáng kính của cô.
Cô làm ơn, với tất cả sự kính trọng của tôi, hãy nhắn ông ấy—người mà tôi tin là hiện đang cùng ở với cô—hãy đến gặp đức giám mục vào thứ Tư hoặc thứ Năm, trong khoảng từ mười giờ đến một giờ. Đây là ý nguyện của đức giám mục. Nếu cô có thể làm ơn cho tôi biết bằng vài dòng chữ chọn lấy một trong hai ngày, và giờ giấc nào thuận tiện cho ông Harding, tôi sẽ lo liệu để gia nhân có lệnh dẫn ông ấy vào ngay mà không cần chờ đợi. Có lẽ tôi không nên nói thêm gì nữa—nhưng tôi vẫn ước gì cô có thể giúp cha mình hiểu rằng sẽ không có chủ đề nào liên quan đến cách thức ông ấy chọn để thực hiện nhiệm vụ của mình được thảo luận giữa đức giám mục và ông ấy. Cá nhân tôi tin chắc rằng không một giáo sĩ nào có thể thực hiện công việc đó một cách thỏa đáng hơn ông ấy đã từng, hoặc hơn cách ông ấy sẽ làm trong tương lai.
Trong một dịp trước đây, tôi đã thiếu kín đáo và quá nóng vội, khi xét đến tuổi tác của cha cô và của chính tôi. Tôi hy vọng bây giờ ông ấy sẽ không từ chối lời xin lỗi của tôi. Tôi cũng vẫn hy vọng rằng với sự giúp đỡ và những công việc thiện nguyện đầy thánh thiện của cô, chúng ta có thể sống để cùng thành lập một trường Chúa Nhật gắn liền với nguồn quỹ cũ đó, thứ mà theo ân điển và sự thúc đẩy của Chúa, có thể trở thành một phúc lành cho những người nghèo trong thành phố này.
Cô sẽ nhận ra ngay rằng bức thư này là bảo mật. Đương nhiên, chủ đề của nó khiến nó phải như vậy. Nhưng, cũng đương nhiên không kém, bức thư này dành cho cha cô đọc cũng như cho chính cô, nếu cô thấy việc cho ông ấy xem là phù hợp.
Tôi hy vọng cậu bé Johnny, người bạn nhỏ đáng yêu của tôi, vẫn khỏe mạnh như mọi khi—thằng bé thật đáng yêu. Cháu vẫn tiếp tục những cú tấn công nghịch ngợm vào những lọn tóc dài mềm mại xinh đẹp đó chứ?
Tôi có thể cam đoan với cô rằng những người bạn của cô ở Barchester đang rất nhớ cô, nhưng thật tàn nhẫn nếu ghen tị với việc cô được nghỉ ngơi giữa hoa thơm cỏ lạ trong tiết trời nóng nực thực sự này.
Xin hãy tin tôi, thưa bà Bold thân mến,
Trân trọng,
Obadiah Slope
Barchester, thứ Sáu.
Giờ thì, lá thư này, khi xét một cách tổng thể, và với việc cân nhắc rằng ông Slope muốn tỏ ra rất thân mật với Eleanor, thì sẽ không đến nỗi tệ nếu không có cái chi tiết nhắc đến những lọn tóc. Những quý ông không viết thư cho các quý bà về những lọn tóc của họ trừ khi họ thực sự rất thân thiết. Nhưng không thể mong đợi ông Slope nhận thức được điều này. Ông khao khát gửi gắm chút tình cảm vào bức thư của mình, nhưng lại nghĩ rằng như thế là thiếu khôn ngoan, vì ông biết lá thư này chắc chắn sẽ được đưa cho ông Harding xem. Ông đã muốn khăng khăng rằng lá thư phải hoàn toàn riêng tư và không được ai nhìn thấy ngoài Eleanor, nếu ông không cảm thấy rằng một yêu cầu như vậy chắc chắn sẽ không được nghe theo. Vì thế, ông kìm nén đam mê của mình, không ký tên là "người thân mến của cô," và thay vào đó bằng lòng với lời khen ngợi những lọn tóc.
Viết thư xong, ông mang nó đến nhà bà Bold, và sau khi được người hầu cho biết là đồ đạc sẽ được gửi đến Plumstead vào chiều hôm đó, ông để lại lá thư, cùng với nhiều lời dặn dò, trong tay người hầu.
Bây giờ chúng ta sẽ theo chân ông Slope để hoàn tất ngày hôm nay cùng ông, rồi sẽ quay lại với lá thư và số phận quan trọng của nó trong chương sau.
Có một bài hát cổ cho chúng ta lời khuyên rất hay về chuyện yêu đương:
Hãy dứt tình xưa trước khi bén duyên mới.
Về sự khôn ngoan của châm ngôn này, ông Slope hoàn toàn mù tịt, và vì thế, sau khi viết thư cho bà Bold, ông tiếp tục đến thăm Signora Neroni. Quả thực, thật khó mà nói đâu là mối tình cũ và đâu là mối tình mới, khi ông Slope đã phải lòng cả hai gần như cùng một lúc. Có lẽ ông nghĩ rằng mình có hai mũi tên cho một cây cung thì chẳng có gì là sai. Nhưng hai dây cung cho cây cung của thần Cupid thì luôn nguy hiểm đối với kẻ sử dụng nó. Một người đàn ông nên nhớ rằng giữa hai chiếc ghế, anh ta có thể ngã xuống đất.
Nhưng quả thực, ông Slope đang theo đuổi bà Bold là để tuân theo những bản năng tốt đẹp hơn của mình, còn theo đuổi Signora là để tuân theo những bản năng tồi tệ hơn. Nếu ông chiếm được trái tim người góa phụ và có được nàng, chẳng ai có thể trách móc ông. Bạn, người đọc thân mến, và tôi, cùng những người bạn khác của Eleanor sẽ đón nhận câu chuyện về cuộc chinh phục như vậy với sự ghê tởm và thất vọng tràn trề, nhưng chúng ta sẽ giận Eleanor chứ không phải ông Slope. Giám mục, nam lẫn nữ, trưởng giáo và các linh mục trong giáo phận trong một cuộc hội họp đầy đủ cũng sẽ chẳng tìm thấy gì để phản đối một cuộc hôn nhân như vậy. Ngay cả Convocation, cái giáo hội nghị huyền bí và quyền năng đó, cũng chẳng thể nào lên án nó được. Việc sở hữu một ngàn bảng một năm và một người vợ xinh đẹp sẽ không hề làm tổn hại đến giọng nói của gã quyến rũ trên bục giảng, hay làm giảm đi vẻ duyên dáng và lòng đạo đức của vị giáo sĩ gương mẫu.
Nhưng những vụ việc của ông với Signora Neroni thì khó có thể mang tính chất đó. Trước hết, ông biết chồng bà vẫn còn sống, nên ông không thể tán tỉnh nàng một cách chính đáng. Hơn nữa, nàng cũng chẳng có gì để người ta phải theo đuổi một cách chính đáng, ngay cả khi điều đó là có thể. Nàng không những không có của hồi môn, mà còn vì bất hạnh nên không phù hợp để trở thành vợ của bất kỳ người đàn ông nào muốn có một người bạn đời hữu dụng. Ông Slope biết rằng nàng là một người tàn tật vô vọng, chẳng thể dựa dẫm vào ai.
Nhưng ông Slope không thể tự ngăn mình. Ông biết mình sai khi dành thời gian cho căn phòng khách phía sau trong nhà bác sĩ Stanhope. Ông biết rằng nếu chuyện xảy ra ở đó bị lộ ra, ông sẽ hoàn toàn tiêu đời với bà Bold. Ông biết rằng tiếng xấu sẽ sớm bám theo ông và lan truyền trong đám người mặc áo đen ở Barchester những tin đồn, những tin đồn phóng đại, về những tiếng thở dài mà ông trút vào tai người phụ nữ đó. Ông biết mình đang hành động ngược lại với những nguyên tắc sống đã được công nhận, ngược lại với những luật lệ đạo đức mà nhờ đó ông hy vọng đạt được thành công cao hơn nhiều. Nhưng, như chúng ta đã nói, ông không thể tự ngăn mình. Niềm đam mê, lần đầu tiên trong đời, niềm đam mê đã quá mạnh mẽ đối với ông.
Về phần Signora, không thể đưa ra lời biện hộ nào như vậy cho nàng, vì thực tình nàng chẳng quan tâm đến ông Slope hơn bất kỳ hai mươi người đàn ông khác đã từng quỳ dưới chân nàng trước đó. Nàng sẵn sàng, thậm chí là thèm khát, đón nhận sự sùng bái của ông. Ông là con ruồi ngon lành nhất mà Barchester cung cấp cho mạng nhện của nàng cho đến nay, và Signora là một con nhện quyền năng giăng những cái mạng kỳ diệu, và chẳng cách nào sống nổi nếu không bắt được ruồi. Thị hiếu của nàng trong khía cạnh này thật ghê tởm, vì nàng chẳng có cách nào dùng đến các nạn nhân khi đã bắt được. Nàng không thể "ăn" họ theo kiểu hôn nhân như những con ruồi tiểu thư thường làm, những kẻ mà mạng nhện thường do mẹ mình dệt hộ. Nàng cũng không thể nuốt chửng họ bằng bất kỳ cuộc phiêu lưu nào kém chính đáng hơn. Sự tàn tật đáng tiếc của nàng ngăn cản mọi hy vọng cùng người tình trốn chạy. Thật không thể nào chạy trốn cùng một quý bà mà cần đến ba người hầu mới di chuyển được khỏi chiếc ghế sofa.
Signora không bị bất kỳ đam mê nào khuất phục. Thời yêu đương của nàng đã qua rồi. Nàng đã sống cạn kiệt trái tim mình, nếu nàng từng có một trái tim như vậy, trong những năm tháng thanh xuân, ở cái độ tuổi mà ông Slope còn đang bận tâm về cuốn sách thứ hai của Euclid và hóa đơn chưa thanh toán ở bếp ăn nhà trường. Xét về tuổi tác, nàng trẻ hơn người đàn ông kia, nhưng về cảm xúc, về sự hiểu biết trong chuyện yêu đương, trong các cuộc mưu mô, ông kém xa nàng vô lượng. Nàng cần phải có một người đàn ông nào đó dưới chân mình. Đó là một sự kích thích thường lệ trong cuộc đời nàng. Nàng thích thú với việc thực thi quyền lực mà điều này mang lại cho nàng; giờ đây đó gần như là nguồn thức ăn duy nhất cho tham vọng của nàng; nàng thường khoe khoang với chị mình rằng nàng có thể biến bất kỳ người đàn ông nào thành kẻ ngốc, và cô chị, cũng chẳng hề có chút tinh tế nữ tính nào như nàng, đã tốt bụng nghĩ rằng thật công bằng khi thú vui như vậy được dành cho một người tàn tật tội nghiệp vốn bị tước mất những niềm vui thông thường của cuộc sống.
Ông Slope đang yêu điên cuồng nhưng hầu như không biết điều đó. Signora xiên ông như một cậu bé xiên một con bọ hung trên nút bần, chỉ để nàng có thể thưởng thức sự đau đớn đầy năng lượng từ những chuyển động quay cuồng của ông. Và nàng biết rất rõ mình đang làm gì.
Ông Slope, sau khi điểm tô cho bản thân tất cả những gì có thể đối với một giáo sĩ đang đi thăm vào buổi sáng—như cà vạt sạch, khăn tay sạch, găng tay mới, và một chút hương thơm không thừa thãi—đã ghé qua cửa nhà bác sĩ vào khoảng ba giờ. Vào giờ này, Signora hầu như luôn ở một mình trong căn phòng khách phía sau. Mẹ nàng chưa xuống. Bác sĩ thì đi vắng hoặc ở trong phòng riêng. Bertie đi vắng, và Charlotte dù thế nào cũng sẽ rời khỏi phòng nếu có ai đó ghé thăm mà mục đích đặc biệt nhắm vào chị gái mình. Đó là ý tưởng của cô về sự tử tế và tình chị em.
Ông Slope, như thường lệ, hỏi thăm ông Stanhope, và được người hầu trả lời, cũng như thường lệ, rằng Signora đang ở trong phòng khách. Thế là ông lên lầu. Ông thấy nàng, như mọi khi, đang nằm trên chiếc ghế sofa với một cuốn sách tiếng Pháp trước mặt và một chiếc hộp viết nhỏ bằng gỗ khảm tuyệt đẹp mở ra trên bàn. Ngay lúc ông bước vào, nàng đang viết.
"À, bạn của tôi," nàng nói, đưa bàn tay trái về phía ông qua mặt bàn, "Tôi không mong bạn đến hôm nay và ngay lúc này đang định viết cho bạn đây—"
Ông Slope, nắm lấy bàn tay mềm mại, trắng trẻo, thanh tú ấy trong tay mình—mà nó thực sự rất mềm mại, trắng trẻo và thanh tú—cúi đầu hôn lên bàn tay ấy với mái tóc đỏ to sù của mình. Đó là một cảnh tượng đáng xem, một việc đáng ghi lại nếu tác giả có thể làm một cách phù hợp, một bức tranh đáng đặt trên vải vẽ. Ông Slope to lớn, vụng về, kềnh càng, và vì đang dồn hết tâm trí vào cuộc săn đuổi, nên trông ông thật không thoải mái chút nào. Quý bà thì trắng trẻo, như chúng ta đã nói, và thanh tú; mọi thứ xung quanh nàng đều tinh tế và tao nhã; bàn tay nàng trong tay ông trông như một đóa hồng nằm giữa những củ cà rốt, và khi ông hôn lên đó, ông trông như một con bò khi tìm thấy bông hoa như vậy trong thức ăn của mình. Nàng duyên dáng như một nữ thần đang nằm nghỉ, và hơn nữa, tự chủ như thần Vệ Nữ hẳn phải thế khi tán tỉnh Adonis.
Ôi, thật tiếc khi vẻ duyên dáng và xinh đẹp nhường ấy lại hạ mình lãng phí cho một cuộc săn đuổi như vậy!
"Tôi đang viết thư cho bạn đấy," nàng nói, "nhưng giờ thì những dòng nguệch ngoạc này có lẽ vào thùng rác thôi;" và nàng nhấc tờ giấy ghi chú mạ vàng khỏi bàn như thể định xé đi.
"Thật sự là không được," ông nói, đặt sức nặng của khoảng hơn ba cân thịt và máu người lên tờ giấy tội nghiệp. "Không gì mà cô viết cho mắt tôi đọc mà lại bị xúc phạm như thế cả," và ông cầm lá thư lên, cũng đặt nó giữa những củ cà rốt rồi "ăn" nó, rồi tiếp tục đọc.
"Trời ơi! Ông Slope," nàng nói, "Tôi hy vọng ông không định nói là ông giữ tất cả những thứ rác rưởi mà tôi viết cho ông đấy nhé. Một nửa thời gian tôi chẳng biết mình viết gì, và khi biết thì tôi biết nó chỉ đáng vứt vào lò sưởi. Tôi hy vọng ông không có cái thói xấu giữ lại thư từ đâu đấy."
"Ít nhất thì tôi không vứt chúng vào thùng rác. Nếu sự hủy diệt là số phận đã định cho chúng, thì chúng cũng phải ra đi một cách xứng đáng, và được hỏa thiêu trên giàn hỏa, như Dido ngày xưa."
"Tất nhiên là với một chiếc bút thép đâm xuyên qua chúng," nàng nói, "để so sánh thêm phần trọn vẹn. Trong số tất cả những quý bà tôi quen biết, tôi nghĩ Nữ hoàng Dido là người ngớ ngẩn nhất. Sao bà ta không làm như Cleopatra đã làm? Sao bà ta không mang tàu thuyền ra và khăng khăng đi cùng ông ta? Bà ta không thể chịu nổi việc mất vùng đất mình có được bằng một mánh khóe, rồi lại không thể chịu nổi việc mất người tình. Vậy nên bà ta bị kẹt giữa hai chiếc ghế. Ông Slope, dù làm gì thì làm, đừng bao giờ trộn lẫn tình yêu và công việc."
Ông Slope đỏ mặt lên tận mắt và lan qua vầng trán lốm đốm của mình đến tận chân tóc. Ông cảm thấy chắc chắn rằng Signora biết hết ý định của ông liên quan đến bà Bold. Lương tâm ông bảo rằng mình đã bị phát hiện. Số phận của ông sắp được phán xét; ông sắp bị trừng phạt vì sự hai mặt, và bị từ chối bởi người sinh vật xinh đẹp trước mặt. Người đàn ông tội nghiệp. Ông đâu ngờ rằng nếu mọi ý định của ông liên quan đến bà Bold mà Signora biết hết, thì nó chỉ càng làm tăng thêm sự thú vị cho trò tiêu khiển của quý bà này. Có ông Slope dưới chân mình thì thật là hay, thể hiện quyền lực bằng cách biến một giáo sĩ thành một kẻ ngốc hoàn toàn, thỏa mãn sự phản bội của chính mình bằng cách chứng minh rằng tôn giáo có rất ít sức mạnh trong việc kiểm soát đam mê ngay cả của một người đàn ông có đạo; nhưng sẽ càng thú vị hơn nếu nàng có thể làm cho mình hiểu rằng đồng thời nàng đang quyến rũ nạn nhân của mình rời xa một người khác, mà tình yêu của người đó nếu đạt được sẽ hoàn toàn có lợi và bổ ích.
Signora quả thực đã phát hiện ra, với bản năng nhạy bén của một người phụ nữ như vậy, rằng ông Slope đang quyết tâm kết hôn với bà Bold, nhưng khi nhắc đến Dido, nàng không hề nghĩ đến điều đó. Tuy nhiên, nàng ngay lập tức nhận ra từ sự đỏ mặt của người tình, điều gì đang trong tâm trí ông và không chậm trễ lợi dụng điều đó.
Nàng nhìn thẳng vào mặt ông, không giận dữ, cũng không mỉm cười, mà với một ánh nhìn mãnh liệt và áp đảo; rồi, giơ ngón trỏ lên và lắc đầu nhẹ, nàng nói:—
"Dù ông làm gì, bạn của tôi, đừng bao giờ trộn lẫn tình yêu và công việc. Hoặc là gắn bó với kho báu và thành phố giàu có của ông, hoặc là theo đuổi tình yêu như một người đàn ông thực thụ. Nhưng đừng bao giờ cố cả hai. Nếu làm thế, ông sẽ phải chết với một trái tim tan vỡ như nàng Dido tội nghiệp. Đâu sẽ là sự lựa chọn của ông, ông Slope, tình yêu hay tiền bạc?"
Ông Slope không có câu trả lời đầy cảm động sẵn sàng như ông thường có với những đoạn ngẫu hứng trong các bài giảng của mình. Ông cảm thấy mình nên nói điều gì đó hay ho, điều gì đó cũng phải xóa tan ấn tượng trong tâm trí người tình của mình. Nhưng ông khá lúng túng không biết phải làm thế nào.
"Tình yêu," ông nói, "tình yêu đích thực, choáng ngợp, phải là đam mê mạnh mẽ nhất mà một người đàn ông có thể cảm nhận; nó phải kiểm soát mọi mong muốn khác, và gạt bỏ mọi theo đuổi khác. Nhưng với tôi, tình yêu sẽ không bao giờ hành động theo cách đó trừ khi nó được đáp lại;" và ông ném về phía Signora một cái nhìn đầy âu yếm nhằm bù đắp cho tất cả những thiếu sót trong lời nói của mình.
"Nghe lời khuyên của tôi này," nàng nói. "Đừng bận tâm đến tình yêu. Suy cho cùng, nó là gì? Giấc mơ của vài tuần. Đó là tất cả niềm vui của nó. Sự thất vọng của một đời là Nemesis của nó. Ai đã từng thành công trong tình yêu đích thực? Thành công trong tình yêu cho thấy tình yêu đó là giả tạo. Tình yêu đích thực luôn chán nản hoặc bi thảm. Juliet đã yêu, Haidee đã yêu, Dido đã yêu, và kết cục là gì? Troilus đã yêu và không còn là một người đàn ông nữa."
"Troilus đã yêu và bị lừa dối," vị giáo sĩ nam tính hơn đáp lại. "Một người đàn ông có thể yêu mà không trở thành Troilus. Không phải tất cả phụ nữ đều là Cressida."
"Không, không phải tất cả phụ nữ đều là Cressida. Sự giả dối không phải lúc nào cũng nằm ở phía người phụ nữ. Imogen đã chung thủy, nhưng cô ấy được đền đáp thế nào? Chúa tể của cô ấy tin cô là người tình của kẻ đầu tiên đến gần cô khi vắng mặt. Desdemona đã chung thủy và bị bóp nghẹt. Ophelia đã chung thủy và phát điên. Không có hạnh phúc trong tình yêu, ngoại trừ ở cuối một cuốn tiểu thuyết Anh. Nhưng trong sự giàu có, tiền bạc, nhà cửa, đất đai, hàng hóa, và tài sản, trong những thứ tốt đẹp của thế giới này, vâng, trong đó có một cái gì đó hữu hình, một cái gì đó có thể giữ lại và tận hưởng."
"Ồ, không," ông Slope nói, cảm thấy mình có nghĩa vụ phải đưa ra một phản đối chống lại một học thuyết quá đỗi dị giáo như vậy, "sự giàu có của thế giới này sẽ không làm cho ai hạnh phúc."
"Và điều gì sẽ làm cho ông hạnh phúc—ông—ông?" nàng nói, nhổm người dậy và nói với ông một cách đầy năng lượng qua mặt bàn. "Từ nguồn nào ông mong đợi hạnh phúc? Đừng nói rằng ông không mong đợi gì cả. Tôi sẽ không tin ông đâu. Đó là cuộc tìm kiếm mà mỗi con người đều dành cả cuộc đời."
"Và cuộc tìm kiếm đó luôn vô ích," ông Slope nói. "Chúng ta tìm kiếm hạnh phúc trên trái đất, trong khi chúng ta nên hài lòng với hy vọng tìm thấy nó trên thiên đàng."
"Phì! Ông rao giảng một học thuyết mà ông biết mình không tin. Đó là cách của tất cả các người. Nếu ông biết rằng không có hạnh phúc trần gian, tại sao ông lại khao khát trở thành giám mục hay trưởng giáo? Tại sao ông lại muốn đất đai và thu nhập?"
"Tôi có tham vọng tự nhiên của một người đàn ông," ông nói.
"Tất nhiên là ông có, và những đam mê tự nhiên; và vì vậy tôi nói rằng ông không tin vào học thuyết mà ông rao giảng. Thánh Paul là một người nhiệt huyết. Ngài tin tưởng đến mức tham vọng và đam mê của ngài không chống lại tín ngưỡng của mình. Kẻ cuồng tín phương Đông dành nửa cuộc đời đứng thẳng trên một cây cột cũng vậy. Còn tôi, tôi sẽ không tin vào bất kỳ niềm tin nào không thể hiện rõ qua các dấu hiệu bên ngoài. Tôi sẽ không nghĩ bất kỳ bài giảng nào là chân thành nếu nó không được khuyến khích bởi hành động của người rao giảng."
Ông Slope giật mình và kinh hoàng, nhưng ông cảm thấy mình không thể trả lời. Làm sao ông có thể đứng lên và rao giảng những bài học của Chủ mình, khi đang ở đó, đang thực hiện công việc của quỷ dữ? Ông là một tín đồ thực thụ, nếu không thì điều này đã chẳng là gì đối với ông. Ông có sự táo bạo cho hầu hết mọi thứ, nhưng ông không có sự táo bạo để biến lời của Chúa thành một món đồ chơi. Tất cả những điều này Signora đều hiểu, và cảm thấy rất thú vị khi thấy con bọ hung của mình xoay tròn trên chiếc kim của nàng.
"Sự dí dỏm của cô thích những lập luận như vậy," ông nói, "nhưng trái tim và lý trí của cô không đi cùng với chúng."
"Trái tim tôi!" nàng nói; "ông hoàn toàn nhầm lẫn về các nguyên tắc trong cấu tạo của tôi nếu ông tưởng tượng rằng có thứ như vậy ở tôi." Suy cho cùng, có rất ít điều giả dối trong bất cứ điều gì Signora nói. Nếu ông Slope để mình bị lừa, đó là lỗi của chính ông. Không gì có thể cởi mở hơn những tuyên bố của nàng về chính mình.
Chiếc bàn viết nhỏ với ngăn kéo của nàng vẫn đứng trước mặt, như một rào cản chống lại kẻ thù. Nàng đang ngồi thẳng nhất có thể, và ông đã kéo một chiếc ghế lại gần sofa, nên chỉ có góc bàn giữa ông và nàng. Tình cờ là khi nàng nói, bàn tay nàng đặt trên bàn, và khi ông Slope trả lời, ông đặt tay mình lên tay nàng.
"Không có trái tim!" ông nói. "Đó là một cáo buộc nặng nề mà cô mang ra chống lại chính mình, và là một điều mà tôi không thể thấy cô có tội—"
Nàng rút tay lại, không nhanh và giận dữ, như thể bị xúc phạm bởi cái chạm của ông, mà một cách nhẹ nhàng và chậm rãi.
"Ông không đủ tư cách để đưa ra phán quyết về vấn đề này," nàng nói, "vì ông chưa thử nghiệm tôi. Không, đừng nói rằng ông định làm thế, vì ông biết mình không có ý định như vậy; tôi cũng chẳng có ý định gì cả. Còn về phần ông, ông sẽ thực hiện những lời thề của mình ở nơi mà chúng sẽ mang lại điều gì đó thực chất hơn là việc theo đuổi một tình yêu ma quái, rùng rợn như của tôi—"
"Tình yêu của cô đủ sức thỏa mãn giấc mơ của một vị quân vương," ông Slope nói, không hoàn toàn rõ nghĩa những lời của mình.
"Hãy nói là một tổng giám mục, ông Slope," nàng nói. Anh chàng tội nghiệp! Nàng thật tàn nhẫn với anh. Anh lại xoay tròn trên nút bần của mình khi nghe sự ám chỉ đến nghề nghiệp của anh. Tuy nhiên, anh cố gắng mỉm cười và nhẹ nhàng buộc tội nàng đùa giỡn về một vấn đề, mà theo anh, là có tầm quan trọng sống còn.
"Tại sao—các người đàn ông làm cho chúng tôi trở nên ngốc nghếch như thế nào," nàng đáp lại. "Các người đánh lừa chúng tôi đến tận cùng; và trong tất cả đàn ông, các giáo sĩ các người là những kẻ lưu loát nhất với những lời lẽ ngọt ngào, mơn trớn. Bây giờ hãy nhìn thẳng vào mặt tôi, ông Slope, một cách táo bạo và cởi mở."
Ông Slope thực sự nhìn nàng với ánh mắt trìu mến, khao khát, và khi làm vậy, ông lại đưa tay ra để nắm lấy tay nàng.
"Tôi đã bảo ông nhìn tôi một cách táo bạo, ông Slope, nhưng hãy giới hạn sự táo bạo đó vào đôi mắt của ông thôi."
"Ồ, Madeline!" ông thở dài.
"Chà, tên tôi là Madeline," nàng nói, "nhưng thường chẳng ai ngoài gia đình tôi gọi tôi như vậy. Bây giờ hãy nhìn thẳng vào mặt tôi, ông Slope. Tôi có nên hiểu là ông nói ông yêu tôi không?"
Ông Slope chưa bao giờ nói thế. Nếu ông đến đó với bất kỳ kế hoạch được định hình nào, ý định của ông là tán tỉnh quý bà mà không cần thốt ra bất kỳ lời tuyên bố nào như vậy. Tuy nhiên, hoàn toàn không thể nào ông từ chối tình yêu của mình bây giờ. Vì vậy, ông chẳng còn cách nào khác là quỳ xuống một cách điên cuồng cạnh ghế sofa và thề rằng mình yêu nàng với một tình yêu vượt qua cả tình yêu của con người.
Signora đón nhận sự đảm bảo với rất ít sự rung động hay vẻ ngạc nhiên. "Và bây giờ hãy trả lời tôi một câu hỏi khác," nàng nói. "Khi nào ông định kết hôn với người bạn thân của tôi là Eleanor Bold?"
Ông Slope tội nghiệp xoay mòng mòng trong nỗi đau đớn tột cùng. Trong tình cảnh như của ông, thật khó để biết phải đưa ra câu trả lời nào. Vậy mà không trả lời lại là lời buộc tội chắc chắn nhất. Ông thà nhận tội ngay lập tức cho cáo buộc chống lại mình còn hơn.
"Và tại sao cô lại buộc tội tôi giả tạo như vậy?" ông nói.
"Giả tạo! Tôi không nói gì về sự giả tạo cả. Tôi không đưa ra cáo buộc nào chống lại ông, và cũng chẳng buộc tội gì cả. Xin đừng bào chữa cho mình với tôi. Ông thề rằng ông tận tụy với vẻ đẹp của tôi, nhưng ông lại sắp kết hôn với người khác. Tôi cảm thấy điều này khá là một lời khen. Chính với bà Bold, ông mới phải bào chữa cho mình. Điều đó ông có thể thấy khó khăn; trừ khi, ông có thể giữ cho bà ấy trong bóng tối. Các ông, những giáo sĩ, còn thông minh hơn những người đàn ông khác."
"Signora, tôi đã nói với cô là tôi yêu cô, và bây giờ cô lại mắng nhiếc tôi."
"Mắng nhiếc ông. Chúa phù hộ cho người đàn ông này; anh ta còn muốn gì nữa? Nào, hãy trả lời câu này vào lúc rảnh rỗi—không phải không suy nghĩ đâu nhé, mà là thong thả và cân nhắc—ông không định kết hôn với bà Bold sao?"
"Tôi không," ông nói. Và khi nói câu đó, ông gần như căm ghét, với một sự căm ghét tinh tế, người phụ nữ mà ông không thể ngăn mình yêu bằng một tình yêu tinh tế.
"Nhưng chắc chắn ông là một kẻ tôn thờ bà ấy chứ?"
"Tôi không," ông Slope nói, người mà từ "kẻ tôn thờ" đặc biệt khó chịu. Signora đã nghĩ là sẽ như vậy.
"Tôi ngạc nhiên về điều đó đấy," nàng nói. "Ông không ngưỡng mộ bà ấy sao? Trong mắt tôi, bà ấy là sự hoàn hảo của vẻ đẹp Anh. Và bà ấy còn giàu có nữa. Tôi cứ nghĩ bà ấy chính là người thu hút ông. Nào, ông Slope, để tôi cho ông lời khuyên về vấn đề này. Hãy kết hôn với người góa phụ quyến rũ đó; bà ấy sẽ là một người mẹ tốt cho các con ông và là một người quản gia xuất sắc cho gia đình một giáo sĩ."
"Ồ, Signora, sao cô có thể tàn nhẫn đến thế?"
"Tàn nhẫn," nàng nói, thay đổi giọng trêu chọc mà nàng đã sử dụng bằng một giọng điệu đầy nghiêm túc; "đó là tàn nhẫn sao?"
"Làm sao tôi có thể yêu người khác khi trái tim tôi hoàn toàn thuộc về cô?"
"Nếu đó là tàn nhẫn, ông Slope, thì ông sẽ nói gì về tôi nếu tôi tuyên bố rằng mình đáp lại niềm đam mê của ông? Ông sẽ nghĩ gì nếu tôi ràng buộc ông ngay cả bằng lời thề của người yêu để thực hiện sự sám hối hàng ngày tại chiếc ghế này của tôi? Tôi có thể trao đổi lại gì cho tình yêu của một người đàn ông? À, bạn thân mến, ông chưa nhận ra những điều kiện về số phận của tôi đâu."
Ông Slope không quỳ suốt thời gian này. Sau lời tuyên bố tình yêu, ông đã đứng dậy khỏi đầu gối nhanh như ông nghĩ là phù hợp với vị trí mới mà ông vừa đảm nhận, và khi đứng đó, ông đang dựa vào lưng ghế của mình. Sự bộc phát tình cảm này ở Signora đã hoàn toàn đánh gục ông và khiến ông cảm thấy trong giây lát rằng mình có thể hy sinh tất cả để được đảm bảo về tình yêu của người sinh vật xinh đẹp trước mặt, dù nàng có tàn tật, khập khiễng và đã có chồng đi chăng nữa.
"Và tôi không thể thông cảm với số phận của cô sao?" ông nói, giờ ngồi xuống ghế sofa của nàng và đẩy chiếc bàn ra bằng chân.
"Sự thông cảm gần với lòng thương hại quá!" nàng nói. "Nếu ông thương hại tôi, một kẻ tàn tật như tôi, tôi sẽ hắt hủi ông đấy."
"Ồ, Madeline, tôi sẽ chỉ yêu cô thôi," và ông lại nắm lấy tay nàng và "ngấu nghiến" nó bằng những nụ hôn. Bây giờ nàng không rút tay lại nữa, mà ngồi đó khi ông hôn lên tay mình, nhìn ông bằng đôi mắt to lớn, giống như một con nhện khổng lồ nhìn một con ruồi khổng lồ đã bị bắt chắc chắn trong mạng.
"Giả sử Signor Neroni đến Barchester," nàng nói. "Ông sẽ làm quen với ông ấy chứ?"
"Signor Neroni!" ông nói.
"Ông sẽ giới thiệu ông ấy với đức giám mục, và bà Proudie, và các cô tiểu thư chứ?" nàng nói, lại sử dụng cái giọng trêu chọc kinh khủng đó mà ông Slope đặc biệt ghét.
"Tại sao cô lại hỏi một câu hỏi như vậy?" ông nói.
"Bởi vì điều cần thiết là ông phải biết rằng có một Signor Neroni. Tôi nghĩ ông đã quên mất điều đó rồi."
"Nếu tôi nghĩ rằng cô vẫn còn giữ lại cho kẻ khốn đó một chút tình yêu mà hắn chưa bao giờ xứng đáng, tôi sẽ chết trước khi làm cô xao nhãng bằng cách nói cho cô biết những gì tôi cảm thấy. Không! Nếu chồng cô là chủ nhân của trái tim cô, có lẽ tôi có thể yêu cô, nhưng cô sẽ không bao giờ biết được điều đó."
"Trái tim tôi nữa! Ông nói chuyện buồn cười thật. Và ông cho rằng nếu một người chồng không phải là chủ nhân trái tim của vợ mình, anh ta không có quyền đối với sự trung thành của cô ấy; nếu một người vợ ngừng yêu, cô ấy có thể ngừng trung thành. Đó là học thuyết của ông về vấn đề này, với tư cách là một mục sư của Giáo hội Anh sao?"
Ông Slope cố gắng hết sức trong thâm tâm để gạt bỏ sự ô uế mà ông cảm thấy mình đang làm vấy bẩn tâm hồn. Ông cố xé mình ra khỏi nàng tiên cá độc hại đã mê hoặc mình. Nhưng ông không thể làm được. Ông không thể được tự do trong tim một lần nữa. Ông đã tìm kiếm niềm vui sướng tột độ khi yêu người sinh vật xinh đẹp này, và ông đã thấy rằng mình chỉ nhận lại sự thất vọng và tự khiển trách. Ông đã nếm thử loại trái cây của Biển Chết, nhìn thì thật ngọt ngào và ngon lành, nhưng nếm thì thật đắng chát và buồn nôn. Ông đã đưa quả táo lên miệng, và nó đã biến thành tro trong răng ông. Tuy nhiên, ông không thể tự xé mình ra. Ông biết, ông không thể không biết, rằng nàng chế giễu ông, giễu cợt tình yêu của ông, và xúc phạm sự yếu đuối trong tôn giáo của ông. Nhưng nàng nửa cho phép sự tôn thờ của ông, và sự nửa cho phép đó đã đổ thêm dầu vào ngọn lửa khiến tất cả nguồn suối đạo đức của ông không thể dập tắt được. Ông bắt đầu cảm thấy hung hăng, khó chịu, và thù hận. Ông suy tính về sự nghiêm khắc trong lời nói, một lời chế nhạo nào đó sẽ cắt cứa nàng, như những lời chế nhạo của nàng cắt cứa ông. Ông suy ngẫm khi đứng đó một lúc, im lặng trước mặt nàng, rằng nếu muốn khuất phục tinh thần kiêu hãnh của nàng, ông nên làm vậy bằng cách còn kiêu hãnh hơn chính nàng; rằng nếu muốn có nàng dưới chân mình, cầu xin tình yêu của ông, thì ông cần phải chinh phục nàng bằng sự thờ ơ. Tất cả những điều này lướt qua tâm trí ông. Về mặt kiến thức chết cứng, ông biết, hoặc nghĩ rằng mình biết, cách để thuần hóa một người phụ nữ. Nhưng khi ông cố gắng áp dụng chiến thuật của mình, ông lại thất bại như một đứa trẻ. Kiến thức chết cứng thì có cơ hội gì với kinh nghiệm trong bất kỳ giao dịch nào giữa người với người? Cơ hội nào giữa đàn ông và phụ nữ? Ông Slope yêu điên cuồng, mê muội và thực lòng, nhưng ông chưa bao giờ chơi trò chơi tình ái. Signora không yêu chút nào, nhưng nàng am hiểu từng nước đi trên bàn cờ. Đó là Philidor đấu với một cậu học sinh.
Và thế là nàng tiếp tục xúc phạm ông, và ông tiếp tục chịu đựng.
"Hy sinh thế giới vì tình yêu!" nàng nói để đáp lại một lời tuyên bố nhạt nhẽo nào đó về niềm đam mê của ông. "Điều tương tự đã được nói bao nhiêu lần, và luôn luôn với sự giả dối như nhau!"
"Giả dối," ông nói. "Cô nói rằng tôi giả dối với cô sao? Cô nói rằng tình yêu của tôi không phải là thật sao?"
"Giả dối? Tất nhiên là giả dối rồi, giả dối như cha đẻ của sự giả dối—nếu quả thật sự giả dối cần một người cha và không tự sinh ra kể từ khi thế giới bắt đầu. Ông sẵn sàng hy sinh thế giới vì tình yêu? Nào, hãy xem ông sẽ hy sinh cái gì. Tôi chẳng quan tâm đến lời thề hôn nhân. Kẻ khốn, tôi nghĩ ông đã tử tế gọi hắn như vậy, người mà tôi đã thề sẽ yêu và vâng lời, hắn thật đê tiện đến mức chỉ có thể nghĩ đến hắn với sự ghê tởm. Trong phòng họp của trái tim mình, tôi đã ly hôn hắn rồi. Với tôi, điều đó cũng tốt như việc các vị chúa già đã thèm thuồng hàng tháng trời về những chi tiết cuộc sống phóng đãng của hắn. Tôi không quan tâm thế giới có thể nói gì. Ông có dám thành thật như thế không? Ông sẽ đưa tôi về nhà làm vợ ông không? Ông sẽ gọi tôi là bà Slope trước mặt giám mục, trưởng giáo và các kinh sĩ không?" Người đàn ông tội nghiệp bị tra tấn đứng im lặng, không biết phải nói gì. "Gì! Ông sẽ không làm thế ư. Vậy hãy nói cho tôi biết, ông sẽ hy sinh phần nào của thế giới này cho sự quyến rũ của tôi?"
"Nếu cô được tự do kết hôn, ngày mai tôi sẽ đưa cô về nhà mình và chẳng mong ước đặc ân nào cao hơn thế."
"Tôi được tự do," nàng nói, gần như bật dậy vì sự năng nổ. Vì mặc dù chẳng có chút chân thật nào trong sự quan tâm giả tạo của nàng đối với người ngưỡng mộ giáo sĩ của mình, thì vẫn có một sự pha trộn cảm xúc thực sự trong sự khinh miệt và châm biếm mà nàng nói về tình yêu và hôn nhân nói chung. "Tôi được tự do—tự do như gió. Nào, ông có đưa tôi đi như tôi vốn là không? Hãy thực hiện điều ước của ông; hy sinh thế giới, và chứng tỏ mình là một người đàn ông đích thực."
Ông Slope đáng lẽ nên chấp nhận lời đề nghị đó. Nàng sẽ rút lui, và ông sẽ có được toàn bộ lợi thế của lời đề nghị. Nhưng ông đã không làm thế. Thay vì làm vậy, ông đứng chết lặng trong sự kinh ngạc, luồn những ngón tay qua mái tóc đỏ xơ xác của mình và suy nghĩ, khi nhìn chằm chằm vào khuôn mặt sống động của nàng, rằng vẻ đẹp kỳ diệu của nàng càng trở nên kỳ diệu hơn khi ông ngắm nhìn nó. "Ha! ha! ha!" nàng cười lớn. "Nào, ông Slope, đừng nói về việc hy sinh thế giới nữa. Người ta ngoài hai mươi tuổi thì không bao giờ nên mơ về điều như thế. Ông và tôi, nếu chúng ta còn chút cặn bã nào của tình yêu, nếu chúng ta còn tàn dư của một niềm đam mê trong tim, thì nên tiết kiệm nguồn lực của mình hơn. Chúng ta không còn ở thời *première jeunesse* (thanh xuân nhất). Thế giới là một nơi rất tốt đẹp. Thế giới của ông, ít nhất, là như vậy. Ông có đủ loại giáo khu béo bở để kiếm và các chức giám mục khả dĩ để tận hưởng. Nào, thú nhận đi; suy nghĩ lại thì ông sẽ không hy sinh những thứ đó vì nụ cười của một quý bà khập khiễng đâu, phải không?"
Ông không thể trả lời điều này. Để có chút phẩm giá, ông cảm thấy mình phải im lặng.
"Nào," nàng nói, "đừng hờn dỗi với tôi: đừng tức giận vì tôi nói ra vài sự thật cay đắng. Than ôi, thế giới, như tôi đã thấy, đã dạy tôi những sự thật cay đắng. Nào, hãy nói với tôi rằng tôi được tha thứ. Chúng ta không phải là bạn bè sao?" và nàng lại đưa tay ra với ông.
Ông ngồi vào chiếc ghế bên cạnh nàng, nắm lấy bàn tay được đưa ra, và cúi người về phía nàng.
"Đấy," nàng nói với nụ cười ngọt ngào, dịu dàng nhất của mình—một nụ cười mà để chống lại nó, một người đàn ông cần phải được bọc trong thép ba lớp, "đấy; hãy đóng dấu sự tha thứ của ông lên nó," và nàng đưa nó lên phía mặt ông. Ông hôn nó hết lần này đến lần khác, và nhoài người qua nàng như thể muốn mở rộng sự từ bi về sự tha thứ của mình vượt ra ngoài bàn tay được đưa ra cho mình. Tuy nhiên, nàng đã xoay xở để kiểm soát sự nồng nhiệt của ông. Đối với một người dễ bị quyến rũ như vị giáo sĩ tội nghiệp này, bàn tay của nàng hẳn là đủ rồi.
"Ồ, Madeline!" ông nói, "hãy nói với tôi rằng cô yêu tôi—cô có—cô có yêu tôi không?"
"Suỵt," nàng nói. "Có tiếng bước chân của mẹ tôi. Cuộc gặp gỡ của chúng ta đã kéo dài khủng khiếp rồi. Bây giờ ông nên đi thì hơn. Nhưng chúng ta sẽ sớm gặp lại ông, phải không?"
Ông Slope hứa rằng ông sẽ ghé thăm lần nữa vào ngày hôm sau.
"Và, ông Slope," nàng tiếp tục, "làm ơn trả lời thư của tôi. Ông đang cầm nó trong tay đấy, mặc dù tôi tuyên bố là trong hai giờ này ông không đủ lịch sự để đọc nó. Nó nói về trường Chúa Nhật và lũ trẻ đấy. Ông biết tôi khao khát được có chúng ở đây như thế nào mà. Tôi đã tự học giáo lý rồi đấy, vì mục đích đó. Ông phải xoay xở giúp tôi vào tuần tới nhé. Tôi sẽ dạy chúng, ít nhất, là phải phục tùng những mục sư và thầy dạy tâm linh của chúng."
Ông Slope nói rất ít về chủ đề trường Chúa Nhật, nhưng ông chào tạm biệt, và tự mình ra về với một trái tim buồn bã, tâm trí rối bời, và lương tâm bất an.