Những Chiếc Tháp Barchester

Lượt đọc: 470 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 51
Ông Slope Từ Biệt Tòa Giám Mục Và Cư Dân Tại Đó

❊ ❊ ❊

Giờ đây chúng ta phải chia tay ông Slope, chia tay đức giám mục và cả bà Proudie nữa. Những cuộc chia ly trong tiểu thuyết cũng khó chịu y như ngoài đời thực vậy; tất nhiên không đến nỗi bi thương, vì chúng thiếu đi cái thực tế của nỗi buồn, nhưng lại gây bối rối không kém và thường thì ít thỏa đáng hơn. Hỏi có nhà văn nào, dù là Fielding, Scott, George Sand, Sue hay Dumas, có thể tạo nên sự thú vị cho chương cuối cùng trong câu chuyện hư cấu của mình? Những lời hứa hẹn về hai đứa con và hạnh phúc siêu phàm đều vô ích, cũng như sự đảm bảo về một cuộc sống vô cùng đáng kính kéo dài đến tận cái tuổi mà người phàm hiếm khi đạt tới. Nỗi đau khổ của các anh hùng, nữ chính của chúng ta – đó mới là niềm vui của quý vị, hỡi công chúng! – là nỗi đau, tội lỗi hay những điều lố bịch của họ; chứ không phải đức hạnh, lẽ phải hay những phần thưởng xứng đáng của họ. Khi chúng ta bắt đầu tô hồng những trang cuối cùng, như quy tắc bất di bất dịch đã định, chúng ta hoàn toàn dập tắt khả năng cuốn hút của chính mình. Khi trở nên tẻ nhạt, chúng ta xúc phạm trí tuệ của quý vị; mà chúng ta buộc phải tẻ nhạt, nếu không muốn xúc phạm đến thị hiếu của quý vị. Một nhà văn gần đây, muốn duy trì sự quan tâm đến tận trang cuối, đã treo cổ nhân vật chính ở cuối tập ba. Kết quả là chẳng ai thèm đọc tiểu thuyết của ông ta. Và ai có thể phân bổ, lồng ghép các tình tiết, lời thoại, nhân vật và những mảnh vụn mô tả để vừa khít 930 trang mà không phải nén chúng một cách khiên cưỡng, hoặc kéo dài chúng một cách giả tạo ở cuối tác phẩm? Chẳng lẽ chính tôi không biết rằng lúc này đây tôi đang thiếu một tá trang, và phát ốm vì phải vắt óc tìm cách viết cho đủ? Và rồi, khi mọi thứ đã xong xuôi, nhà phê bình nhân hậu nhất trong số họ cũng luôn chì chiết chúng ta vì sự bất tài và lủng củng của cái kết. Chúng ta trở nên lười biếng và bỏ bê nó, hoặc dài dòng và trau chuốt quá mức. Nó thật nhạt nhẽo hoặc phi lý, gượng ép hoặc ngớ ngẩn. Nó chẳng có ý nghĩa gì, hoặc cố gắng truyền tải quá nhiều. Cảnh cuối cùng của tất cả, như mọi cảnh cuối cùng mà chúng ta e ngại là không thể tránh khỏi, chính là sự ngây ngô lần thứ hai, là sự lãng quên hoàn toàn, không răng, không mắt, không vị giác, không có gì cả.

Tôi chỉ có thể nói rằng, nếu một nhà phê bình nào đó hiểu rõ công việc của mình và đã dày công nghiên cứu cho đến khi kinh nghiệm làm cho ông ta trở nên hoàn hảo, chịu viết năm mươi trang cuối của một cuốn tiểu thuyết theo cách mà lẽ ra nó phải được viết, thì cá nhân tôi sẽ cố gắng hết sức để noi gương. Chỉ dựa vào ánh sáng của riêng mình, tôi thú thật rằng mình tuyệt vọng trong việc đạt được thành công.

Trong tuần hoặc mười ngày qua, ông Slope không hề nhìn thấy bà Proudie, và cũng hiếm khi gặp đức giám mục. Ông vẫn sống tại tòa giám mục, vẫn thực hiện công việc thường nhật của mình; nhưng những công việc mật của giáo phận đã rơi vào tay người khác. Ông thấy rõ điều này và ghi nhận nó, nhưng nó không làm ông bận tâm lắm. Ông đã chìm đắm trong những hy vọng khác cho đến khi công việc của đức giám mục trở nên tẻ nhạt với ông, và hơn nữa, ông nhận ra rằng, xét về giáo phận, bà Proudie đã chiếu tướng ông. Ngay từ đầu những trang sách này, đã giải thích rằng có ba bốn người đang tranh giành xem ai, thực tế sẽ là Giám mục của Barchester. Mỗi người trong số họ giờ đây đã thừa nhận với bản thân (hoặc khoe khoang với người khác) rằng bà Proudie đã chiến thắng trong cuộc đấu này. Họ đã trải qua một kỳ thi cạnh tranh khá gay gắt, và bà đã xuất hiện với tư cách người chiến thắng, facile princeps – người dẫn đầu. Ông Slope đã có lúc cạnh tranh quyết liệt với bà, nhưng chỉ trong chốc lát. Dường như đã có sự mặc định rằng Bệnh viện Hiram sẽ là điểm thử thách giữa họ, và giờ đây ông Quiverful đã ở trong bệnh viện, một minh chứng cho kỹ năng và sự can đảm của bà Proudie.

Tất cả điều này không làm sụp đổ tinh thần ông Slope, bởi vì ông còn những hy vọng khác. Nhưng than ôi, cuối cùng thì một lá thư từ người bạn Sir Nicholas cũng đến, thông báo rằng chức trưởng giáo hạt đã có chủ. Hãy trả lại cho ông Slope những gì ông xứng đáng. Ông không nằm vật ra vì cú sốc này, hay tự dìm mình trong những lời than vãn vô ích; từ nay về sau ông không tuyệt vọng về cuộc sống và kêu cầu thần linh trên cao hay dưới thấp cứu giúp mình. Ông ngồi xuống ghế, tính toán xem mình còn bao nhiêu tiền trong tay cho những nhu cầu trước mắt và những khoản thu nhập nào sắp tới, suy nghĩ về môi trường tốt nhất cho những nỗ lực tương lai, và lập tức viết thư cho vợ của một nhà tinh chế đường giàu có ở phố Baker, người mà ông biết rõ là rất thích chiêu đãi và khuyến khích những mục sư theo giáo phái Phúc âm nghiêm túc. Ông viết rằng ông lại “bơ vơ giữa đời, vì thấy không khí của một thị trấn nhà thờ lớn, và chính bản chất của các buổi lễ tại nhà thờ, không phù hợp với tinh thần của mình”; rồi ông ngồi lại một lúc, đưa ra những quyết định cứng rắn về cách từ biệt đức giám mục, cũng như về hành vi của mình trong tương lai.

Cuối cùng ông đứng dậy, chỉnh lại chiếc áo khoác xanh (màu đen) của mình,

Ngày mai đến những cánh rừng tươi mới và những đồng cỏ mới.

Sau khi nhận được lệnh chính thức phải đến gặp đức giám mục, ông đứng dậy và đi thực hiện. Ông rung chuông và bảo người hầu thông báo với chủ nhân rằng, nếu đức cha thuận tiện, ông, ông Slope, sẵn sàng đợi gặp ngài. Người hầu, kẻ hiểu rất rõ rằng ông Slope không còn là người có quyền thế, mang về một tin nhắn nói rằng “đức giám mục muốn ông Slope đến gặp ngài ngay trong thư phòng.” Ông Slope đợi thêm khoảng mười phút để chứng tỏ sự độc lập của mình, rồi mới bước vào phòng đức giám mục. Ở đó, đúng như dự đoán, ông thấy bà Proudie cùng với chồng bà ta.

“Hừm, ha – ông Slope, xin cứ tự nhiên ngồi,” đức giám mục nói.

“Xin cứ ngồi đi, ông Slope,” bà giám mục nói.

“Cảm ơn, cảm ơn,” ông Slope nói, và đi vòng quanh đến bên lò sưởi, ông thả mình vào một trong những chiếc ghế bành đặt cạnh tấm thảm.

“Ông Slope,” đức giám mục nói, “đã đến lúc tôi cần phải nói chuyện với ông một cách dứt khoát về một vấn đề mà từ lâu đã khiến tôi phải bận tâm.”

“Thưa ngài, tôi có thể hỏi liệu chủ đề đó có liên quan gì đến tôi không?” ông Slope nói.

“Có chứ – chắc chắn rồi – vâng, chắc chắn là có liên quan đến ông, ông Slope.”

“Vậy thì, thưa đức cha, nếu tôi được phép bày tỏ một mong muốn, tôi thà rằng không có cuộc thảo luận nào về chủ đề này diễn ra giữa chúng ta trước sự có mặt của người thứ ba.”

“Đừng lo lắng, ông Slope,” bà Proudie nói, “không cần thảo luận gì cả. Đức giám mục chỉ đơn thuần muốn bày tỏ mong muốn của mình mà thôi.”

“Tôi chỉ đơn thuần muốn, ông Slope, bày tỏ mong muốn của mình – sẽ không cần thảo luận gì cả,” đức giám mục nói, lặp lại lời vợ mình.

“Đó là điều mà thưa đức cha, không ai trong chúng ta có thể chắc chắn được,” ông Slope nói; “tuy nhiên, tôi không thể ép bà Proudie rời khỏi phòng; cũng như tôi không thể từ chối ở lại đây nếu đó là mong muốn của ngài.”

“Đó chắc chắn là mong muốn của đức giám mục,” bà Proudie nói.

“Ông Slope,” đức giám mục bắt đầu bằng giọng trang nghiêm, nghiêm túc, “tôi rất đau lòng khi phải khiển trách. Tôi rất đau lòng khi phải khiển trách một giáo sĩ – nhưng đặc biệt là với một giáo sĩ ở vị trí của ông.”

“Tại sao, tôi đã làm gì sai, thưa ngài?” ông Slope táo bạo hỏi.

“Ông đã làm gì sai, ông Slope?” bà Proudie nói, đứng thẳng trước kẻ phạm tội và giơ ngón trỏ đáng sợ đó lên. “Ông dám hỏi đức giám mục xem ông đã làm gì sai sao? Lương tâm ông không…”

“Bà Proudie, xin hãy hiểu cho, một lần cho mãi mãi, rằng tôi sẽ không tranh cãi với bà.”

“À, thưa ông, nhưng ông sẽ phải tranh cãi đấy,” bà ta nói; “ông buộc phải tranh cãi. Tại sao ông lại tranh cãi quá nhiều với Signora Neroni đó? Tại sao ông lại tự làm nhục mình, ông cũng là một giáo sĩ, bằng cách liên tục giao du với một người phụ nữ như thế – với một người phụ nữ đã có chồng – với một người hoàn toàn không phù hợp để giao thiệp với giáo sĩ?”

“Ít nhất thì tôi cũng được giới thiệu với cô ấy ngay trong phòng khách của bà,” ông Slope phản pháo.

“Và ông đã cư xử một cách đáng xấu hổ ở đó,” bà Proudie nói; “cực kỳ đáng xấu hổ. Tôi đã sai khi cho phép ông ở lại nhà này một ngày sau những gì tôi chứng kiến lúc đó. Lẽ ra tôi phải nhất quyết yêu cầu ông bị sa thải ngay lập tức.”

“Tôi vẫn chưa biết, bà Proudie, rằng bà có quyền quyết định việc tôi phải đi hay ở lại đây.”

“Cái gì!” bà ta nói. “Tôi không được phép có đặc quyền nói xem ai được và ai không được lui tới phòng khách của chính mình sao! Tôi không được phép bảo vệ những người hầu và thuộc cấp của mình khỏi bị tha hóa đạo đức bởi những hành vi không đúng mực sao! Tôi không được phép bảo vệ các con gái mình khỏi sự ô uế sao! Tôi sẽ cho ông thấy, ông Slope, liệu tôi có quyền hay không. Ông làm ơn hiểu cho rằng ông không còn giữ bất kỳ vị trí nào bên cạnh đức giám mục nữa, và vì phòng của ông sẽ sớm cần cho một tuyên úy khác tại tòa giám mục, tôi yêu cầu ông tự tìm chỗ ở ngay khi có thể.”

“Thưa đức cha,” ông Slope nói, cầu cứu đức giám mục, và vì thế quay lưng hoàn toàn với người phụ nữ kia, “ngài có cho phép tôi hỏi để nghe chính miệng ngài đưa ra quyết định về vấn đề này không?”

“Chắc chắn rồi, ông Slope, chắc chắn rồi,” đức giám mục nói; “điều đó thật hợp lý. Vâng, quyết định của tôi là ông nên tìm một vị trí khác. Đối với vị trí mà ông đã nắm giữ gần đây, tôi không nghĩ ông phù hợp.”

“Và thưa ngài, lỗi của tôi là gì?”

“Signora Neroni đó là một lỗi,” bà Proudie nói; “và là một lỗi rất ghê tởm; rất ghê tởm và rất đáng xấu hổ. Xấu hổ thay, ông Slope, xấu hổ thay! Ông mà cũng là một giáo sĩ Phúc âm sao!”

“Thưa đức cha, tôi muốn biết vì lỗi gì mà tôi bị đuổi khỏi nhà ngài.”

“Ông nghe bà Proudie nói đấy,” đức giám mục đáp.

“Khi tôi công khai câu chuyện về giao dịch này, thưa ngài, như tôi chắc chắn sẽ làm để tự minh oan cho mình, tôi cho rằng ngài sẽ không muốn tôi phải tuyên bố rằng ngài đã sa thải tôi theo lệnh của vợ ngài – chỉ vì bà ấy phản đối việc tôi quen biết một quý cô khác, con gái của một trong những giáo sĩ kinh sĩ của giáo hạt chứ?”

“Ông muốn công khai gì thì tùy,” bà Proudie nói. “Nhưng ông sẽ không đủ điên rồ để công khai bất kỳ hành động nào của mình ở Barchester đâu. Ông nghĩ tôi không biết việc ông quỳ dưới chân người đàn bà đó – đó là nếu cô ta có chân – và việc ông liên tục hôn hít bàn tay cô ta sao? Tôi khuyên ông hãy cẩn thận, ông Slope, với những gì ông làm và nói. Đã có những giáo sĩ bị tước áo dòng vì những lỗi nhẹ hơn những gì ông đã phạm phải đấy.”

“Thưa đức cha, nếu chuyện này cứ tiếp diễn, tôi buộc phải kiện người đàn bà này – ý tôi là bà Proudie – vì tội phỉ báng.”

“Tôi nghĩ, ông Slope, bây giờ ông nên rút lui thì tốt hơn,” đức giám mục nói. “Tôi sẽ gửi kèm cho ông một tấm séc thanh toán bất kỳ số dư nào còn thiếu; trong hoàn cảnh hiện tại, tất nhiên sẽ tốt hơn cho tất cả các bên nếu ông rời khỏi tòa giám mục vào thời điểm sớm nhất có thể. Tôi sẽ chi trả cho ông chi phí trở về London và sinh hoạt phí tại Barchester trong một tuần kể từ ngày hôm nay.”

“Tuy nhiên, nếu ông muốn ở lại khu vực này,” bà Proudie nói, “và cam kết một cách long trọng không bao giờ gặp lại người phụ nữ đó nữa, đồng thời hứa sẽ thận trọng hơn trong hành vi của mình, đức giám mục sẽ đề cập tên ông với ông Quiverful, người hiện đang cần một phó tế tại Puddingdale. Tôi cho rằng ngôi nhà đó khá đủ cho nhu cầu của ông, và hơn nữa sẽ có mức lương năm mươi bảng một năm.”

“Xin Chúa tha thứ cho bà, thưa bà, vì cách bà đã đối xử với tôi,” ông Slope nói, nhìn bà bằng một ánh mắt rất thánh thiện; “và hãy nhớ lấy điều này, thưa bà, rằng chính bà cũng có thể có lúc sa cơ;” và ông nhìn bà bằng một ánh mắt rất trần tục. “Còn về đức giám mục, tôi thấy thương hại ngài!” Và nói đoạn, ông Slope rời khỏi phòng. Thế là chấm dứt mối thâm tình của Giám mục Barchester với vị tuyên úy mật tín đầu tiên của ngài.

Bà Proudie đã đúng ở điểm này; đó là ông Slope không đủ điên rồ để công khai với thế giới bất kỳ hành động nào của mình ở Barchester. Ông không làm phiền người bạn là ông Towers bằng bất kỳ bản tường trình nào bằng văn bản về sự bất chính của bà Proudie hay sự ngu ngốc của chồng bà. Ông nhận thức được rằng sẽ là khôn ngoan nếu từ nay về sau không nhắc lại những việc mình đã làm ở thành phố nhà thờ này nữa. Ngay sau cuộc trò chuyện vừa được ghi lại, ông rời Barchester, phủi bụi khỏi chân khi bước lên toa tàu hỏa; và ông không hề ngoái nhìn lại những ngọn tháp nhà thờ với nỗi luyến tiếc khi đoàn tàu nhanh chóng đưa ông rời xa khỏi tầm mắt của chúng.

Người ta biết rõ rằng gia đình nhà Slope không bao giờ chết đói: họ luôn đáp xuống bằng chân, giống như lũ mèo; và dù họ có rơi vào đâu, họ cũng luôn sống sung túc. Ông Slope của chúng ta cũng vậy. Khi trở lại thành phố, ông thấy rằng người tinh chế đường đã qua đời và góa phụ của ông ta đang không thể nguôi ngoai – nói cách khác, đang cần được an ủi. Ông Slope đã an ủi bà ta, và sớm thấy mình ổn định với cuộc sống thoải mái trong ngôi nhà ở phố Baker. Chẳng bao lâu sau, ông cũng sở hữu một nhà thờ ở gần Red Road, và trở nên nổi tiếng là một trong những mục sư hùng biện và đạo mạo nhất ở khu vực đó của thủ đô. Hãy để ông ta ở lại đó.

Về phần đức giám mục và vợ ngài, không cần phải nói thêm nhiều nữa. Kể từ đó trở đi, không có sự việc quan trọng nào xảy ra làm gián đoạn dòng chảy êm đềm của sự hòa thuận trong gia đình họ. Rất nhanh chóng, một vị trí trống khác trong hội đồng giám mục đã mang lại cho Tiến sĩ Proudie chiếc ghế tại Thượng viện mà trước đây ngài từng khao khát. Nhưng đến lúc này, ngài đã trở thành một người khôn ngoan hơn. Ngài chắc chắn đã ngồi vào ghế của mình, và thỉnh thoảng đăng ký một phiếu bầu ủng hộ quan điểm của Chính phủ về các vấn đề giáo hội. Nhưng ngài đã hiểu thấu đáo rằng phạm vi hoạt động thích hợp của mình nằm ngay sát tủ quần áo của bà Proudie. Ngài không bao giờ khao khát chống đối nữa, hoặc thậm chí dường như không còn mong muốn có thẩm quyền chuyên quyền đối với giáo phận. Nếu có lúc nào ngài nghĩ về sự tự do, thì ngài làm điều đó như con người nghĩ về thiên niên kỷ, như về một thời đại tốt đẹp có thể sẽ đến, nhưng chẳng ai mong đợi nó sẽ đến trong đời mình. Bà Proudie có thể nói là vẫn đang ở thời kỳ rực rỡ, và dù sao đi nữa, vẫn rất khỏe mạnh, và đức giám mục không có lý do gì để lo sợ rằng mình sẽ sớm phải gánh chịu nỗi đau của cuộc sống góa bụa.

Ngài vẫn là Giám mục của Barchester. Ngài đã tô điểm cho chiếc ngai vàng đó đến mức Chính phủ không muốn thuyên chuyển ngài, ngay cả khi đến những chức vụ cao hơn. Ngài cứ ở đó, dưới sự giám hộ an toàn, cho đến khi những cung cách tân thời của thời đại nhận ra ngài đã quá già và ban cho ngài một khoản lương hưu. Còn về bà Proudie, lời cầu nguyện của chúng ta dành cho bà là mong bà sống mãi.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 19 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.