Về xuất thân của Giáo sĩ Slope, tôi không biết nhiều. Tôi từng nghe người ta quả quyết rằng ông ta là hậu duệ dòng dõi của vị bác sĩ lừng danh đã hỗ trợ ca sinh của ông T. Shandy, và rằng thời trẻ ông ta đã thêm một chữ "e" vào tên mình cho xuôi tai, như bao vĩ nhân trước đó đã làm. Nếu quả đúng như vậy, tôi cho rằng ông ta được rửa tội với cái tên Obadiah để tưởng nhớ cuộc xung đột mà tổ tiên ông ta từng ghi dấu ấn. Tuy nhiên, mọi nghiên cứu của tôi về vấn đề này đều không giúp xác định được thời điểm gia đình ông ta thay đổi tôn giáo.
Ông ta từng là sinh viên diện học bổng (sizar) tại Cambridge, và ít nhất cũng đã đạt được thành công nhất định ở đó, vì theo lẽ thường, ông ta đã trở thành thạc sĩ (M.A.) và có các sinh viên đại học theo học mình. Từ đó, ông chuyển tới London và trở thành nhà thuyết giáo tại một giáo khu mới được xây dựng ở vùng phụ cận Baker Street. Ông đang ở vị trí này thì những ý tưởng tương đồng về các vấn đề tôn giáo đã khiến bà Proudie tiến cử ông, và mối quan hệ giữa họ trở nên gần gũi, tâm đầu ý hợp.
Do thường xuyên qua lại thân mật với các tiểu thư nhà Proudie, việc nảy sinh những tình cảm nhẹ nhàng hơn tình bạn là điều tự nhiên. Đã có vài khúc dạo đầu yêu đương giữa ông và người con gái lớn, Olivia, nhưng cho đến nay chúng vẫn chưa dẫn đến một sự sắp đặt êm đẹp nào. Thực tình mà nói, sau khi đã ngỏ lời yêu, ông Slope lại rút lui khi nhận ra vị bác sĩ kia không có ngay tài sản thực tế nào để làm của hồi môn cho con gái mình, và người ta có thể dễ dàng hiểu rằng tiểu thư Proudie, sau thông báo ấy, đã không còn sẵn lòng đón nhận thêm bất kỳ biểu hiện tình cảm nào nữa. Khi Tiến sĩ Proudie được bổ nhiệm làm Giám mục Barchester, quan điểm của ông Slope quả thực đã có chút thay đổi. Giám mục, dù có nghèo khó, vẫn có thể lo liệu cho con cái của hàng giáo sĩ, và ông Slope bắt đầu hối tiếc vì đã không tỏ ra vô tư hơn. Ngay khi nghe tin về sự thăng tiến của vị tiến sĩ, ông liền bắt đầu cuộc bao vây trở lại, không phải bằng sự vồn vã mà bằng thái độ kính cẩn, từ xa. Tuy nhiên, Olivia Proudie là một cô gái có cá tính: nàng mang trong mình dòng máu của hai vị quý tộc, và hơn thế nữa, nàng còn có một người tình khác trong danh sách, vì vậy ông Slope chỉ biết thở dài trong vô vọng, và cặp đôi nhanh chóng nhận ra việc thiết lập một mối thù truyền kiếp giữa hai bên là điều tiện lợi hơn cả.
Có lẽ thật kỳ lạ khi tình bạn của bà Proudie dành cho vị giáo sĩ trẻ vẫn vững bền sau chuyện đó, nhưng nói thật, bà chẳng hề hay biết gì cả. Dù bản thân rất quý mến ông Slope, bà chưa bao giờ nghĩ rằng con gái mình sẽ nảy sinh tình cảm với ông ta, và khi nhớ đến xuất thân cao quý cùng lợi thế xã hội của các con, bà mong chờ những mối nhân duyên khác biệt hơn. Cả người đàn ông lẫn người phụ nữ đều thấy không cần thiết phải khai sáng cho bà. Hai cô em gái của Olivia đều biết chuyện, cũng như tất cả người hầu, tất cả những người sống ở các ngôi nhà liền kề hai bên, nhưng bà Proudie thì vẫn bị giữ trong bóng tối.
Ông Slope sớm tự an ủi mình với suy nghĩ rằng, vì đã được chọn làm tuyên úy cho giám mục, có lẽ ông ta sẽ có khả năng nắm giữ những đặc quyền trong tay giám mục mà không cần phải bận tâm đến con gái ông ta, và ông nhận thấy mình có thể chịu đựng được nỗi đau của tình yêu bị từ chối. Khi ngồi trong toa tàu, đối diện với Giám mục và bà Proudie trong chuyến đi đầu tiên tới Barchester, ông bắt đầu vạch ra trong đầu kế hoạch cho cuộc đời tương lai của mình. Ông hiểu rõ những điểm mạnh của vị bảo trợ, nhưng cũng nắm rõ cả những điểm yếu. Ông hiểu đủ chính xác rằng tinh thần cao ngạo của vị giám mục mới sẽ vươn tới những mưu cầu nào, và ông đoán đúng rằng đời sống công chúng sẽ hợp với khẩu vị của nhân vật lớn này hơn là những chi tiết vụn vặt của nhiệm vụ giáo phận.
Do đó, chính ông—ông Slope—trên thực tế sẽ là Giám mục của Barchester. Đó là quyết định của ông, và phải nói công bằng cho ông Slope, ông có đủ can đảm và tinh thần để thực hiện quyết định của mình. Ông biết mình sẽ phải trải qua một cuộc chiến cam go, vì quyền lực và sự bảo trợ của tòa giám mục cũng sẽ được một tâm trí lớn khác khao khát—bà Proudie cũng sẽ chọn làm Giám mục của Barchester. Tuy nhiên, ông Slope tự huyễn hoặc mình rằng ông có thể vượt mặt bà ta. Bà ta phải sống ở London nhiều, trong khi ông sẽ luôn ở tại chỗ. Bà ta chắc chắn sẽ không biết được nhiều chuyện, trong khi ông sẽ biết mọi thứ thuộc về giáo phận. Ban đầu, chắc chắn ông phải nịnh nọt và dỗ dành, có lẽ phải nhượng bộ vài điều, nhưng ông không nghi ngờ về thắng lợi cuối cùng. Nếu mọi phương cách khác thất bại, ông có thể đứng về phía giám mục để chống lại vợ ông, truyền sự can đảm cho người đàn ông bất hạnh đó, chặt đứt gốc rễ quyền lực của người đàn bà kia, và giải phóng cho người chồng.
Đó là những suy nghĩ của ông khi ngồi nhìn cặp vợ chồng đang ngủ trong toa tàu, và ông Slope không phải là người rảnh rỗi để bận tâm với những suy nghĩ vô ích. Ông sở hữu trí tuệ hơn mức trung bình và có một lòng can đảm tốt. Dù có thể cúi mình nịnh bợ, và thực sự cúi rất thấp nếu cần thiết, ông vẫn có trong mình khả năng trở thành kẻ bạo chúa;—và cùng với quyền lực, ông chắc chắn có cả mong muốn đó. Những hiểu biết của ông không ở đẳng cấp cao nhất, nhưng dù là gì đi nữa, chúng đều nằm dưới sự kiểm soát hoàn toàn, và ông biết cách sử dụng chúng. Ông được trời phú cho một loại tài hùng biện trên bục giảng, thực sự không mấy thuyết phục với nam giới, nhưng lại đầy uy lực với phái yếu. Trong các bài giảng của mình, ông thiên về việc lên án, kích động tâm trí những thính giả yếu đuối bằng nỗi sợ hãi không mấy dễ chịu, và để lại ấn tượng trong tâm trí họ rằng toàn thể nhân loại đều đang trong tình trạng nguy hiểm, kể cả toàn thể phụ nữ, trừ những người thường xuyên tham dự các buổi thuyết giảng buổi tối ở Baker Street. Vẻ ngoài và giọng điệu của ông vô cùng nghiêm khắc, đến mức người ta không thể không nghĩ rằng ông coi phần lớn thế giới là quá xấu xa, không đáng để ông quan tâm. Khi ông bước đi trên phố, chính khuôn mặt ông biểu lộ sự kinh hãi trước tội ác của thế giới, và luôn có một lời nguyền ẩn hiện ở khóe mắt ông.
Về giáo thuyết, cũng như vị bảo trợ của mình, ông bao dung với những người bất đồng chính kiến, nếu một tâm trí khắt khe như vậy có thể gọi là bao dung với bất cứ điều gì. Với nhóm Giám lý Wesleyan (Wesleyan-Methodists), ông có đôi chút điểm chung, nhưng tâm hồn ông run rẩy trong đau đớn trước những tội lỗi của nhóm Puseyite. Sự ghê tởm của ông lan sang cả những điều bên ngoài lẫn bên trong. Cơn giận của ông trào dâng trước một nhà thờ mới có mái dốc cao; với ông, chiếc áo gi lê lụa đen ngực đầy là biểu tượng của Satan; và một cuốn sách đùa cợt trần tục, theo quan điểm của ông, sẽ không làm ô uế chỗ ngồi trong nhà thờ của một Kitô hữu một cách ghê tởm hơn một cuốn sách cầu nguyện được in bằng mực đỏ và trang trí với cây thập tự trên bìa. Hầu hết các giáo sĩ năng nổ đều có thú vui riêng, và việc tuân thủ ngày Chủ nhật chính là thú vui của ông. Tuy nhiên, Chủ nhật là từ không bao giờ làm vấy bẩn miệng ông—nó luôn là "ngày Sabát". "Sự xúc phạm ngày Sabát", như cách ông thích gọi, là miếng cơm manh áo đối với ông: ông phát đạt nhờ điều đó giống như cảnh sát phát đạt nhờ những thói xấu chung của cộng đồng. Đó là chủ đề yêu thích trong tất cả các bài giảng buổi tối của ông, là nguồn gốc cho mọi tài hùng biện của ông, là bí mật cho mọi quyền lực của ông đối với trái tim phụ nữ. Đối với ông, sự mặc khải của Chúa chỉ xuất hiện trong luật lệ duy nhất đó dành cho việc tuân thủ của người Do Thái. Đối với ông, lòng thương xót của Đấng Cứu Thế là vô ích, đối với ông, bài giảng từ đôi môi thiêng liêng trên núi thật vô nghĩa—"Phúc cho những ai hiền lành, vì họ sẽ được hưởng đất đai"—"Phúc cho những ai thương xót, vì họ sẽ được xót thương." Đối với ông, Tân Ước tương đối ít quan trọng, vì từ đó ông không thể rút ra thẩm quyền mới nào cho sự thống trị mà ông yêu thích thực thi trên ít nhất một phần bảy thời gian được ban cho con người ở thế gian này.
Ông Slope cao, và có vóc dáng không đến nỗi nào. Chân tay ông to lớn, như trường hợp thường thấy ở cả gia đình ông, nhưng ông có lồng ngực rộng và đôi vai vững chãi để che bớt những phần thừa thãi này, và nhìn chung vóc dáng ông ổn. Tuy nhiên, khuôn mặt ông không lấy gì làm thiện cảm. Tóc ông thưa và có màu hung nhạt xỉn. Nó luôn được tạo kiểu thành ba khối thẳng, cục mịch, mỗi khối đều được chải chuốt với độ chính xác đáng kinh ngạc và cố định bằng rất nhiều dầu mỡ; hai khối dính sát vào hai bên mặt ông, và khối còn lại nằm vuông góc phía trên. Ông không để ria mép, và luôn cạo râu một cách kỹ lưỡng. Mặt ông gần như cùng màu với tóc, tuy có lẽ đỏ hơn một chút: nó không khác gì thịt bò—tuy nhiên, có thể nói là loại thịt bò chất lượng kém. Trán ông rộng và cao, nhưng vuông vức, nặng nề và bóng loáng một cách khó chịu. Miệng ông to, dù đôi môi mỏng và không chút huyết sắc; và đôi mắt nâu nhạt, to, lồi của ông chẳng gợi lên chút tin tưởng nào. Tuy nhiên, mũi ông là điểm gỡ gạc: nó rõ nét, thẳng và cân đối; mặc dù bản thân tôi sẽ thích nó hơn nếu nó không mang vẻ hơi xốp, rỗ, như thể được tạc một cách khéo léo từ một nút bần màu đỏ.
Tôi chưa bao giờ chịu nổi việc bắt tay với ông Slope. Một lớp mồ hôi lạnh, dính nhớp luôn toát ra từ người ông, những giọt nhỏ luôn xuất hiện lấm tấm trên trán, và cái nắm tay thân thiện của ông thật khó chịu.
Đó là ông Slope—đó là người đàn ông đã bất ngờ rơi vào giữa khuôn viên Nhà thờ Barchester, và được định mệnh đặt vào vị trí vốn trước đây do con trai của vị giám mục quá cố đảm nhiệm. Hỡi độc giả hay suy ngẫm của tôi, hãy thử nghĩ xem chúng ta có một cộng sự thế nào ở đây cho những vị kinh sĩ (prebendaries) an nhàn đó, những vị tiến sĩ giáo sĩ lịch lãm đó, những vị giáo sĩ phụ tá (minor canons) hạnh phúc, được trọng vọng, được ăn uống đầy đủ, những người đã lớn lên tại Barchester dưới đôi cánh nhân từ của Giám mục Grantly!
Nhưng không chỉ với tư cách là một cộng sự đơn thuần cho những người này mà ông Slope đi xuống Barchester cùng giám mục và vợ ông. Ông định trở thành, nếu không phải là chủ của họ, thì ít nhất cũng là người đứng đầu trong số họ. Ông định lãnh đạo và có những người theo đuổi; ông định nắm giữ túi tiền của giáo phận và tập hợp xung quanh mình một đàn những người anh em nghèo khó, đói khát và phục tùng.
Và tại đây, chúng ta khó lòng bỏ qua việc so sánh giữa đức giám mục phó (archdeacon) và vị tuyên úy riêng mới của chúng ta, và bất chấp vô số lỗi lầm của vị trước, người ta khó lòng không đưa ra sự so sánh có lợi cho ông ấy.
Cả hai người đều háo hức, quá háo hức, để hỗ trợ và gia tăng quyền lực cho giáo hội của mình. Cả hai đều lo lắng rằng thế giới nên được cai trị bởi giới giáo sĩ, mặc dù có lẽ họ chưa bao giờ thừa nhận điều đó, ngay cả với chính bản thân mình. Cả hai đều ghen tị với bất kỳ loại quyền thống trị nào khác mà con người nắm giữ đối với con người. Tiến sĩ Grantly, nếu ông thừa nhận quyền tối cao của Nữ hoàng trong các vấn đề tâm linh, thì cũng chỉ thừa nhận đó là do chức tư tế giả định có được trong các phẩm chất thánh hóa khi bà đăng quang, và ông coi những vấn đề thế tục về bản chất là chịu sự chi phối của những vấn đề tâm linh. Quan điểm của ông Slope về sự cai trị của giới tư tế lại thuộc một đẳng cấp hoàn toàn khác. Ông không quan tâm gì, dù theo cách này hay cách khác, về quyền tối cao của Nữ hoàng; đối với tai ông, đó là những từ ngữ sáo rỗng, không mang ý nghĩa gì cả. Ông ít quan tâm đến các hình thức, và những từ ngữ danh nghĩa như tối cao, thánh hóa, thụ phong, và tương tự tự bản thân chúng không mang lại ý nghĩa gì cho ông. Hãy để kẻ nào có thể nắm quyền tối cao thì cứ nắm. Vua, quan tòa, hay cai ngục thế tục chỉ có thể tác động lên cơ thể. Bậc thầy tâm linh, nếu có những món quà cần thiết và có thể sử dụng chúng một cách thích hợp, sẽ có một phạm vi đế chế rộng lớn hơn. Ông ta tác động lên linh hồn. Nếu có thể khiến người khác tin mình, ông ta có thể trở nên toàn quyền đối với những kẻ lắng nghe. Nếu cẩn thận không can thiệp vào những kẻ quá mạnh về trí tuệ, hoặc quá yếu đuối về thể xác, ông ta thực sự có thể trở nên tối cao. Và đó chính là tham vọng của ông Slope.
Tiến sĩ Grantly can thiệp rất ít vào những việc thế tục của những người chịu sự quản lý của mình. Tôi không có ý nói rằng ông bỏ qua việc để mắt tới hành vi sai trái trong hàng giáo sĩ, sự vô đạo đức trong giáo xứ, hoặc những thiếu sót trong gia đình họ, nhưng ông không nóng lòng làm vậy khi có thể tránh được sự cần thiết. Ông không bị quấy rầy bởi khuynh hướng tò mò, và chừng nào những người xung quanh ông không bị vấy bẩn bởi bất kỳ khuynh hướng lạc giáo nào đối với sự bất đồng chính kiến, chừng nào họ còn thừa nhận đầy đủ và tự do tính hiệu quả của Mẹ Giáo hội, ông sẵn lòng để người mẹ đó nhân từ và trìu mến, thiên về sự nuông chiều và không muốn trừng phạt. Bản thân ông tận hưởng những điều tốt đẹp của thế giới này và thích để người khác biết rằng mình làm vậy. Ông chân thành coi thường bất kỳ vị cha xứ anh em nào suy nghĩ xấu về những bữa tiệc tối, hoặc sợ hãi sự nguy hiểm của một ly rượu vang đỏ chừng mực; do đó, những bữa tiệc tối và rượu vang đỏ là điều phổ biến trong giáo phận. Ông thích đưa ra luật lệ và được tuân thủ một cách triệt để, nhưng ông cố gắng để các sắc lệnh của mình nằm trong khả năng của con người và không khó chấp nhận đối với một quý ông. Ông đã cai trị giữa những người hàng xóm giáo sĩ của mình suốt nhiều năm nay, và vì đã duy trì quyền lực mà không trở nên mất lòng, có thể cho rằng ông đã vận dụng chút khôn ngoan.
Về cách cư xử của ông Slope, không thể nói nhiều, vì sự nghiệp vĩ đại của ông ta vẫn chưa bắt đầu, nhưng có thể đoán trước rằng thị hiếu của ông ta sẽ rất khác so với đức giám mục phó. Ông quan niệm nhiệm vụ của mình là phải biết mọi việc làm và mong muốn riêng tư của đàn cừu được giao phó cho mình. Với tầng lớp nghèo hơn, ông đòi hỏi sự phục tùng vô điều kiện đối với các quy tắc ứng xử đã định, và nếu bị bất tuân, ông sẽ viện đến, giống như tổ tiên vĩ đại của mình, những lời nguyền rủa của Ernulfus: "Ngươi sẽ bị nguyền rủa khi đi vào và khi đi ra—khi ăn và khi uống," v.v. Với người giàu, kinh nghiệm đã dạy ông rằng cần một cách hành xử khác. Những người ở tầng lớp trên không bận tâm đến việc bị nguyền rủa, và phụ nữ, nếu việc đó được thực hiện bằng những cụm từ tinh tế, lại khá thích điều đó. Nhưng ông không vì thế mà từ bỏ một phần quan trọng như vậy của những Kitô hữu có đức tin. Với đàn ông, thực ra ông thường bất đồng; họ là những kẻ tội lỗi chai sạn, những người mà tiếng nói của kẻ quyến rũ đội lốt linh mục thường rơi vào hư không; nhưng với phụ nữ, già trẻ, mạnh yếu, sùng đạo và buông thả, ông, như ông nghĩ, là toàn năng. Ông có thể khiển trách những lỗi lầm bằng rất nhiều lời nịnh hót và buông lời chỉ trích theo cách âu yếm đến mức trái tim phụ nữ, nếu nó cháy lên một tia cảm xúc của giáo phái Low Church, không thể cưỡng lại ông. Ở nhiều ngôi nhà, ông là một vị khách được ngưỡng mộ: các ông chồng, vì lợi ích của vợ mình, đành phải chấp nhận ông; và một khi đã được chấp nhận, không dễ gì mà tống khứ ông đi. Tuy nhiên, ông có cách tiếp cận bợ đỡ, dính nhớp, điều không làm những người không coi trọng ông vì mục đích cứu rỗi linh hồn yêu quý ông, và ông không phải là người có thể tự làm mình trở nên phổ biến ngay lập tức trong một vòng tròn lớn như vòng tròn sắp sửa vây quanh ông tại Barchester.